장음표시 사용
121쪽
Iu reclair sil delieto videlice eum in poenam peccati quis bonis sulam leg m scripti, iriuatur, di secundum leges ciuitatis mulctatur hac vel illae in conluet ut pcena,quae sane eges per locaec ciuitates variantur. ne εν quae fi G Huius autem ciuilis iuris species ussunt ius videlim, cris cet scriptum,veluti constitutiones imperiales, sanctiori esque candiaico Ius non scriptum, cu hoc est quod hic vocatur consuetues,quae secundum eam significationem de qua nunc loquimur,est ius quoddam moribus constitutum,quod pro ea ge sulcipitur. Unde sequitur, quod sicut leges humanae secadum regiones diuersas ectempora variantur, Ita ec consuetudines. Et sicut iniqua est humana lex,que constituta est co
ira ius naturale aut diuinum, Ita & iniqua est consuetudo irro tu, naturale aut diuinum eustodita Proinde volenti η- bii, lege, itimari diuinas intelligere,an recte sint ac κε
que, portet in praeceptis naturalis iuris ec diuini no deuia re. Vnde non recte docuisse videtur Scotus in . .ec I .q.3.
tradens quod nulla lex positiva constituens hominem pro ullo crimine occidendum iusta est nisi in illis casibus statuat, in quibus deus hominem occidi iussi veluti pro criminibus Blasphemiae,homicidi j, di aliorum criminum secundum sera
Pturam sacram morte puniendorum. Nam deus absolute pallibuit, Non occides. Et ideo ex positiva non potest, inquit, essi iusta disponens quod nudus sur,qui non est inuaser occidatur. Ex quo cosequitur ψ cdsuetudo patrie secundum qua lares suspenduntur pro simplici furto,effectans iniqua, de contra ius diuinum abolenda. Addit poena occisionis pro
adulterio, quae in veteri lege statuta erat a deo, reuocata est a Christo iuxta illud Ioan . s. ad mulierem in adulterio deprehensam. Nemo te conden auit mulier necis ego te condemnabo. Verum hanc sententiam Scotiem a veritate deuia hinc patet, quod iudicialia veteris legis desierunt habere vim obligandi per Christi euangelium. Praeceptum autem decalogi, Non occides, interpretandum et smindum ipsum ius diuinum qua dicitur insontem ociustum non occides. Malcficos autem non patiem vivere Volentibus igitur scire,an consuetudo aliqua sit iusta vel innista in primis opor let obseruare, ne actus in quibus talis cosuetudo versatur, sit
122쪽
naturali aut diuino iure illitati seu prohibiti Paganos, in is deles,& Iudeos in regnis Christianorum commorantes , si crimina commiserint in Christianos morte aut supplicio digna licitum est iudici Christiano occidere,punire, aut coercere vinculis carceribus, e verberibus secundum constitu dg i stilis, tiones.& leges decernentes,tales sic iudicandos esset con au υ beedemnand3s. i. Hic iam si dixeris, Pagani, Iudei, infideles, tu legib' et ι .e eum foris sint, non obligantur constitutionibus canonicis tudinibus obrinia aut legibus, aut sententiis iudicum Christianoru, iuxta Pa norum. I Apostoli sententiam, Quid milia de his , quae soris sunt iudicare. Respondeo antecedens salsum esse, net Ieges aut consuetudines,quibus puniuntur Iudaeorum crimina obuio an sententiae Pauli. Loquitur nempe Apostolus de iudicio ad poenam spiritualem, quae solet per ecclesiallicum iudi,
cem imponi,qualis e sit poena excom municationis, aut separationis a communione,& perceptione sacramentorum, Nicommunione fidelium Tales enim infideles, cum sint B. ris,amplius bras ehei non possunt. Vnde adiecit ibidem Apostolus, Eos qui soris sunt deus iudicabit. Tandem conecludens, Auferte malum a vobismetipsis. Insuper B seges canonicae non ligant eos qui foris sunt, si contra solas agant canones obseruandos a Christianis , de sacramenatis ecclesiasticis e ritibus colendi Christum . Super his non jud eat de illis ecclesia. Ipsi enim illis constitutionibus
canonicis, obseruationibus huiuscemodi, veluti ieiunio arum, losestorum di sacramentorum percipiendorum, non ligantur,ec ideo canones irritantes matrimonium Christia hibitos, solo iure canonico non irritant matrimonia inside: lium,paganorum, e Iudaeorum, nisi 5 ipsi huiuscemodi canones,vel loco canonum, consuetudines pro legibus susco perint . . Quo si in coniuges infideles, qui sie contra cano QNηes ,rittamnes contraxerunt conuersi ad fidem,permittuntur in matri, matrimoniu Chrimoni j contractis permanete, nisi e lege diuina aut consue russor no mi7t iudi ne recepta apud illos matrimonia huiuscemodi censean matris ratur etiam apud eos irrita.
123쪽
De consuetviIra taeterum multζα variae sunt consuetudines iniecIesiabus quibus recipia tricia mini steri js de recipiendis temporalibus emolumetis, in emporalia pro stipendiis pro sacramentorum, ac spiritualium rerum miministerire sacra nisteri js,ubi u cosuetudo est ad actus diuino iure prohibitos mentorum mis iniqua est. Si vero ad actus licitos, no est consuetudo iniqua,
sis interdum contingat opus vere licitum, secundum conas uetudinem esse illicitum propter intentionem Operatis,nOrecte intelligentis iustitiam o aequitatem consuetudinis. Quemadmodum mihi non est licitum propter sustentatiosne vitae,aut propter pecuniam celebrare mittas,aut euangelizare propter pecunia verbum dei,aut propter pecuniam exequias pro destinctis facere,aut sacramenta verbencsicia eccleis fiastica dispensare. Ita necn mihi icitum est dare pecuniam
di risis suster xionem corporalem, alteri tan si pretiumve mera i bilis cedem celebrationis predicationis,vel exequiarum vel minire ' err sacramentorum. Huiuscemodi enim opera solum sunt instituta ad effectum spiritualem obtinendum, neq; possiunt alium habere finem. Ideo illa lacere propter pecuniam,tanus ropter pretium vel mercedem est iniuriam deo sacere Prosande iniquae sunt omnes consuetudines pro legibus suscepiscic interpreta is tanc pro huiuscemodi spiritualib' ministeari j sit pecunia quati pretium aut merces, vel danda vel recipienda. Quemadmodum autem licitum est ministro ecaclesie huiusseemodi ministerius spiritualibus occupato accipere pecuniam temporaliac emolumenta , an stipendium vite id est,tanc cibum dc vestitum aliac ipsi necessaria Iota 5 iustae, ae aequae sunt consuetudines,quibus consuetum est qnod populus det temporalia quaedam emolumenta mi anistris ecclesi Atum enim emolumenta illa sunt tant debita quaedam vite taxata per consuetudinem in stipendium viis. Iure enim naturali, dediuino plebs obligatur suum pastarem alere,quemadmodum docet Christus Matthaei. ιρ .et N etur irati et di Lueae. ib. PauIus primae ad Corin. s. Aic ita heconsuctu
Mino plebi obliga dine, consonae sunt doctrine Christi ec Apostolorum,Chrii
ιμ psori adfii sthi, enim de huiustem odi ministeri js agens. Dignus est,in sin m tu quit operarius mercede sua. Et ut intelligeremus hanc mercedem esse accipienda anc cibum ec alimentum viis notan
124쪽
eam:uam pretium c mercedem propter quam verbi dei Ipraedicator possit licite euangelizare. Apud Matthaeum egimus. Dignus est operarius cibo suo. Item Paulus prinis ad Corin. 9. cum de euangelizantibus verbum dei ageret dicit. Quis militet suis stipendi j vn non hoc intelligit desipendi js quae sunt tanc, pretia Z mercedes pro euangetri
praedicatione accipienda queadmodum is qui fodit in coroporali vinea accipit stipedium tanc pretium operarum, Aslioqui Paulus dixisset contra seipsum docentem predicanduesse ad lucrifaciendu tratres Christo domino, cccotra doctrinam Christi docentis Gratis accepistis, gratis date. Intelligit ergo Paulus hoc de stipendiis sustentationis vitae,id est,
de cibo ct vestitia, ali j sq: necessari js, quamobrem o postea subdi Dominus ordinauit his quieta gelium an nunciant aclis, .li de cvangelio vivere in i Vnde aduertere oportet aliud esse cis T. 1tipcndium in tae,auud ii pendium operarum bii pendiu ui . . Mil rittat neq; accipitia nec datur ex paeto aurex conuentione,ut is pretium pro laboribus seu operis impensis , sed mendicis figit ira vel amicis, aut aliis gratis datur, his praecipue. qui sunt de Orepublica bene meriti, qui videlicet pro republica mili,
tartini intuitu non temporalis mercedis, sed salutis 5 com munis boni ipsius. Stips, quo stipediu appellatur apud antiquos non solum erat merces militibus mercenarijs retrisbuenda intuitu mercedis Iaborantibus , sed erat etiam pescunia vin medicis gratis eroganda, vel in erariu seponenda ad dispensandum his qui ingenue Iiberaliter, cu gratis pro salute reipub essent militaturi etiam se morti exponentes. Uerum e hic sciendum , quod in huiuscemos di spiritualibus ministerhs aliud est sacerdotem ministrare sacramenta pro mercede vel pecunia, Aliud vero est illu lo. care operas suas pro mercede. Operas vel labores dico, non que sunt vel in ipsi' missae celebraticis vel in actu baptiza di aut euangelii a praedicandi cae . Huiuscemodi enim a stiiones sunt partes sacramentorum, neq; in se sunt actiones utiles nisi ratione Blius spiritualis effectus annexi, qtumon potest ullo pretio estimari aut vendi,sed operas di laboτes dico actiones antecedetes, comitantes e dependen
125쪽
IOANNI DRIEDONII res,ad quas ipse persenam sua potest pro nercede obligare,
veluti lunt in loco residere,c ad ecclesiam ire, M suam e sentiam toties exhibere nec sese absentetra prestare. Unde obligatio qua sese ex libero seruum ad hec lactedum facisieli: pretio aestimabilis. Ipsi insuper laboreat opere pretio sutsstimabiles Ideo ad hic prestanda potest opera ec actiones suas locare pro mercede, Porro aliud est sese ciuiliter smercede obligare ad sacramenta toto die dispensanda .el ad verbu dei praedicandum singulis diebus in septimana tota,
aliud est tota die sacramenta pro mercede minittrare. ut tota septi inan praedicare pro mercede. Nam in priori sentia potest quis tota die sacramenta gratis ministrare e predicare psalute animarum. In posteriori autem iisi potest gratis
sacere dum pro mercede facit Ex quibus consequens, quod etiam in his spiritualibus ministerijs licitu est lucteporalia emolumenta dare Maccipere non solum ut stipendium vitae, sed etiam ut pretium 8 mercedem operarum, dila ru locatoria exis entione iacto ad certu, aut diurnus, aut annua denariu.Atc ita ex his omnibus e manifestunt,
licitas essecosuetudines, quibus tia minisserijs ecclesia siticis gratisic liberaliter exhibendis solet sacerdotes operas suas Q sicet vetere dilabores Iocare, re vendere consueuerunt. ξ, Vnde ex diuel locare opul positione iuris diuini populus veteris legis duplici sine ob mercede ad mini ligabat sacerdotibus 5 leuiticis dare decimas, uno quidem I randu)hriliata modo pro sustentatione vite ipsorum,quemadmodum pa peri damus eleemosynam gratis ad sustentatictem vite eius, sic dicit deus ad populum Israhel. Omnem decimam inferte in horreum meuir ut sit cibus in domo mea. Secundo populus obligabat decimas ct oblationes dare tanq; pretia, ec stipendia ministerris operis, ac laboribus sacerdotum deabita ex ad illit sensum dicit deus illis leui, di omnem decimam pro in inisterio quo seruiunt milii in tabernaculo federis . . Unde generale concilium in cap. Ad Apostolica de Simonia sic habet Super mortuorum exequiis ac benedietionibus nubentia similibus mspiritualibus rebus exactiones sterii, mus,psas aute6buetudines obseruari praecipimus. iuuentes ut libere conserantur ecclesiilica sacramen
126쪽
ta sed per episcopum loci veritate cognita compescutur lakI,
qui maIitiose nituntur immutare laudabilem consuetudine, qtiae pia deuotione erga ecclesiam iuit introducis. Vnde ducunt canonistae exactio prceectens dedit causam consuetus dini tunc non valet consuetudo qua datur aut recipitur ali
quid pro spirituali,& secundum intellectum hunc intelligit
textus inca cum in ecclesia de Simonia. Si vero exactio precedens non dedit causa consuetudini sed liberalitas,& de ministrint 0 uotio populi tum valet consuetudo. Dcinum ex sup rio H - iribus est manifestum quod ministros eccleM accipere alimo ς mos niam vite ab his quibus euangelizat spiritualia iministrat
non sit mendicitatis, sed potestatis,ac debitae mercedis propter ordinatione Christi ordinatis,ut a mage liu annectan potestate, ex ius habeat viaedi de cvagelio, verunt ni ideo debet ccciesie, ministri ei gelizare ut vi maduce tori habui vii tui vestitu huic vite nectuatim sed ideo debet maduca re,ut valeat et gelizarc. Navi Gipterea euagelizat,ut maduicet vilius linteuageliuit cibu. Licimidei, ut qui euageliuannuciat de euagelio vivat . . de euagelio habeat vite sus alimoni 2, scd iam .ppter huiuscemodi alimonia neq; propter teporalia huic vitae necessam licitum est euangelizare,aut ministrare spiritualia Consuetudo autem exigcndi alique d temporalia recipiendis in possessionem prchende vel benincisecclesiastici an sit licita an illicita contra ius cliuinum,disputat doctorcs inca. lacob' de Simonia. Mihi videt ex fruactibiis prcbendae recipiendis aliquid exigere aut dare insa-uorem diuini cultus non esse illicitu. Deinde exigere aut d re temporale pro ioc ut nouiter reccptus acquirat ius ad vitam suam utendi communibus bonis per collegium canonicorum ordinatis pro ornamentas cappis Postremum,cQ illicittim videtur exigere aliquid reponendum in crariu pus vlicum,ut particeps efficiatti eoru quae in aerario illo reseruantur pro Cesensione turturn Exigere autem vel dare ali
quid temporale pro ipsa admissione nuda ait Uc re vel ad ministerium spirituale twecclesiasticum, Mita sedi e te
impedire receptionem fructuum prorsus videtur Simoaciam Neq; valet consuetudo recipiendi palia hoc pacto.
127쪽
Deinde consuetudinem habere vim legis irritantis aue approbantis iquidum est. Nam interdum propter solam patriae consuetudine contraetus. nuptialis, qui secundum certa sanguinitatis aut affinitatis gradu iure diuino non pro habitum in uno loco est licitus in alio loco est incestus, risuestiti suetudo a dine contractum illum nuptialem irritante. Item octu iriae irritas contra λtio NNV rum a filio post mortem patris, que in Uno loco ecturi Mabiniati verissiccesctio est in alio loco furtiva. 8villicita usurpatio oba tractatione se fi 4nte loci consuetudine. In uno loco filius primogenitu iacit actu aliquees re suetudinis, turri occupat patrimonium. In alio autem incestu aut furtum loco,patrimonium squaliter inter filios est diuidendum.
qui aliqui isti in huiuscemodi ergo rebus, siquis adeo est contetiosius,
crus ut contra consuetudinem sue patrie cladestine surripiat a fratre ea que sibi secundum consuetudinem alterius patriae debita essen nemo est qui dubitat quin ille peccauerit furti crimine Patet itac consuetudinem habere vim legis deni se Ioquitur Augustinus is de ciuit.dei cap.is. Si iniquum est auiditate possidendi, transgredi limitem agrorum, Ubio ins-quius est libidine concubendi subuertere limitem morum, hoc est,consuetudinem. Unde conscietudo potest personascialioqui habiles ad contrahenda facere inhabiles,, impedire
ne ullum vincultim matrimoni sex cotractu oriatur, ut patet in filiis duorum compatrum per quorum neutrum deuciatir est ad cognationem spiricitatem. Atapita b c uetudo pro lege suscepta est,ut non contraheretur in quinto consanguinitatis gradu,non tenet matrimonium, sic contra consuetudinem loci contractum. Iam si roges, an valeat consuetuado contrahendi matrimonium contra canones, utpote si corvsuetust contrahere in gradibus cosanguinita is eccii Unitaetis prohibilis,non lege diuiuna, sed sola lege canonica Et videtur valere consuetudo, nam ut ex superioribus patet,cos
siletudo vincit legem. Respondeo consuetudinem illam non valeremis papa tacite vel expresse,consuetudine approbante Nec enim ad abrogandam legem papalem proripi.
ritualibus rebus editam . praesertim irritantem contra acturn sufficit consensus populi, quamuis sufficiat consen, fias tali iis populi contra leges secularis potestatis,presertinao vhi v
128쪽
ubi potestas iacularis a populo est instituta. Deinde &ioa populus ius condendi leges edtra leges imperiales habet ab ipso imperatore. Loes populi. Mde iustitia o iure, ex ideo
possunt introducere consuetudinem contra leges saeculares, non sic contra ius canonicum institutum a potestate spirituali qus no potest in laicos cadere. Et hinc iam patet rationes iusticiae o aequitatis in iuribus 4 cosuetudinibus multi a plicabilib'in singulis prouincus aut regnis, aut ciuitatibus contra dispositionem imperialium legum. Reliquum est iam considerare qua ratione consuetudo habeat vim legis, 5 quonam pacto consuetudo egem vinacat. Na ex hoc quod quis annis multis facit vel dat aliquid alteri liberaliter, veluti recipiens illum annis singulis inhospitium vel vadens ad molendinum illius vel ex eo qd parochiani liberaliter dant pastor parocho octauam parte fruameti, aut bladi cum Diu teneantur decimam, aut undecima dares, non introducitur obligatio. Videtur igitur quod consuetudo certis diebus ieiunandi aut celebrandi sestum, alloduis introducta ex sola deuotione populi sine intentio : se obligandi no habeat vim legis obligatis . Pro his igie intelligendis consideranda sunt aliqua. Primum sciendum est qScosuetudine habere vim legis indicat descriptio coluetudinis,quisecudum ea significatione,de qua nuc loci mur,eius quodda moribus institutu,quod P lege suscipit,ratione autem quare habeat vim legis assignauit imperator. Consuetudo iudiciori cosensu populi pro lege inquit suscepta vim
habet legis. Nam cum ips leges nulla alia ex causa nos teneant, , quod iudicio populi pro legibus susceptae sunt,merito oc ea quae sine ullo scripto populus probauit ab omnib' tenenda sunt. Newenim interest an suffragio seu consensu popuIus suam voluntatem declaret, an rebus ipsis, factis. Et ideo leges non solo consensu legislatoris , sed etiam tacit, sensu totius populi per dissuetudinem abrogantur,
quamobrem 5 consuetudo est optima legum interpres Ha cnsiet; cur hes haec omnia .F. de legibus 5 senatuscosultis . tui im cI Secundo hic sciendum est,quod multitudo,in'tra con retudo introducitur,duplicis potest esse conditionis . Aut
129쪽
Gemina metitia enim libera est multitudo quipotest sibi legem sacere, cuisse
totius multitudinis consensus, quem consuetudo manifestat ad aliquid obseruandum plus valet q autoritas principis unon habet autoritate condendi lege. nista natum geriti perso inam multitudinis. In tali enim multitudine superior puteastas pendet ex consensu c electione solius multitudinis in qua licet non singulae personae possiunt legem condere, Uti tame tota et niuersa multitudo,qus intelligit elle maior ocgrauior pars populi Frens tali consuenidine, siquidem occilala,si contineat duas partes populissupra tertiam trahet co sensum habilem ad faciendum legem scriptam. Unde pueri, satui & mulieres non computantur innumero. Si uero multis
tudo non habeat potestatem liberam sibi legem condendi urlegem a superiore postam remouendi,tum consuetudo populi obtinet vim legis in bium ipsa toleratur per principe,aut per alios ad quos pertinet multitudini lcgem imponere. Ex hoc enim quod scienter tolerant, videntur approbare quod consuetudo faciendum indicat. Vide super lus Thoma pri. secunde. 4.ςSarticulo tertio. crtio ad intelligedum quonam pacto consuetudo vincit legem,consideranda est senten tia iurisconsulti. Consuetudo inqust,& ratio quae consuetus suetiuo vlix dinem suasit serumda est quae si sit generalis , qua princeps mutat o ste seit, tolerat legem tollit. Consuetudo vero specialis, non 6-- adeo est valida .ut legem generaliter,aut rationem legis generaliter vincat, Codice, Que sit longa cosuetudo lege. . Quod si oppositu legis seu cosuetudo cotra lege esset tale,particulari loco vel ciuitati magis utilis c lex ipsa ia consuetudo illa particularis particulariter legem vinceret,vendicaret* sibi tu in loco illo, pulset hoc non sit proprie vincere legenia Nam si proposita suisset legillatori utilitas illa particularis. sectilet exceptionem a sua lege i tum ad locum illum. Atq; ita consuetudo potest abrogare legem humanam, cetiam positiuum ecclesiae praeceptum utpote praeceptum de certis diebus lettiuit ta aut ieiuniorum celebrandia, nisi talias ierint mi e videntur quasi esse diuini iuris,& originem hahere ex ordinationeApostolorum,ciuales sunt dies dominicita se Multates maiores alijs,dies palahe,ascesionis pete sica
αid genua festiuitatis esteu, quaru celebratiota sit anti assimae
130쪽
DE LIBERTATE CHRISTIANA, LIB.i t
me iride ab Aprorum imbus p uniuera ecclesia obseruate, Quartio hic sciendum est quod non semper mutanda est Ieclium an , quando aliquid in se magis bonum occurarit liabet enim ipsa mutatio legis iam in consuetudine verssae in se detrimentu quoddam salutis communis in quantulex noua contra legem consuetam instituta iam sua nouitatet ivbat populum re ad grauiora magis,vel ad minus cogrua saluti videtur obligare, occideo ex humana in tantum recte
mutatur in quantum per eius mutationem communi utilitati prrulidetur cita quod ex altera parte tantum recompense tur communi bono reipublicae quantum ex mutatione legis utilitati eiusdem reipublicae detrahitur,veluti cum videtur quod ex noua lege statuenda tandem sit emersura magna eo uide sopitilitas aut necessiitas lex autem consueta parum adsmodum utilit.itis videtur habere aut esse incipit dispendi s multis. Et ideo in rebus nouis costituedis euidens,ut inci .
luriscosultus debet esse utilitas ut recedatur ab eo iure quod diu in sum est equum esse. Quinto considerandum est
quod lex humana bifariam est mutabilis, aut videlicet proapter imperfectionem legis,aut propter mutationem communitatis cui lex imponitur. Imper mo humanae legis cotingit quod primum legu inuentores intendentes inuenire aliquid reipublics utile non valentes omnia ex seipsis cosiderare, instituerunt quedam statuta imperseeti, in multis deficientia,que succestares longis experimentis gubernandi rompublicam magis facti oculati mutauerut , instituentes talia quae in pauciorib' posset deficere a communi utilitate Prospter mutatione ite comunitatis plerii 'exest muta da quas tenus comunitati aliter atq; aliter dispotite aliae ate cogita, e uni leges,quemadmoda supra patuir,ccin sequentib latius ram, erit manifestu .veluti cois populus si sitin morigeratus coisu utilitatis diligetiis muscustos, utilis e ei Iex statues faculta id eligedi magistratu esse apud colem popuIu. Quod si parelati popul' iste prauis morib' assuescat,habeso uenale sustragili comittat magistratui que resp.e guberna da sceleratis,atc flagitiosis hori recte tollitur populo talis potestas , Ac sublata lege illa recte costituit noua,qua potestas eligedi magistratu ad paucorum hominum bonorum redeat arbitriti. quemadmodum cicarat Aug. in oriath.de libero arbitiis.