장음표시 사용
51쪽
veinnivirim:&quantum est voluntarium, tantum est imputandum. Sed ignorantia se habet ad causandum voluntarium, vel inuoluntarium ιδε autendum ipsum, seu minuendum modo, quo dictum est,ut patuitper membra sinsula ergo. Sed diceret quis fortes. In multis ignorantiis Alia inlcius iam laboro quid igitur faciam,vt eas euaquεst dam: velit deus mihi uon imputet ad peccatum. Nam delicta quis intelligit Ideo cum Psalmista Hamare habeo. Ab ocultis meis,&c. Respondet Petrus de Thar quod per veram contritionem deletur ignorantia inquantum est peccatum quoad reatum manet tamen a tri Cuius ratio: quia P quando definit esse voluntarium,desinit esse pec catum non tamen definit esse simpliciter Dahoe tamen aliquid lucidius infra videbitur.
Appliteat diuersos modos ignorandi ad quai stionem praecedentem. cap. V.
EM praemissa respondetur directe ad quaesitum principale ubi quaeritur. Vtrum eo . scientia erronea semper sic liget te habentem, quod in nullam partem ossit homo licite declianam Respondetur distinguendo de errore cona γε scientiae, sicut He ignorantia sinita aut est e imputa Iorimputabilis, cuius ipse errans est causa, veIbili, occasio , ut nos V imputabilis, sicut est error ignorantiae vel circunstatiae particularis:qualis is Iae itin Iacob respem Lyae: ita de similib.errorib. Lya non imputabilibus in talib. itan; conscientia talis non ligat, modo in titulo quaestionis praetacto Nam per talem conscientiam homo non est ligatus simpliciter: sed solum secundum quid: potest
enim secundum unam partem licite procederet . Si autem error sit imputabilis tunc per talem
eonscientiam homo ligatus est simplicito stantu
52쪽
a conscientia: quia nec secundum ipsam potest
modicite facere: nec contra ipsam. Cuius ram
est: quia una sola conditio mala reddit adhinnplicit ex illicitum sed inimici actu, qui est
cundum talem eonscientiam , vel contra ipsam aliqua conditio mala. Patet hoc de primo hu, qui est secundum eam . Actus enim qui est cundum conscientiam erroneam, vel est malus cundum se: ut cum aliquis credit iurandum, utetur pauperibui vel est malus, quia prolabiais: vel ratione praecepti superuenientis: ut cum taecipitur alicui iurare qui tamen non iurat et,quod credit iuramentum illicitum esse . Et in omni acti, qui secundum conscientiam e oneam est: aliqua est conditio mala vel de se , et ex prohibitione. Hoc autem non est intellis endum de conscientia errante circa indiffere bia , vel ea, quae sunt super errogationes ut cum,liquisse credit teneri ad leuandum estucam, tuo ad primum vel ad viuendum caste, quoeadecundum: cum tamen ad neutrum teneatur ratialibus enim actus, qui est secundum conscien iam erroneam, non est malus secundum se, nec:tiam prohibitus: ideo sequens conscientiam infi
em erroneam non peccata Generaliter autem
aciens contra constientiam peccat, quando con cientia dictat aliquid tanquam debitum: ut pro latum est tertio capit ulo. Sed quando distat svi i solum ut licitum: ut quod fornicatio sit licita runc faciens contra eam non peccat. Sed cun lictat aliquid, ut debitum, tunc peccat. Nam onscientia erronea in materia imputabili deter stinata per prohibitionem vel praeceptum, ligatemper Qubd tamen intelligendum est , qua tio dicta praecipiendor non autem consulendo ut permittendo: ut si per haeresim de error ch
ritatisvi libertate spiritus dictet conscientia non
cui negandum illi sui per initatem exit
53쪽
usum eorporis, tune sit ligat costi entia quod qui quid laciat, peccat. Unde etiam leuans festucam credens contra praeceptum Dei agere,peccat grauiter contemnendo . Vult enim agere contra praeceptum diuinum,sub quo conscientia comprehen. dit aliquid tinclusum. Et licet illud vere non sit inclusum sub praecepto: tamen iste vere, Quo ad mentem, est contemptor praecepti; qui cressit opinpositum eius, quod vult facer e,esse praeceptum. immo dieit sanct Thom.distinc xxxi,.in secundo
scripto. Si ratio dictat aliquid directe cadere sub
praecepto, tune mortaliter peccat omittendo illud, quod conscientia dictat, etiam si sit veniale de se, vel indifferens.
Ιrca praefatam mater iam erroneae eonscie eiae sunt adhuc tali dubia soluenda. Primum. quis plus peccet. Ille qui facit contra conscien itiam erroneam Nan ille, qui sequitur ipsam . Respondet Durandus disti. s. via supra . Dicen dumnquit,quod hoc non potest uno sermone determinari. Sed considerandum qualiter est illicitum illud, quod conscientia erronea dictat essentiendum: quia quandoq; Illieitum, ut peccatum veniale:sicut quando conscientia distat esse mentiendum: propter vitam innocentium saluandam ratiandos Vero ut mortale: sicut quando quis credit esse rurandum malis diutibus videtur bonis pauperibas. Ex parte etiam conscientiae considuerandum est, quid ipsa dictat faciendum tanquam ex praeceptorpula,quod non mentiens propter vitam alterius iuuandam,reus est homicidi; quando vero dictat aliquid faciendum ut opus miseriricordiae solum. puta, qud furtina committens bene
54쪽
Bene iacit, ut det pauperibus:& sic fit misericors. In primo casu sequens conscientiam erronea peccat solum venialiter sed faciens contra ipsam,
peccat mortaliter. In secundo autem e contrario.
Si autem sit aliquid ex praecepto faciendum, vel omittendum,& conscientia dictet oppositum tanquam cadens sub praecepto tunc comparandum est praeceptum praxepto; secundum hoc videndum.Verbi gratia. Si mulieri, errante conscient tia, credat quod licitum sit mechari: ut salue sui viri vitam: alioquin rea est homicidi j plus pec'cat exponendo se vel virum morti, quam mechado: quia maius est non occides. Simili modo est in omnibus aliis iudicandum.Cum enim utrobiq; est praecept uΗ, tunc comparanda sunt illa adinvieem: ut secundum illa iudicetur de praepondein rando. Si enim mulier se credit teneri ex praecepto. Non occides ad metchandum pro vita viri, aliter se putans fore ream homicidi; plus peccat non mechando, quam michando. contra: si putat se occidendam, ne violetur plus peccat seipsam occidendo secundum conscientiam, quam mschando contra ipsam. Dubitatur secundo An dictamen conscientiae plus obliget quam praeceptum praelati Respon-cletur secundum Tnom .in secundo, quod sic.quia conscientia non obligat virtute propria sed virtute praecepti diuini. Conscientia enim non dictae aliquid faciedum hac ratione, quia sibi videatur: rsed hac ratione, quia a Deo praeceptum est unde esper accidens ex virtute diuini praecepti, obligat chra ramquantum dictat hoc, ut Praeceptuma Deo 'Et tio. ideo dictamen conscientiae plus obligat, quam praeceptum praelati. Sicut d praeceptum diuinum in cuius virtute ligat, sicut patet in exemplo. Si praeceptum regis non perueniret ad populam ni si mediante aliquo principes si princeps diceree hoc est praeceptum a resς quamuis no esse crura
55쪽
verum dictum tamen suum obligaret, ut praecceptum regis ita quod contemptores poetiam
Dubitatur tertio . Quot modis posset quis perplexus esse in conscientia. Respondetur in genere hoc scitura sed in speei quasi infinitis m uriplex dis fit unde secundum Antisiodores in sum perplema sua triplex est perplexitas scilicet perse-xitas. xitas intelligentiaeSacrae scripturae. Perplexitas intellectiva raciendorum. Perplexitas ineuit inhilis peccandi. Primavi secunda reperiuntur in sentitis: ad quod significandum apud Hesaiam ponitur quinto loco onus Aegypti Pinouam enim homo excutit a se onus Babilonis; idest amorem huius mundi, a quo primum exonerare se habet 1 secundo loco se excutit ab onere Philistijn; idest daemonum tentationibus. Et post hoc excutit se tertio loco ab onere Noa, idest ab onere secuis aris scientiae, ut dicere possit cum Apostolo. Non quod susscientes simus aliquid cogitare a nobis quasi ex nobis a sed omnis sufficientia nostra a Deo est. Et post haec onus carnalis dilecti
nis siue prudentiam carnis, quae dicitur onus D masci a se excutit. Item ultimo restat onus Aegypti, quod quilibet sanctus habere potest. Hae fiunt tenebri ignorantiet, quibus p nuntur sancti; sed non opprimuntur. Et ita patet quod san- perplexitatem primam Iecundam. Prima Pr,m V m perplexitassiluitur per destincti ' nem multiplicitatis, sue amphiboloiceri atqui- uocationis ove per distinctionem temporum, vel quod simpliciter dicitur, secundum quid insem inligi debeat. Secunda perplexitas solumar uno modo, scilicet per Spiritum sanctum. Vnde priama Ioan secundo vos unctionem habetis ex sanctes glosa spiritu, fenoscitis omnia, scilicet ad
visalutem necessaria . Et iterum ibidem s. Hoc
seribo vobis de iis, qui seducunt vos
56쪽
unctionem, quam accepistis a Deo maneat in v bis si non necem habetis ut aliouis doceat vos, sed sicut unctio eius docet vos ae omnibus Beverum est,& non est mendacium ubi secundum,
go unctio est charitas, sanctus qui hanc dat est
biritus sanctus . Et fiet sic, ut docente vos int
rius Spiritu sancto indigeatis extrinsecus inomiis num institutis doceri. Et iterum ibidem dicit glo. Nemo docenti homini tribuat, quod ex ored eentis intelligit; quia nisi intus sit, qui doceat, Iingua doctoris exterius in vanum laborat Nee tamen doctor taceat; sed quod potest eat. Idem rem rex intentione tradit Gregorius in Homelia & Aug. Augustinus lib. de magistro docet quod nihil in-eel gitur , nec etiam intellectiis agentis lumine illustratur a quia intelectus immediate a Deo itis uminatur.Iccirco unus est magister noster Chim saterna sapientia. Et notandum quod ini testate nostra est habere unctionem praeiacan . Vnde Nic. de Ly. super praefato textu scilicet Ni. de maneat in vobis dicit In potestate hominis est Ly. gratiam Baptista obseruare. De qua eraemisit; unctionem nabetis iisncto scilicet spiritali
noscitis omnia; scilicet ad salutem necessari 1. Si enim natura non dencit in necessariis , muli , nus author naturae. Vnde si haereticus veniae
ad corrumpendum fidem: in simpliciideli, qui
conuertit ad Deum orandum pro unctione ei non deficit, quin eum dirigat, perse, vel per aliatim esse cundum ea, quae pertinent ad silutem eseeundum suum statutum ci Illud autem 'abere dicimur, quod est in nostra potestate habendi quod autem dicit. Non necesse habetis ut aliquisaoceat vos: scilicet homo non est intelligendummiod simplices fideles contemnere debeant doctrinam superiorum, vel etiam causa negligere cum eam possint habere. Sed quid fieret,unum nidoctrina deficere testanc enim mus suppleret. unde
57쪽
Pes unde Dequerer repetititur aliqui simplices nutrLehra i in campis clarius videntes in ii 3 sunt ad salu-quqst tem necessaria, quam illi, qui quasi quotidie ai
Conci diunt sermone3in ciuitatibus magnis concludit autem & verum est, ton est mendacium quia ab eo, qui est regula veritatis, non potest procedere niti verum haec Nico de Lyra. Τertia pcrplexitas soluitur per depositionem erroneae conscientiae, de qua videbitur parte tertia per totiim. Ideo non potest esse secundo , vel tertio modo perplexus, adeo quod sit simpliciter perplexus alias talis non libere nec voluntarie peccaret, quod unquam ni quia omne peccatu, secundum Augustinum est adeo voluntarium, quod fisi aliqualiter sit voluntarium, non est peccatum Si autem alicui appareat quod peccet, si ire faciat,sive dimittat,apparentia est,non veritast nuta stilentiati haberet, & non ignorantia via deret viam sine peccato faciendi vel dimittendtia, ut patet in exemplo sequenti Potest tamen alia uis esse perplexus secundum quid scilicet sec
urn eroneam conscientiarii, qua deposita erit liberatus Exemplum de eis cui dictat costiem tia quod sevnteari Ebeat alias reus erit mortis propriae petibnae. Errat talis coinsentiatus:&interim quod talem habet conscientiam est perpl xus 'secundum quidi qesa sine Drnicetur siue assimccat:quia si facit committit peccatum fornic tionis: si non facit committi ex intentione seu c scientia, peccatum proprithoniicidij:ωsic secun dum quid non est perplex Agitur deponat cum scientiam, tunc sornicando non peccat,istest men cui apparet quod conscientiam non possit depoαere: iecudum quid perplexus est inter duo vitia illud plus eligat vitium vel potius minus timeat incurrere quod in se minus peccatum exin, at ficut in exemplo de eo patet squi in curo
ptiuus est: & sinu corporis periculo nullo modo potest,
58쪽
potest euaderer eligit locum, ubi eadendo deorcsum minus laedat.De hoc est etiam regula uniuer salis theologorium . . In nullo ca1 est aliquuperplexus inter duo peccata, ut ei pateat exi itus ahla; nouo peccato. Nam u iurauit quispiam se occilurum Petrum innocentem innon occudae eum: ipse non peccauit nouiter: sed iam pec- est iurando Si autem conscientia erronea diactat sibi, quod Petrus innocens est statim occidendus ab eo: dimittat hanc conscientiam,& libera-itus est. Si autem postremo incidant duo praecepta Exem incompolsibilia ex culpa sua, tuc agat illud, quod ptu de -deso est magis obligatoriu,& a nouo peccato ita tela.
Iso quid sit erronea conscientia mae vula Ismagnum est animae r nunc ut medela adhibe-ripos laridicitus videndum est de causis ramne conscientiae. Vbi sciendum, quod exi quit -- qne oritur scilicet ex discendi negligentia sex
quaerendi erubescentia, ex affectus malevolentia: di ex aliorum vitiorum grauium foetulentia. Pri .
nio igitur oritur ex diicendi negligentia, fide ' Helaiftertio. Propterea captiuus ductus est po-Pulus meus squia non habuit scientiam. Teneor enim quilibet christianus scire, aut adiscere ei. ouae sunt credendi ut symbolum Apollolorum, re quae sunt appetenda speranda, ut rationec donaicinam. In qua continetur quicquid est ordia nate petendum, sperandum Me rinae sunt f cienda,&dimittenda per dilectionem Dei
proximi: contenta in decem praeceptis, quae sune regulae oninium: dicente veritate , Matth.xix. Si
vis ad vitam ingredi,serua mandata, Ea quae sunς ecclesie
59쪽
Eucharistiam sumendi atq; de quibusdam alus sacramentis ecclesiae venerabiliter percipiendis, tenentur omnes homines Tenentur insuper sciare singuli homines ut dicit sanc Tho prima secundae.q. o. ea, quae ad eorum statum sunt pertianentia,vel officium: vi religiosus,ea,quae ad suam teteligionem pertinent. Episcopus, Iudex Ic hinus, Consiliarius, Artifex: sic de aliis, quae ad eorum officium pertinent. Similiter tenentur scire ea, sine quorum scientia non potest aliquis debitum actum exercere. Et sicut turpe est Μechanico primo velle artem discere,qι eam exercere sic turpis est cuilibetello existenti: si ne stit ea,quae sunt ossici,sui exercere, ut iunctis irratrimonio electis ad offeci , Se similibus. Nam qui ignorat ignorabitur. I Corin. 3 .Et fatuis virginibus dicitur Matth. t s. Amen dico vobis nescio vos,&clausa est ianua Secundo oritur erronea conscientia ex querendi erubescentiaeputicum quis habere potest quos in dubiis consulat vel in arduis,& erubescit quor Tere Tales enim veram prudentiam, quae idem
est cum discretione:& ab erronea conscientias in Iaseit liberare nunquam attingens immodaem V fix nis tentationibus interim succumbent, ut diis eripm . probat Cassianus Colla. x Moysi Abbatis exe Mnu M primi Abbatis Serapionis,qui iuuenis existra: Iemilando Abbati Theonae, per Daemonis tentatio nem tandiu in furti panis conscientia durissima aetentus est quoii' peccatum suum coram senibus agnouit. Deinde exemplis scripturae idem patet. Primo de Samuele iuuene a Deo electo,primi Regum 3. Quem Deus pater suo colloquio notuit illustrare,nisi semel, iterum ab Hely seniore sacerdote doceretur. 1c vas electionis iam
conuersum,Deus per semetipsem statim instruere noluit:
60쪽
noluit: sed ait ei. Act. q. Surge ingredere ciuitatem, vibi dicetur tibi quia te oporteat facere . Sic etiam idem Paulus propter hoc solum ascendit Hierosolimam ut euangelium,quod per plura miracula gentibus praedicauerat, priuata ac domestiaci examinatione conferro cum Apostolis. Cont
ii inquit.Ges.secundo cum illis Euangelium, quod
praedico in gentibus,ne sorte in vacuum currerem, aut cucurrissem. Ideo ecncludit Cassianus ex verbis Moysi Abbatis. Quis igitur tam praesumptorricaecus est , qui se audeat suo iudicio & discretioni
committerer cum vas electionis indignum se coapostolorum suorum collatione testetur. Vnde manifestissime comprobatur, nec a Domino viam quidem perfectionis quempiam promereri quis: bens unde valeat erudiri: doctrinam seniorum vel instituta contempserit: parvipendens illud eloquium,quod oportet diligentissime custodiri. Interr ga patrem tuum,4 annunciabit tibi:seniores tuos dicent tibi Deute 3 2. Et iterum dicit Cassianus ibidem. Non valebit ignorantiam eius, callidus hostis, illudere qui uniuersas cositationes in corde nascentes,pernitiosa verecundia nescit obtegere, sed eas maturo examine seniorum vel reprobat,vel admittit Τertio oritur conscientia erronea ex superbiae Pertinacia ut quando quis non humiliat intellectast mi ut melioribus& sapientioribus se,credat.Coera quod apostolus.secunda Corinth. io Captiua tes,inquit omnem intellectum in obsequium Christi.hoc est dicere: ut exponit Viricus de Argentiva
in Comp. Theol.Quod quilibet in credendisplus debet consentire naei quam sibi,& in agendis plus debet aliis credere quam fibi ut patebit parte tertia
C. 16.Ideo Cassianus ubi supra,dicit. Vera discretio, no nisi vera humilitate acqrit.Cuius humilitatis no ficte hic erit prima ibatio. Si uniuersa,no solu quae