장음표시 사용
221쪽
nor Uonat,vel a sua hac re molestiam ingerunt, ne perscrtas urbis aduehere valeant, re is asst si faciat id ex ronabilica habentes argumentapbabilia defraude, Ide rebus illis, exponedis venalitati ad questu secundu negotiatione clerio
An taces tio ei, prohibitas abus 8c lex imperialis soluenda statuit esse
persum vectigalia. Uetu hic obiter ex transcursu, ad intelligenda gyi Π quon pasto accipiendi sint canones Mibstitutiones phibetes clericis negotiatione, cupro quibus rebus emptis debeat solui vectigalia.et cur negotiatio ascia in se licita, sit clericiarbibita,Seiendis e duplex ess. genus negotiationis. Vnite negotiaticis lucratiue,qua quis emitres ad questii, Ut reuendat easde, velut icuemit vinu aut blada aut metalluca lucri, se negotis ut illa eade rursus auctipretio,vendat, ec haec est prohibita ingemu recrasticis.Similiter, negotiatio politica.qua vi deIicet asemit ea, que simi civitati aut militiae saeculari necessaria, cura gerens secularis coitatis, 5 haec itidem est clericis prohihita sicuti exprohibitu est eis in palibus cura habere secularis coitatis. Pro hac sentetia sunt decreta sancto sipatru multa. Vn Aug.in lib. M.quelli. Anteu ecclesiasticus us sit, licete nepotiari, laeto aut ecclesiastico dicet. 33.d. c. Fornicari. Ite Hiero Negotiatore clericii ,ex inope diuite, ex ignobili
glotiosum,quasi quand2 peste suge Eade dist. Negotiatore,
Christus eiecit emetes 5c vendentes de teph nsinuas in atheam Gelasius,q in ecclesiastico loco no debet talia exerceri,Muti nec pecclesiasticas personas, Nemo em militas deo implicat se negotha sseularibus. Unetia. 3. d.decernit dei, ciendus episcopus sacer a vel diaconus,st culares curas an sumens.Clericisti exercentes negotiatione tale Ercrativa, sunt exesimunieandi, di si sese admoniti no correxerint desiciendi,ut dicit in ea. Subinterminatione ne derici vel mos
naehi, c. Est aut ro cur huiusmdi negotiatio sit ecclesiasticis: sonis interdicta, cla et mente implicat curis seculariu rei', atm ita eande avocat a studio reis spiritualium Deinde quia dilfficile e in ea seruare iusticia, periculuc peccati huiusmoi negotiationi insidiat sicilii dicit Eretas. Duae species diriciles cchiculos mini apparirersit difficile exuitur negotias a negligentia, α no iustificabit caupo a peccatis Iabio iv. Et
atra idec.a Sicut in medio eopagini lapidu palus sigi
222쪽
pur, sic o inter media venditionis di emptios angustiatur
peccatis. Negotiator peccatis inter emptione re venditione angustiat,dsi vult re minoris emere, Meade pluris ederetu aleat,at ara iuxta Leonis pape sint etiam difficile e interve dentis . emetis es merciuio interuenire peccatu.
Ilud e genus negotiatiois no lucrativae,qus no sic assidua si ci cli priuet secundu qu ast emit re aliqua ad usum surdi amiliae,aut negotiari, vi mivedit re sua,qua vel dono vel laboribus,vel artisecio sibi cos ci corporale e gru vel ex suis praediis o agris acquisiuit,veluti si salIcercere.
ea aut vina emat,no ut reuedat,sed ut i larvuli a sua viat eis,
ursi artifex emat re aliquktas materia , ex qua vini alica operarisecundu artificiu sonae suae cogrua, ut sic res artitiacialesae illa materia opatas Medat ita, in ut principalis inte io sit no ex materet empta Iucru inuenire,sed ex laboribuationesti artificri vivere. Et huiusmodi negotiatidia gen noethibitu clericis,ut manifestua ex decretis cc concili is sanctosp. patru,docentiu clericis ac motrachis licere etia artificia facere,vires artificiata Medaei sua Pindigentiu susteiatoriscati faciebat Pauliis caltat artis stenofactoriae L lanifex, aut tabernaculos seu tentorioiv factor. Vn Hiero. ad Rusticu monachu Si habetes potestate Apon de euagelio vivere, laborat manib suis,ne que grauaret cur tu in usus tuos successura no praepares vel fiscellu texe iunco,vel canistru letia plecte virm mbus,c. Licitu e ergo clericis artificiolo victum
querere Un simplices clerici ex monachi, si sese, o prsus curis spiritualib active vite adyximos obligaret, sed dedicauerut sese ministerη quibusda diuini cultus o actioibuaviticon teptatius faeno possunt iugiter in teti esse studiis, lectionibus oronib', cx conleplationibus adeo horas exta hahet,quibus interim vacare possint, aut honestis artificiolis, aut laboribus 1 rure, quemadmodum dicitur in concilio Nanarcen. 93.d. cci capitulo. . decete .mis. Sic Angelus dixisse legi beato Antonio,nuc lege,nuc Ora,nuc cu feruore labora Vei, caueat clerici ne exerce artificiu cior ent eavsusa,aut ut in pluribus abusus, aut ecclesiasticis percomis incogrutis,aut dedeces,via facere saecularia ornam et Uanitatis seu instrumera lusoria, taxillos dechartas seu arma Belliea 'eaci vendere pro sua sustentatione prorsus est claricisEllicitum diculi eccillicitum eis est his rebus uti. Le ii Hactenua
223쪽
Hactenus demandat1s statutis principum saecularium contra ecclesiasticam libertatem, aut iniuste imponeratium vectigalia Iam de mandatis principum aut regum ut
bentium militibus aut seruis aut subditis ire ad bella, aut occidere quempiam. Ad sciendum igitur, quonam Pa Dem is sto liceat obedire huiuscemodi mandatis factsarium princicipm indisentio pum selendum est, ct princeps aut rex contra ciuitatem ali-k1m, quam vel prouinciam .siue intra siue extra dominium reip. habens iustam bellandi causam non terminabilem,nec presuperioris iudicia sententiam,sentantiae executionem, nemc per hostium offerentium pro viribus sati Tacere res piscetiam,potest ius dicere pro republica, liumc indicere. Taenim princeps ille eontra suae reipub iniuriatores, suarum posseisionum detentores, rit perlanam iudicis procidetis ad crimina punienda di ad resarcienda damna illata, di actrecuperandum sua. Uerun ramen prius bellum est inchoatum,hostibus seu iniuriatori bus offerentibus plene sarissa acere,non solum de iniurijs Ac rebus sedi de sumptibus aedamnis,tenetur princeps a bello desistere, di satissactionem admittere, quia bellare non est voluntatis , sed necessitatis, ut inquit Augu .at.q. . Noli Cessat autem belli cevitas, dum plena offertur fatii tactio.Secus vero dum bellu est inchoatum,quia tum ipsi hostes sua sponte subiecerant sese extra statum satissaciendi i statu iusticiae vindicatiuae,dum pr,mum nolentes conditionem iustriacis reciperee ratissacere.digni efficiuntur ultione, ita ut iani ad habendam parem debitam,non QSciat illis emendare quoa leserint,sed in arbitrio regis est bellum eontinuareex necessitate qua est inchoatum,nisi pro conditione laci, temporis, cx personarum
suggerat lex charitatis oportere etiam a bella inchoato desi stere, tuis autem priuatae persone nequacb liceat propte rapinam aut iniuriam sibi saetam procedere ad cedem et aamortem nomino, qui pertinaciter rennuit repararerer
stituere. Uti tamen hoc licet principi di iudici, cuius est pertinacium hominum crimina, utpote iniuriam reipublio cae 8 oppressiones, ic rapinas, violentasu predas etiarn morte vindicare siquidem vindicare seu punire crimina no
224쪽
n Il32RTAT CHRISTIANA, LIB. . . m. est private sons Oificio sed iudicis geretis sonli principis. Obiecerit sorsitan quispiam Iudicia est vindicare seu obiectiri
punire crimina non extraneorum,sed subditorum Uidetur igitur princeps non exffici iudex hostium extraneorum. Nasi non valeat sententia lata a non suo iudice, qua ratione in dictio belli a principe lata cotra extraneos hostes, tetit hahere vim sententiae iudicis Respondeo. Reus etia extraneus,ratione commissi criminis de Bro iudicis efficitur, etiam etsi fuerit constitutus in alento territorio,du modo ius de iste non habeat in territorio illo alieno iudicem ullum, qui paratus sit administrare iusticiam, di cogere illos ad e, mendam ωsatisfactionem condignam, ato ita necessitate compellente princeps et Scitur iudex hostium, etiam extraneorum suam rempublicam perturbantium. His presmi liis ex superioribus est manifestum, quomodo di quando miles aut subditus. aut hallu tenetur obedire regi praecipienti,& occidere aut hellare,vel hostes iuuadere Necthenim halivus tenetur obedire regi praecipienti it suspendat Astulans latronem,quem nouit ipse balium innocentem, e a reTPraecipit contra legem dei, qua dieitur Insontem di iustum non occides, re ipse quo latiuus agit contra idem praece pium,& contra illud Erue eos qui ducuntur ad mortem. Verum tamen hie Iciendum est, quod si rex ex sententia contra illum iuris ordine lata precipiat illum occidi,tenetur halivus obedire, nisi possit illius innocentia demdstrare,aut alias liberare innocentem, nec obediendo regi facit conrrai praeceptu dei iubentia, Non suscipies voce med acii, neq; in
kidicio plurimorum acquiesces senteties, ut a Uero deu eg, . di infra, Insontem di iustum non occides, Deuter. a . quia hoc intelligitiir insontem non conuietu testibus iuris ordiane. Et hanc interpretatione exscriptura discimus Deum 9. In ore duorum vel trium stabit omne verbum, d hoc etiam, seruandum esse in iudicio ad morte, patet Deuter. ιγ In Orcduorum vel trium testium peribit qui interficietur. Sic ξ ir vid, Maleficos non patieris vivere intelligitur de his male ascis, qui testibus iuris ordine conuinci possunt, Siquide e truic interpretatioem docta scriptura, Nemo moriat,vno si
225쪽
-1M ευ era se dicente testimonium. Sic igitur obediens non peceat ις obedire regi halivus innocentem occiden ad iussum regis.Secus autem kbenti cicidere est si rex hoe precipiat ex ira,vel odio,vel alia causa irratio- via bellae. nabili contra innocentem no conuietiim iuris ordine, quia tum oportet baltuum deo magis obedire, u hominibus.Sed hic duo occurrunt dubia Primum an iusto bello in obsidi ne ciuitatis principi iubenti omne mentitate interfici tianiantea vise minas aliosin insontes teneantur militea obedire,et innocetravimul eu imprj interimere,o videt quod se quia in submersione Sodometri Gomorrae deus simul infantes eum imprjs submersit. Secundum dubium an baliuua nihil sciens de innocetia, vel malicia illius, quem rex occidi iubet, debeat passim obedire regi praecipienti, at mandanti, di videtur quod sic Nam ipsius baliui non est cognoscere virum praeceptum regis sit iustum, an iniqua, sed eius est exequi preceptum, quia ei non cognitio cause.
Contra dices sorsitan . Nemo potest occidere queml
nisi sciat illum esse conuictum iuris ordine. Ut moriatur, vel alias reum mortis,quem authoritate principissiubentis valeat occidere. Preterea baltuus si teneretur obedire,er
mec Iud rum oc Pilati ministri tenebanm obedire principibus praeeipientibus occidere Christum, dedicentibus apsum esse legis Moysiicidestructorem, te ita inseriores Iudaei non peccassent Christum occidentes praesertim hi qui per ignorantiam secerunt habetes Telum legis sus, no
secundum scientiam,quemadmodum Paulus in lapidatio. ne Stephani cum ipsorum nonsuerit cognoscere, an Chri a sus fuerit destruetor egis,an Don, atq; ita sequeretur minastros Iudeorum interficientes filium des non peccatu. Item nec peccassent ministri gentilium principum qui .ciderunt martyres Christi iudicatos ad mortem secundum tribunalia iudicum infidelium. Ad primam dubitationem respondeo.Quamuis iusti e innocentes platrum iuniuntur simuli cum impiis a domino deo ad probationem patientiae ipsoa
226쪽
ruma ad augmentum glorie,aut ad cautelam, imborueorum ne malicia mutet intellectum eorum. Subditi tamei facto dedelicto sui principis innocentes ab alio rege, cui insuri est laeta, licite puniri non possunt, nisi lubdioti opponant sese pro iustitia facienda, tum adhaerentes principi suo nolenti parti Ieso satissacere efficiuntur rei at-
in nocentes. At ita subditi innocentes ut pueri foemi
lantes ali jq; iusti etiam in bello iusto cotra patriam suamideli sto principis sui occidi non possunt, ne pisuxil-Π, ut Ais δεῆ, ,honis spoliari seu incarcerari, stuis interdum terra tot pro iam a s delicto principis subriciat ecclesiastico interdiccto,per quod non stetit damnum subditorum innocentum i Liub x-h μαιε, si leaturiosis myste Iasam a ad detestatione criminis i principe, is
ec ad accelerandim conuersionem illius , sed huiuscemodi poena damni spiritualis,quam patitur innocens propter m-terdictum positum sufficienter recompensatur per obedientie bonum Ad id autem quod in quaestioe dicitur de inlantibus innocentibus submersis in subuersione Sodome, di Gomorre Res deo hoc nil esse contra propositam resolutionem Nam deo iubenti aut homini,aut angelo interliocere totam communitatem oportet obedire, Ipse enim et dominus vitae ex mortis Deide necn constat inlantes ille in Sodoma suisse innocentes, cx ex impris per fidem parentulaetos esse iustos. id secundam quaestionem respondeo. Cum aetus iussicis hominem damnatis sit ac tu publicus, iacile bali a stire poterit an rex priuata sua voluntate, an nublica lege iuxta tribunal iustitis imperet occidere. Quoas rex sorte absens mittat hominem quempiam an conde.mnatu reum mortis occidendum,baliutis ipse cum in nudministero executor iustitie regie potestatis obedire debet se ineranti regi nisi ronesic causas habeat scissicientes, qtH-hus rationabiliter molieatur ad opinandum, aut credenduredem imperare contra publicae iustitis normam. Sic o de
militibus iussu regis euntibus ad bellu dicta estJubtili. ter eni cosiliari dirri niti oes principu inquirere noue Iuba toruiri e hac in re de suis principib bona habere estim aestioni vi Iullepsumere eo iusta habere belladi aut occis
227쪽
icausam donee manifestata suerit belli aut occisioni suci ucia Unde Augustin. Vir iustus, si forte etiam sub homine rege sacrilego milite taeete potest illo iubete bella resi quod
sibi iubetur,vel non esse contra dei praeceptum, certum est, velitrum sit certum non est. Ita sortasse, ut reum faciat regem iniquitas imperandi,innocentem autem militem ostedat ordo seruiendi hoc de militibus subditi regis, qui rege eosilio 'egis imperante bellare tenetur in bello de quo an iustum si non certo sciunt, non quod debeant contra conscientiam,aut contra dubium conscientie bellare, sed quod teneantur presumere regem imperantem habere iustam hes
D militibus pro landi causam etiam quis illam ipsi ignorent,quia eoru non solistisendi pa est eonsilia principum discutere Milites autem qui bellis indisserenterser indictis pro solo stipedio ad militiam ultro sese offerunt patium omnibus in rati seruire utrim paris,non curante debelli iustitia vel in ιlibus iustitia in statu sunt damnatio is eternae donec resipiscant,seutiqe hi qui solum ad predas, ecclades in tedunt, oporotet enim milites seruare doctrinam Ioannis baptistae dicentis ad ipsos, Neminem cocutiatis, neq; calumniam faciatis, sed estote contenti stipendηs vestris. Vnde ex superioribus liquidum est iniustum esse principis praeceptum aut mada eum quo subiectus Iput', non secundum proportione graaratur oneribus,veluti si princeps exercitus mandet rusticis re ciuibus apud quos militiam declinare contigerit Ut alat'. milites 5 equos iniustum est mandatu Princeps etenim milites alere debet ex aerario publico, dc prouentibus, quoa popul 'secundum proportionem diuitiarum tribuere debet. Quamobrem 5 ciues illi ac rustici prae carteria grauari nodebent nec mil te exotiantur ex hoc quod eis stipendium non soluitur qiu non propter hoc bona illorum rusticoruae ciuiti sunt illis obligata, iussit forte milites sint, aut in exacrema famis necestitate, aut omnino necessarri ad defensionem reipub. illorum rusticorum,non habentes alliunde sti/pendium. Iam enim utiliter gerentes negotium illorum rusticorum non possent abst praeiudicio ex damno magno illorum a bello discedere, ametsi platrumq; etiam in casu illo
princeps, cuius est particularem illam rusticorsi coinmuni-
228쪽
talem defendere teneatur rusticis illi stipendium militib'solimri me rario publico refundere,aut ad tempus a iii hinis soluendis liberare secundum proportionem si pendi persoluti. Nec principis aut capit anci dissimuIatio iaci militesii conscientia tutos. I x his igitur manifestum est quod dit constet aut imperium regis non procedere citribunali pua chlicae iustitis, aut sententiam eius continere errorem intolerabilcm vel mani sani iniquitatem iam balitius di lictor in occidenclo ex miles in bellando, nullatcnus di hentchcdire veluti si lubeat ex cccidere quc pia eo quc ille sit Christianus aut religiosus, aut saccrdos aut praedicator arguens publica piincipum adulteria pauper m oppressioncs, aliaue crimina,quibus scandalizatur respub. Quamuis enim scrtamis noli'iii libet credere teneatur nemini interficienodum esse propterea quod Christum colat, sicuti patet in eo cui nunci de Christo quipp&m est reuelati m. nusquis
tame tenetur vitare errorem ne credat'tum piam interficie
dum esse propter lice quod Christum colli. Sed hic dubitauerit fortastis quispia ut tu mali fico scit reiicient a Pthedire principi sicula, iubenti ut vadat ad carcerem . vel mareat in carcere B in captiuitate Deinde utrum iudex saecularis licite possit tormentis aut cruciatibus torquere captiuos ad prodendum crimina sua,vel aliorum.
Ad primum respondeo. Malefactor qui' Vi
pronte crimen aliquintcdmissum reus mortis.q: uia prius dς i iam.ru est in manu iudicis,aut potestatis seculatis licite possit si it i m Ugere, ex non teneatur ultro,nein sese nerreet aptiuum . nec 'ςμφ clare in potestatem iudicis etiam iubentis, ille uel in cae 'Ior cerem vadat,vel in potestatem ipsius sese tradat, vim tam Q 'si i factus est captiu obligit ius e sentetiae iudicis,ant magistratus sarcii latis obcdire, tametsi non semper teneaturiulud facere ad quod sequitur sententiae illius executio. Sed pro illius conclusionis intellcctu opere pretium est scire duplices eme poenas , ad qua saeculares nidices solent reum codemnare. Qita dari sunt ad quas danmant,ut reus patiatur solum illatas. Aliae sunt ad quas damnant vircus etiam eas ag t. - Qui ad prioris generis poenas a M
229쪽
mnat, tenet patieter terre illas ab executore iustici e si Iat M. Ut se te morte, Vbera, suspediu, similesin poenas quas sibimellipsi inserre neut Uesica noelit condenat ad manendu ira carcere, aut ad non exeundum, ideo non obligatur illic manere, sed licite potest ostrjs apertis exire carcerem,ac sugere, 8 de hae nulla est inter doctores quaestio . Sed an liceae vincto ae incarcerato ostium carceris effringere, e vincula ad sese liberandum Ic ad fugiendum dirumpere , in quae itionem vertitur Henricus Gandauensis,quodlibet nota lesimi respondet hoc non licereu,ropterea quod iudex habet poto circae, nitellatem claudendi illum iii carcere oc vinciendi illum, ocliciter bit fugere id sie vilictus non sine inciaria indicis , inquit, rumperet Erinncuticacms iaculae carceres, siniti cum iudex est in actu occidendi. Omim si rebellaret peccaret, & faceret iudici iniuriam. Verii de priori parte illiux opinionis probabiliora sentetia aliorum, dicentia malefactori sic iuste v ncto ac in carcerato, nisi iuramentu a se prs stitu obviet, etiam licere effringere vincula, B ostia earceris ad sese liberandum, ut solutis vinculis,valeat sugere propter ius naturale, quod secundum animam habet in membra corporis sui utendi illis ad custodiam animosue in corpore, It diu potest. Potest itaque corpore su oc manibita vis pro sua liberati , luis non possit nec executori in actu executionis iusticia: repugnare, neq; custodibus carceris, aut baliuis euram captiuorum gerentibus rosistere,aut inferre,iolentiam, aut percutere illos, aut Pugnare coiramiae. Balius nepe N executores iusticie utpote
ministri reip .ius seu potestate lint hcc Dei edia maleficos, sicut supra diximus et infra lati' dicemus quali sicatos,tenet liuxta iurameta ab ipsis pristita ple ruc,sica cedere cotra eos iusta habetes tam illos inuadendi ec incarcerandi, ipsi uero
malefici, nullam habent iustam resistendi, aut contra pu gnandi causam. Deinde re homines,quibus nec custo dia carceris, neque persona in carcere raptiua com muta est. lleste possiunt cooperari captiuo ad fugamoc liberationem e carcere, tametsi sit illis illicitum earceres aut fores , ullseras intringere. Nam si crimen est grande effringere fores. aut seras domus priuate, longe maius est crimen effringes re carceres des eras domus publicae,'us communitatis est.
a itean est de ipso captiunia nempe vincula sibi diruam
230쪽
pens, aut ditatuens , nec iniuriam facit custodi carce. xis nec iudici, sed suo iure utitur ad custodiam vitae suae. Imputent igitur custos e iudex sibi ipsis,quod eum non cumulerint diligentius nec carcerem firmauerint sortius Reas vero, qui ad posterioris generia poenas iusta sentenaria damnatur, tenetur facere illud,adrid iaciendu est condemnatus, videlicet si condemnatus est, ut peregrinetur ad talem vel talem locum, velit in exilium vadat, vel in ciuirate aliqua aut in carcere permaneat, ec non exear designa eum sibi imite,tenetur infra praefixos sibi terminos permanere. Siris vero iudex danet maleficu, ut is sibi inserat prioaris generis poenas,veluti ut sese interficiat,aut trivitile venemu morti ru accipiat,aut pane vitae necessariu a se abhciat, remo sese pascat, iniusta e sentetia, nec tenet maleficus obedire,etia si danatus sit ad morte, ut fame moriar, si habeat pane, tenes seipsum pascere, Quis aut nullus teneat sic danaattota si in extrema necessitate costitutoribu ministrare,utica tra licite mini stratcibu nisi facto prohibeas.
Ad secundu dubiu respodeo. Iudex saeculam neminem lassi Npotest cogere tormentis aut cruciatibus ad prodendum vel O dis bis ad accusandum seipsum, vel alterum de crimine, ad quod se osok ntibus inco
quitur mors sui vel alteritu, nisi super crimine illo publica b, is istina
ansamia reum vexet . Arbitramur quoc non solam insa -- . 4nia sufficere, ut liceat iudici seculari infamatu ad questione ae tortula ponere,nisi simul re adsint aIta indicia,quibus rationabiliter iudicis aius moueri potest ad crededum crimen .esse e5missum ab eo, si est infamatua nativus aut praefectus reip. torturam faciens .ab sty indicesim argumetis pracilius, peccat grauissimo mortali peccato, B inique torquens aconetur lese satistarere de iniuria ex damno. Ex supradictis sequitur. Iudex iscularis torquens eos siue condemnatos ad morte,siue ex sufficietibus indiciis deletos in carcere,
extorques ab ipsis, ut revelente suos coplices malefactorca occultos,&no diffamatos,mortaliter peccant,quia sicut is uprodit crimen occultum quod transiit, mortaliter peccat. Ita 5 mortaliter peccat is qui alium cogit ut prodat tale crimen occilium presertim cum is qui crimen commisit iam sufficienteri nituit,aut si nondum poenituit. nemo patitur inde praeiudiuium aut damnum.