De hispanorum literatura auctore Martino Panzano aragonensi presbytero

71쪽

LIV. .huntur . Benedictus Fetjoo summus olim Benedictinae familiae Abbas , sacrarum literarum, re

Theologiae profestae emeritus Iomos, nec exiguos, ultra duodecim, quibus titulus, Theatrum criticum , seripsit. Passim, neque contemnendas, reperies in eis Physicas aliquas , atque Geometricas dissicultates enucleatas, quarum solutionem solidis explicatam

rationibus, re ex plurimorum Philosophorum libris petitam habes. Tanti viri memoriam non si. ne honore recolunt quotquot ipsius librorum lectioni navarunt operam . Iosephus Vagque E de . Morales ex Gallica in Hispanicam linguam tran D tulit, quae circa electricam machinam , ejusque mirandos aeque, ac inexplicabiles effectus Noletus edi. die ; quam profecto interpretationem noster non parum eXOrnavit, addita, quam ipse seripsit de electricitate, historia, in qua omnes fere, qui hactenus de hae re differuerunt, authores commemorat.

Andreas Picquerius magnam sibi gloriam comparae

72쪽

Φ LV. Φvit vel extra Hispaniam propter editam ab se Logicam , Physicasque dissertationes, quas in duos tomos distribuit. Hujus viri nomen plurimis efferunt laudibus Diarii. Parisiensis authores. Mathaeus Aymericus in Barcinonensi Soc. Iesu Collegio Schola. sticae Theologiae Professor inter optime meritos de Philosephia jure numerandus erit ob suas, quas duo. hus ab hinc annis seripsit, prolusiones. Germanum verae Philosophiae specimen in eis reperies : nam postquam Arabum vitia in tradenda huiusmodi se

cultate deploravit, quae vera sunt exponit, quae sal sa magno rationum apparatu refellit, de veteri aeque.

ac recentiori Philosophia disserens . Quod adeo feliciter Doctor iste praestitit , ut laudatorem sibi

meruerit clarissimum virum Hieronymum Lago.

mar sinum in opere , quod vulgavit de Iulii M. giani epistolis, & orationibus. Vellem, liceret hic mihi a proposita brevitate discedere i fusiori calamo, qualem merentur ipsos

73쪽

. XLVI. n. rum opera , Sc labores tantorum hominum laudati

nem adornarem . Aliqua etiam exponerem circa li-reratorum virorum Academias, quae sub inclyto Rege Ferdinando UI. munificentissimo bonarum aristium patrono identidem excitantur in Hispania . Quod si facerem , sperarem profecto fore, ut eorum numerus , qui audacter nimis incultos, barbarosque praedicant Hispanos, magna eX parte minueretur. Hactenus de Historicis , in quibus commemorandis diutius fortasse sum immoratus , quam res postularet; transitum nunc faciam ad Medicos . Hos si vellem recensere Omnes , dies me potius, quam oratio deficeret: nonnullos igitur tan. tum obiter indicabo, ut ei coactus inserviam breis vitati, quam hujusce temporis circumstantiae praeseribunt mihi: rem statim adgrediamur . Quantum H .spanis authoribus medendi ars praestantissima debeat vel ipsi fatentur Itali; primas autem tenent, ut excellentes hac in re existimant viri,

Bernarae

74쪽

. LVII. R. Bernardinus de Aregon , a quo in lucem prodiit methodus, vel praxis applicandi infirmis remedia, deque horum consolatione, Christophorus Pereg de Herrera, Alphonsus de Frellas , qui de curanda amovendaque peste doctissime scripsit, . atque elegantissime Simon Bamos, qui utilissimum, numerisque omnibus absolutum de sero lactis, & Phly-

sana traetatum edidit; & invectivam praeterea apologeticam miscellaneam in Gasparem Calderam de interpretatione verborum Plinii, aliaque non pauca eximia opera scripsit, acute admodum, atque

eleganter. Tum Petrus Pereda Valentinus, qui in Michaelis Paschalis methodum curandi morbos scite animadvertit, & rnerito, quique sex praestantissi. ma in libros Galeni edidit commentaria de morborum , atque simplomatum disserentiis, Sc caussis. Petrus Manceho a Guado qui de tristitia, ejus si gnis, & curatione , utilissimum , rarissimumque

publicavit librum. Petrus Michael de Heredia plu-H rima

75쪽

. LVIII. Φrimis, egregiisque operibus editis celeberrimus Mi. chael de Borbon , Martinus Martinez, Antonius Rodi iguer , Andreas Piquer , Petrus Leo Gometius,

Franciscus Gargias Hernan deg. Uno me expediam ωerbo, quantum de facultate hac fere divina Hispani sint meriti & gravissi morum Auctorum , ipsius etiam R. S. P. A. testimoniis luculentissime

pater.

. Si de Mathematicis, Geograficis, & illis, quae ad historiam eorum pertinent, sermonem instituamus, quem fugit quanta cum laude versatus sit erudi- ditissimus Antonius de Herrera Torde sillas p Hiemulta scripsit ea diligentia, & elegantia, ut de eo vir summus Gerardus Vossius scribere non dubitaverit et neque enim alius majori fide, o industria obfemvavit fines Provinciarum, O magnitudinem maris tracIus , promontoria, insular, suminum sexus , ostia , o porrus , Iacuum amplitudi em , regionum stum, ratione tum vicis rum tractuum , tum aeriam GIi. Item praventur FnDu

76쪽

rwri , quoeque ad urbes, o prcipugnaesa pertinens. Optime quoque de hoc doctrinae genere meritus est Auis dreas Gargias de Cespedes novis Inventis ad altitudines, atque distantias dimetiendas geometricis in strumentis celeberrimus, ut eximios ejus de conductione aquarum tractatus praetermittam . Quid referam Iohannem Caramuellem, qui de novem sy-deribus circa Jovem visis seripsit doctisiimum, ac praestautissimum librum , cui titulus, Mathesis au-Mx , nec non egregium mathematicum cursu ,

publici juris Deir, 8d pleraque alia scripta diligenter elaborata posteris reliquit, ex quibus uberrimi iuomnes facultates fructus redundarent. Non minorem sane hac in re laudem sunt consecuti Paullus Cibra monte , Ludovicus de Miranda, Paullus de Mera, Petrus de Syria , Bernardus Vargas, Iasephus de Sesse Aragonius, qui generalem Iolius Orbis , M peculiarem Tetrae Sanctae descriptionem edidit, tum Petrus Porter Cassanare mathematica-

77쪽

rum, aeque ac Nauticarum rerum peritissimus, L.

dovicus Pacheco summus istius disciplinae Doctor. iqui Philippum IV. aeternae memoriae Principem instituit, Mathemathicae scientiae praeceptis imbuit. Osserunt se se deinde alii bene multi, quos inter non inseriorem tenent locum Peralia, Gamboa, Vellasto, Medrano, Re villas, aliique, quorum magnifica mentio apud Regiam Scientiarum Parisiensem Aca- , demiam , ac prae ceteris Vincentius Fosca, quem Mathematicum insignem appellat Moreri, cujusque numeris omnibns absolutum Mathematicae quantam aTerre valeat Matheseos studiosis utilitatem ii norunt omnes, qui praestantissimam hanc do Stri-Mae partem vel a limine salutarunt.. Venio nunc ad virum ingenii acumine, dodirina, Probitate celeberrimum, cujus praeclara in literariam Rempublicam merita si commemorar velim omnia , diutius multo, quam proposita brevilas patiatur , mihi certe esset immorandum z

unum

78쪽

unum duntaxat illius aureum opus, singulari do Strina, M summo artificio elaboratum, proferam. quod totius bellicae scientiae corpus jure quidem merito Langletus vocat. Silentio nequaquam sunt

praetereundi viri clarissimi , omnique laude digni. Gregorius Juam , atque Antonius de Villoa . Quum enim Galliarum Regis jussu ex Parisiensi Acad

nata peritiores Mathematici dele Sti essent, ut A me. ricanam regionem meridiani gradus ad aequatorem dimetiendi caussa peragrarent , a Philippo Hispanorum Rege invustissimo, ingenuarum artium, aQdiseiplinarum amantissimo, facile impetrarunt, ut illis se se itineris comites, re adjutores adjungerent. Quo circa accuratissimam ipsi quoque dimensionem doctissimis commentariis in lucem prodiderunt, unde exterorum omnium admirationem, dc plausum consecuti sunt, simulque eruditis omnibus probarunt insignes Mathematicos alere Hispaniam, quos

facile

79쪽

. LXII. . facile aliarum gentium Prineipibus in ea faculta. te viris opponere queat. Iamvero, ut Ecclesiasticam percurramus Historiam , quam egregie de ea meritus sit Franciscus de Padilla summus Theologiae Doctor, norunt ii omnes , qui eximia illius opera perlegerunt. Praeterquam quod enim Conciliorum omnium accuraram tradidit chronologiam , Ecclesiasticam quoque Hispaniae universie historiam ornare, eandideque scripsit. Quae ad Ecclesias omnes, Monasteria, MN ocomia pertinent, viginti duobus voluminibus complexus est Antonius Zappata Segobricensis. Hispaniarum autem, necnon Indiarum Eeclesias simul

conjunxit aegidius Gongales de Avita, ipsarumque originem , 8c progressum magno labore investig - vit. Joseph Jaesus de Aguirre clarissimus Ecclesiae Romanae Cardinalis Hispanica Concilia in unum collecta, atque editis dissertationibus locupletat publici juria fecit, maximamque sibi famam coin

80쪽

. I. sparavit. Atque hi universas quidem Ecclesiarum Hispaniensium res executi sunt. Quod autem ad singulas partes pertinet, Petrus de Sandovat in recensendis Pampelonensis Ecclesiae Episcopis, & Ga-hriel de Sesse in Barbastrensis Episcopatus illustranda historia nemini profecto eesserunt. Michael de Salinas adventum Christi Domini, ac Divi Iacobi praedicationem in Hispania adversus Cardinalis BD ronii opinionem luculentissime vindicavit. Balthas.sar Porvens, & Petrus Salassar de Mendosa de Toletanis Archiepiscopis multa eum laude scribere adgressi sunt, ipsorumque vestigiis gloriosissime in-st i terunt Iohannes Marieta, & Didacus de Casteion, quorum primus Toletanis Archiepiseopia Saneti

rum Hispaniae catalogum addidit; alter ejusdem Toletanae Ecclesiae initium, es incrementa invest, gavit. Magnam quoque nominis celebritatem adepti

sunt in conscribenda quidem Cordubenta Ecclesiae , ad ejus Praesulum historia Bernardinus de Alderete; im