장음표시 사용
171쪽
Sie V In altis multis, opus quod iure diuino,& naturalia indifferens plerum p sola consuetudine sit debitum. Et op item quod iure naturali ex diuino est licitum plerum accedente sola humana prohibitione sit illicitum. λeceptum leaiund ecclesis plemula tra reditur quispi .etia alioqui custodiens ius naut re secundum virtutem temperantie Unde
Aliud istinae,a Aug. ad Casulanu in epistola . Aliud e teperatia custodita diverare come comedere ex hibere. Aliud autem ieiunare, Aliud insuperiare corda grauare crapula ecebrietate quod semper malum est. Aliud vero modestiam temperantia custodita relaxare leo iunium quod certe eum fit die dominico reprςhenserem no habet Christianum. Ex quibus verbis Augustini liquidum est,taeceptum ecclesie de ictunio ligare ad aliquid quod noeadit sub naturali precepto virtutiis temperantiae Idoneus ad pastoralem curam vel episcopatum potest licite intendo rettudio cognoscendae veritatis, di vivere in laudabili otio contemplatius vitae,sed ubi pastoralia cura uerit iniuncta superioris mandato, non potest licite recusare, ut patet octas
ua quaest prima Qui episcopatum, V capite, In sciis
pluris Hia premissia sub delendae sunt propositionea aliquot,quibus intelligitur an transgressio legis pure humae inae sit criminalis,an venialis culpa an prorsus sit interdum
27' sine peccato. Prima propositi, Lex iniqua neminem lia πιιζῖς in s gat in foro conscientiae,quemadmodum nec sententia iudiscis iniqua, neq; praeceptum niquum. Qua autem ratione lex dicitur iniusta 3 iniqua, iam in superioribus diximua in secunda parte hui' capituli sententia quinta, ex qua satis est manifesta veritas propositionis istius. Na si lex e iniqua, quia cotra deum aut lege eius,aut cotra charitate proximi, Iam deo oportet magis obedire, b hominibus Actuu . M Si vero ex est iniusta id est, utilis reipublicae lata propter solaptiuatum legissatoris commodum iam non meretur nomelegis aut precepti,sed est iniuria,vis,violentia dc oppressio. Contra talium legum conditores Ioquitur Fiatas capite. io. Vequi condunt leges iniquas et c. ut opprimeret pauperes in iudicio ex vim facerent cause humilium populi mei. Exi hac propositione sequiitur legem esse iniquam statutum
172쪽
tute no repetatur,aut quod repetite nores ituatur Gendi obendis. ut η. ratores iiiuscemodi legu e scriptores iudices secundum eas in hisa' iudicantes sunt excommunicati ipso facto per Clemeitivnteam de usuris, Nec est simile de consiturione,qua beatus regorius decreuit Iudaeos esse permittendos in ritib'Gcere montes legis Moysi, praecipiens etiam Christianis ne illos in his ritibus litis smpediant aut molestent. Gregori' nempe illic praecepit Christianis ne Iudaeos impcdiant,aut mole itent. In viris autem lex illa vel statuta vel statuenda de .suris soluendis non solum decernit usurarios esse peramittendos, ct no impediendos,s da praecepit tussire soluantur, aut quod solute non reperantur. Soluere autem suaras cjuis non sit peccatum, legibus tamen cogere viso Iuant Q fouere usurarioru Peccatu, lueadmodu egio' cogere Christianos ut vendant tu scis ligna ct lapides, ab ipsi suas costruant synagogas est fouere illicitos ludcorum ritus Rivis vcndere cis haec non sit simpliciter illicitum qu :rpe quoruusus communis est ad bonum Mad malum, de hoc intra Iaatius . . Similiter iniqua sui statuta monopolior inter mercatores in unum conuenientes,ut res certo pretio vendantur plurisi valeant aut statuentes penes unum aliquem esse vendendi potestatem , quod sit cum unus solus aliquod mercature genus uniuersum emit, ut solus vendat pretium suo arbitrio statuens Unde & domini temporales sic si aluentes usuras esse soluendas,ac norepetendas, concedentes item monopolia,accipientes lucra abi rarijsic mercatoribus , Ut illi impimes valeant talia exercere non modo grauiter peccant, sed ξc rapinam comiti sit tenenturm ad restitutionem commodi sic accepti,contra
quos loquitur EDias sermonem diraetens ad Iudaorii id. ις impi is pulum. Principe tui insideles siccissurum. Proinde Zeno β ἱ-i . sustinianus imperatores considerantes huiuscemodi monopolia non ad commodum resp. sed ad labem detrimen istaq; pertinere monopolo dccreuerunt esse bonis spoliandoaexili j I perpetuitate danados codice de monopoli js, lege
173쪽
tativa ligat in toro conscientis ad faciendum, uel ad vitana dum opus, quod in serim praeceptum, nec prohibitum est ulla lege diuina. Mee propositio est ex superioribus manifesta. Ad hune sensium loquitur Apostolus ad Romanos. 3 concludens. Ideoc necessitate subditi estote, non blum Propter iram seu ultionem,sed etiam oropter conscientianti
Sin se 'I' Vnde ex humana secundum se indifferentia fieri praecipit labitu tWή - aut H impcima excommunicationis sententi latae, tum leges stam, praelatus plerum sub simili poena subdito suo prepsol 4c ζ11 g ceptum imponit ad opus quod nec naturali, nec diuino ira re pronibetur Caeterum lex imperialis statutumq; hu
manum plerum c subicen capitis mortist temporalis, aut mutilationis ebri praecipit quaedam,quae in se ex iure naturali aut diuino nihil flagith aut sceleris habent,quae tamen Iegislator cuius est necessitati res , prouidere gene raliter imponit communitati,considerans plerunq; legem illam ad obviandum pIuribus cY grauioribus malis,seu perisculis esse communitati illi sic dispositae imponendam,c uis αβ iudo de ima Vide/t inde emersura singularia quorundam hominum da finibus in edit m . Sic , croconsuetudo de imaginibus statuendis in te.
seriens Plis Moratorns non est abolenda, tametsi ex eisdem magi anibus, quid sumpserint di impresentiarum sumant,etiamnunc aliqui sibi causam idololatriae ct superstitionis. Nam de hac de eausa beatus Gregorius papa coarguit Massiliensem episcoptim quod sanctorum imagines,in quibus non illli ex populo idololatriam committebat,confregerit, Quo leas adorari inquit prohibueris laudamus,quod uero conire eris reprehendimus,ffica quo uncti sacerdote hoe auditu ei hiachim esse quod fecisti. Aliud est enim picturam adorire, aliud per picture historiam quid sit adorandu addiscere. quod legentibus scriptura, hoc idiotis pictura praestat cernetibus, in consecratione dist. 4. perlatum. Obiecerit sortassis quispiam, Ezechias laudatur statuas ierpetem eneum,quem dominus per Moysen sieri iusserat, destruens cavidit te entem illum fuisse populo occassilonem idololatrisci superstiti onus,ut dicitur quarti regu. 3. Cur ergo vitupe
174쪽
tatur edissicopus assiuensi . confringena imagines ne toωpulus illas adoraret. Respondeo. Serpens ille fuit
.emporalis ad sanandum vulnera corporiam ' tia Christi tum suturi unde cessant
sectus. Necdi serpens ille sic expressit formam Christi , sicuti
tam x causa perpetua est, ut in illa habeatur
memoria Christi, usque in consummationem saeculi. Ceterii hic sciendum est,quod in statuto poenaI pIerumcyduo sunt in precepto, veluti si di Quia tala quid faciat,quod si secerit talis imponatur illi ce alit . na aut ad arbitrium superioris sic vel sic puniaturi Transa pressor constitutionis huius generis non obligatur poena soluere nisi ad soluendam illam condemnetur, quas pecocet etiam,etsi paratus sit poenam soluere,nisi intentio Hatueris fuerit tale statutum non obligare transgrelsorem ad ulla culpam sed Blum ad soluendum poenam ubi a superiore tuerit taxata 5c imposita,quemadnaodum statuta praedicatoruin quoru regula dicitur. Nolumus quod statuta nostra chlioent ad culpam sed solum ad poenam. Quod si uigor statuti poenam laxet impositam explicet secundum rationabiolem statuentia intentionem,iubens trangressore debere poenam vinest ex semetipso debere siluere sub reatu iam peccat transgressor non soluens poenam, etiam ad illa non codemnatus per superiorem,veluti si dicatur horis clocis debitis silentium teneatur,si quis in oratorio ter fregerit silentium legat septem psalmos poenitentiales.
interdum uero constitutio poenalis continet unum soIalpreceptum,veluti cum dicitin , Statuimus si quis tale quid liceri talem luat poenarria Et transgressor statuti huius gnis non peccat, modo absq; contemptu transgrediatur, paratus poenam solucreaut luere,ubi fuerit deprehensus Et quia neomo obligatur ante condemnatione soluere poenam quae aut lege taxata nonae,aut si lege sit laxata decernit impone da superiore ideo no peccat sine cotems tu traingrediens occultercenale illud statuu . Huiustemodi sunt statuta ex precepta recioru in uniuersatibus, o magistratuu in ciuitatib', quio
175쪽
.rra. IOANNIS DRIgo IN II& missar solenniis debere adesse, sub poena trium gron
rum, aut neminem, si pulsum campanae posse foras ire si Mne lumine sub poena,mus d Icati,d alterius mulcte pecu niarie,aut neminem posse portare arma sub poena amisaois armorum xvestium. Si vero ad ijciatur talis poena,que noLAE U nisi pro crimine venit infligenda. qualis est latae sententiae hias tu exeam municatio videtur transarelsor talis legis vel
is st tau peccare mortarier lauti xis qui transgreditur man
datum aut statutum principis aut communitaris ad ijcientis transgre Tori poenam capitis aut mutilationis membri. Verum in huiuscemodi mandatis oc statiatis poenalibus.co siderandi sunt singulorum sermonum sensus. Nam mandatavi statuta obligantia sub reatu peccati mortalis debenteis in sermonibus non ambigua nec captiosa, sed manifestos habere sensus. Solent mandua scitata tuta poenalia das
ri sub poena corporalis laboris alicii ius aut peregrinattois, aut exilii, aut exoluendi certam pecunis quantitatem, aut cofiscationis bonorum, aut sub poena mortis , aut perditionisma Ius aut Oculi, aut mutilationis alterius membri, aut sub poena excommuni cationis ut suspensionis adiuinis quae sane locutiones, ut manitestu est, inici liguntur in transitive, id est sub poena quae est excommunicatio aut corporalis lashor, aut peregrinatio aut exilium aut perditio vite uel membri corporalia. Cum vero mandatum datur sub poena iuras
mi praestiti, non talem habet locutio sensium, uritis e staramentum praestitu ton est poena eius qui iurauit Sensus itaq; loquutionis illius est accipiendus sub poena iura omenti. id est, sub poena que debetur et,qui uiolat aut frangio Liam iuramentiam. Quemadmo .lum praefatus cum dicit, Praecipio tibi ut hoc facias sub poena inobedientie, non in Diligini locutio intra sitive, id e sub poena que est inobedientia, nempe inobediecta non est poma,sed meri roria poetae. Vult ergo praecipere alteri Ut hoc faciat sub poenam i a debetur inobedientis Verum omnia huiuscemodi manda at sic generaliter expressa scin poena iuramenti ad interessera dum congregationi, aut missiae, non dure de inciuiliter sunt accipie ad tana ipse mandans per tiaramclitum voliterit sie
176쪽
xint,sed praesumendum eli de pia intentione mandantis , uidelicet superior ipse in huiuscemodi communibos mandat a pro causis communibus, o non magni ponderi 'um uelit ipsis iuramenthina praestitum ad memoria reuocare ne mandarum ipsius habeatur ut contemnedum .itHelauena ad poen litates quasdam temporales ab ipso imponendas, obli gare etiam eos,qui citra contemptum huiuscemodi mandata transeri diuntur,non quos huiuscemodi poenalitates ipsi teneantur ex sese ultro solveresta' eas possit mandans rationabiliter exigere ab his qui nullam habuerint piam aut a tionabilem causam abessendi . . Rogabis forsitan, Quid si redior quispiam intendat ita praecipere ut non comparens naessio lini res sint, ei periurii. θ digni qui puniantur tanquam violatilimento. . tores iuramenti praeliit , an obligantur subicuna illa comparere mandato sic generaliter exprela, ct videtur quod sic quia praeceptum Positiuum obligat secundum intentio anem praecipientis Respondeo. Temerarie mandantium intentiones pro quibuslibet rebus parui ponderis, no obligant subditos, ut teneantur obedire sub poena crimis nis illisis quos ipsi volunt transgressores subditos incurreresed rationabilis intentio,qualem sic mandan res rationa. biliter habere consueueriant in rebus de se indifferentibus ad talem uel talem finem conducentibus est,quae obligatio anem constituit. Atque ita mandans per iuramentum, vel sub iuramento, ut omnes adsint congregationi, intelligi tur mandatum ciuilitcr.ut videlicet sub ena vialatori ius ramenti debita, intiana Ia di comminata, quae e digna est inferri contemnentibus Omnes compareant
Quemadmodum mandata quidam re statuta sub excommun cationis poena;non ipso farto illata, sed comminata 8 in εtimata, ut Inserenda non semper obligant transgressores i. larum statutorum scibuatu criminis seu peccati mortalis. Ius decrelut clericum, qui comam nutrit cilia excommunica dum sapitulo Si quis, De vita 8x honestate Clericorum, ec. G.distin . Si quis. Sed non ob lire mox iudicandus in cleri cus cccare mortalisci si comam ha tu a urio ei qui si mo,
177쪽
temptum excommunicatur. Gica in materia propcistis rector ipse mandans conuocationi sue generali, plaerumque adiicit huiuscemodi clausulas generales , per iuramentum vi ipsi sint memores iuramenti praestiti ev non contemnat' nec ipsum praecipientem,nec preceptum illius,interim oci cupati aliquo exercitio laudabili,ut sciant se abso graui culpa no passie huiuscemodi madata contemnere, neq; possie abesse pro qualibet eausa mantuuis leui Huiuscemodi enita reisD Iohi QRgy Rx QM m Sol , cum sint institutae ad orandum 4 rictore is PNO *ς suζςcita Vniuersitatum, aut ad oradum pro fau.i Ei eo us, glandatoribus earundem ex ad termin2dum cau' fas concernentes honorem e priuilegia uniuersitatis , ad corrigendum exressus dedefeetus suppositorum,aemini trorum Ansuper ad adserendum honorem rectori, ex decorem uniuersitati. Ad huiuscemodi autem fines seu utilitates maxime promouentur uniuersitates,dum omnes saltem in uniuersitate persens notabiles ad generale rectoria mandatum sese praesentes exhibere student, ideo tales sine causa subtra lientes suar praesentias, regulariter non suntab omni culpa immunes precipue Ueniali. Secus autem dum rector sigillatim singulos vocari iacit pro causis ex negotris arduis, quae merito exigunt praesentias,consensus,consilia, ex deliberastiones singulorum non habentium legitimam abessendi causam quia turri possiet contingere mortalia culpa, etiam in eo Tertia prosilio qui si ne cotemptu manda tum preterit, sicuti patebit in aruculo sequenti. Tertia Propositio. Humana mandata, e statuta, seu decreta, etiam Unia uersaliter prolata,nun ita generaliter ecabsolute intelligutur,qui interpretationes,conditiones, euhius Ies intelligentias suscipiant prout sapiens recte iudicabit, sicuti erituramentum appositum in aliqua obligatione, uel in contractu recipit omnes subauditiones conditiones, ves limitationes, quas habet ille contraetus. Unde papa in capitulo pri de iuramento, lib. 6. Iuramenta sub quarumc generalitate prestita vel praestanda super statutis,vel consuetudinibus seruanadis,ab his, que ad aliquam communitatem, uel ad colleg uirecipiuntur,declaramus ad licita possibilia ex libertati eccle
178쪽
Lasticae non obuiantia tantum extendi di ad ea duntaxat i De unimen su-rantium debet reserri intentio. Uerum hie sciendum, ter laturisseruinquod si inter statuta scripta tuerint aliqua licita, qu per no dis.ὐsum in dissuetudinem abierunt,hec non intelliguntur comprehensa sub generali note statuti,qui costitutio a cosuetudine abolita, no amplius habet vim statuti. 5cideon'Iigat. Intelio sic generaliter iurantis reserenda est dutaxat ad licita non ad abolita. Quod si specialitere notatim singula Ratuta legantur,c inter expressa ponantur aliqua illicita,
aut libertati ecclesiastics obuiantia, aut etiam abolita superque seruanda,laratur ipsius harantis intentio iam grauiter peccauit sic expresse iurans scienter illicita, di in licitis labolitis seruare deberet iuramentum, Iuis non in illicitis. Vnde canonicus recipiendus,suram expresse sese non seruaturum in domo concubinam,aut suspectam mulierem,renus ciansm ex nunc: prout ex tunc fructibus praebendae cessuris, Onicus in
iuransi se non recepturum eosdem infra rempus quo menses ius farina de tus,non eiecerit mulierem illam de domo habitationis suae, non tenenda mulietenetur uigore iuramenti prestiui non solam eoncubina aut resi hctacmulierem suspectam eiicere,ledic fructu non recipere, in currito graue periurii crimen, ais ter faciens, u statutum sic iuratum habet,quantumuis tale statutum non fuerit in usu
ec inobseruantia Nec possunt canonici hac in parte sibi inuicem hoe iuramentum relaxare, buis enim iuras mentum concernens Eliammodo priuatarum persenarum commoda possiit ex illorum consensu relaxari iuramentum tamen concernens diuinum cultum ex honorem, nequaqua
potest relaxari ab his quibus est prestitum veluti si duo clerici sibi iuraverun quod religione intrabunt in i certa psalteria irationes dicat prodestinetis, vel si duo mercatorea sibi iurauerui, quod dabut tertiam partem lucri pauperib . Hsciam si obieceris statuta per collegia aut uniuersitates codita possunt rursus per eadem collegia aut easdem uniuersitates tolli. Iuramenium autem de seruandis statutis non obligat,nisi remanentibus statutis. Videtur ergo quod sub Iatis statutis tollatur cv obligatio iuramenti, quo iurauerulseruare statuta, atq; ua videbitur sequi, quod is,qui iurauit larua
179쪽
iaritare statutium de non tenendo in domo muIerem suspectr& de non recipiendis fructibus alber sit a vinculo iuramenti per non Usu in ita tuti aut per consensum capituli tolenti,
r.ue... statutum illud. in Respondeo quod totum articulum coiscluditis' ad ultimam consequentiam exclusiue clivis enim obligatio suramenti praestit de seruandis statutia in genere non obliget nisi remanentibus stanitis,obligatio tamen orata vigore iuramenti Necialiter facti uper materiam specialem hane videlicet ehcere e domo,aut non tenere concubina remanet etiam ablato statuta, neq; auserri potest, canones, quibus prestitum est iuramentanti Sic eae inritaramentis est eris quibus hominea sibi mutuo iurant ud ad quod tenenatur diuino iure veluti si mercatores sibi mutuo iurent,quod non falsiticabsit merces nec contractus monopolos, aut usurarios exercebunt sub obligatione dandi pauperibus pretia rerum sic illicite venditarum. Sica in proposito canonici sibi mutuo iurantes quod non uni seruatur in domo concubinas sub obligatione in viam nium dispensandi omnes seu Guam in iis tempore concubinatus ceu um,non possent sibi mutuo - huiuscemodi iuramentum relaxare. Quarta propositis
ex superioribus manifesta,quemadmodum regum Z saecus Iarium iudicum est dare praecepta, seu imponere leges aut stituta de his quae canducunt ad communem utilitatem rei publice in temporalibus Ita pontificum ec spiritualium iudicum est condere,seu imponere leges de his quae pertinent ad communem utilitatem Iidelis populi in spiritualibus. Unde in rebus domesticis pater est superior. In rebus autem undanis ad rempub. huius saeciaupertinentibus 5 in rebus bellicis dux est praese, tus In rebus autem spiritualibus 5 in causis pertinentibus ad custodiam fidei oc Christiani culi superiora episcopus. Proinde in publicis
iccis,muneribus, di acti Oibus patra iura cir testatib'filiorum,qui sunt in magistratu collata interuescere paululi occonnivere Oportet, debet uel tu puer cedere filio ac illi locu dare nugis honorabile sed csi extra rem p. in re domestica aut in conuiuio familiari sedetur, discumbitur, aut ambulatur
sum inter filium magistratum , e patrem priuatum
180쪽
Mblicas honores cessare oportet,&congruit tum filio etians principi aut duci ac regi dare locum honorabilem patri. De di, fici vir olfficio liberorum erga parentes tractans Aulus Gellius Is rem erga Iuretrihro tertio noctium Atticarum secundum philosophiam me Nilia Gestis, Talem tradit philosophos docere in quibusdam parendum
esse patri, in qui sciam vero non esse parendum. Omniaque in rebus humanis fiunt aut honesta sunt aut turpia,aut media seu indifferetia. Honesta sunt,quae sua vi recta sunt, ut fidem colere,patriam defendere,amicos diligere. Hec inoq aiunt fieri oportet,siue imperet pater si non imperet,sed quς his contraria sunt,qu aec turpia ecormino iniqua sunt ea inquiunt, oportet non Beri etiam si iubeat, vel prohibeat pater Qus vero media sunt seu indit Terentia sunt ea que nsemetipsa, ne honesta sunt,neque turpia in in militiam is Te rus colere,causas defendere,vxorem ducere, ex in his at similibus censent patri esse parendum,nisi accesserit turis audinis conditio,veluti si pater iuuerit si Ilo ducere uxorem
infame mac criminosam,vel causas pro hostib publicis rei sub , tyrannis inimicis dicere. Et quia scriptu ore sacre de huiuscemodi obedientia uniuersaliter loquuntur tradentes in omnibus parentibus 8c sublimiori potestati esse obediendum congruit hoc in loco aperire harum scriptus rarum intellectum. Sciendum ergo est quod locutiones laripturae sacrouniuersales quibus significatur huic vel iis I in omnibus esse obediendum , intelligendae sunt non inc Mnprehendant oia absolute simplicitersed omnia secunda materiam subiectam Verbi gra, cum Paulus dicit, Mulie rex iris suis subie ite sint in omnibus, ad Ephesios quinto. Fit inobedite parentibus vestris per omnia .ad Collosen . . Serui obedite dominis carnalibus cum omni timore. Item ad Titum. Admone seruos dominis suis subditos in omni Bus esse. Sertii subiecti estote Pomni me. His et id gen'alinas ripture sacre documentis no significatur,quod mulier resilius ecferui in cibus etia licitis debet obedire,siade multa sui licita in obus vir ωmulier ad paria iudicatur,etia lilius no tenetur obedire patri precipieti ut monasteria intret, aut matrimonium contrahat, aut ieiunet illis vel illis diebus.