Ioannis Driedonis a Turnhout ... De libertate Christiana lib

131쪽

Q bus ratio u Sexto ex his ad intelligendum, quibus rationibus4sseb Sebbu Ddyntae ex vincat consuetudinem nunc autem consuetudo legem,os lege iunc uero ex pere pretium est considerare,quod consuetudo plerumq3 exc*ι dine ues consideratione Unius aequitatis e rationis est utilis,lex atratem illi cotratia ex alia cosideratioe alioque respectu etiam videtur uti Iis,ati ita fit ut plerum in contrariae videantur posuiuae leges due,quarum utraq; suo respeetii est,cilis quihus iit, ut interdum consuetudo vincat o abroget legem cotrariam, interdu uero ex vincat,ic tollat contraria Osuetudinem,quod utiliter o cum lucro utilitatis reipublicae sit.' habeatur consideratio ad Utilitate kr.eponderandam loco repori, ec coditioni reipublice magis congruente. Un coleques est consuetudinem contra legem posse esse sine peccato introdu tam veluti cum h rvines non seruantes legem inceperunt primitus prς ter legem agere in casibus quibus lex eo non obligat propterea,quod deficiebat ratio propter quale erat initi tuta, que si massisset. Utic lex consuetudine viris Cere potius, ac tollere debuit, nisi forte propter hoc solum lexi fuerit laeta inutilis quia no est cosuetudini patris congrua, quae erat una de coditionibus legis,disti culter enim ecnocine detrimento reipublicae est consuetudinem multitudinia remouere per accelnim noue legis quae plerumc sua nouitate plus turbat plus it dispendit' boni in repub.adfert. Ubi

tergo sacrosaneti canones per non usum in dissuetudine abierunt, successores possunt existimare, quod predecetares ex iusta ratione illos non eruauerint. Uerum donemus consuetudinem contra Iegem c canonem non esse introductant

Ex scitis,cti, ex iusta e usa sed ex illieitis aetibus,non tamen inde sequit, reqlienter retera consuetudinem illam non potuime legem abrogare. Nam suo μη Musci ut lex in se magis esset utilis reipub. nondum habenti con

trariam consuetudinem non tamen est magis utilis reipub. assuete in contraria consuetudine. Aic ita lex, quaepiae rum qi in se magis foret eccles s expediens sit inutilis ecclesiae aut rei p. sic dispositae, hadenti videlicet consuetudinellii legi prorsus dissonam. Tum enim lex .utum libet in se sit utilis,sic tamen contra consuetudinem constituta, aut consticueada, sicuti iam diximus,sua nouitate plus turbans,plus pdaris

132쪽

det Imenti,cb utilitatis sua promulgatione adserens, non videtur esse rationabilis, o idcirco non rationabiliter potcst moderator reipblicae illam populo imponere Ex his taciliquidum est consideranti, propter quid interdum iustrleges,sanctidest canonicae ratioabiliter olim institute sint sublatae seu abrogate per non usum aut per leges seu cons otudines aliter disponentes olim apud Lacede monios, sicuti e legi se conrectrat Aug. in primo lib.de libero arbitrio iuxta legem e suet imb dui, consuetudinem, testas eligendi magistratum erat apud po η 411 φ Mi simpulum,que sane ex bona erat populo sic disposito, id est, he. Η θ qmnihr κ ne morigerato,verum postmodu populo deprauato, reducta eligeo 1 'criρ ι est potestas eligendi magistiatum ad paucorum hominu sui fait, J Mec tragium. Ad planius aut intelligendum vires legum oc tu com J

consuetudinum, quibus homines assequutur L Itatem seu Fichurem ius eligedi sustiore potestate siue seculare, siue ecclesiasticI. Considerandum est γ.qi:od consuetudo seu lex in regno Conficσοι. .7 aliquo libero. i. no sub ceto supiora potestati decernens tegeac principe pelectione esse constituendu in se magis est viilis,magisc est naturalis si lex vel consuetudo, secundia qua

rex aut princeps constituitur ex iure successionis . Uerum

quia contingit magnum esse periculum in suffragrjs hominum eligentium,quibus plerum c non est pro salute reipu. cura, Ideo lex vel consuetudo disponens principis aut regis constitutionem fieri iure successionis potest esse reipub ite dispost te magis utilis Constitutiones enim o consuetudines super huiuscemodi rebus sunt partes iuris ciuilis, quod variabi Ie est secundum conditionem temporum, locos Tum 6E communitatum. Vnde di in communitate,qus non

est subiecta superiori potestati Ius seu iacultas eligedi rege

aut secularem principem,naturali quadam quitate speetat ad totam communitatem illam cui ille est praeliciendus, sed ad vitandum confusionem e turbatione in electione expe idit plaerumc potestatem hanc eleetiuam residere apud paucorum hominum arbitrium in quibus sit totius communitatis consensus. Insuper ex naturali communis iuris aequita, ae potestas designandi eligendi, seu instituendi ecclesiasticu, PIria turn,pertinet ad eum, cecclesia seu communitas sub/R iecta est

133쪽

Ieeta est . Cum igitur omnis ecclesia ex iure diuino subiecta sit papae, quo et omnis ecclesiastica potestas in alio derivat. sequitur inititutionem hominis in ecclesiasticam potestate ad papam pertinere. Et quia negotium hoc super uniuersum orbem Christianum in omnibus singularibus 8 particularibus ecclesi js est supra vires papae, rationi congruum evi ipse hae potestatem eligendi et constituendi deleget foco mittat prout equitas ratio suggerente charitate diuini spiritus iudicabit. Et quia in unaquam diocesi episcopi officiuest euram salutis gerere super uniuersum gregem sue diocessis,congruum est ut ipse episcopus sub papa habeat potesta, tem eligendi oc instituendi pastores in ecclesius singulis suae diocesis Sie apostolus Paulus iussit Timotheo episcoispo ut constitueret per loca,& ciuitates presbyteros,qui gregem Christi pascerent. Uerum quicquid iurisdi onis hac in re episcopus facit, hoc facit tanc ex commissioneia ope, quo tota potestas iuritatistionis in episcopo pendet et de riuatur. Sic potestas eligendi decanum, qui preficiatur colle .gio canonicoru residet apud ipse collegi u subieetu in iurisdintelli ἀνά etioni papae B ideo facultas haec eligendi ita est in collegios cata est apsi ut tamen papa pos2 eidem collegio praeiacere decanum in lM M absque canonicorum electione, prout libi visum uerit eisdem collegio expedire. Pari se a dicendum est de potestate eligendi episcopum qui ex constitutione,

pae reudet apud collegiu canonicorii ecclesie cathedralis, in quo locosensus est pape. Sic θ in ali se naturali aequitati eo ingruit ut ius eligendi praelatum ecclesiasticum pertineat ad eos,quibus eligendus ille est praeficiendas. Et quia hoc secu

dum conditionem temporum 8 locorurn papae visum sustnaturali aequitati cog ruere pro utilitate ecclesiae canones ea dichre statuentes,quorum sinis est, ut eligatur idoneus ilest talis qui sit utilis ecclesis Christi, Verum quia plerum cuhi, quibus praeficiendus est praelatus sunt magna ex parto, aut deprauati aut non redii iudicii aut tam multi numero Ut non facile in unum valdant conuenire, iccirco est constitutio alla, quae primum ex una aequitate visa est rationabilis

MLN utilia ecclasiae, non debet haberi inquam sit im

134쪽

DPLIBERTATE CHRISTI AN si . mutabilis,et invariabilis Quibus sit ut consilutio.

nes huiuscemodi L consuetudines ccernentes lacultatem eligendi prae situm aut praesulem seu superiorem potesate Pertinere ad aliquem, vel aliquos sint positivi iuris ec non iuris naturalis auidiuini, nes iuris gctium quod manet insuariabile semperet immutabile in om ni loco θ gente. Et hinc ia orte sunt in potestate electiva actuum distinctiones, videlicet prssentationis, nominationis, electi nis, institutionis ec confirmationis . sed omnia sub papali sunt potestate, quamobrem ipsius est nominatum aut electum confirmare aut si videatur ecclesie inutilis nev confirmare,nec conssecrare. Et hinc insuper consideranda est ecclesiasticarum iuxisdictionum ordo, atq; distinctio. Quaedam est iurisdictio ordinaria,& haec est gemina, quaedam prima E plenaria, qualis est in solo papa iure diuino Alia ordinati sub papa,qualis est in patriarchis,primatibus archiepiscopis, tac piscopis Quaedam vero est iurisdictio legati qusdam est de togati. Utrum omnis i in isdictio is species est sub potestate papae ab illacitie quoddamodo pendet, sed diuersimode. Napotestas iurisdietionis ecclisiasti ordinarie qualis est in ea piscopis per electidem canonicorum ecclesie cathedralis nosolummodo a papa derivatur , sed θ pendet ab ipso sed non perinde atq; effectus naturalis pendet a sua causa assidue cosciuante. Alioqui papa mortuo peliret in episcopis ec archia episcopis omnis ecclesiastica iurisdictio quod falsum est, sed est sicut effect us particularis a causa voluntaria aufei ribilis, in se tamen manens donec ipsam habens ea priuetur a superiore potestate,et ideo potesta sice est ri Vocabilis ex plenitudine papalis potestatis,prout ratio suggcrit equitatis. Aliud

vero esse videtur de potestate iuridissionis in legato delega Potesta iuris mio, aut subdelegato,qui videtur perire per mortem pape quia ni papae non esin ortuo mandatore expirat mandatum nisi ex huiuu emodi a caduid lis. itaisdictione causa aliqua particularis iuerit per citationem a it litis contestationem inchoata. Potestas vero iurisdictios ni papalis, quae fundatur Mat. ε6. N Ioannis ultimo per Iegitima electione facta a collegio cardinaltu in certa persona determinata no sic pedet ab ipsis cardinalib' eligetibus,ne Q sice exstare ecclesie aut cardinaliu eligentiu reuocabilis,

135쪽

quia patestatem hane non accipit papa a collegio eardInalist, neque ab ecclesia,sed a domino deo Necp enim papa in postestate surisdiaetionis subiectus est ipsi collegio eardinalium, perinde atq; prelatus qui' ecclesiasticus subiectus est pape, sed econtrario collegium cardina luim simul Ac ipsum conci

Pa lesia li xim biectum est papae . Atq; ita ipse papa dum eligitur, sil sup ta e custa,ri concilio ullam coepit potestatem. lem pol fles 2 Proinde cvcλnones,quibus significari videtur a cocili se vel

patribus esse constitutum ut solus papa habeat autoritatem congregandi concilia ccautoritatem a qua non liceat appellare,c ad quam omnibus de toto mundo appellare sit licit B potestatem illam nulli subiectam esse a nemine iudicansdam omnibus potestatibus superiorem,sunt interpretandi. quod concilia ecpatres declarauerunt papam talem habere

potestatem a Christo, non quod ab ipsis canonicis legibus, aut concili js potestatem iurisdictionis ampliorem acceperit,cb Christus dederit. Caeterum iam de potestate eligendi papam disseramus, an videlicet facultas hare eligendi sit in aliquo,vel in aliquibus ex dispositione iuris naturalis rediuini an potius ex consuetudine,vel constitutione Iegis humanae Considerandum est octauo naturalia iuris esse quod is qui collegio alicui vel communitati est praeficiendus ad illam dirigendam ct gubernandam,non inuitum aut coaetum sed spontaneum habeate voluntarium illius commanitatis consensum nisi vel potestas que dominium habet cos

munitatis illius, aliter ordinauerit vel communitas illa ius

suum eligendi ex causa rationabili in alium vel alios transitulerint. Nec enim aequum effeto rationi eongruum , quod aliquis detur eis inuitis, is pus aut praelatus. Cum ergo papa eligendus,sit preficiendus clero Romano, apud que in spiritualibus dirigendis residet ipsius populi consensus, consequens sit testatem eligendi .Romane ecclesiae episco estgζGH pum.ex iure quodam seu aequitate naturali,pertinere. R

pyri, iram minum elerum,ue ad illum aut illos , in quem Vel in quos . -τῶι - - u Romani transtulerint Si ergo quispiam roget. ubi ordinauerit Christus,quod Romani haberentius eligencisum: in pontificem. Respondeo.

136쪽

DELIBERTATE CHRISTIANA, LIB. .

Hoc ordinauit quando praefecit Petrum pontificem, di pastorem uniuersalis ecclesiae, dans ei potestatem eligendi sibi cathedram in urbe Roma, ut ipse esset episcos pus omnibus credetibus,ordinareti presbyteros di episcopos . Neq; rationi congruebat facultatem hanc eligendi pertinere ad totum clerum totius ecclesie ier uniuersum orbem, eo quod difficile esset sede vacante totum clerum ad eligen dum pontificem conuenire ex propter turbati s repericula non conuenit potestatem hane electivam sitam esse non in tanta multitudine sed in suffragris paucorum,quibus cu/ra est de comuni ecclesie bono. Atm sic Romanus clerus potestatem hane eligendi habet ex aequitate iuris naturalis eco consensu vero vel interpretatiuo totius cleri Et quia in

spiritualibus negotiis dirigendis consensus populi est in

claro consequens est hanc potestatem electivam ex squitate quadam naturalis iuris pertinere ad Romanum clarum

Atm ita cardinales habentius illud eligendi ex speci. 4. ali priuilegio, deconsensu Romani cleri. Sic ergo nunc sede papali vacante potestas eligendi papam, pertinet ad collegium cordinalium Romanae ecclesiei, di id quidem non ex dispositione diuini iuris ste disponentis repri cipientis sed exi sensu Romani cleri constitutione summi pontificis approbatae sacrosancti concilij autoritate oclonga consuetudinessus indicat consensum totius ecclesiae eonsentientis,ut collegium illud habeat hanc eligendi pote statem, te ita potestas eligendi papam residet in collegio e

tardinalium,propterea quod in illo residet consensus totius ecclesis canonicis institutioibus sie disponentibus , quibus di totus clerus cum populo habet obedire ato consentire in

illas, nimirum aeditas a papa,qui una cum sacro concilio eo

stituere potest modum eligendi suturum successiorem, suadete id squitate naturali oc urgente magna utilitate ecclesiae, cui ad vitandum ui electione confusionem dc turbationem, .

expediebat facultatem hane eligedi in paucorum hominum min- ς Ποιτ arbitrio aio suffragiis eostim tam esse. Vide sua hoc eanone F ς ς Umo

in Cleinet. Ne Romani de elect. Qil aut papa posset vi R

137쪽

t reoncilio hane eligedi potestate a carcinalibus tollere egesIam transserre ad uniuersalis ecclesie conciliu , aut ad totius ecclesie Romanae clerum non videtur tamen conciliu moramo papa posse potestatem illa ad nutu scin se causa, cardinalibus inuitis adimere concili si nepec insertus papa aci collegium cardinalium accepit potestate illam eligedi. Inferior alitio potest neqr legem superioris tollere, nec auferre potestatem a superiore acceptam nisi ex electione cardinat id esset turbatio boni cois, de tot Tordinis uruuersalis ecclesie scala coci lium uniuersale posset priuare Cardinales potestate etiagendi aut saltem eos cogere ut cedant,aid renuncient illi potestati papam eligendi Vindele conititutio pape dans carindinalibus hanc potestatem eligendi ciuiliter est interpretanoda ut intelligaturi dita no in dest ruditionem sed i ccclesiae edificaticlam quemadmodire alie eiusde pape costitutioes. Et hinc iam orte sunt super huiuscemodi electionibus diirers canones diuerseq3 se ducia variaq; loca coluetudies, quibus pape o totius cleri cosensus ad eligendu ecclesie papam, nunc in multis,niic in paucioribus,nune etiam in vi , ruerat constitutus. Nam aliquando electior es pontificu Roanranorum facie sunt a Romano clero simulac populo, ut pacirata Nagmis et ex decretis quibusdam recitatis. 63. distin Aliquando eo imperaor quona tiam seculares piincipes,ut imperator c alij eligebant Roa pictob.diu pote manum pontrucem 63. dist. Adrianus ubi ex ecclesiasticari ieel ed in1 historia recitatur,quod Adrianus illius nominis papa prism tum uniuersa synodo. 1 3 episcoporum, eligiosorum ocabbatum tradiderit Carolo agno ius seu potestatem elige

dipontificem dc ordinandi Apostolieam sedem. ct quod dignitatem quoi patruiatus ei concesserit c insuper quod archiepiscopas 'c episcopas per singulas prouincias ab eo ino

Mellituram accipere diffinierit, ut nisi a rege laudaretur reinvestiretur episcop a nemine consecra ritur. Insupera dii sinit, ut quicumc contra hoc decretum agerct, anathemate

innodatus effet. nisi res pisceret, bona eius publicari pra cepit echoc ipsum priuilegium in personam Ottonis primi Tileutonici regis,Leo papa etiam confirmativi paret eadedistinctione 6 p. . In synodo Uerum huiuscemodi priuilegia Derut reuocabilia ad pape nutum. Nec enim potuit Adrianus

138쪽

DE LIBERTATE CHRISTIANA, LIB. . m.

nus papa eum concilio sui temporis legem imponere tuo iseetati oc concilio sequenti. Unde ex huiuscemodi priuilegia solum durauerunt usq; ad tempora Adriani secundi,quo tes re talia priuilegia remissa suerunt ipso Adriano electoacinthronizato sinetis oratoribus Ludovici Ueratoris, ne tras here in exemplum,ut insutura electione summi pontificis expectari deberet legati imperatoris . Ipse quom Ludovicus illi priuilegio renunciavit 63. distinc tione. Ego Ludoviac',et abinde in antea demum elegerant ex hodie loli eligunt cardinales sanctae Romanae eclesie dist. ca In nomine

domini Ex his manifestum est quod in huiuscemodi poa

restate eligendi quamuis vaIeat consuetudo consentiente ocapprobante Romano pontifice, nequas tamen valet consuetudo aut praescriptio contra illius voluntatem aut consensu.

Papa bilis non passit ex potestate papali eligere sibi succes,sorem,potest tamen ccolae mmc tenetur de futuro successbre deliberare, o pium suu animum intimare di constituere modos 5 leges eligendi succetarem, quibus rationabiliter constitutis tenetrir ecclesia sede vacate obedire, quia ecclesia tota considerata abst papa ex iure diurno subiecta est paps, tenetur obedire illi etiam iam mortuo adhuc tamen vitie citi in lagibus, constitutionibus suis. Et ideo vacante sede papali ecclesia volens procedere ad eligendum papam, obligat in electionem sese conformare legibus papalibus, eanonici Northo IMI 'ζnq; institutionibus , quas ipse papa voluit perpetuas esse, γυηPμ μ cstiiι perpetuas dico, non in preiudicium potestatis sui succeta Tm 6 7 ris,qui par in par non habet imperium, sed perpetuas pro Q.Vit Pu Is

suo oc successsiorum suorum seculis,quoad cassentur aut retro κδ eentur eadem,qua conditae sunt potestate. salua semper eqtiis late naturalis iuris,cotraql nulla ex positiva vim potest habere obliga di. Aic ita sequit potestate eligedi papa ad illos

r tinere,cis papa du viueret cui iococilio designauit. Post clivero successbr in papa electus fuerit ili ipse electus potest unatu suo cocilio potestate illa eligedi potvice mutare ac trasserre in alios . Atq; ita appter mutatione tam ac variatione reip. potest nouos modos eligendi successsiorem constituere Papa iam moriturus posset eligere e nominare succellare,si in ibia ad sic nominandu seu eligendum esset ecclesii consensus.

139쪽

Petrus si nune viveret,quis no consentiret, ut nobsa IKtu suo Apostolica sede vacante pontificem dignum papam dea signaret quemadmodum ccipse Petrus Clamentem legitur ordinasse cxesserem quamuis occile pontifex sic designat' solum ius acqui rit in pontificatu sede vacante. Vnde aliud

pipio ' - εἴ est de iii inaccessoris electione, fratribus deliberare. Aliud pere .coestici est, jestamentitant se dignitatis heredem sibi querem

Legimus in historris quod ipse Petrias constituit sibi Cleomente succetare Clemes Musan iuides exeptu esse e

clessinitiosu, papa tui renuciauit, Nelectus sui Linus quo mortuo alsumptus est Cletus, quos sibi beatus Petrus, tanu adiutores adsciuit,no tamen potestatem papalem eis tracti dii sed succetari suo Claementi,qui sedem Apostolicam ac potestatem pontificalem tradente sibi beata Petro haberet meruit,ut dicitur in capitulo. Si Petrus . . quaestione prima desie ipse Clemes secundum rationem aliquam fuit posti sex secundus,secudum aliam vero rationem pontifex quartus Ex his arbitror esse liquidum non valere consuetudines,aut praescriptionem in praeiudicium papalis pote itas xis,quae cum sit de iure diuino, nec tolli nec restringi, nes c diminui potest. Amplius ad sciendum an statuata e mandata a papa heretico sint valida vialia quibus papulus Christianus e episcopi teneantur obedire, driansa palaereticus factus ex iure diuino perdat potestatem. Viderco Considerandum est nono manifestum esse ex dispositio ne eanonum positivi iuris omnem hereticum esse excommunicatum 5 priautum iurisdictione spirituali,sed an haereatieus sit ipse facto ex iure diuino excommunicatus Nomni iurisdietione ecclesiastica priuatus inter do tores quaestio e. Probabilior forsita videbi se tetia qua dici foem heretica iure diuino esse ex icat d est separatu a colone fidelium secundum actus legitimos inter Christianos videlicet a cosmunione sacramentorum et ab instructione fidei caemorum, sed ex iure diuino no esse excommunicata . seu separatum a communione fidelium in aetibus,qui communes sunt fidelithus dein fidelibus videlicet in edendo, bibendo emedo aut xcudenda, nempe ab huiuscemodi actibus separantur homi

140쪽

res solum a communione fidelium ex cumpositione canon Q re humani iuris nec ex iure diuino tenemur secundum huiuscemodi ac tus communes vitare ullos criminosos etiam haereticos,nisi ratione finis videlicet ad cautelam nostram, vel pro utilitate,aut necessitate salutis eorum aut reipublice Versi quidem est excommunicatos per ecclesiam, esse ex

iure diuino habendos anc ethnicosa publicanos , sed ochoenihilomin' vertim est,*4Ysi ethnicis c public-Πi in udialii.

delibus communicare non imitamus,nec in sacramentis di spensandis eisdem aut recipiedis ab illis excepta suscepti haptismatis in necessitatis articulo,quod tum etiam liceret a pagano suscipere nec in doctrina fides aut morum ab illia accipienda. Utic tamen possitimus comedere dehibere classiis sicuti patet ex doctrina Apostoli, pri. ad Corin quinto. Et item septimo Si quis stater uxorem habet infidelam, ochec consentit habitare cum illo non dimittat illam et c.er. Irossolvi distri- Apostolus aut pri. ad Corin. . ponens discrime inter insi ε ni inter infdele, seu paganum,& fratrem criminosum, loquitur non spe Alm ostri

cialiter de hiretim,sed generaliter de omni criminose per ce imiηρ .suram eccleHasticam,auferendo a societate ecclesiae,quae postest etiam huiuscemodi actus communes prohibere non proshibitos diuino iure,quemadmodum indicat dc trina Pauli ibidem loquentis de cibo sumendo eum insideli, sed non cucriminose fratre,quem ibidem iuxta venerabilia Augustini interpretationem Uult per censuram ecclesiasticam ab eccleastes sate ita separare, ut nec communem cibu cu illo sumamus. Ergo si ex iure diuino non prohibemur cu paganise infidelibus comunem escam sumere, utpote comedere ac hibere, vide sequi, nos ex constituti ii itis diuinito prohiberi cu haereticis edere ec hibere,quod o manifestu videtur multis sanetorum exemplis, scomunicauerunt Iuliano imo peratori apostatae in cibo ec potu,acetia in militaribus actihus, ut patet ex dcetrina Aug. in decreto. 33 q. 3.ca. Imperas

rores. Qi aut dicit Pau.ad Tit. . Haereticis post una aut altera admonitione deuita quodcvlaan.inquit euangelista, Et a venit ad vos di hac doctrina no adfert, nolite recipere eum in domu, nec avehi dixeritis intelligitur talem no L