장음표시 사용
221쪽
eulpa , quia contractias locationis ce- Iebratur in gratiam utrῖusque contra hentIs, ut docet Bona cina de contras. disp. quaest. I. pun. f. num. 9. & Stephanus a S. Gregorio lib. 2. cap. ψ .n. 8.qui bene addit , quod in contractu lo Cationis,non potest fieri pactum, ut lo-Cator, aut conductor, non teneatur e
dolo , quia esset pactum contra bonos mores, de ideo irritum , quamquam Iicitum sit pactum , ut conductor te neatur ex culpa levissima, & casu sortuito ; quia est pactum, non contra, sed praeter lubstantiam contractus: sed in tali casu tenetur locator minuere pre
cum rei locatae, cum hujusmodi obligatio sit pecunia aestimabilis:& in hoc
omnes DD. conveniunt. Vide Em. Saetere. Conductio num. 8.1793 Inter. II. Ex qua culpa tenetur ille apud quem aliquid deponitur Re'. Ille, cui traditur depositum, tenetur solum de dolo , de lata culpa :u Ia depositum fit tantum in gratiam
e ponentis e dummodo tamen depositan domon tradatur aliquod pretium , quia in tali casu tenerctur etiam de levi culpa;cum tunc licatur contractus, in utilitatem utriusque celebratus, unde accipiens pretium In custodIendo deposito , tenetur non solum de dolo,o: lata culpa, sed etiam de levi, ut dixi . Vide Navarru in cop. IS. num. IS . Bona c. υβι supra num. io. Armillam verb. de situm nuis. 2. ' I. Stephanum a S. Gregorio loco cit. cap. 27. num. I. qui plures Concordantes adducunt, de Dianam par. I. trcct. 8. res. 74. qui testatur de c ommuni. 1799 Inter. Iq. EX qua culpa tenen
tur Nautae, Caupones, Stabularii, &similes, qui res alienas deposito acci
Rev. Isti tales tenentur et Iam de culpa levissima , saltem in foro exter
no, nam in sure ita statutum est ad co-primendam malitiam harum persona ruin a ae conveniant cum furibus, &ne via pateat fraudibus . Diana par. I. tract. o. res a I. In foro vero consti en-tIae,iuxta sentendiam quorumdam Doctorum, tenentur solum de dolo, lata,& levi culpa,i. itione cotractus in atriusque utilitatem celebrati . Ita fit matBona cina ex Rebello , Lehio, Molina , Reginaldo, Turriano ; de alii, quibus addo Dianam tibisuprὼ : Tamen Sylvester ter9. Nauta uum. I. Ange lus eodem et eis. in prine. Lessius I b. 2. cap. 27. Ob. 3. num. Io. Se alii dicunt, hoc esse verum, non solum in foro externo , sed etiam in foro conscientiae , si specialiter acceperint merce de m apro custodia , aut res custodiam diligentillimam requirebat, se scienter in custodiam sit suscepta ; nam sic tenerentur etiam de levit lima culpa , in aut roque foro. I 8 Io Inter. I s. Sartores, Molitores,& smiles Artifices, quibus datur res putienda, permutanda , vel reficienda: ex qua culpa tenentur λ θ. omnes Dociores co veniunt adicentes teneri de levi culpa: quia etiain eorum commodum fit tale depositum : Immo de aliquando, ut dixi in praecedenti responsione,tenentur etiam
de culpa levi ilima. Vide eitatos Authores . Et Ita dicendum quoque est de Mulionibus, & Aurigis . Iso I Inter. I 6. Ex qua culpa tene tur ille , cui traditur pignus rmis. Quia pignus traditur in ut IlIta
tem utriusque contrahentis , nempe inutilitatem accipientis, cum illud reci- iat in securitatem crediti, & in uti-itate in tradentis, cum tradat pignia aut aliquid aliud recipiat, aut jam recepit ; ideo ille, cui traditur pignus stenetur de levi , non autem de levi sesima culpa . Ita docent Sylvester τerbo
cap. 8. quaest. Iq. de alii plures, quos , citat, N: sequitur Bonac.ubi supra n. I 2.18o2 Inter. II. Quando res perit ca se fortuito apud depositarium , com modatarium, conductorem , fgno ris retentorem , & similes: cui perie p
222쪽
cto, res semper domino perit . Vide, id quod dicam in tit. 2 4. de Uurs,ta
quae dixi ad Inter. in hoc tit. 7. & Io.. Usurariis ad Int. 2 o. seque ad nihil tenetur Depositarius I Soq Inter. I9. Damnum ex culpa v et C qmmodatarius , Condit tor, aut juridica secutum a tenetur ne quis ante pignoris retentor, ut bene notat ex Iudicis sententiam illud restituere paliis Steplianus a S.Gregorio ubi Iupra Reg Dico: quod in conscientia
east. 27. lib. 2. num. 3. Ne desinas ta- ante Iudicis sententiam restituere qui-men videre Diana par. 8. tract. 7. s.3I.. libet tenetur damnum ex sua levi, aut
G 3 r. apud quem pulchra invenies . levissima culpa, secutum; Nam leges,
18os Inter. IS. Mutuatarius extilens quae obligant ex levi, Vel levissima in mora solvendi, tenetur ne de damno culpa, obligant in conscientia ante
emergente, quando de illo nulla facta. Iudicis sententiam . Et rat Io est : quia fuit mentio in contractu mutui hujusmodi leges praecipiunt id , quod
Refρ. Iana suppono tanquam cer- naturali aequitati est consentaneu circatum, licitum esse pactum, ut ii mutua- rem alienam, R ideo non est simplici tarius non rellituat mutuum tempore ter poena, ut vult Sotus, de alii, sed est praefixo , teneatur ad interesse . Dico id, quod quis ex naturali Iure tenetur, igitur in casu nostro, adhuc teneri resti- ut recte tradunt Navarrus in Maar. cap. tuere omne damnum sequutum post 27. num. ISq. Lessius lita. cap. 27. moram ; unde si mutuator cogatur ac- dub. S. n&m. I. & alii plures, quos recipere ad ulura ira , vel cambium , te in fert, dc sequitur Bona cina de Contracisnctur mutuatarius de damno emerge- disp. I. quaest. I. p v. f. nuis. 2 o. Stete , quod patitur mutuator, nam qua- Phanus a S. Gregorio lib. a.de Contrae. do in contractibus praefigitur terminus. cap. a T. num. q. N alii apud ipsos. Ee ad solvendum ; tacite censetur initum hanc. esse comm nniorem sententiam . pactum , ut qui non solverit praefixo. testatur inem Bonac: ibidem. tempore teneatur ad interesse prove- ISOS Inter. zo. Ex qua culpa tenen-niens ex defectu solutionis : de de hoc tur Famuli Zminime est dubitandum, cum sit com- Reis. Famulis qui ex ossicio , &munis sententIa , Se pluribus relatis stipendio, specialiter curam habent reprobat Bona c. de Cour. disp. I. qu. 3. rum Dominorum suorum, tenentur adpun. q. num. 3. & testatur de communi: restitutionum damni secuti ex lata, de Puto tamen quod si mutuator vellet levi culpa ipsorum; nam ipsi tenen- accipere sub usuris , vel assi cambium tur damnulla praecavere ob contra tu in damnum mutuatarii, teneatur prius in utriusque contrahentis utilitateni ipsum monere, si monitio facile fieri celebratu. Elt communis D D. sententia. possit , saltem per nuntium , vel per VidQ bayrum in Glaeti Regia lib. 1 o.
litteras , si mutuatarius absens esset, tradi. a. cap. Iq- num. 9. de Saloni ut , nam ex admonitione sequitur , quod a.. , quaest. 62 or. 7. cyntrover. a. b. De
mutuatarius majori vi , & diligentia , Πι qui obstare tenentur , mutuum restituet, vel saltem non cum 18oo Intur 2I. Famuli, qui inser- tanto interesse, dc ita omnino fieri de- viunt tantum Pro victu, & vestitu , bet; Et nota : quod non potest tuta , tenenturne Dominis de lata, & levico scientia mutuator accipcre sub usu - culpa, ut di tum eli in praecedentiris , nisi ab eo , qui hoc paratus est fa- Responsione ACere , & usuras exercet, N propter Rev. Ita pariter dicendum est: aliquod bonum , quod eli subventio, quia eo ipso', quod sponte famulatum suae necessitatis, vel alterius. Ita San- offerunt obligant etiam se ad fidelitactus Thom. r. r. quaest. 78. art. q. VI- tem, & diligentia Dominis praestanda, deas Sylv. vere. Uura 7. quaest. I. dc Prout semul QS decet. Praeterqya quo a
223쪽
se per adest merces,quae est spes haben- justitia , etiamsi curam penus non ge-di aliquod ossicium , aut beneficium , rat ad revelandum fures extraneos, si benevolentiam,aut amicitiam,& mul- al ter malum impedire non possit,quia toties est ipsemet vietus , & vestitus , cuicumque famulo, eo ipso quod do ut consideranti patebit.Ita docet Aro- mesticus est , custodia domus aliquorius 3. par. I. S. cap. I 3. quaest. T. & ex modo Incumbit, ut ab extraneorum eo Stephanus a S. Gregorio de Contrae. injuriis defendat. Vide Dianam par. DIib. 2. cap. 67. 1 ub num. 7. res. I S. cst tract. s. res. sq. χSo7 Inter. 22. Ad quid tenentur fa- 18os Inter. 23. Famulus, qui ab alio muli, qui non impediunt damna Do- famulo furante, aliquid accepit ne claminis inferenda a confamulis , vel ab met, vel indicet furtum eius Domino: Externis p teneturne ad restitutionempResp. Quando Ipsis incumbit cura Resp. Lessius lib. 2. ev. ID sib. I
illarum rerum , in quibus damnum a num.I73. Petrus Navarra lib. cap. Dominis per furtum infertur,tenentur nutri. I 32. & alii dicunt, quod si fur ti-
ad restitutionem, si non impediant, bi aliquid det , ne impedias ipsius fur
quia peccant contra Iustitiam, cum tum clamando, vel manifestando. , te teneantur ex Iustitia impedire , maxi- neberis ad restitutionem ; sed Sotus de me si ipsis concredita sit cura , & cu- Pustit. lib. quo. 7. art. D Navarrus stodia domus , vel penus . Si vero ip- in IIan. cap. 17. ns. 2I. & alii putant, sis non est commissa cura , & custodia quod si res accepta a famulo non sie domus, vel penus, dicunt aliqui non , pars furti ab alio famulo perpetrato, teneri ad restitutionem , quia peccant non teneatur restituere . Tamen idem solum contra Charitatem . Vide Aro- Navarra, & Lessus, quos refert, & Ω-rium Ioc. 1πrd cit. quaest. 8. de alios a quitur Diana par. tr. 6. re1.38. recte quos refert, re sequitur Bonacina de limitationem adhibent In casu nostro, restit. di p. I. quaest. a. punct. ι I. n. 7. ut non procedat, si accipiens sua pol-Nam ex sola violatione justitiae, oritur licitatione expressa, Vel tacita , furem
obligatio restitutionis ex delicto : sed animosiorem reddit, qui alioquin ab
quando quis non impedit damnum , s sterritus esset,unde dicendum est,quod quod non tenetur ex justitia ratione ν in tali casu teneatur de damno illato ossicii , vel contra tus impedire : non tamquam particjans in furto. violat Iustitiam , sed Charitatem : er- I829 Inter. 2 q. Teneturne Dominusgo non tenetur ad restitutionem . Ego resarcire damnum per famulum suum tamen puto omnes famulos teneri ex aliis illatum λjustitia impedire , ne damna Dominis Re D. Si damnu allis Illatum a famu-
inserantur, praesertim ab extraneis,& Io, ideo evenit, quia famulus obedivit si id non faciant peccare mortaliter Domino in re, ex qua tale damnum contra justitiam , & consequenter ad ortum habuit, certo tenetur Dominus restitutionem teneri. Ita Sotus, Les- . ex justitia dictum damnam resarcire psus ,&alii apud eundem Bonacinam nam qui causam damni dat, damnum tibi Iupra, & rario mihi videtur quia dediste videtur , ut dicitur in Regulis omnibus generaliter commissa est cura Ptiris in s. Vide Em. Sa te; b. restitutis Domus Heri , & ita videtur esse Vo- num. Ist. Si vero damnum alii, illatum luntas Dominorum , qui mercedem a fuit solum ex mala voluntate famuli, famulis praestant, ut fideliter se gerant, ad nihil tenetur Dominus ; teneretur licet alicui specialiter rei domesticae tamen si v. s. servus .ejus aliquid ab
curam committant. Dico igitur cum aliis abstulisset, ut verteret in comἰDo-Pctro Navarra de re'. lib. 2. cap. I. DII, dum, S utilitatem ipsi iis DomIni, sua
.a2 q. quemlibet famulum obligari eae sciente Domino, sive nesciente I sem E e a Per
224쪽
per en in tenetur post rei cognitionem , dc tantundem quantum in rem suam versum eli restituere. Ita Azorius 3.par. lib. S. cap. I l. qu/est. 9. Se alii. I 8IO Inter. 23. Potes inc quivis ad libitum,sine gravi peccato, re restitutionis obligatione, arbores, vel ligna caedere , dc secare in sylvis antiquis, in quibus naturaliter nascuntur Resp. Scio, Navarrum, Virum quidem doctissimum , in Comment. de leg. pernali, in cap. Fraternit ala Ia. Dest.2. num. I. Ugze ad ψ . docere, euii, qui ex
silva aliena sive sit Universitatis, si-Ve privatorum Dominorum ligna,aut arbores secat,& tollit,non peccare, neque ad restitutionem teneri , & inter alias rationes, quas affert, dicit etiam, quod adest consuetudo ubique ferocientium, legitime praescripta, ut uten
tes alienis fluctibus sponte nascentNbus, sint immunes a Culpa, soluta tantum, si deprehendatur,poena: Mihi tamen videtur distinguendum sic ς vel sylvae sunt Castes lorum, aut Urbium vel sunt ipsorum Dominorum , Puta Ducum, Principum, & similium , vel sint alicui ira Personae privatae: Si ergo Sylvae sunt Communitatis, dico quod Mon peccet mortaliter oppidanus, qui Iigna cadit, neque ad restituti uem te iacatur PDucor quia prohibiti OOppidanis Imposita ea conditione imponitur, ut si quis capiatur poenam luat , qui vero evaserit,gratis illam sibi praedam acquirat. Sed hoc intellIgo, dummodo magnam stragem non faciat caedendo
sibi ligna , ne Civibus, vel oppidanis
magna portio minuatur; caederet enim in Communitatis nocumentum, si videlicet depopularentur sylvae a aut etiam si sternerentur arbores Prae
grandes aedificiis aptae : multo magis sisylva esset modica, ac tenuis, quod ad arbitrium viri prudentis judicandum relinquo; Nam cum sylva Communitatis,iit in commodum totius Populi , di Oppidanus super alios notabiliter fibi ligna tolleret, ceteros videtur lio
rabiliter defraudare ν ideo icuo tur ad
restitutionem illius superfluI: SI ver δnon sit Oppidanus , sed diversi oppidi, habitatores utriusque oppidi lolent ad invicem in sylvis eorum cadere ligna , neuter corum culpa mortali afficitur, nec ad restitutionem tenetur,
sed solum ad poenam, si capiatur: Vide
Dico secundo, quod si sylvae sunt Dominorum locorum, qui absque eorum licentia ligna caedit: peccat, & ad restitutionem tenetur : quamvis non sit tam a talita regula, ac si sylvae essent particularis cujusdam: unde dicit Soto, quem sequitur Tolet. possent pauperes caedere ligna ad usum foci proaprii necessaria , quia arbores,quas n2 tura sponte dat, no sunt tam propriae, quam pecunia in Arca reposita: Denique si sylvae sunt alicujus particularis Domini, dico, quod peccat mortalIter , qui ligna cadit, modo tamen damnum si grave, & ad restitutionem utique tenetur,non solum ad damnum inde secutum,sed etiam rei ablatae,nisi Dominus sylvae sola poena sit conten ius. Quod facile colligitur, si lex extet id clare exprimens, aut si alicubI vigeat consuetudo, ut non exigatur restitutio, sed soli poenae subjaceat , qui
capitur,dc per sententiam cogatur ps nam luere. Ita Solus de PVir. Gyar. lib.. . μ. 6. art. . Corduba de eas con-βien. q. I7. quos dat, & sequitur Corradu S to. I . quaesis. 268. in addit. ubi rem perdocte tractat. Vide etiam Tolet. lib. I. ccp. 2 o. Hoc autem, quod dictu inest de sylvis, dicendum est etiam depascuis gregum, militat enim eadem
ratio ἀ8M Inter. 26. Estne II cItum Ingred vineam , & ibi uvas , vel in via ccm medere ad beneplacitum, sine peccam eo, & restitutionis obligation ep.Rup. Affirmat Io: Valerus in Differ. utriusque fori vers. Feccatum, differ. 23. de pro te alios adducit,ut videre est apud Dianam par. 3. tr. 6. res. Σοω
dicit enim , quod unicuique licitum
sit in foro con latentiae iugredi vineam
225쪽
ad uvam , aut alteram uvam ibidem comedendam, modὼ soras non expor tet . Sed verius negat Diana dicens , quod si dicta opinio esset vera, vae, vae esset vinearum Dominis , quia hujusmodi privilegium extenderent etiam ad ficus, poma,& pyra, cum Domin rum notabili damno; ergo non est audiendus Valerus cum suis ab eo relatis. Vide quod dixi in tit.98. de Furio,
I 8ia Inter. 27. Si multi singulatim vineam aliquam ingrediantur, aliis aliorum ignaris a & unusquisque suum racemum capiat,etiam quoadusque nullus in ea relinquatur, Peccantne mortaliter omnes, de tenenturne ad relli- tutionem Resp. Nullus eorum mortaliter peccat, nec restituere tenetur, & mu to minus tota multitudo , quia nullus
eorum damnum notabile facit, nec est causa, quod fieret, nec in id consentit. Navar. in Man. cap. 17. sub num. IJO. Mihi tamen videtur dicendummullum eorum mortaliter peccasse , sed solum venialiter , tamen singulos eorum t neri dumtaxat partem illam damni, quae eos contingit; resarcire. Ita docet Io: Cab affutius in Theorica Iuris C non. lib. 6. cap. IS. nu. 2. Secus dice dum esset,si simul consentientes vinea Ingrediantur. Vide quae dicam ad Int. sequentem, & sau vel Bona c. de Resis.
Iris Inter. 23. Si plures simul consentientes in vineam ingressi, damnum facerent notabile: peccarentve singuli moraliter , & tenerenturne omnes insolidum ad restitutionem Resp. omnes peccarent mortali. ter, omnesque in solidum ad restiturionem tenurentur, est communis sententia. Vide ad Intcr. axtecedentem. I 8I4 Inter. 29. Testes non revelantes ex vi monitorii, tenenturne restituere
damna Inde sequutaλ θ. Raynaudus de Monitoriis
par. I. cap. I. quaest. 23. assii malivam tetiam esse communem fatetur. Sed
dicit, quod conscii debent parere pr vicepto,idque ni faciant,& obedientiani Superiori debitam violabunt, de c haaritate ni parti exhibendam , sed no a peccare contra justitiam asserit,conseriquenter nec ad restitutionem teneri, nam totus, & unicus sons obligationis restituendi oritur ex peccato Contra justitiam commisso.Vide cum dem Auctorem penes Dianam port. tr. H. resoI.58. Oppositum tamen docet AvLla de censu.par. 2. cap. I. disp. q. duo. I. conclus 8. qui citat Navafrum , & So- tum , Idem docet Aragonius au 2. 24 quaest. Io. art. I. de alii; S dicunt peccare morta Iiter in dicto casu, incurrare excommunicationem,si haec in m nitorio continetur, & insuper ad restia tutione ni teneri damnificato, Et ita puto tenendum I qui, sunt causa damni, saltem indirecte, quod patitur alter. Vide Doctores apud Dianam par. 3. tracI. I. resol. Io I. in principio,& ea quae dicam in tit. de Testibus, Testimoniis, ad Inter. II . in sine Respon-mnis; Nam quilibet ex lege justitiae
tenetur ad veritatem dicendam ex officio, quando ei praecipitur a legitimo Superiore. Et hanc sententiam probabiliorem Put O.
Iucr. i. Quid sibI velit , aut si gnificet Restitutio in integrum Resp. Dico;quod Restitutio In In tegrum est prioris status , vel juris
re integratio, per quam subvenitur minoribus,& Ecclesiis, aut est audientiae reintegratio. Unde in integrum restituere, idem est, ac reducere in eum statuin, in quo quis erat ante I sione me Quandoque etiam per hanc subveni'tur minoribus ex legitima, & justa causa, prout ex diversis Iaribus, inter alios docet Sylvester verb. in Integrumrsituere. Notandum est tamen , quod hae restitutio in integrum non datur,. absque laetione , ut habetur ex Rota eis i. de restit. in integrum in novis Straph. dec. I 238. num, I. dc fuit di . tu in in Caesaraugustana tructuum 260uui 1οoa. coram Re Veμndiis. D. Dama st r
226쪽
sceno, & In Marsiliensi, pecuniaria 26. ηii 16o9. coram Reverendissimo
Bononiensi, de alias saepe, teste Leganatom.q. cons. 63. sub m. r. Alia plura de hac materia vide apud Bonac. to. a. de contr. disp. s. q. I. un. uis. Suaer. 2. Ad restitutionem an te ne atur Titius, qui suo pravo exemplo induxit Cajum ad furandum centum scuta Sempronio, cum Tisus coram C ajo surripuer It eidem Sempronio scuta quinquasnta , qua occasione
idem Cajus didicit, ubi Sempronius
servabat pecuniam,sicque praefatum Perpetravit crimen . Et qui sunt ii , qui ad restitutionem de Iure tenean turpResp. Si Titius nullum dederit consi Itum Cajo committendi dictum
furtum a nec ex contractu, aut cissicio
tenebatur illum impedIrc : equidem
non violavit legem Iustitiae vid solum
peccavit cotra charitatem, consequenter non tenetur ad restitutionem pro
tali damnosequuto Semproni O ; et e nim restituendi obligatio consurgit dumtaxat ex violatione justitiae , ut docent Doctores communiter I undoqui inducit alium suo pravo exemplos e. g. ad furandum, maechandum , homicidium , aut aliquod grave aliud
peccatum patrandum , licci peccet mortaliter, tamen ad restitutionem notenetur , quia non peccat contra justitiam, sed totum contra charitate notitdocet Bona c. tom. a. de restit. disput. l. qu. 2. punct. II. vum. I 6. qui in termiuisita praefatum dubium resolvit: Ide in docet P. Campi onus Instruit.Ordincndorum caρ. o. sub num. 3 a. &alii plures : quidquid in contrarium sentiat Dicastillus,& alii. Immo notat Bonac. dictum Titium neque ad restitutionem teneri, quamvis intentionem habuerIt, ut illo suo pravo exemplo Cajus fu-Taretur. Et ratio est: quia illa intent Io, Cum sit actus internus, non influit in Opus externum,& obligatio res itu edior itura ex opere externo injusto . Verum tamen est, quod secus dicendum
esset, si Titius capsam, ubi servabatur pecunias apertam, aut clavem Ibidem reliquisset, Se ipse obseratam, aut cla vem absconditam prius invenisset , nam In tali casu esset causa proximas& effcax illius furti, & iiij uitae actionis, ideo suae latae culpae adscriberetur
damnum sequutum Sempronio, ac per Consequens ad restitutionem teneretur ipse Titius , quia restitutio orItur e X culpa mortali, ob quam alteri insertur damnum , ut recte notae Stephanus a S. Gregor. de Contract. lib. I. cap. I num. Io. Item qui est causa iniustae actionis, a restitu sone non eximitur snam qui causam damni dat, damnum dedisse videtur, ut habetur ex reguia
Iuris in o. & qui caiisam damni dedit,
damnum resarcire tenetur, ut dicitur
in Cossi ad Iet. Iuliam de ei. pub. I. si quis adsie fundum; quia qui est cauta causae , est etiam causa causati; juxta Phylosophicum Axioma : ergo , N C.
ubi Bannes , & alii, quibus subscribit
Em. Sa terra. Restitutio num. 6 I. in addit. Vide etiam Bona c. loco supracu GD. I. qu. I. 6. Unico, per tot. et ' qu.2- punct. 3. num. 2. G 3. a quibus regula
generalis habetur circa restituendi obligationem in his , & similibus casibus . Et tandem dico ad restitutioncm tencri, non solum qui est causa injustae actionῖs directe , sed et Iam in directe :unde novem esse genera personarum cooperantium ad damnum alterius spatet ex duobus his vers bus.
cursus, articipans, mutus, non obstansa non manifestans. Explicationem horum versuum Vi- de apud Cajet. in Sum. etera. Restitui. Armil. eodem vera. num. q. es sequent.
usque ad num. I 3. Nava r. in Man. cap. II. num. I 3. Toletum lib. S. cap. 2I. Bona c. de res . disp. I. qtras. a. punci. I. num. I. st 2. Stephanum a S. Gregorio loco supracit. cap. 2. au. 2. P. Campios
227쪽
en7m more meo brevitatem amplector. Denique circa tale dubium ne deseras videre , quae dixi in hoc titulo ad Inter. S. cum Bona c. ubi asserui cum eo, dc aliis, non solum ex peccato mortali contra justitia, sed etiam ex peccato Neniali co surgere obligationem restituendi; licet, qui ex in advertentia, di inde liberatione damnum intulit, ad
tantam restitutionem non teneatur, ad quantam tenetur damnificator voluntarius. Verum est tamen, quod in Operibus externis raro contingit imperfecta inconsideratio, & in advertentia , quae sit venialis culpa. Et ratio est, aula opus externum statim suum periculuingerit, & mentem. excitat ad conside-xalidum , & sic raro potest in actu externo dari culpa involuntaria, quae nost mortalis, si in ipso actu agatur de re gravi, ut bene notat Stephanus a S. Gregorio ubi suprὰsub num. Io. Sequitur ergo ex tali doctrina Titi uin teneri ad restitutionem si ex sua lata culpa , ut supra dἱxi , Cajus damnum intulit Sempronio .: quia existens Causa esticax damni , tenetur ad damnum ex cap. L. n. de injur. G l. mbit interest, . Τ. de Sicar.
Is Is . TNter. I. Ad quid tenetur I detractor Et qualiter resti
Resp. Tenetur famam, quam alteri surripuit, restituere, si dixit falsum, Vel verum occultum tamen ; si publice famam abstulit , eam publice restituere debet, si privatim, satisfac It privatim restituendo; si Infamavit verum
crimen aperiendo, sed occultum, non tenetur, neque potest dicere, se men-tItum esse, aut falsum dixisse; sed excusando, eo modo, quo potest, dicen
do se male fecisse, vel Lepius honor etia
N laudet Infamatum, apud eos, Coram quibus detraxit. Sed si alterum infamavit falsum crimen imponendo, tenetur retractare , quod dixit, dicendo se falsum dixisse : imo tenetur etiam juramentum addere ; si juramentum ne cessarium sit ad famam restituendam
Salonius 2. 2. qu. 62. art. 2. contra II.
concI. 2..Sayrus in Clazi Regia lib. II is cap. I. num. 27. &alii, quos reseri, dc sequitur Bonac. de Rest. disp. a. qu. q. pun. Is . num. 3. est 4. Vide etiam Sylv.
Wis. Detractio, num. s.&Tobet. Iib. I. cap. 69. num. I .sed nec deseras videre
Dianam par. 3. tr. . res a9. est 3 o. ubi docet ex aliis, quod si infamator esset
Vir magnae auctoritatis, non teneretur dicere, se este mentitum, nec juramen to retractationem suam confirmare smodo tamen infamatus sit persona valde obscura , minimeque necessaria, ut inquit Sylvius : vel ut ait Tolet. ubi supra c. 7o. num. I. sit mediocris conditionis, intelligendo tamen semperaquando est notabilis multum excessus conditionis unius ad alterum. Ad ver tunt tamen DD. hujus opinionis, debere infamatorem restituere , S satisfacere eo meliori modo, quo potest infamato ..Vide etiam infra Inter. NI tima hujus tituli. Inter a. Susurrator,qui alter Ius critnen verum , sed occultum propa
lavit ad quid tenetur λ Et quomodo famam restituere debet 8 'Resp. Qui verum dicendo, occultum crimen alicujus propalavit illum infamando per detractationem, vel in surratione aut contumeliam, ejus famam restituere tenetur;Sed quia diis culter fama restituitur;ideo DD. quos refert,& sequitur Diana par. p. trati S. res3o. docent quemdam modum sua-Vem , quem facile poterunt observare Poenitentes, .& est saepe laudare illum in aliis rebus, quem p r us diffama Verant, S honorem eius in re alia procurare ; nec amplius de illa re coram il-lis, apud quos eum diffamavit, loqui . Unde opus non erit asserere se per Pe
228쪽
ram locutum esse, vel illi injurIam secisse, vel fuisse deceptum:& multo minus , tenetur dicere se falsum dixisse, vel fuisse ment Ium : nam hcic solum requiritur , quando alteri abstulit sa-mam , falsum crimen Imponendo cum debeat se retractare , & restituere famam infamato omni meliori modo, Metiam jui amnium addere , si ad famam rellituendam necessarium erit.
Vide, quae tradidi in Responsiri ne cd
Inter. antecedeηtem hujus tιtrii ,-it tit. i t 3. de Infamia, ad Inter. I. 18 II Inter. s. Ieneturne detractor, seu infamator ad famae restitutionem ,
quando, id quod contra tertium dixit, oblivioni traditum esse probabiliter credit λReis. Doctores communiter docent non teneri famam restituere, sive narratio vera fuerit, sive falsa, quia
nihil aliud esset, quam infamiam oblivioni traditam renovare, nec tenetur infamator eos,quibus multo ante tem Pore narravit crimen interrogare, an recordentur eorum, quae ipsis olim
narravit, sed lassicit , si hujus rei oblI-
eos esse probabilitcr credat. Bonac. de Rest. disp. a. qm 6. pun. I 3. num. I.
seqq. ω alii plures penes ipsum, Nicolius in Flos mera. Detraitio num. 2.ει alii communiter. Imo addit Nico-lius, quando detractio est antiqua , sufficere infamauim in genere laudare pro homine devoto,& honorato, quod est valde notandum. SIS Inter. q. Tenenturne sibi famam restituere , quando duo ad invicem se infamarunt
Rev. Si infamia, Si caetera sint pamria , non tenentur, quia adest justa Inter eos compensatio: dummodo haec eria concurrant; Primo , ut infamia ex utraque parte fuerit aqualis , sin minus quoad excessum tantum restitui
debet; Secundo ut illi, apud quos quis alterum Infamavit, ab illo vice versa infamatum fuisse sciant,& ne scandali
aentur ex non facta restitutIone e X par
tio,ut de facto alter alteri famam non restituat; tunc enim alter etiam In restituendo , ad aequalitatem servandam
correspondere debet. Bona c. loco cit. pun. Du. num. I. Diana par. 3. troct. S. rejol. o. s. Notandum est Iecundo, Nicolius ubi Iup. verba Fama Sc alii plures apud Bona c. ubi supra. Tolet. lib. . ζ. 7o. n. 3.Em. Sa vera. Restitutio n. 3 a. IRI9 Inter. 3. Tenetur ne quis cum
propriae famae det imento , vel etiam cum pericuIo vitae,alienam famam ina juste ablatam , restituere pMD. Quando restit ullo alἰenae famae ueri non potest absque longe ma jori jactura propriae famae: eXcusatur,
juxta opinionem Nauar. in Man. cap. IS. num. ψ6. & aliorum , quos refert, di sequitur Bona c. de Rest. diis. a. q. q. punctis ult. num. II. Et ratio est , quia justitia non oblIgat ad restitutionem cum damno notabiliter malori , quam sit damnum illatum . Affirmat tamen
Tolet. lib. s. c. 7o. nam. I. nempe te
neri etiam cum propriae famae detrimento reddere, sicut qui furatus estres alienas, cum piopriarum detrimento eas restituere debet, di aliquando cum majori suo detrimento , q iam sit alte ius infamiae , & hoc mihi videtur probab Ilius . Non nego tamen a quod vir illustris non tenetur ad restitutionem famae homini plebejo, quando eam praestare non potest sine jactura suae famae; nam fama viri illustris p ponderat famae plebei: & consequenter censetur esse superioris ordinis;debet tamen illum laudare , ei bene V lentiam ostendere , vel ab eo per Confessarium absque sui expressone, offensae remissionem obtinere , vel tandent pecunia compensare, Ita Tolet. tibi
N alii plures quos congerit,& sequitur
Bonac. Ioc. ciri num. II. Vide supra Interrog. r. in sine. Denique quando infamator non potest sine periculo vitae restituere : nullo modo tenetur a quia esset contra dictamen rationis , de
regulas Prudentiae , di consequenter
229쪽
Contra ius naturae , cum bona in serioris ordinis non sint restituenda cum detrimento altioris ordinis . Caiet. 2.2. quaest. 62. ar. 6. Nava r. c. I 7. n. 6.
quos sequitur Bona c. ubiIupr. num. II. Diana par. 3. tract. D res. 3 o. very Notandum est quinis. Excipe tamen cum Tolet. Isb. I. c. 7ci. num. 2. nisi infamatus idem etiam periculum vitae subeat.
Sed vide Em. Si inb. I amare nu. T. est 8. Restitutio num. 3 3. se 6. acnis ipsum in tit. 65. de Filiis ad Int. a.
De Revelationibus Secretorum. Viis tit. de γπῶ tem. Gc. Iul. xu. tu. de
I ter , qui narrat alicui amico injuriam sibi ab aliquo secreto illata δReis. In hoc casu distinguere oportet: Vel refert, & narrat animo detrahendi ad vindictam , vel ut consolationem capiat ab amico, vel consilium recipiat , vel ut dolorem mitiget, &leniat ; In primo casu ut que mortaliter peccat, quia censetur formalis detractio; In secundo casu vero a mortali excusatur communiter a Doctoribus : nam nimis durum esset, & prae ter humanam consuetudinem , ut quis cogatur acceptas injurias solus ferre , nec pollet eas amico Communicare ad leniendum dolorem, de luam commo ditatem , ut eas levius serat. Layman. lib. 3. sin. S. Iraa. g. par. 2. c. 3. u. 6. Bonac. de Vestit. di'. 2. quast. ρus. I. num. 3. Nicolius an Flay. zero. Detractio sub num. I. addens adhibendam tamen curam, ne pluribus dicatur, quam ad solatium , sive consiliu in sit neces.sarium , nec nominandam personam snisi ad consilium , sive consolatione
hujusmodi sit opus, vel valdo expe-
ures pro hac sententia Doctores al-egat, & testatur de communi. Imo aliqui dicunt, non illico damnari peccati mortalis eum , qui secreto graviter iniuriatus in publicas queri monas Prorumpat, cum durum sit amictum animum coli Ibere; Hos refert Diana
ubι.1bpra prope Dem , sed bene inquit
Tam bur. Ita. 9. c. 3. b. 3. Bum. 27. Pe nes illos sit auctoritas: Ego enim potius hunc excusarem e X primis moti bus, & ex in voluntario, Scc. I 8a I Inter. 2. Peccatae mortaliter, qui crimen occultum alterius, sine justa causa manifestat uni viro prudenti taciturno,quem scit non evulgaturum; sed secreto retenturum Reis. Doctores in hoc non conveniunt, sed in duas Classes, & sententias divisi sunt, ut videri poteth
apud Bonac.eod. dio. a. quaest. q. pun. . num. 2. & Diana par. 3. tr. I. ref 33ω par. a. tr. II. res. 22. Quidam enim docent, non peccare mortaliter, quia
non laedit famam proximi notabiliter , & cum sit minima detractio , MIeve detrimentum in fama , non potest
esse peccatum mortale . Ita Caiet. 2. a. νυ s. 73. gr. a. b. I. Nauar. de Ressu . 2.e. q. vum. 33S. Regina idus, GraDfius,& alii. Et tanquam probabilis haec opinio admἰttitur a Layman. Ioco 'prd cij. Bonac. & Diana Acis nunctitatis . Tamen contraria est magis communis, dia probabilior. quia si consideretur famae detrimentum judicio prudentis, majus erit revelare illud crimen uni gravi Viro , praeserti in superiori, quam si decem infimis hominibus reveletur. Ita Layman ubi μ'
prd, Bona c. & alii plures penes ipsus di apud Dianam dicta res. 33. ubi alias
concludentes rationes invenies. I Saa Inter. 3. Peccatne mortaliter,
qui revolat homἱcidium a Titio commisIuin , quod falso imputatur Cajo , qui ob hujusnio di imputationem mor te puniendus estλRup. Nullo modo p cccat: quia
230쪽
licitum est aperire crimen alterius, ad Consiliendum bona alicujus: sicut ad impediendum damnum spirituale, vel temporale alicujus momenti. Nauar. in Man. c. I 8. num. 3IL & alii plures, quibus subscribit Bonac.de rest.diis. 2.qu. q. punct. S. n. I G seqq, G praecise
18 23 Inter. q. Potestne tuta costi entia, qui novit aliquem esia furem, adis monere eos, cuin quibus habitat, ut sibi caveant ab illoλRup. Non solum potest, sed tenetur illos admonere, ut sibi caveant, . ob rationem. supradictam,de docet ipse Bonac. ubiIupra nu-S. ΤOlet. lib. Ivic. 63. num. 3. est aliι plurei.
De Sacer latibusia Vide tit. de celab. Iris tiri de circumst. preM
IS a TNter. I. Quid est melius,quod
1 numerus Sacerdotum, restrin gatur, vel augeatur Re1λ. Dico: melius esse,ut restringatur numerus superfluusSacerdotum,
quia . multitudo eli sacris Canonibus
in Imiea. ColligItur ex ev. quia is tantum, de praebendit: multitudo enim aliis quos facit magia viles, cap. Iegibus dist. 9I. ideoque melius est paucos habere Ministros quam multos inutiles, cap. talas a 23. dist. Imo sanctius est paucos binos,quam multos Ministros inutiles habere , ut dicitur in cap. eum sit ars artium, de aetat. eae qualit.Ordia.& ibi Glos. cumulat Iuta concordantia . Quod quidem intelligendum est
praecipue in ordinatione Sacerdotum. vide Pacem Iores tom. I. lib. I. rit. 6.num. 239. & Toletum lib. . cap. . v. 6.
ubi dicit, quoi Episcopus,sub poena
Peccati mortalis, tenetur ordineS non nisi dignis conferre,& nequaquam ad mittere ignorantes ,& homines malae
vitae ad sacros ordines.Sed nota,quod si aliquis ratione sanctimoniaeo & cha ritatis, alios praecederet: foret promovendus ad Ord Ines, licet parum scientificus esset, sum cienter tamen instruinctus, quia imperfectam scientiae, supinpletur persectione charitatis, cap. nisi eam pridem f. pro defectu quoque de re onunc. & docet idem Pax Iord. ubi su
I 823 Inter- a. Conferturne valide Ordo Praesbyteratus, si ex oblivione tradatur Calaxa in quo non fuit vinum. appositum λResp. Aliqui, quos refert Diana
ri valide, & probabiliter quidem,nam materia ordinis Presbyteratus est traditio pate me cu hostia , & calicis cum vino , ac proinde si ia patena non sit hostia, Se in Calice vinum vitis, deest
materia necessaria, consequenter non confertur valide Ordo Praesbyteratus..
Alii vero etiam probabiliter substinet valide conferri ordinem Sacerdota lem in dicto casu , quia potestas con secrandi utramque speciem non tra ditur divisim , sed qui potest unain speciem consecrare, potest & aliam Oseum Christi Corpus coniunctum sit cum Sanguine, dc Sanguinis cu corpo re . Ita tonent Bonac. de Sat. di1 p. 8.