장음표시 사용
281쪽
IN ACTA APOSTOLORUM CAP. XIlI. etetr
tieras religionis christianae doctrinas' Viam, quaa recta et plana est, dicis esse confragosam et obliquam, i. q. doctrinam rectam et planam dicis esse salsam et Perversam. 'οδο:, religio, doctrina religionis, hominibus viam ad veram selicitatem monstrans. 'Οθοὶ Θεου vocantur etiam consilia Dei, quae sunt recla et iere. Prehensa ευθεῖαι b. Consilium Dei erat Sergium Pau- Ium deducere ad christianam religionem; huic autem consilio obsistebat Magus.
11. Xεὶρ Κυρίου ἐπὶ σε Manus Domini contrate, i e. Deus ipse tuis conatibus resistet, vel te puniet; manu enim plagam infligimus. Παραχρνμα - χειραγω τοῖς Protinus autem eum corripuit tanta coecllas Et nox oculorum, ut oberranS quaereret, qui 1 e manu duceret. Per ἀχλὐυ, si de oculis adhibetur, Peculiaris oculorum morbus intelligendus est, quo oculus pellicula superinducta excoecatur. Morbus est temporarius additur enim αχρι καιρου scit. πινος, ad certum tempus usque , non is, quem nostri deri Siaar oppellare solent. Similis caligo erat, qua ipse Paulus correptus suerat, c. IX. Loquitur de hoo et similibus Hippocrates praedictor. L. II. Secl. 2. Hesychius: - ἐν τοῖς οφθαλμοχ λεστη υλην, ὀμίχλη, σκοτια, ἀμβλυωπει. Veditium περιαγειν h. I. intra sitivor circumire, oberrare,
12. 'ΕκπD1σσομενια - Κυρίου Obstupefactus da hac doctrina Domini. Διδαχῆ h. l. non de doctrinae ipsius argumento, sed de rebus heso doctrinae annexis, da miraculis dicitur. l1I. 'Aνάγεσθω, verbum nauticum, quod ide iis adhibetur, qui navem solvunt, in alium maria ducunt, ut
282쪽
lus et qui cum eo erant; noto Graecismo. Iam Pauli potior, quam Barnabas ratio habetur. εἰς Πέργην τηο ΠαμφυλHea Perga, Pamphyliae urbs non procul a mari distans, celebris olim Dianas templo, ut Mela nos docet. Cic. Verre. I, 20. Pergae fanum antiquissimum et Saracli1Simum acimus esse. CL Alteri humεh. Vol. l. P. II. P. 196. 'Iωαννης - ΙεoMσολυμα ) Fortassis Propter molestiam itineris; siquidem de hoc discessu indignabundus PauIus loquitur XV, 37. 38.; et gravioribus iam itineris periculis obiicienda erant capita, quum interiores Asiae tractus penetrarent.1'. Εἰς Ἀντιοχειαν τῆς Πισιδίας Non illam Syriae, de qua supra. Cilicia autem et Pamphylia et Pisidia vicinae regiones sunt. De Antiochia Pisidiae of die
Alterthumh. l. c. εἰσελθοντες - σαββατων Quanquam Paulus praecipuo ethnicorum caussa hoc iter instituerat, Iudaeos tamen minime negIexit, sed in singulis urbibus Synagogas primum adiit, ut praerogativa gentis geru retur. Τα σαββατα autem hic est Pro το σαββατον, ut saepe in Evangeliis. ἐκαθι σαν) Occupabant subsellia doctorum Iegisque Peritorum, quo profitebantur, se dicendi docendique quid habere. Vid. Wolfium in Curis ad h. l. 15. Mετὰ - προέγητων 9 Post lectam Perieopameae Mose Parascham) et ex Prophetis Haphiaram .
Μosea enim anno vertente perlegebatur per sabbata, et
Iectiones msaicis congruentes in Prophetis prioribus et posterioribus adiungebantur. Elias in Thubi, in voco prophetarum Iectionem post Antiochi demum Epi- Diui taliu/ c,orale
283쪽
IN ACTA APOSTOLORUM. CAP. XIII. 279
Phanis tempora, quum legis lectio Palam et severe esset interdicta, ortam docet; retentam. vero deinceps. ἀπώστειλαν - λέγετεῖ miserunt praefecti Synagogae ad eos, qui dicerenti Carissimi populares, gi quα υobis Parata rat cohortatio iaci populum, dicite. παρακλησις, institutio cohortationi iuncta, ut in nostris concionibus sacris. Vid. 1 Tim. IV, 13. 1 Thess. ll, 5. Praefectorum erat praelegere pensum Codicis sacri, et curare ut in Synagoga omnia fierent ordine. Finita lectione e Iibris saeris, oratio habebatur a dicendi perito, non subtilis illa et docta, sed popularis, ad pios fiensus in animis audientium excitandos alandosque RcCO-mOdais. Ergo haec ad usum omnia referens, in hortando admonendoque tota versabatur. Quum igitur in Synagoga Antiochena recitata esset Iectio sacra, honOxis causa ad Paulum eiusqua comites mittebant praefecti, et quaerebant, an quid haberent, quod Populum monere vellent. Uid. Vitringa de Synag. Vet. Lib. I l, c. 2. Pensum autem illo die in Synagoga praelectum fuisse Deut. I. et Iea. I., coniecit Bengelius Probanteriuinoelio, quum haec capita hodienum uno sabbatho Iegantur, et Paulus Vs. 18. respexerit Iocum Deut. I, 51.
IG. Ανδρες - τον Θεον) OI φοβουμενοι, aut σεβό-μ νοι τον Θεον, cum ' Ισραηλ proia ab iis distinguuntur, in N. T. dicuntur ii, qui etsi natione non sunt Iudaei,
eorum tamen religionem amplexi, υerum Deum co-ἰunt; proselyti portae. Eadem loquendi ratione utitur quoque Iosephus A. XIV, 7, 2. Neque tamen inde sequitur, semper et ubivis proselytos istiusmodi vocibus indicari, quum quilibet homo pius, decorum et religiosum cultum numini adhibens simillhus nominibus insig-
284쪽
' niri possit; vid. ad X, 2. Coll. XVIII, 13. al. Demonstrat Paulus in sequenti oratione, Iesum Nazarenum esse Messiam, a Deo ad salutem non tantum Iudaeorum,
sed et totius humani seneris missum. Id vero efficit non Thetoricis artibus, sed simplici narrationo historiae Iesu, et maxime memorabilium fatorum populi Dei, ad eum spectantium. Probabilis est Interpretum sententia Parascham Uraelectam continuisse aliquid, quod acciderat Israelitis in deserto aut Aegypto. Huic igitur tamquam fundamento orator innititur. 17. Κειλωτο τράς πατέραe ημων Magnis beneficiis affecit nati tores nodiros. Saepe enim sicut hebr. Ista notat amare, beneficiis Ornare. Deut.
durante incolatu lysorum in Aegypto. Notat i οειν in genere in Statum eminentiorem conditionemque meliorem eυehere. et dicitur da iis qui in honore et dignitate constituuntur, qui opibus abundant, et quorum ingens sit numerus, quod locis Proianorum scriptorum confirmat Hyphe. παροικία, Peregrinatio; ita commoratio Israelitarum in Aegypto vocari solet. CL
Sap. XlX, 10. et supra not. od VII, 6. μετα βραχωος ι, ληλου) Cum potentiα eximia, hebraica phrasi, vid. Exod. VI. 1. 6. Num. XXXIlI, 4. Haec separatio gentis Abrahamiticae eo consilio facta erat, ut notitia et eulius veri Dei in ea conservaretur. Adde, Messiam ex ea gente nasci debuisse. 18. 'Eτροποφρρησεν αυτουο J Indulgenter tractauit eos. Nam τροποφορεῖ, est mores alicuius ferre, seu tolerare, induIgenter tractare, ex τροπος, mos, et φέρειν.
285쪽
iN ACTA APOSTOLORUM. CAP. XlII. 281
Alii legunt i ἐτροφοφορησεν αυτους, i. e. lορε ρεν αυτους, tit Hesychius interpretatur. Significat nempe hoc verishum ulnistaliquem ferre, uti nutrix, deinde summam
curam et amorem indicat. Haec notio optime convenit contextui orationis. Non enim apparet, quare h. I. demonstretur, quomodo Deus Iudaeorum praυOs mores tu Ierit in deserto; quae Dei cura in nutriendo populo conspicua gaepius celebratur in sacris litteris. Exacerbasset potius orator auditorum animos. quos sibi con-eiliare voluit, si maiorum mores, ad idola semper Proclives, intempestive in mentem revocasset. Accedit, quod Iectivem ἐτροφοφόρησεν exhibent bonae notae codices vetusti, versio Syra antiqua cum nonnullis aliis versionibus, et Patres nonnulli. Eadem Iectionis varietas adest in Deut. I, 31., ubi tamen sensus Iectionem τροφοφορειν prae alia exposcere videtur. Confirmant etiam
Iectionem ἐτροφοφορησεν loci Num. XI, 12. Deut. XXXII, 10. sq. 2 Maco. VlI, 27.
19. Κη καθελών - γῆν αὐrων δ Quum septem Nationes in Cananaea exstirpaSset, dedit iis possidendam eorum terram. h. L est expellere S dibus. De septem illis nationibus vid. Deut. VII, 1. Ios. III, 10. Neh. IX, 8. Κατεκληρονομμεν αυτοις i. e.
κατακληρονοuεῖν ἐπο'σεν, vel κατεκτ σατο αυτο , ut αυτο sit Dativus, ut vocant, commodi. Sic habes κατακληρονομεῖ9, 1 Reg. II. 8. Deut. III, 2S. Iud. XI, 24. Alii legunt κατεκληροδότησεν, sorte distribuit. Idem Pe hum saepius librarii posuerunt pro difficiliori κατακληρονομνιν, cuius significationem Hiphilicam non viderunt.
20. Κή μετα - προφητου Contradi ere videtur Paulus Ioco I Reg. VI, 1. ubi ab exitu Israelitarum ex
286쪽
Aegypto ad aedificationem templi nonnisi 480. anni numerantur. Unde nonnulli hoo nostro loco Iegendum esse Putant z ώς τριακοσίοις πενWεκοντα ἔτεσι. Ex Perletonii sententia, in Origg. Aegypt. p. 321., anni servitutἰs, quibus Israelitae temporibus Iudicum ab exteris populis oppressi, et propriis ducibus destituti suere, I Reg. VI, 1. non numerati sunt, quoniam in commentariis publicis in annorum computatione eorum nulla ratio habebatur; hi vero anni iis, quibus Iudices Israelitis Praefuerunt h. I. annumerantur. Perizonium secuti alii diligentiore computatione effecisse sibi visi stitit, hos annos servitutis suisse 111, annos vero Iρdicum 530; prodeunt sic anni 450, qui quidem numerus sere convenit cum Iosephi calculo Ant. VIII, 5, 1. τόδ' Οἰκοδομίαe τοῖ ναου Σολομων ηρνατα - μετα ἔτη φΣβ 592 τῆς απ' Αἰγυπτου σων 'Ισρα Drων ἐεοδου. Quibus 592 annis, si demes annos 40, quos in deserto degerunt, .17 Iosuae, q0 Samuelis et Saulis, 40 Davidis, 4 Salomonis, residui erunt 451. Hanc Iosephi annos numerandi rationem probarit Michaelis ad h. I. Sed haeo omnis annos computandi rati O recte monente riuinoeri est mere arbitraria; nam 1 Reg. VI, 1. omissos
esse servitutis annos sumitur tantum, non probatur. Ex Noppii sententiis verba ωρ ἔτεσι τετρακ. κ. πεντηκ. non
de tempore ab occupata Palaestina ad Samuelem usque praeterlapso, sed vel ab Abrahami aetate, vel a Iacobi in Aegyptum discessu ad Iudicum tempora sunt intem pretanda. Vid. Noppii Progr. est. supra ad Act. VII, 6. Nequa tamen idonea asserri potest ratio, cur Paulus a Patriarcharum quodam numerare coeperit. Alii, inter
quos minrichgius, verba ως ἔτεσι τετρ. κ. πεντἀ R ge riore manu addita putant, sed tamen ante exaratos ve-
287쪽
IN ACTA APOSTOLORUM. CAP. XIII. 28a
tustissimos N. T. Codd. Nil denique, inter quos Nuimoelius, numerum 2nnorum 1 Reg. VI, I. corruptum esse suspicantur. ΒΜea quidem sententia non interpolatoris, sed Pauli verba h. I. leguntur et secutus est Pa Ius chronologiam Iudaeorum suae aetatis, locum Rutem I Reg. 'I, 6. corruptum puto si liuinoeI. Alias aliorum coniecturas vid. apud Limborchium, P Isum, mu- marinum. Quum chronologiae V. T. ordo nondum ad liquidum sit perductus, semper fluctuabunt omnia. Nobis quidem argutius in hano rem haud inquirendum videtur. Nam etiamsi annorum numerus qui h. I., Consentiente Iosepho, exhibetur, non conveniat cum 1 Reg.
VI, 1. I ita computare tum soliti Iudaei videntur. Κρμταὶ non tam iudices suerunt, quam Potius principes p puli, qui eum suffetibus Carthaginiensium quodammodo eonferri possunt. 21. Κακεἰ γεν) Adverbium Ioeir et inde, et illinc, h. I. de tempore: deinde, ab illo tempore. τεσσα ρακοντα dumerus annorum, per quos Saul Israelitis imperavit. in libris sacris non desinitur. Quare alii hio
Samuelis prophetae, et Sauli regis annos in unam summam collatos esse statuunt; alii Paulum traditionem sequutum esse arbitrantur. Nam et Iosephus Ant. VI, 14, s. Saulum regnasse refert annos 18 vivo adhuc Samuele, eoque mortuo 22.
. 22. Κρῆ μεταστησας αυτον Postquam illum amo. Nigaet, s. austialigaei, quod h. I. tam de remotione evita, quam de remotione e regia dignitate intelligendum esse videtur; nam μεθι στωνα et ab Docis remoυere,
et e media tollere significat. Mεταστῆσοέ σου Δῆν pro
288쪽
se Diuis tollare dicitur a Maccab. II, 28. et O. ΠΙ, 1. ω κω εἶπε μαρτυρησας Quem etiam praedicans, diaxit, in cuius etiam laudem dixit. Μαρτυρεῖν saepoest approbare, laudibus extollere. εἶρον Δαβὶδ - καρδίαν μου Deprehendi Dauidem, flium Iesse, tanquam virum aecundum mentem meam. Κυρίσκειν h.
l. comperire, deprehendere, ut Rom. VII, 21. Verba haec non Iegontur in uno V. T. loco, sed desumta sunt ex Ps. LXXXIX, 21. et 1 Sam. XIII, 14. In priori loco extant verba: In Deni Daυidem ministrum meum; in Hiero Samuel Saulo dicit, Deum quaesiturum esse virum, quaIem optet. Solent Scriptores Iudaici, quos Pau- Ius hic imitatur, haud raro recitare locum, qui totidem syllabis in V. T. non extat, sed ex pluribus aliis locis compositus est. σύ - μου Nempe in regendo P pulo; vel, ut alii volunt, in eo, quod Davides ab idolorum cultu abstinuit, legem et instituta Mosaica, et inprimis Jovae, unius numinis tutelaris, cultum obse Wavit et defendit. Plura enim de Davide tradit hist ria, quae contra leges divinas et humanos facta sunt. Propius ad propositum accedit Paulus, et ostendit, ex Da Didis stirpe nasci debuisse Messiam, quod omnes Iudaei concedebant Iam vero Iesum Nazarenum eage hunc promissum Messiam, docet in sequenti oratione. 23. Τουτου - 'I σουν huius gente Deus, ε cundum promissa sua dedit IsraeIitis SerDatorem
Iesum. Pro ἔγειρεν optimi codd. habent ἔγαγε, qu modo LXX. αγειν, Ies XLVIII, 15. Dan. IX, 24. Venire fecit, misit. De resurrectione Cbristi hienon est sermo. σωτῆρα 'b1σουν) Alii Iegunt σαπηρίαν, Omi O voo. 'Iησουν, ut adeo scribendum esset: εγαγε
289쪽
IN ACTA APOSTOLORUM CAP. XIII. 28s
τε Ἱσραὴλ σωτηρίαν, adduxit, prodire iussit, Israeliatis salutem, scit. per Iesum. Sensus idem est.24. Προκηρυῖαντος - Ἱσραηλ Ita ut Dannes antequam clesus) adiret muriua Fuum, Primum ad baptisma atque emendationem Prioris Ditae inυitcree totum populum Israeliticum. προ πρατώπου τῆς εIσόδου αυτουθ Hebraismus: Antequam Iegus munus suum auspicaretur. Sic ingredi conaulatum dicunt et Iurisperiit.
nificat ante. βαπτισμα μετανοίας θ Baptisma, quod ad religionem inaugurat, cuius hasis et fundamentum est μετανοια. Magna erat Ioannis Baptistae auctoritas apud populum. Quare testimonium eius pIurimum valuit adprobandum, Iesum esse Messiam. s. 'δεο δὲ - δρομον Ouum in curati suo Peta ret. δρομος, CurSUS, metaphorice munus, diciturquo pro διακονία, XX, 27. Iamque observante minrichis aio sicuti πλ, ρωσαι τὸν διακονον dicitur XlI, 25. Col. IV, 17. , ita h. I. πληρωσαι τὸν δρομον, cursum in obeundo munere constanter et strenue persequi. Sic im-pIero post aliquem in Hebraismo est, aliquem sequi. Id enim, de quo in sequentibus sermo est, non est factum in fine muneris Ioannis. Verba quae sequuntur exstant Io. I, 20. Matth. III, 11. Marc. L 7. Luc. lII, 16.
gente oriundi, et qui sunt inter Nos cultores Dei, Proselyti ad Dos haec doctrina salutaris defertur. Non alienum hic negotium agitur. NuntIus Is, quem adserimus, tam ad vestram, o Iudaei, quam ad vestram,
290쪽
Proselyti, salutem Pertinet. Hac ipsa hora, qua ego in Synagoga verba facio ad vos, curat Deus tradi vobis doctrinam de illa salute. 'Aκοσrέλλω, ut hebr. m, ἐν h.
I. est tradi iubeo. 'Ο λογος τῆς σωτηρίας ταυτης, doctrina de hac salute, vel doctrina haec salutaris. Σωτηρία, μ' hio, ut saepius, Beneficia Messiae significatiar. Τοῖτον - ἐπληρακταν J Quum non agri ac rent, hunc et Oracula Prophetarum, quae singulis Sabbatis praeleguntur, condemnando eum, eυeritum attulerunt istis υaticiniis. Ἀγνοῆσαντεο et ad Iesum, et ad propheticas voces sive Iectiones refertur. ἀγνοεῖν
autem notat: ignorare, non cognOεcere; non intel- Iigere, non capere. Non cognoυerunt Iesum, Pro Messia eum non habuerunt; neo Prophetarum oracula intellexarunt, ceperunt. κρυαντες ἐπληρωσαν Postquam condemnassent eum, implerunt illas, go. voces
Prophetarum. Ii quoque, qui vel inscientes, vel invisiansam dant ad quamcunque αναπληρωτιν oraculorum, eadem illa dicuntur πληροῖν et τελεῖν. Est hic ellipsis duplex et κρίναντεst, nempe αυτονοῦ et ἐπληρωσαν, nempe τας φωναὶ Κρινειν Pro κατακρωειν, ut saepe. Quasi aliud agentes impleverunt maxime memorabilia vaticinia Prophetarum. Aliorum interpretationes attulit riuin-oeliuS. 29. Καθελόντες απο του λου Deest articulus, ut saepe. Vult enim dicere: et καθελοντες oe. r. qui eum do cruce detulerunt, Iosephus Arimathensis, et comites eius. Alii ad καθελόντε: subaudiendum praeeipiunt 'Iουλιχι. Paulus, inquiunt, de ultimis Iesu satis verba faciens, reseri, quomodo eum tractarint Iudaei;