Ioannis Driedonis a Turnhout ... De libertate Christiana lib

161쪽

Em agantar,secundum certum dierum numeri Imra die rea si irreetionis supputatu. Nam 5 ipse Christus . . dies post resurrectione suam in hac vita cum discipulis suis conuersatus est,eviasteacti ascendit in coelum, decem diebus interopositis , misit spiritum san tum, atque ita dum complerenoriar dies quinquaginta, mitius est spiritus sanctus Atthoc Pacto ea que olim praecepta erant de paschate 8 pentec ue I eoru velut prophetica quaedam signa demonstrantur completa in pascha ted pentecoste Christianorum . N:id apud Iudeos, postquam occiso agno celebratum erat paoscha d ses quinquaginta numerantur, vst in diem quo lex

data est in monte Syna digito dei scripta. Aic ita in haI KERuiuili re rum taxi vivitum celebrationibus , duo testamenta fideliter

L 2--,Lis Gancordantiasacratam concinunt deo veritatem. In libe

strita coemiat. τὸ xionem Aegypto, ciditursuis celebratur pascha ac noeerpositis quinquaginta diebus,lex datur ad timorem, scripta digito dei. In liberatione humani generis ex inferno.occiditur Christus, qui tanquam ouis ad occisionem

ductus est, celebratur pascha, ΘΚ interpositis quinquaginta diebus,datur ad charitatem spiritus sanetus Rusest digitus det,quem significare spiritum sanctum declarauit scriptus rata Quod enim Lucas dixit, In digito dei elicio dem Dinitus Apis seri ma, Luciundecimo. Hoc idem dixit Matthaens, In spiritu pluru uis sit. dei ericio daemonia Matthei decim tertio.

Harum autem similium rerum veritati haereticorum animantas semper inquieta resistit, quos Magor Pharaonis habere conatu, declarat Apostolus dicens, Sicut enim Iasmnesic Mambres restiterunt Moysi, sic occisti resistunt

veritati, homines m nte corrupti, reprobi circa iidem, sed ultra non proiicient. Huiuscemodi ergo dies sunt,que 4n ecclesia per uniuersum orbem in sacramento celebrantur, in quibusis ieiunia laxantur, di Alleluya cantatur. Hactenus Augustini de consuetudinibus ecclesiae dogmata Ac praecepta, ex ad riciens. Magne igitur inquit,insaniaeocaesuleritatis est, huiuscemodi consuetudines piniuersam eccles ana mystice obseruatas,contemnere aut nihili facem Ste

162쪽

m UBERTATE CHRISTIANA, LIB. . et so& lex ieiunii quadragesimalis praeter rationem morale ea eundum,irtutem abstinentie, que es ad domandam corporis lasciuiam, ne caro dominetur spiriti ii e ad corrigendusea reprimendum peccata, ad placandum dei iram nostris sceleribus prouocatam habet rationem ex causam cur sit inastituta de quadraginta diebus potius a de viginti aut de. o. aut quinquaginta. Et quod dies illi quadragita ante pascha, potius b alio tempore celebrentur Hactenus Augustin de consuetudinibus custoditis iam olim ante quadringe tos ev mille annos per uniuersam ecclesiam Caeterum iam denegibus institutionibus seu consuetudini bus ecclesiasticis,quae non per uniuersam ecclesiam, sed vis rie per diuersa loca obseruantur,sicuti ieiunare sabbato, vel non ieiunare,Certis diebus aut quotidie Eucharistiam sua mere, quinta feria maioris hebdomadae corpus domini post coenam offerre e pedes lauare hin his emi genus aths.

Augustinua eodem secundo libro ad inquisitio Ἀδμμη

duas tradit regulas. δε suetudini,

Una est de his que sic varie per d uersa loca obseruatur sia talis saluberrima regula retinenda est . Vt quae non sunt MM Lcontra fidem,nec contra bonostrares,c habet aliquid ad η exhortationem melioris viis, ubicumque institui videmus, vel instituta cognoscimus, non solum non improbemus, ut laudando ex imitando sectemur si aliquorum infirmiotas non ita impediat, ut amplius detrimentum sit, quam, Iucrum ex obseruatione sperarum. . Si vero quorundam hominum infirmitas ita impediat, ut tamen maiora sint lucra speranda , quam calumniatorii detrimenta sint metuenda sine dubitatione, id quod sic insitutum esse viis demus, est faciendum maxime, si etiam de scripturis deislandi potest, sicuti de hymnis e psalmis canendis , alijsae ceremon hs institutis ad mouendum di excitandum pie animos, ex accedendum diuinae lecitionis asseetus e ad inintroducendum Christianos in reuerentiam mysteriorum seosecramentorum coelestium.quae in locis vari j eustodiuntur valentes ad excitationem ad lucrum aut custodiam fidei act

163쪽

ciuini cultus promotionem cY augmentum Ad commerationem passionis dominice is ad recolenda beneficia redem aptionis per Christum dominum nobis impensa. Et ideo bauis plerum hisce in rebus non obseruatis secundum se nihil sit flagitii an vel irridere,seu nihili pendcre huiuscemos

di obseritantias, tincti rivolas,aut inutiles,aut repugnantes libertati religionis Christianae,uel contemnere negligoe,et violare ecclesiae consuetudine, aut superioris lege sua huiusscemodi rebus Ialam aut super illis turbare ecclesiasticu ordinem dcritum, multum habet flagitri, ex tanto delinquentia est maior malicia,lto vel nullo vel paruo incommodo, aut

labore seruari potest quod est in cosuetudinem tractum aut Pro augmento deuotionis populi superioris lege sancitum. Vnde cosuetudo in aliqua ciuitate vel patria ligans ad aeta aliquem virtutis solii ligat hominem,quoad manserit in terra illa. Quod si extra territorium consuetudinis illius iam quis moretur,aut peregrinetur non amplius illius,sed istius territorῆ consuetudinibus ligatur,ec ideo in his quae sic per loca variantur no melior disciplina,inquit Augustin', inueniri potest,q; ut eo modo quisc agat, me morem seruet quo agere videt ecclesiam,ad quam sorte deuenerit quemadmodum venerabilis Ambrosius respondit matri mee. Cum Rhmae sum ieiuno in sabbato,cum aut Hero Mediolani no, ieiuno. Sic et tu in quemcuc locum veneris,eius morem serua, si non vis cui a Te scandalo,nec quemq; tibi. Ex his arbitror manitestum in ieiuniis quibusdam in festiuitatili celebrandis non praescriptis ullo eccesiae precepto consuetudinem habere vim legis obligantis Secunda regula Augustini de eisdem scilicet, quae neq; sanetarum scriptu

Tarum authoritatibus continentur neciae concilijs episco Porum statuta inueniuntur, nec consuetudine uniuers Gaclesis sunt roborata,sed diuerserum locorum diuersis mori. hus innumerabiliter variantur. Illa inquit, Quae ita Maria sunt,ut vix aut om nano nuna inueniri possint causae quas

in eis instituendis sequuti sunt homines Mus nec videntur aliquid valere ad exhortatioem melioris vite sine olla dubitatione ubi facultas tribuitur resecanda existimo, uuis enim ne

164쪽

red in eis hoc inueniri potest quod cotra fidem stret ipsam tamen religionem quam paucissimis δε manifestissimi celebrationum sacramentia misericordia de liberam esse osluit seruilibus oneribus premunt, ut MIerabilior sit condi. tio Iudeoru,qui etiam si tempus libertatis no agnouerint, legalibus tantum sarcinis, non humania praescriptionibus subqciuntur. Sed ecclesia dei nonuulla huiuscemodi pro apter scandala vitanda tolerat, ea tamen que sunt contra fiadem aut bonam vitam nequau approbat,nec tacet nec facit. veluti si quae constitutis ita iuberet abstinere a carnibus edendis, ut immundo arbitrentur eos qui commederent,

aptissime contra fidem bonost mores est Si vero quide euangelicis paginis sortes legunt evi optandum est,. Des uiue

hoe potius iaciant,uit ad demonia consulenda concurrant, tamen etiam Uta, inquit Augustinus, mihi displicet consuetiido ad negotia saecularia o ad huius vitae vanitatem os racula diuina velle conuertere. Obi jcies forsitan ex verbis Augustinio Ambrosi j morem seu consuetudinem per se rubra se non obligare quemcli in foro conscietiae,sed solum per ae cidens ratione scandali eo, quod raciens contra loci mus studinem est proximo scandalum. Sic enim,inquit Ambrosius, Ad quecum. locum venetis,eius morem serua, si noὐia cuipiam essὰ scandalo,nec quemcl tibi. Respondeo ex illa sententia Ambrose ab Augustiuo approbata tic sequitur, Populum habere more sui loci pro lege. Nec enimoiolans consuetudinem esset populo scandalum si non mos ille suseipiendus esset pro lege obligante. Nemo scadalizat

ex alterius opere, qua non ex opere illo occasione agedi cotta legem capit.Consuetudo ergo de celebrandis certia dieobus festorum aut ieiuniorum primitus inchoata et paula tim introducta in communitate aliqua ex sola populi deuotione habet vim legis, si postmodum consuetudo illa sit suo b cu iudiriescepta cosensione populi pro iureati lege obligante.Si vero . toruconsuetudo illa non sit unu popula suscepta pro lege neci i n.

a superiore,qui plene reipublicae praesidet tant Ie imposi ta,non igat in foro conscientie,nisi ratione aut scandali pusillorum aut errones conscietis Dixi signanter, neq; a superioa

165쪽

re tancinae imposita. Nam si papa constitutione aeandrisca velit omnem consuetudinem rationabilem ad augmenta diuini cultus,ex la deuotioe populi introducta habere imlegis precipialc illa tana legem obseruar quemadmodum 5c fecisse videtur,iam consuetudo illa propter constitutione papae,seruanda est etiam,& si popuIus non habuerit in tenutione sese obligandi. Caeterum idem August. in episto Ia ad Casulanum Mos populi dei ex instituta maiorum rlege sunt tenenda. Et ibidem disserens cur ecclesia statueri

diebus dominicis ieiunandum non me. non sit malu in . gulis diebus ieiunare. Respondet, Iciunare inquit dormnico die non est offendere deum. Sed nune postsi haeretici impinsὰmi,maxime Manichaei abstinentes a carnibus ieiunia diei claminici dogmatizare coeperui. .die dominicu costituet ut ad ieiunandu tau legitimu die, Fa tua, in Ar,ut leo

iuniu illi diei horribilius haberet. Haec ille. Et ibide iuraut quarta seria &.6. maxime ieiunet eccra illa ratio reddi videt,q considerato euagelio ipsa quarta sabbati,qua ruarta seria vocat, reperiunt Iudaei iecille cdsiliu ad occideresidiam Iesum intermissio aut uno die, cuius vespere dri paschaeu discipulis manducauit, qui finis suit eius d c quam, vulgi nata sabbati vocamus. Deinde traditus est ea nocte,qus iata sextam feria pertinebat qui ct dies est pasticis em, hic prim' dies fuit azymoru a vespera incipies Matthς' euagelista quinta sabbati dicit suisse primu die azymorsi rici' vespera sequere sutura erat coena paschalis, qua cena cipiehat a mi ociuis immolatio manducari Ex di colligitur quarta sabbati fuisse, Quando ait dominus, Scitis quia posthiduum pascha flat, ceuinis hominis tradetur, crucitiga tur. Tunc congregati sunt principes 5 leniores pomi in atrium principis lacerdonim, qui dicitur Cayphas, cla cona Ilum iecerunt,ut Iesum dolo tenerente occiderent Interamista autem uno di de quo diuit euangelista, Prima autrem die azymoru accesserunt discipud addesum dicetes. Vbi vis inremus tibi comedere pascha aec Augu ad Casiilano Iteli. et ca . r. contra Fausta chimurante patriarchas replaici Laada inluxores Augu sic loquis. Habere plures vo

166쪽

DE LIBERTATE CHRITIANA, LIB.r ιεν

xores qn mos erat,erimen no erat, di noc propterea crimen est,quia mos non est. Alia enim sunt peccata cotra naturI, alia contra morea alia contra prscepta Que re ita sint,quid

tande criminis estMuod de pluribus simul habitis uxorib obricitur sancto viro Iacob Si natura consulas,no lasciui usta gignedicausa illi, mulieribus utebatur,Simore,iIloteopore 6 illis terris hoc saetitabatur, Si praeceptu, nulla lege prohibebat. sie vero cur erime est,si us hoc faciat nisi uaec moribus cnlegibus hoc nodicet . Que duo quisquis contempserit,etia si tantu modo ca generandi uti possit scemi, pluribus, peccatin, Mipam violat humana 'cietate, i necessaria est .ppagatio filiorsi. Sed athois,aliter i a se habentihus moribus ae legibus,rio possunt delectari uxoru multitudine nisi libidini magnitudine, ideo errat duiutri haberi

inino no potuisse uxores multas, nisi flagratia carnalis cocupiscentie ac soldids voluptatis,Coparantes enimo alios ,qra animi virtute prsus nosse non possunt, sed, sicut ait Apost, .smetipsos sibimetipis no intelligut Verulos eis ea virtute teperantie rio habes, iudiciu de sanctoru viroru mor bus Mamttere non debemus .sicuti de ciboru suauitate ae salubritate iudicarefebrientes non sinimiis Hactenus Aug. sentelle. Ex quibus patet habere phares uxores,antiqui patrib'nosuisse crime,qn in populo dei saneto moserat,sari meo cotra natura erat,nec cotra preceptu.Sed quia cola magistror sentetia est cotra ius nature esse plures simul habere uxores quemadmodu ait scriptura, rae legis naturae ante lapsu. Adherebit uxori suae,no uxoribus,et erui duo Incarne una,

speciali inspiratioe dei, sua lege illa disspetantis, iuxta sententia capitidi, Gaudem, de diuortijs. Idcirco in hac Aug. se

tentia bene est poderanduci in ea no dicit, ea mos erat crime no erat,sed quando inquit erat . crimen non erat. Ne o mi illic causa, sed incinui peccatum non erat designat ea vero Ipter quam erat peccata,erat dis satio diauina,q faciebat pluralitate uxoru illis no in ulla lege phibita. Verul hicyonderanda est sententia Augu sumen iis causalem propositionem ex Opposito antecedentis ad ops situm continuentia. Continuo nempe adiecit, nunc quia

167쪽

mo non est, popterea crimen est,intelligens, nine scilicet

in lege euangeli j quia non sic est mos diuina dispensatione

concessus propterea habere nune plure uxores crimen est. Vnde nunc in lege Christus reduxit matrimonium ad pris stinum statum quando dixit. Qui dimiserit uxorem e alia duxerit moechat,6 u dimissam duxerit, moechatur. Relinquet homo patrem Matrem adherebit uxori sue, Mesrunt duo in earne una. Ad duritiam eordis vestri Moyses permisit vobis dimittere uxores vestras,ab initio autem noerat sic, Matthaei. 19. Si dimissi uxore non Iicet aliam duces

re, multo minus erit licitum aliam ducere, Uxore retenta.

quia habere unam post aliam minus videtur illicitum ibia

Mabis sis sis re simul dua Atlitinei, ulla populi consuetudine.M. G sinui nullo in Vn dispensatione introduci potest, ut nune liceatri Pisis est . Vni mutilum habere uxores. Nam iuxta diu Pauli

sententiam,primae ad Corinthios. γ. Sicut mulier non ha, het potestatem sui corporis,sed vir, Ita ex vir sui corporis potestatem non habet sed mulier. tremadmodum ergo mulier non potest nudere aIteri viro quia potestatem sui corporis non habet, Ita nec vir iam iunctus matrimoniolo test ducere aliam uxorem. Si obieceris ex his ictam scripturis. Quis consequens sit virum non posse accipere

secundam uxorem,prima intutae nolente, non tamen sesquitur virum non posse accipere secundam vel tertiam uxorem . prima ex rationabilibus eausis consentiente decedente iuri suo, quemadmodum sancti patriarchae non ut libidini vacarent, sed ut proles generarent acceperunt plures x res prima consentiente, aut permanente sterili. Sicuti dixit

Sara ad Abraham, Ecce conclusit me dominus ne parerem, ingredere ad ancillam meam si saltem ex illa suscipiam filio os . Atq; ita Abraham ex consensu uxoris accepit secundam. Genes. 6. Sic, Iacob Liam accepit uxorem Raechaele essentiente. Ingressus est insuper Iacob ad ancillam, Lia iam cessanti parere, enesis Videtur igitur, quod non sit contrair naturae secundam vel tertiam uxore ducere si adsit conienses uxoris sterilis, undeLyderium proscreandiprolis,lpa uas sceminarum.& multiplicati,d ioni cut

168쪽

ni cultus evata non erit peccatum plures simul habere uxos res, quandomos est ecquando non obviat lex ulla positiva

id prohibens Respondeo. Consensus uxoris steri solutis.lis, decessio iuris illius,quod uxor in maritum habet, cum de*derio procreandae prolis , non suffaeiebant ad hoc, ut illiceret plures habere uxores. Nam e illa non aciebant cessare obligationem iuria naturae dsctantis in matris monio utrumc coniugem non habere potestatem tradendi eorpus suum alteri tertio ad opus carnalis commerch. Potest quidem uxor cedere iuri suo de petendo debitum a masrito, sed non potest tollere ius nature matrimonii annexum, quo vir obligaturio dare corpus suum alteri Bemineab diu Pluralitas uranaei vivit uxorei'. Et ideo apud patriarchas olim requirebat spe quo fit contraris ocialis dispesatio de dispensantis supra ius rationis interns, Mi ra. quemene ordinata dictat in matrimonio uxorem ad actum coniugalem non habere potestatem tradendi corpus suum alteri viro,sed habere totam e plenariam potestatem corporis viri,sicut ex vir ipse totam Y plenariam potestatem hasbet in corpus mulieris. Verum quidem est,quod multiplica re e procreare proles ad cultum dei, sit de dictamine natus talis iuris, sed no e de iuris naturalis ratione Velle qualiters

cum ci multiplicare. Unde e ex sententia Augusti ni suptarius recitata pate habere plures uxores fuisse crimen,quanodo mos non erat, ex quo sequitur,quod ante legem e more eluerit contra preceptum, sed ante legem Sc morem non sust lex alia, a naturalis,ergo ante Abraham priusu mos erat,ita here plures uxores,suit contra ius naturale Proinde cuLamees1 an diluuiu primus cotra more o natura adulteri L echiaccipi Cacomisit duas accipies uxores,ut inquit glos interii. Gen, 4. Das uxores pecca Ueru donemus secundu aliorsi quorunda sententia habe intra legon, re plures uxores,no sic suerit cdtra ius nature quina soro α.tioribus iuris nature vinculis, supcruenietibus causis, videlicet supradietis,ponierat fieri licitum abst speciali dispensatione diuina. Nunc tamen pro lege agelli, cu matrimoniano blu est contractus, sed oc sacramenta noue Ieras,no licet vlla consuetudine aut dispensatioe humana simul plures hahere uxores, sicutio supra diximus,deqQ in atris latius.

169쪽

sequiia tentus hiatu sum micultu, in ,. disseritiae e tragores piori legis binisti aut costitiaioras eu Gueiadim ecclesitaqticae, en uidelicet bis gredi lege pure taminusu erimndis,an potiri venialis culpa.OPer bretium est iam considerare, quando transgres

sio legia est mortale, o quando veniale, aut nullum peccatum. Ad quod intelligendum congruit praemiis tere super hae re sententiam Ioannis Gerson Cancellarii Pa

risiensis Iectione quarta de vita spirituali animae dicentis.

Solum deum posse dare prscepta affirmativa vel negativa sub poena mortis e terne quia illa inquit soliis ipse deus πο, test infligere at cita nullus reatum aeternae damnationis incurrit, nisi quatenus extiterit transgressior diuinae Iegia.

Ad likinquit est autoritas Augustini describentis actuale peccatu comissilonia, esse dictum, laeta, vel concupitu cotralegem dei e ernam. Item sicut nemo habet infundere gratia nisi solus deur,ita nec quispiam alius potest ab anima gratia eripere. ne solus ipse habet elaues vitea martis . Ipse

elaudit, nemo aperit. Ex his insere corrollarua multa. Primum. Nulla transgressio naturalis aut humanae legia,ut est naturalis,vel humana, est ex ipso facto,aut mortale peccatu, aut adducens reatum Nemae mortia i Probat, quia egea naturales, humanae, vitales sunt non poliunt attingere ad cognitione sternitatis in poena vel in premio. Deinde ecfrustra,inquit,daret leges cum appositione Poenarum,quaa legislatores inferre no possut. Cu ergo nec natura, nec hi i mane: potestates valeant transgressores suarum legum plectere sterna morte, nec possint de illa manunare per testes, aut per aliam viam, consequens videtur per transgressione

Iegis humanae nemine criminals ter delinquere. Hac rati ne fulciunt sese m quiunt,doetores nona natim Durandus etcsteri quidam ponentes super actibus intrinsecisae occulatis non possie per prelatos hominibus imponi ulla praecepta. Secundum eorrollarium ipsius. NulIus legislator ecclesiasticus vel ciuilis diabet directe authoritatem preceptiua supera tu dilectionis interne aut fidei aut spei, ct ideo aliam cp, inquit,legislatores intenderint per suas leges subditos fieri meliores interius ac sanetiores, tales tamen sine intenti

ab illis non cadunt sub praeceptis ipserum, im ita non erit Inquit transgressio hunianae legis, ut humana est etiam etsi fiatu

170쪽

liat actus externi humanarum egum cum peruers imis, e prauis intensionibus, veluti si dicatur hors canonice, vel si fiat ieiunium aut missa audiatur cum quavis mentis euasgatione,aut propter vanam gloriam, aut propter fraudem,

vel hypocrisim. Sic operans agit quidem male, inquit, apud deum peccans non in humanam,sed in diuinam legem. Tertium corrollaria inseri, omissio horarum canonicarum ex transgressio ieiuniorum ecclesiasticorum, ex genera Iiter omnium positivarum institutionum, nuncli est mortale peccatum nisi quatenua diuine lcgi inuenitur dissonare. Qtiartum corrollarium infert, Ex eo quod quispia mortaliter peccat transgrediens humanam constitutionem, non sequitur colit tutionem illam humanam in foro conscientiae obligare ad mortale peccatum, quem ad me dum si medicus peritus dicat. Petreio tibi legem pro vita corpori tui sero Dada,quam si scieris transgrestius, perielitabitur vita tua. Nohibas vinum purum laoc triduo hic manifestum inquit, est medicum non habere facultatem aut praecipiendi aut condedi legem sub reatu aeterni supplici j,di tamen egrotus hoc casu contra medici praeceptum operans reus efficitur damnas lacinis e ternae,non propter rangressionem prccepti ipsius medici,sed propter transgressionem legis dei tithentis , ut non inebriemur vino, aut non occidamus nosipses cibo, ecpom. Hactenus sententie praefati doctioris volentia Iegem pure humanam non obligare hominem in conscientialia reatu peccati, nisi destinui aliud adsit quod in se omni hinnana lege seelusa est diuina lege aut ivlsum aut vetitum,

propter quod ipsius humanae legis transgressor fiat reus in

conscientia apud deum. Haec doctrina,qua uis multas salsas contineat sententias,no ras, di confictas contra omnium pastrum sanctorum decreta simillic eontra moralem philos phiam impresentiarum tamen susticit demonstrare eam essse falsam in principali Mndamento. Sit igitur contra eam haec cntentia. Opera in se licita aut indifferentia non pra,

o tu lege villa diuina fiunt debita ex sola lege vel iustione

humana,vtius eoiere re ad forum ire,domum custodire ecia gemis alia adintra nulla diuina lege filius obligatur incipium uenilem obligatione accedete precepto solo paterno