장음표시 사용
211쪽
t cinis; nam adhibentur ad eos essectus, ad quos vim non habent , ultra quod adest vana circumstantia, si contineant signa inutilia , vana , ω superstitiosa tanquam necessaria. Vide Tolet. lib. .
alios apud ipsos II ' Inter. 7- Quo pacto caveri po-eest superstitio in Reliquiis , Imaginibus cereis, quas vocamus Agnus Dei
vel scripturIL sacris adhibendis vehad collum portandIs pResp. Quamvis a superstit Ion Is culpa merIto excusentur, qui verba Sa
Crae Scripturae , Evangelium S. Ioaunis rationes , vel reliqui as gestant sine superstitionis usu, aliisque vanis circumstanti ps , sed ad Dei tantum ,
stitiosum non est, res. χ' & alii communiter stamen quInque conditiones ne Cessariae sunt ad pret cavendam supersi elan s cuIpa; prima quod nihil falsi co-tra Sacra Scriptura, vel contra Eccle-fiae auctoritatem contineant. Secunda. quod in iis nihil reperiantur ad Daemonis nvocationem spectans. Tertia ut nota iscribantur nominibus ignotis ,re aliis characteribus, praeter signum Crucis. Quarta ut non ponatur spes in modo scribendi ,. scilicet debere in
charta virginea, vel tali tempore , aue modo scribi cum certo numero Cru
cium S c. Quinta Denique , quod in o ipsis non dicatur, qui apud se tulerit ,
vel has preces recitaverit,iale malum ie vita bst, ut v. g. non morietur in bello, vel in peccato, vel sanitatem con sequetur, aut puellae favorem obtine bit tuc. nam haec superstitionem redolent. Ita pluribus relatis docet Bona C. . Ioco suprarcit nuis. II. Cabrinus eas. 3.
ta , etsi licitum sit , & utile apud sera gestare verba Sacra, vel orationes ad Dei tantum honorem , aut Reliquias TSanctorum , seu Agnus Dei, ut vulgue appellantur, sperans, ut Sanctorum Intercessione a malis liberetur, omisesis inutilibus vaniique signis ; tamen
dico cum Toleto lib. q. ev. I 6. πι m. 2.
vers. Sureta est quod admonendi sunt, qui talia portant, ne istis solis fidant , quasi sum ciant sine alio bono operae s& vitae tectitudIne ad vitam aeternam
r76o TNter. I. Quo iure tenetur I Episcopus ad residentiam , scotestne Papa cum.eo dispensare in redentia EResp. Communis Theologorum 'sentent Ia docet, teste Diana par. Io. tract. I A. res.66aeneri de jure Divino. Unde non potest gregem deserere sua praesentia indigentem , potest tamen ex causa necelsaria abel se , cum per sufficientiam interim provideat: Cau sae autem , ob quas ad modicum tempus , scilicet ad summum duorum, vel trium mensium , sive continue fiat , simve interpolate, possit i scite abesse, sunt necessitas, charitas , Ecclesiet utilitas, obedientia debita. Vide Toletalib. s. cap. q. pe, totum. Em m. Sa. verb. Di scopus num. 6 r. EF zerb. Residentia n. I.& Trident. ses. 6. cap. eap. I. de resor. G sus a I. cap. I. item de reforis. & ibἰBarb. in Collact. Doctorum. Quando autem Papa dispensat in Residentia sipse statuit, quomodo pro tali tempo re providendum sit tali, Ecclesiae , &quasi onus illius In se suscipit , & Inde
consequenter fit, ut proprius Episcopus liberetur personali obligatione ito per dispensationem in praecepto natu
sali , sed quia illo modo revera implev
212쪽
pactum cum sua Ecclesia, ex quo illa obligatio alio modo inclusa etiam in ipso pacto a providendo Ecclesiae modo praescripto a Supremo Pastore ex rationabili causa; Hoc enim supponi debet , quia haec est justa conditio , quam vinculum ipsum includit . Ee hanc opinionem tenent Suarer , Basi- litis Pontius , & alii, quos sequitur Diana loco Dp.cie. sed Vasque et, Molfe si iis, de alii dicunt Papa non dispensare in .obligatione residentiae, sed in casu particulari declarare, pr sceptum Divinum non obli Pare ob communem Mutilitatem , si quidem praeceptum resim dendi est amrmativum , di sic non obligat semper, & ad semper a ut praece
pium negativum . Bona cina vero de
onere, ει oblig. beneflc. qmot. . pun. 3..um. 3. inquit Papam posse dispensare in iis , quae sunt formes iter ae jure divino , vel naturali, sed radicaliter , di fundamentaliter pendent ab Ecclesiae institutione . Concludendum est igitur Episcopum teneri ad residentia jure Divino , naturalis N Canonico , di Papam posse in casu particulari ju- .sta concurrente causa auferre obligationem iuris divini. 175I Inter. a. Episcopus potestne sine justa causa abesse per tres menses a Dioecesi sua, & aliquid plus sine gravi peccato, & onere restituendi fructus λResp. Episcopus potest a sua Ecclesia abesse sinpulis annis per tres me ses, sive cotinue, sive interrupte sine alia Superioris approbatione, nec tu uc amittit fiuctus , dummodo id faciat ex Causa rationabili, non tamen In Adventu, Quadragesima, Nativ. Domini, Re surrectione, Pentecoste, de Festo Corporis Christi. Barb. Ee potest. Discop.
gr. 3. alleg. 3 3. num. S. & alii ab ipso relati. Hoc spatium absentiae concedi Episcopis causa animum relaxandi , inquit Ararius par. 2. lib. 7. cap. q. quap. I. nam abesse e DIoecesi
per tres menses s etiam animi relaXan
di causa , videt gr justa causa Barbosa,& Sanctare lici, & aliis apud D anam
res. 67. Sed haec opinio nequit mihi placere , nam Sac. Congregatio super residentia Episcoporum apud Fagna num cap. diualiter de C r. non residentenum. qq. interrogata a an Episcopo , qui antea per multum temporis V. g. per decem annos continuos in sua Ecclesia resederit, & vel ab ipsa vacatione per Sac. Concit. ex rationabili causa singulis annis permissa, semper se abstinuit a posse aliqua concedi facultas non residendi per aliquod tempus, licet non adsie ulla causa ex approba tis ab eodem Conc. Trident. Sac. Co- gregatio respondit, non posse , quam responsionem approbavit Summus tifex, ut testatur idem Fagnanus π. S. qui eide Cogregationi interfuit,& qui de Trid. sess 23. cap. I. de resor. super qua praescriberet,hanc absentiam duorum o aut trium mensium debere fieri aequa ex causa , si aqua causa censetur
animi relaxatio, haec enim seper adest. 1762 Inter. 3. Episcopus residens pro pe Dioecesim in loco distanti ultra unum milliare, diciturne residere in propria moecesi p. Mi . Assirmant Doctores nonnuIli , quos sequitur Diana par. Io. tr.qσres. 67.μπὸ finem, quia , qui parum distat moraliter est praesens, nec ullupraejudicium ossicio, & Animarum necessitatibus infertur, dum facile pose sunt subditi ad Episcopum accedere in casibus occurrentibus, maxime Ica ipsius servitium non sit eam frequens sti immediatum , ut est illud Parochi a& tamen excusatur Parochus , ut re fert Garcias par. 3. cap. 2. num. I79.
fuisse decisum a Sac. Congregatione. ergo multo magis excusa diis erit Episcopus. Vide Thesaurum ia praxi par. a. de Residentis cap. I. num ' Is1763 Inter. q. Peccatae mortaliter Parochus absens a suaParochia perbl-mestre in anno sine Episcopi licentia λReis. Dicunt quidam apud Bona C. De Onere, ει oblig. Senes diis. I sun 4
213쪽
num. p. quod liceat Parocho per bimestre abesse sine Episcopi licentia , quia Episcopi strictius tenentur ad residentiam , quam Parochi, sed in Episcopis
non requiritur licentia in absentia duorum , vel trium mensium : ergo neque requIri videtur In absentia bimestri Pa- Tochorum . Verum non debet sine licentia recedere , maxime quia ita Sacram Congregationem declarasse, testatur idem Bona c. loco cit. Pun. s. n. 6. &ita tenendum est omnino per ea , quae
docet Barb. in Trident. sus 23.de resor. cap I. -υ. 7. G seq.I76q Inter. s. Potest ne Episcopus sub poena excommunica trinis, vel su Dpensionis prohibere Parocho, ne re cedat a Parochia ultra duos dies, abseque ejus licentia Resp. Minime, nam absentia duorum , Uel trium dierum, videtur res levis; ac proinde non potest esse materia censurae, & ita decisum fuisse a Sacra Congregatione, asserunt Garcias, &Barb. de potest. Disc. par. 3. alleg. 43 min. 97. teste Bona c. Deo proximὸ est. num. 8. quamquam valida sit Constitutio Episcopi prohibentis Parocho sne sine sua licetia discedat a Parochia ultra duos dies : quia licet Tridenti nupermittat Parocho absentiam per bi-
.mestre : tamen non aufert facultatem
Episcopo prohibendi, ne recedat a P A rochia,absque ejus licentia. Ita praecitati Doctores, quibus libenter ad hae reo . Vide Rotarium in Appar. pro m-com. Cler. cap. s. ses. I. sub nu. I 6.176s Inter. 6. Qui habet Beneficium in Cathedrali, aut Collegiata,tenetur ne residere &si non residet, potest nupercipere distributiones ΘR6ρ. Certo tenetur: nec potest abesse plus tribus niensibus quotannis aut patet ex Triden. cap. D. Irifag., α docet Bona c. de onere,oe obtig. benem. div. . pun. I. sub num. s. es' 9. Enam.
Sas verb. Residentia num. 7. eu nam. II. ait quod Canonicus absens sine causa, tenetur restituere distributiones, nec
alii possunt remittere;ex Concit.Trid. ANTIAE. 2 9
Deo cit. de resoris. & Sac. Congregat. declaratione. Dico Igitur, quod Canonicus absens, per tres mentes potest
percipere fructus sui Beneficii, sed non potest percipere distributiones quotidianas . Bona c. de horis cen. quaes. 6 pnn. I. sub num. II. de alii plures apud Dianam par. Io. trafLII. r 8. & ita tenendum est omnino.
I 766 Inter. 7. Qui sunt Ii, qui tenentur de Iure divino a naturali, & canonico residere Resp. Omnes curam Animarum gerentes, ut Episcopi, Parochi,& omnes Praelati , qui habent saltem exter nam jurisdictionem , v. g. visitandi sex communicandi. Ita docet Bonac. Ioco cit. num. I. de alii ab ipso relati ;Idem dicendum quoq; est de Superioribus, etiam localibus, Regularium,ut
dicam in tit. I9I. de Sacramentis ad Inter. II. vers Sed pro coronidetae qui bus loquitur Peyrinus tom. a. de Fraemia os quaest. I. cap. 7. num. 27.Omnes isti ergo die . uribus tenentur resideresne possunt tuta conscientia gregem des
xere sine justa causa, & debita licentῖa
Superiorum, alias tenentur pro ratae temporis, quo absunts fructus restitue re, ante Iudicis sententiam, ut resolviit Doctores penes Barb. in COIIect. ad Coneia. Trid. scis. 23. cap. I. de Reformis num. I7. IS. licet Bona c. tibi surdpun.q. num. . se alli apud Dianam poris Io. tra . Iq. res. 67.τe6. Notandum est, dicant, non teneri ante Iudicis sententiam restituere : sed hoc non admitti tur ab Em m. Sa,verse. Residentia nu. 6.& recte: quia , ut bene advertit Lud. Engel. in Colier. Puris Gn. lib. 3.tLqas. I. num. 3. Conititutio Concilii, non
est poenalis quoad illos fructus, qui se-dunt tempore absentiae, hi enim potius causa deficiente, no acquiruntur,quam omnimode ex poena amittuntur. Vide Rotarium de exam. Cur. cv. 9.ses. 2.nu. 23. qui optime hanc tuetur sentenatiam
214쪽
Vide tit .de Auent. Int. Ptit. de Senesiciar.
r767 Nier. r. Qui Invenῖt crume I nain pletiam pecuniis,& adhibita sui ficienti diligentia , non inveniedominum , potust nu tuta conscientia illam sibi retinerep
Resp. Quidam dicunt, posse Illas
pecunias sibi retinere a quia res, quae nullum habent dominum, fiunt primo occupatis:& habere incertum dominum , idem esse, ac habere nullum. Ita, pluribus relatis,fitan ad Diangaria tr. II. res D Tamen oppositum, nempe quod incerta, sint res ituenda pauperibus ad libitum Episcopi, vel ad capsam incertorum deferenda, tutius est,& probabit iis; siquidem hoc est juxta
consuetudinem, se Decreta Locorum:& haec sententia est fere communis, Mub Ique recepta,& ita docet isona c. de Rest. disp. I. q. D sun. v. D Sc alii plures apud ipsum , & pcnes Dian. ubis r. ia strine. ref. Sc ita est omnIno tenendum cum Nicol. in Flas uerb. Restitui. t o. n. 7. sed vide Cabrin. δε Cafre-
idem sustinet. 1763 Inter. a. Qui rem mutuo acceptam reddit iter nuntium fidelem mutuatario, sed nuntius non reddita teneturne denuo rest tuereλRev. Certo tenetur, de ratio est, quῖa In mutuo obligatio rest ItutIoni, nascitur ex ratione acceptionis, ideo quocumq; modo pereat, perit in damianum accipientis .Est comm . sententia. Tolet. lib. s. c. 24.n v. a. iusin. Et hoc est verum, nisi nuntius ab ipso mutuatario electus fuerit.
1769 Inter. D Cajus dedit Franciscorem sibi commodatam, ut eam redderet domino , sed Franciscus cum ea re aufugit, & non reddit domino, teneturne Cajus denuo restituerepR P. Si Franciscus erat Persona secura,& cui Cajus poterat bene fidere, non tenetur ad restitutione, quia si res perit no eX negligentia,aut malitia habentis, aufertur obligatio restituticinis. Quod etiam militat de deposito, pignore, & aliis contractibus, in quibus obligatio rest Ituendi nascitur ex parte rei acceptae. Toleidib. D cap. 2 . n. a. G alii communiter. 7o Inter. 4. Sejus dedit Consessar Ioquinquaginta scuta furto sublata , ut restituat suo creditori, tamen post aliquod tempus, scit Co fessarium non restituisse , teneturne Sejus denuo resti tuere Resp. Pro utraque Parte adsunt authoritates DD. quos citat DIana
par. a. tr. 7. res. 2. Tamen cum Coserando in Resp. par. 1.quost. - . Tolet. lib. I. cap. 2 n. δ. & aliis apud eundem Dianam, puto omnino, quod teneatur denuo reitituere, si ea quinquaginta scuta, fuerint furto sublata,quia res ex deli to debita, antequam ad credito in rem perveni at,perit ipsi debitor nam no videtur justum,quod creditor dam. num pati debeat ob debitoris delictu; Confirmatur : obligatio restitutionis in hoc casu nascitur ex rat ne rei malae accepta: : Ergo quocumque modo pereat , perit in damnum accipientis. Nec valet dicere , quod Sejus non tenebatur cu infamia restituere, re ideo quantum in se est, secla, quod potuit: nam respondetur, quod infamia non facit dominum rei . Licet Diana loco citato cum aliis tueatur oppositum.
215쪽
sed vide Bona c. de Res'. disp. I. gu. 3.
177r Inter. S. Confessarius , et ui culpabiliter non obligavit Poenitente in ad restituendum ablatum , teneturne ipse de proprio restituereὸ Resp. Afirmant Sylv. verb. Usura T. qu. 2. ω alis, quos refert , sed non sequitur Diana par. a. tr. I 6. res I. Tamen probabilius videtur aliis non teneri ad restitutionem , sed solum peccasse mortaliter: Et rat o est:quia ConfessarIus , sive sit Parochus priapriusssve alius Sacerdos , ex ossicio tenetur saluti spirituali Poenitentis consulere : & Ideo peccavit mortaliter,
quatenus restitutionem non injunxit. Non autem tenetur temporalibus Cremditorum bonis prospicere, sicque, quia non peccavit contra IustitIam , a a re stituendum de proprio non tenetur.Ita fortiorIbus term Inis docet Bonac. de rest. disp. I. ρυ. a. pun. I I. n. I 3.-alii apud ipsum, Diana De. euato, qui alios Concordantes adducit, Suare Z in I. p.ro. q. disp. 32.BP. I 6. Cabrinus de casrefer. par. I. res Ia . ter totam , Se ibi plura ad intentum. Verum si Confessa rius diceret oblIgato rest Ituere, ut non restituat,vel restituere faciat, cum non
teneatur, tunc certo , de proprio ad restituendum teneretur, ut e X communi consensu tradunt praefati DD. I 772 Inter. 6. Beneficiarius , qui primis sex mensibus no recitat Divinum ossicium steneturne ex natura rei ad restitutionem fructuum Resp. Multi apud D Ianam par. a. tr. II. res a . d Icunt teneri,quia pec eae contra justitiam commutativam ς cum Beneficium detur propter Ome Ium:ergo si rec It mercedem,& non laborat, ad restitur Ionem tenetur: Sed oppositum est probabilius, de tenenda cum Bona c. de Horis Can. dis I. g. 2.
sos, Et ratio est evidens ; nam lex Ecclesiae aquae tota causa obligationIs est, ad id non obligat a summus Pontifex enim potest minuere ossicium : ita etiam Beneficiario restituendi obliga tionem remittere , quae consurgit ex omisso primis sex mensibus Osiclo, dide facto remittit, Se condonat: ergo ad nihil tenetur . Uerum peccat mortali ter si non recitat Offcium , quamvis non sit in sacris constitutus , ut dixi intit. 2O.de Beneficiariis,ta Senes Gel. ad Inter. IS. di tenet etiam Caletan . in Summ .verb.Horae Can. in principio. 17 73 Inter. 7. Beneficiarius, qui non recitat Laudes , teneturne ad aliquam restitutionem Resp. Tale dubIum movet D Ian. par I. Ir. Iq. res. 6. & tenet, quod licce peccet mortaliter, tamen ad restῖ- tutionem non teneatur et quia in Bulla B. Pii U. imponitur onus restituendi ex omissione alicuius Horae ; LaudeS non sunt hora separata , sed partes h r.e, nempe Matutini: ergo,&c. Aliae rationes videri possunt apud ipsum.Scio tamen DD. communiter docere thnc solum excusari a relii tutione fruetita Beneficiarium, quando pars Divini o ficti omissa sit levis , ut si omittat solum paucos versiculos,aut unum Psalmum tantum: DIcendum est igitur notabilem Oficii partem omittentem a Irestitutionem teneri; ac etiam teneri quoties peccatum mortale committitur in omissione alicuius partis notabialis alicujus horae , dummodo illi parti
tanta pars fructuum respondeat, quae furto lublata culpam mortalem constitueret, & hoc sub peccato mortalis alioquin sub veniali. Ita docet Sua rex
&alii, quos citae Ipse Dian. ubi Iup.
Vide Bonac. de Horis Can. div. I. g. 2. υπ-2. n. II .es Jeqq. di silpri in ii. ioq. de Hori s Caa. of s. Utv. ad Inter. II. 774 Inter. 8. Te ueturne ad restituist Ionem Buctuum pro rata omissionis ossicii,ante, vel post sententiam Iudicis δ nam cum sit poena videtur not' obligare In conscientia ante senten.
216쪽
Rεθ. Nonnulli volunt, quod sit
nec est ri a Iudicis Sententia a quia nemo tenetur per exteriorem legem statu tam poenam ad versus se ipsum ex eis quutioni demandare . Tamen oppositum dicendum est cum Bona c. de Horis Can. disp. i. q. S. pun. a. n. 7. & aliis ibi relatis, S ita omnino tenendum est.
Nam propositio, quae asserebat, quod testitutio a B. Pio V. imposita Beneficiariis non te citantibus Onicium, node beatur in conscientia ante Sententiam Iudicis, eo quod sit poena, fuit reprobata ab Alexandro VII. die et Septembris anno I 663.&est 2 o pro positio ab eodem damnata; & merito, quia haec dispositio,& alioru Summo xum Pontificum non est tantu poenalis, cum Leo X-& B.Pius V. dicant in suis Bullis , Beneficiarios nou recitantesinon facere fructus suos . Lex autem ἔmpediens dominium rei, seu translationem dominii fructuum , aut cujus Cumque alterius re non eli mere poemnalis, ut adversarii putabant: ergo&C.
x77s Inter. p. Cui fieri debet restitutio ex omissicine Divini. Ossici ip D. Debet fieri fabricae Beneficii, vel Pauperibus,juxta Bullam Beam ti Pii U. Ita quoque fieri potest in Millis celebrandis, vel aliis suffragiis
offerendis pro De lanctis, cum etiam Defuncti sint indigentes, Bonac.DGcit. pun q. n. q. Dian. gr. a. tr. I 2. res 27.
N alii plures apud ipsos. X776 Inter. Io. Restitui Io fructuum ob omissionem Horarum,potes ne suppleri per quascumque eleemosynas , Iuas antea Beneficiarius de Ducitibus eneficii seceritλ. Resp. Afirmant quidam, ut Lay
aeo Diana par. 3. tr.6. res. 37. & obiter Far. Io. Ira. Io. ref 9S. b. Verum,prπὸ snem, sed minus recte loquunturii deo Iure merito talis sententia reprobata
fuit ab eodem Alex. VII. in suo Decr. emanato Anno i 666. die IS. Martii, i & est 3 .propositio ab eo condemnata. .. 77 Inter. II, Pensionarius tenetur :
ne ad restitutionem fructu tum , si parvuin ossicium B. Virg. non recitat Resp. Utique , eodem modo,quo tenetur Beneficiarius , etiam ipse tenetur ; nam B. Pios V. in sua Bulla eamdem ei Bbligationem imposuit.
stituere Marito id , quod acquirit turpiter adulterandoλRev. Est quidem magna lis inter
Doctores,an teneatur Uuxor restitue re Marito pecunias per adulterium acquisitas3 Et pro parte a firmativa sunt non infimae notae Auctores, ut Molina, Regina laus, Navaria, Banner, Cova r avi as , & alii , quos refert, sed no a sequitur Diana par.a. tract. I7. reDI.7. Volunt enim, Uxorem omne pretium per adulterium acquisitum,debere reddere Marito, ac si aliter laborando illud acquisivisset occulte tamen: dic ut esse reddendum, ut propriae fanaae con sulatur, & alia mala vitentur, & dummodo tale pretium non acceperint a
Religiosis , filiisfamilias, & hujusmodi, qui potestatem alienandi non habent,& est probabilis haec opinio. Tamen probabiliorem oppositam putat ipse Diana, di respondet ad argumen
ta contraria. Idem tenet Bonac. de eontr. disp. I. ρυ I. I. punct. 3. -. Iq.
N alii penes ipsum : quae quidem Opi nio mἱ hi niagis satisfacit. Et ratio est, quia Maritus in rebus illicitis,& in honestis acquisitis ab Uxore,nullum habet jus; nam licet Maritus sit dominus corporis Uxoris suae quoad actus
conjugales, ut dicunt Doctores primae sententiae; tamen non est absolute dominus corporis Uxoris, sicut est dominus equis vel domus Iac proinde non sequitur, V xorem teneri Marito restituere,quae turpiter acquisivit adul. terando, quamvis illi faciat injuriam, quia non pro omni injuria debetur rem
stitutio pecuniarias sed debetur pro
217쪽
ἔnjuria cum damno,pecunia aestimabi- Ii, ut docet Lessius lib. 2. eap. Io.ώθ. . Sed vide Bona c. eu Dianam Iocis citqui,pluribus relatis, hanc nostra in substinent sententiam, & ad objecta luculenter respondent. Vide istit. 9. de dulterio, ad Inter. 3.
De Ilesitutione accepti, O damni.
1779 Inter. I. Quid est rest Itutio Mis. Est actus iustitiae commutativae , quo res accepta restituitur , Vel damnum illatum compensatur ei, cui debetur. Ita Bona c. de Restit. disp. I.
ae 78o Inter. a. Unde oritur obligat Iorestituendi
Reis. Primo ex re accepta ,secundo ex injusta acceptione, vel damnificatione x tertio ex contractu . Ita Bonac. & alii communiter. Vide Tolet. De. sup. cit. a qui idem Optime docet. 278I Inter. 3. Quis tenetur ad restitutionem Reis. Qui Injuste rem allenam ac cepit, vel proximum damnificavit,quique ratione contractus est obligatus restituere, sive per mutuum , sive per Censum, aliosve contracius, nam restitutio est reddere cuique , quod ab eo abstuli inus, vel accepimus, aut ratione Contra eius nos obligavimus. DD. cci muniter ita docent.
17Sa Inter. q. Quoti sunt causae sufficientes ad differendam restitutionem Resp. Sunt quatuor: prima est damnum creditoris, nisi forte creditor ipse cedat juri suo, nolens sibI restitutionem fieri , similiter damnum tertiae Personae, modo creditor simile damnunon patiatur. Secunda est dam num a quod Ionge majus patitur debitor aquam siti damnum ipsius aeditoris p
Τertia est impotetIa,ad quam revoca tur necessita extrema, vel graVi S. Quarta est bonorum cessio. Bonac. Restit. disp. I. qu. tiu. pun. Dnu. 39. adi ipsum,
di lege totam quaestionem,ubi pulchra invenies exempla; sed qui cessit bonis sedendo in loco publico. si venerit in
Pinguiorem fortunam, tenetur ad restitutionem. Diam r. q. tr. q. res. 78.
1783 Inter. s. Potestne Consessarius absolvere poenitentem, qui cum possit totum restituere, non vult , nisi per partes restituere, Ob aliquod emol mentum inde sibi proveniens pKωρ. DIcunt aliqui, posse , ac debere Confessari uin, illum absolvere, si creditor nolit concedere dilationem parum sibi nocivam , dc Confessarius credat, quod negata absolutione,& dilatione, nunquam, vel non ita utiliter restituet. Nava r. cap. 7. nu.6 F. S. An toninus par. a. ti. a. eap.8. & atii,quas refert.Sed his no obstantibus,puto verius oppositu, scilicet no esse absolven dum , nec posse Confessarium dIlationem concedere. Et ratio est, ut docet Bona c. de Restitis. disp. I. qu. 7. punct. Gηico,num. I 6. quia debitor, jure naturae,ienetur totum restituere,quam primum commode potest , nec Consessarius potest dispensare in iure naturae sultra quod, eo ipso,quod non vult restituere cum post it, consentit in detentionem Iniquam illius residui, ratione cujus manet in peccato,& consequenter est incapax absolutionis. Ita Salonius, Medina, Corduba,Sotus, SayrussMolina , & Aragonius , quos citat, de sequitur Diana , & Bonac. locis citi Vide Bonac. Dc. cit. disp. I. qu. 7. ρ η
I78ψ Inter. 6- Potestne Confessatius absolvere poenitentem, qui non habet firmum propositum restituendi quamin Primum poterit,data.opportunitate Reis. Dico,quod non, quia poenitens quamdiu potest restituere, & non restituit, est in statu peccati mortalis;&iconsequenter incapax absolutionis. DDi communiter , teste Bona cῖna
218쪽
sitate conititutus accipit aliquam rem, teneturne pollea restituere, quando commode potest Reo. Navar.in Man .e . IT. n. 6 I. Tolet. lib. . cap. 2 q. num.7. de alii plures citati a Diana par. F. tras. X. res9. amrmative respondent, dummodo res
fuerit magni pretii, de hoc mihi videtur probabilissimum ex rationibus , quas assert ipse Nauar. Ioc. cit. Tamen multi alii DD.contrariam opinionem sustinent,docentes,qui in e X trema necessitate,quo ea se liberet, aliquid accipit, ad restituendum illud non teneri, licet ad pinguiorem fortunam e Vadat; Sc ita tenet Scit. de Iust. lib. . q. 7.
ster, Angelus, Rosella, Tabiena,quos
citat Azorius to . a. lib. I a. c. S. qu. I.
quibus subscribit Diana ubi Jupra ;Utraque opinio est probabilis, sed prima mihi videtur probabilior, Sc tutior.
A filium , reliquens illum inter filios legitimos mariti Adulterae, prae
ter alimenta, teneturne etiam resarci
Resp. Doctores communiter assiris mant , adulterum teneri,sicut adulteram ad resarciendum damna subsecuta filiis legitimis,nam adulter non minus, quam adultera est causa talis damni; ac etiam tenetur occurrere damno dotis, quam Pater putativus tradit puellIse spuriae, credens eam esse proprIam filiam . Nauar. cap. I 6. num.q8. & alii plures, quos refert Diana par. 2.tr. II. 3 cf. 3 . quibus addo. Tolet. lib. . cf. II. num. q. Imo, ut ait Bona c. de Matrim. ςM.q. pun. I S. sub num. IS. Vterque tenetur insolidum in defectum alterius a Unde eam ipsa , quam adulter curare debent quantum possunt, ne legitimi haeredes damnum patiantur. Vide Bonac. De. cit. num. 8.cte I 3. ubi plura ad intentum;& obiter Em. Sa vera.AGI-terium sub num. 2.
adulter excusari a restitutione λResp. Primo,potest excusari,quando ipse probabiliter credit, prolem non esse suam, a. quando dubitat, filiit esse suum, vel quia mater est levis, Besolita adulterari, vel quia ipsa quoque dubitat, an sit filius adulteri, vel mari inti sui, nam melior est conditio possidentis suam libertatem, & pecuniam.
Navaris Ioc. cit. num. q9. Bona c. ibidem
num. p. ia alii plures. Vide Emm. Sa
178S Inter. 3. Qilid faciendum est,
quando duo carnaliter cognoverunt aliquam solutam, & non constar, cujussit proles ex ea suscepta Resp. Bona c. Ioc. cit. num. Io. 2Iis utrumque teneri ad restitutionem pro sua parte ; dc altero nolente , tenetur alter in integrum,& haec ratio militat etiam,quando duo cognoverunt unam& eamdem foeminam conjugatam, qu si concedit tunc temporis, quo Maritus
absens erat, nam uterque tenetur ale
re, & restituere pro sua parte,& in defectu m alterius tenetur in solidum, ut in priori casu dictum est . Vide Doctores apud Dianam par. tr.3.res. I.
I 789 Inter. q. Teneturne Adulter solis vere impensas Insantis Hospitali expositi Resp. Certo tenetur ad rest Itut Ionem alimentorum , quae facta fuerundab hospitali domo in alenda prole sp u ria: quia domus hospitalis instituta est ad Disiligod by COOgle :
219쪽
ad alendos pauperes, vel filios pauperum ; unde solum excusaretur a ratione paupertati si dummodo revera egestate laboraret,al Ias non excusaret ars sed omnino teneretur ad solvendas
impensas. Nauar. ubi suprd sub nu. S.
rium quaest. I. 8c alii , quos citat,& Ω-quitur idem Bona c. ubi stupra.
moderamine in culpatae tutelae Maritu invasorem,teneturne ad restitutione pMD. Hinc inde sunt auctoritates Doctorum circa tale dubium; Rebel Ilus affirmativam sententiam tenet, Lessius vero negativam , ut videre licet apud Dianam par. .tra. q. resol.q7. qui etiam putat cum Lellio , &Megala ad restitutionem non teneri, quia talis occisio non est culpabilis indefensione , ut supponitur, neque culpabilis est in causa;S: cum adulteriumst causa remota,& solum occasio,ne Celt via ad occisionem Mariti , sed potius Adulteri r rarius siquidem mors MarIti ex adulterIo sequitur, sed Pomtius mors adulteri: ergo &c. Ita docet Diana ex Lessio, & Megala , quibus subscribit Cassianus a S. Elia inisesor.
U. Iq. Sed ego existimo, quod ad hoc, ut ad restitutionem non teneatur , de beat prius alias vias quaerere cavendi homἰcidium , R damnum, quod indoseq.titur; debet enim fugere , fi potest, Petere veniam , ant offerre satisfacti nem; nam magnam causam invasionis dedit, adulterium perpetrando cum in Uxore invasoris. Quando vero , his omnibus tentatis,aliter vitam propria tueri non possit , nisi occidat in vas Tem,tunc lit ite illum occidit,eo quod utitur iure suo , 8c alter contra ius illum Invadit, consequenter non pee cat contra sumtiam, nec ad ullam restitutionem tenetur, ut bene resolvit
Henricus Stroversica de just. ει jure
I79I Inter. 6. Teneturne ad restitutionem Maritus , qui occidit adulterum inventum cum V xore pM . Maritus,qui privata auctoritate adulteros In scelere reperim DC cidit , non solum mortaliter peccat sed etiam tenetur damna restituere ad
aliorum homicidiarum instar, quia
peccat contra justitiam , ut recte tra dunt Petrut Navarra Iib. a. de restitui. cap. 3.par. 2.in η da Edit.ώθ. S. nu. ZOISancher lib. io.de Matriin.disp.8. n. 4IBannez a. a. quaest. 6q. art. 3. dab. 2. in solis. ad 3. Parisius cons. II q. n. I 2. n. I.tib. 2. Soccinus tib. 2. coxfRq. qui omnes asserunt,peccatum hoc effecontra Iustitiam.Dicendum est igitur, Maritum omnino ad restitutionem teneri propter interfectionem Adulteri in foro constientiae; de hunc posse Iicite se defendere , ac etiam , si alIter
evadere nedueat, interficere Maritum,
tanquam injustum invasorem , in foro conscientiae , ut dixi in praecedentibus responsionibus immediate positis . I sta In te 7. Quid est Casiis fortiatus Et contrahentes tenenturae de casu fortuito Resp. Casus sertuitus est inopinotae rei eventus, qui praevideri, aut praecaveri non potest,etiam per hominem diligentissimum, ut docet Bonac
de Coatroct. disp.I. quaest. I. puv.6.n ΣI eq. & testatur de communi. Casus. autem ex fortuito accidunt sine peccato , nec pariunt restituendi obligationem, ut recte notat Stephantis a S. Gregorio de Restit. ' contract.lib. I. tom. I ub num. 9. dummodo tamen non adsit padium,Sc ea Lepta culpa,& mo ra . Vide La yman. Bonacinam ibidemnum. 2 I. Armillam vera. cclus fortuiturnum. I. ει 2. & infra ad Inter . I 793 Inter. 8. Tenetum equis ad restitutione in , ob damnum alteri illatur
ex culpa levi, aut levissima Rev. De Doto , di lata Culpa jam eii certum ἰ de levi, & levissima culpa est dubitatio , ut videre licet apud eundem Stephanum a S.Grego rio
220쪽
γἰo ucs eit, num. Ipse tamen , aliis re latis, substinet, neminem teneri ad restitutionem ob damnum illatum ex levi, vel levissima culpa . Et ratio ipsus est quia suffcie, ut quilibet illam
diligentiam praeli et in bonis alienis, quam teneretur prct stare sitis, ut sit liber ab omni culpa , & obluatione snam sicut nemo tenetur prudentior esse , aut piudentissimus in rebus propriis ; ira multo minus tenebitur esse talis in bonis alterius. Hoc tamen
intelligit secluso contractu , quia si ad id quis se obligavit, tenebitur tam de levi, quam de levissima culpa , ac etiam de case fortuito ; imo squis Pg. vendiderit rem vitiosam ignoranter, adhoc tenetur restiture . Vide iterum eundem Stephanum a S. Gre
me intellige de culpa levi,& levissima juridica; na loquendo de culpa Theolo.
gica,etiam veniali, lasemper teneri re. stituere,do et Bona cina tom. a. de Res . diD. I. quo. I- pNu. 3. num. 3- qui addit ex communi sententia nu. 9.non te aeri ad restitutionem totis dant Illati actione culpabili tatu venialiter. 1794 Inter , 9.Ex qua culpa tenetur co- trahetes ad rest Itutione in cotractibus Res'. V idendum est,an contractus fit in utilitatem solius dantis, aut in utilitatem utriusque contrahen-tIs . Si contractus est in utilitatem solius accipientis, accipiens tenetur ad restitutionem damni secuti,non solum ce dolo a & lata culpa, sed etiam de levi, & levissima culpa , excepi prae ario . Si contractus est in utilita tem solius dantis , accipiens tenetur solum de dolo, di lata culpa . Si autem est in utilitatem utriusque , accipiens tenetur de dolo, lata, & levi culpa , non vero de levissima . Ita docet Bona cina Deo proximὸ cit. num. Iae, . N alii commutiter. 1793 Inter. Io. Ex qua culpa tenetur CommodatarIus M'. Secundum communem Doctorum opinionem a Commodatarius
tenetur de levissima culpa, cum comismodatum sit tantum in favorem ipsius Commodatarii. Ita Sylvester verb.
Commodatum num. 6. Bona cina tibi Ib-Wd num.S. Stephanus a S. Gregorici lib. a. de Contract. cap. 26. num. 3. &alii penes ipsos . Vide etiam Em. S
turne de casu fortuito i Reθ. Generaliter loquendo noutenetur , ut dixi supra ad Inter. 7. tamen in tribus casibus omnes DD. dicunt , quod teneatur . Primo, si casus accidae culpa sita, v.g. si accipit equum iturus ad villam , & ivit ad alium locum , ibique casu periit et Secundo , si interveniat pactum, & Tertio , si fuerit Ia mora restituendi. Dixi, Primo, si casus accidat culpa sua; non enim tenebitur si casus accidat ex culpa ejus , cui debebatur; Culpa etiam debet esse aliquo modo ordinata, seu directa in casum fortu Itum . Dixi item, Secundo , si interveniat per actum is ἰdummodo tamen sit aequum ἱ non ob stente enim pacto utendum est aequitata te. Denique dixi, Tertio si fu tit in mora restituendi; nempe restituendi id, quod rest tutum sine mora non periisset. Ita aperte a & recte docet Emanuel Sa In libro de Aphori Lmis Confessariorum, verb.Casus Fortuitus a num. I. Verum est tamen,quod licet morosus teneatur de casu intuito, tamen in conscientia, si res commodata eodem modo apud Dominumerat pe itura, non tenetur , nIsi ad interesse, si quod Dominns passus est propter moram , ut recte docet Sylvester isto proximὰ cit. παπ.6. prons eis, & est communis. Vide Ninvarrum in Man. c. I . uti. I 83. & alios
I797 Iuter. Ia. Ex qua culpa tene
tur ille , cui aliquid locatur λAesp. Tenetur de lata, & levi