Ioannis Driedonis a Turnhout ... De libertate Christiana lib

241쪽

Hie iam si dixeris. Ex doctrina ibidem si EIum seqiutta peccatore pro cotumacia esse excomunicandum, non via detur igitur ecclesia trabere facultate excommunicandi pec- catorem criminosu ipso laeto,qiiodest contra communec

a s imi elesii suis. ec contra canono , quibus ecelesia pro multi m*m aqmi a criminibus sententiam ex munieationis infert tale vel a D isura crimen comittentibus nec expectatur vlla correptio, aut admonitio, aut peccantis contumacia, quinimo si mox p)st

crime perpetratu peccans pinniterer,maneret ex comunica

rus donec per absolutionem reconciliaretur. Respondeo. Crime sub excommunicationis poena inter dii tu i oncto secum adterre voluntatis ipsi perpetrantis contumaciam di hane Blutionem fundari in scripturis patet si considere mus ecclesiam non infligere excommunicationis poenam pro ullo opere nisi pro peccato mortali . Sic autem peccans in dolo et scienter scilicet cx ex animo opus quod ecclesia punit perpetras. Verimin ius diuinu propter nullum crimequamlibet enorme videtur ipso saeto excommunicare que*,preter* hereticu a propter doctrinam haeresis quod maximaeest eri me vitandus est iuxta sentetiam Ioannis in canonica sua secunda, si quis venit ad voa, echae doctrina noadfert,nolite recipere eum in domu necaue ei dixe talisci c. Unde Corinthius qui uxore patris sui habuit,quod crime erat maximu etiam apud gentea abhominabile, non erat ipso facto excomunicatus,quippe quem Paulus excommunicati iussit, Mautoritate eccleue auferri a Corinthiora miramia praece eonsortio prime ad Corin. s. 'memst ad planius intelliger 'Hqi. pr dum an praeceptum ecclesis iubentis, ut vitem eXc uni cimiris nobis, eatos Iliget nos sub reatu peccati mortalis, an venialis id, excommis analiterdum nullius peceati sit reus qui excommunica πιπηο sub to, no litat. Sciendu est ex superioribus hoc preceptu eccleI pecrati mor sit delitandis e Grininicatis,quod ex derivatu est ex lege 'iam citatis nat trali di diuina duas generales habere eaeceptionea, nanon tam est exemptio ab illa lege,st legis eiusdem quedam ciuilis interpretatiose limitationcundu regula charitatu. Aba est exemptio generalis heneficio canonum indulta ad iuueniendum periculis di conscientijs timeraterum lio, minutam

242쪽

minst. Secudum prioris generis exemptione manifestu erit praeceptum illud ad mussio casus sese non extedere si coli derctur praeceptum hoc interpretauidia esse saluis his, quaci iubit aut eosulit lex charitatis. Preceptu eteni ecclesie positiuula charitate institutu cotra ea militaretio potest evide Exemptiones a du comunio mea tu excomunicato est aut utilis aut necessa fium, in qui 'se,

ria vel illi, vel ths pro salute seu pace,aut disicatione an is utam legem bamae illius, aut aliaru animaru , vel necessctaria illi,vel mihi. ritatis non tene vita corporis conseruanda, aut pro magno aliquo ex nam mκ uitare excoc nicati hominis damno,itIdo, veluti si videa boue, aut alia municatos. num hominis ex municati lapsum in foveam, non solummodo possum, sed c aeneor iuuare eunde excommunicatu ad subleuandu boue,aut asinu a fovea. Item excommunica a tos extrema necessitate iam is constrictos teneor alere,queo

admodum Mego extrema,vel areta necessitate famis comictus licite possum ab illis emere aut petere vitae meae necissaria suis no possum eum illis mereari, aut negotiari,aut alios contractus non sic necessarios, nec ordinatos adspiritualem fructu exercere. Unde etia pro magno temporali lucro vel commodo medio eorunde excomunicatorui cura idolo licet mihi ex municatis ipsis comunicare, etia etsi illud temporale commodu esset utile ad ecclesiae structuras, Urornamera,secus aut si esset utile ad salute alaru,aut spua Ie edificatione ecclesie,queadmodulc in his que cocernutfauore animae ipsius ex munieaci licite possiem illi coica re admonendo, corripiendo, aut docendo ea quae speetant.

ad salute.&e dclicite polsu predicare verbu dei cora excomunicula. Ceteru substractio colonis ab excomunicatis custiuisa ut sit poena quaedam excomunicati non laominum innocentum, aut alioru non excommunicat ubideo ex immunicat no eximitur a debito ad quod mihi iure naturae obligat Proinde ex licite possum ab eo petere,exigere, aut recipere debit solutione, e in ius vocare atq; citare illum, impet stust a me in iudicio tenet respodere, vel per se vel racialitiis. Potest etiam ipse excommunicatus pro sui tuitione per seipsum respondere,cbuis ipse neminem in ius Vocare

odis sine pietere aut exigere debili sui solutionem.

243쪽

Hai scem3d ergo sunt prioris generis exemptiones a pre cepto ecclesis iubetis nobis,ut vitem excomunicatos,quas& iubet Ac eonsulit lex naturalis aut charitatis. Aliae sunt exemptiones generales beneficio canonis indutiit ad subueniendum conscientd timoratia secundum ertuquoddam genus excommunicationis et secundum certas. quasdam, sonas. Primo secundum decretum concilῆCon

Exceptiora bens stantiensis excommicatos generali sentetia iuris vel homitio cinoia intali nia non designatos nominatim,non tenetur quia vitare, ne/ Mison tenem is in diui nix,nec in sacramentorum administratione aut revuἀ λαί- η ceptione, Quis iure naturali ε diuino quis*,cum sit obligac Min tua non dare sanctum canibus, teneatur eis sacramenta non ministrare,sicuti nec taliter excommunicati sierameta liciteministrare poliunt. De hoe decreto Constantiensia concitusupta patuit. Secundo per beneficium canonis a praecepto vitandi excommunicatos etiam nominatim designatoa, exciapiuntur omnes, qui ante excommunicatione familiariter te nebantur adhaerere excommunicatu, ut Uxores, tile, serui, ancillae, mancipia,rustici seruientes,nec non ex omnes Id, qui non adeo euriales sunt,ut eorum consilio scelera perpestrentur,illi quo qui ignoranter communicant excomunicati . . q. 3. Quoniam multas,&e. Huiescemodi enim per ac sonae,quia ante sententiam excommunicationis tenebantureia ad obsequium familiare, ecpost excommunicationem ποῦ G . oesI L-icio si noni mente,non solum possunt eis commuissuraris iis a maeare,sedax tenentur, Ut habet textus Innocentri Papa in iis uitare best ri 3pitu ossi te alia de sententia excommunicationis. Ex quo D ilui norim i se ne i tu liquidum est hanc clausulam generalem nec non

in omnes alios,qui non adeo curiales sunt, dice .intelligendam est e non uniuersaliter de omnibus,qui non adeo curiales se a se exhibentini eorum consilio scelera perpetrentur , alioqui omnis vir bonus pollit communicare excommunicatis, sia nemo vir bonus adeo curialis euhut eius consilio sceleranis petrentur, sed specialiter de omnibus alns seruientibus, ut dictio seruieres,quae praecessit,intelligatur in accusativo omnes repetita, ec tum liquidus erit sesus, ut dicatur, nec n5α omnes alios supple seruientes atq; ita omnes qui Ope-

244쪽

ras suas locauerunt,uel qui pro mercede conducti etiam noin domo,sed in rure commorantes intelliguntur exempti ea iisdem canonia indulto,quamobrem Ypossunt communicare patrifamilias excomunicato. Sic di in communione episcopi qui excomunicatus est a peccato excusan sacerdotea cohahitates ipsi oeside illius familia sunt. In comunione qu Abbatis ex irati a peccato excusat monachi versi in in his quae superioritate dignitatis concernu , nec familiarea episcopi ne monacti tenetur odedire excomunicato episcopo vel abbati. Ex his igitur teneas,quod uirus non emanci mpatus tenetur obedire patristio excommunicato, di seruu Ii ii iis obe domino suo exc5rmanicato, ex omne familiare Nyriis mi iste patrifamilias

nachi abbatis ametsi iosi episcopi aut abbates sic excommunicati no possint ossicia iudicis exercere nec eligere, ne elactione de se tacta acceptare, neq; benencia coserre. Sed hic dubitauerit forsitan quispiam.an econtrario etiam pater familias aut apbas vel piscopus possit licite communicare fili js aut sei uis,aut uxori mi familiaribus siris excommunicatis. Ad hoc sunt qui respondent hoc non Istere quia patris est regere familiam totam ex uxorem. Deinde canoninaeus Auoniam multos,non cepit patres aut maritos. Hanc quoc sententiam tenet glossa in eodem canone. Qin multor,nempe patresfamilias inquit subditos suos filios. aut familiares seu uxore coercere dchuerant, ne in causam anathematis inciderent. Verum hoc ita limitandum censeo,ut intelligatur illa vitatio esse no in fauorem eorum qui sunt excommunicati,d ideo patresfamilias licite post ut ab excommunicatis seruia suis aut ii lds, aut uxoribus exigere debite seruitutis obsequia, alioqui si per excommunicati nem iiiij ccserui excommunicati ellent a chedientia sua perioris debita liberi excommunicatiqinis censura cederet illis inlauorem,unde nec societalcm i mercimonijs aut contractibus vel rebus alies propter superuenientem exco- unicationem in socium, teneor dii lucre si non postici. sine praeiudicio meo sacere, at ita pater Wilia non te res

eur repellere sum commesales aut seruosi arcillis p sep

245쪽

indiderunt in exeommunicationem. Verumtame sunt hee omnia accipenda saltis iuribus legis naturalis, ex charitatis, quibus pro laco et tepore obligamur comunione nostra

--. . . subtrahere a peccatoribus etiam non ex mirrunicatis

tibia Y- hisi P s rerum qui ' nda,quont m multos,docet eos qui igno tis ex muri Rater m municant excommunicatis excusari, sciendum e

quod ignoranter dieitur quis comunicare excommunicati dum nescit eum cum qu conuersatur excommunicatum essse 5 hoc bifariam potest contingere. Uno quidem mod , ia nescit eum sedisse optra propter miod e excomunieatus. di resido dum opus quidem notiti prome quod a canone vela iudice excommunicatus est,sed ignorat canonem versentetiam iudicis pro facto illo excomi minicatisne inflixime. Et hoc rursus contingit bifariam Vno modo dum scit illud factum es e illicitum alc damnata verbi gratia scit eu percussisse clericum grauiter*in percutiendo peccasse, sed nescst

excommunicationis vinculum propter hoc Te insitatum, agnorans ius seu canonem inferre censuram excommunicationis pro peccato illo. Similiter,si quis nouerit aliquem scienter contraxissi aut eum moniali, aut in gradu consa girinitatis,arrinitati canonica institutione interdicit , sed

nescit eum qui sic contraxit 'propter tale peccatum esse excomunicatum. Alio modo do nouit illud essse factumsed ignorat ipsu esse illicitia aut damnatu Aim ita nesciuit illud esse dignum Ulla excommunicatione verbi gratia, stricis nouit resigiosam quendam abscilicenti: parochialis presbyteri ministrasse laicis sacramentum eueharistie aut unctiois exatreme aut silemnizasse matrimonium, sed ignorat factumhoe esse peccatum aut illicitum,& excomunicati ne inuolaesi. Similiter seritus nouerit sacerdotem quepia absolui ct baltem a casibus soli sed Apostolicae in bulla coene domini reseruatis,aut Gmutasse vota cassitatis aut religionis aut peis regrinationis ultra marine, aut visitationis lancti Petri amsancti Iacobi in Compostella, sed nesciteside sacerdote qtriste absoluit propter hoc esse vincula excomtri unicationis inmodatum, ignorans extrauagantem istina que excomunicationis vinculu insert omnibus sic absoluentibus etiam aes abntuane vigore indulti Apostolici cocedentia potest

246쪽

tem absoIuendi ab omnibus excessibus semel in vita, nis in eodem indulto sit specialis Istentia ex certa scientia sedis Ropostolice luper casibus illis expretia. Ex quibus patet quod bifariam eontingere teli me ignorare, vel me ipsum, vel alterum esse excommunicatum,uno quidem modo secunduignorantiam laeti,quia prorsus neicio,vel me vel alterum fescisse opus quod excoicatione a flectua, ct utetia lata esse per qua excoicatio illieta est Alio mo secudu ignoratia iuris savidelicet Hescio ius excoleati m illigeret tali facto seu ope. Sed hie obiterito intellectui dictorum didicendorum permittendum est ignoratiam bisariam accipi. Uno modo Multiplex Porzgnaliter pro nescientia seu carentia nuda alicuius rei, quae tuta etiam fuisset in Ada, qui priusq; peccauerat, multa ignorabat etiam de his, que sua ipsum tutura erant,nMu Xpertus seueritate diuinae iusticicis. Vnde di sic accepto vocabula

ignorantie potuit peccatu primorum parenta tam Adae, Euae dici factum esse ex ignorantia, trisq; ignorantibus poenae subsequentis acerbitatem Uerum ignorantia talia in eis, neu peccatum erat,nec pinna peccati,sed neq; ignorantia facti,aut iuris,quod scire debuerunt. Alio modo accipit ignorantia specialiter,ut complectaturno solum mo earentia scientie alicuius in intelleetu, sedi voluntatis assectionem, aut iniuriam, uincgligentiam, sociam aut preuiam. Et hec est aut peccatum aut pcena peccati S cundutalem aut ignorantiam Adam ut inquit Apostolus,non eliseductus sed mulier quamo bremi Adam interrogatus a deo non est,mulier seduxit me,sed mulier, inquit.qua dea

disti mihi sectam, dedit mihi de ligno, cu comedi. Mulier

Mero interrogata quare hoc fecistaerespondit Serpensiccespit me,& comedi.Genesis. 3. Putabat enim mulieresse versiqd serpens suggerebat Ueru illa seductio mulieris, seu ignotantia praua in muliere non erat primum eius peccatum, ciuis enim non sit sequuta, sed precessierit peccatum operis. est tamen sequuta peccatum interne elationis , nec enim mulier Vbii serpetis credidisset, nisi i a meticipi amor proprie potestatis inestat 5 supbaqucda de se p2ptio, fur qhabes doct. Aug. i . de ciuitare dei, piae Undccim. C.

247쪽

I--μ Ignorantia sic accepta diuiditur in ignorantiam iacti,&in ignorantiam iuris . Facti ignorantia est,qua ignoratur vel opus aliquod iactum essie, utpote siquis ignoret nuptias

inter istas personas esse contracta aut sentetiam excomunt rationis in hane personam esse latam aut tune cibum esse mortiferum aut hanc rem ess e alienam, vel surtosiblatam, aut patri meo donatam, aut hoc animal esse hominem aut nesciat hunc hominem ess patrem suum, aut Iudaeum, aut Salacena aut congnatum, aut affinem aut esse aliam urris i iis . coniuge sua Iuris ignorantia est qua ignoratur ius.

eonstitutio seu ex aliqua siue humana,siue diuina veluti caquispiam ignorat nuptias semel rite contra stas esse Uitala

hiles aut commixtionem carnalem cum non sua uxore esse vetitam di illicitam,aut lucitum esse accipere Iucrum pro pecunia mutuata, aut nescit connubia inter consanguine

affinea esse illicita seu interdi ta,aut nescit Hereticos aut percutientes clericos esse ip sacis exculcatos Unig rantia qua nescio commixtionem cum hac persona cum qua contraxi in facie ecclesie, esse fornicationem interdum est f eti ignorantia, interdum iuris Nam si nouem lianc pers nam esse consanguineam aut affinem in tertio vel quarta gradu consanguinitatis,aut affinitatis,sed nescito ius rhiis here alivmpersonarum eonnubfa, tum est iura ignoranorsa.Si vero nouero ius line prohibere sed nescio persona: cmihi es se comanguineam,vel ITinem tum est ignorantia tacti. Paritorma ignorantia, qua nescio huc hominem esse exam umeatu nterdum est faeti interdum iuris Vtravignorantia tam facti, Iuris quadrifariam diuiditur, utpote in ignorantiam sectatam in ignorantiam crassam et uapina n ignorantiam probabiIem, ex in ignorantiam in uincibilem. Attactata ignorantia est in hi qui nolunt intelligere,ut bene agant,ut qualiter debeant incedere, o quid cauere intelligantiquale sunt qui cupiunt esse in tenebris in abso conscienti remorsu sue libidini vacent de quibus riptura loquit. Dixersit deo recede a nobis scietia viarii tuaru nolum'. Ignotaesa crassa cc supina est in his qui ex de

sidiara segniicie non curant addiscere eaque oportet scire, aue

248쪽

aut credere, aut agere,aut cauere. Ignorantia probabilita est in his qui studium di laborem impenderunt, ut scirent. Ignorantia imiincibilis est quam quia etiam faciendo quantum potest, vincere aut superare non potest ulla ignorantia inuincibilis est peccatum , etiam tametsi fueriti N. . 'inisci gnoratia eommunissimorum articulorum sidei Christi-ne, laὸUita omaut aliorum que sunt ad assequendum salutem,seu remissio ea . nem peccatorum necessaria. Et ideo pagani,ac geniales snsia deles secundum insidelitatem acceptam pure negatiue, qu nec unc audierunt quic de fide Christiana, ne habere potuerunt a quo viscerent,non punientur propter ullum in Ddelitatis peccatum, sed propter alia crimina, que 4 si stane fide in Cirristum remitti non possunt,utic tamen per amen rationis intonsiliari potuerunt,euiusmodi sunt adulteria, riuria,homicidia,falsa testimonia. Et uamuis talia ignorantia inuincibilia supet his que sim ad salutem necessaria non possit esse in Christi is iustis, aut in his qui ex toto corde confugii mi ad illum. Implicat nempe tradicitorias sententias aliquem esse iustum 5 efidem ignorare'

ruod protunc est ipsi ad salutem leu ad iusticiam habetiam neces Tarium . Nequasi tamen repugnat talem ignoratiam esse in paganis ex infidelibus. Ignorantia vero Graquisunt ad salutem necessiria si sit vincibili id est, per stadium, ex diligentiam volsstatis superabilis, peccatum est popter negligentia voluntatis,omi uentia addiscere ea quae scire tenetiar. Et ideo Re ignorans peccat non continuo actu. sed tune Dium cum est negligentia voluntatis omittetis addiscere. ecoperam ad sciendum impender Ex supradietis patet responsioquistionis qua solet initerrogari virum in homine ullo adulto possit state ignorantia inuincibilis de his rebus,quae sunt illi pro tune ad silirtem necessaria. Hi premissis considerande sunt tres sentetie quarum ptima comonstrat quona pacto ignorantia qua ignoro alterum excommunicat,esa excusat me municantem illi reliquae duae commonstrat quonari modo ignorantia qua ignoro meipsum excomunicatum esse iraetexdum excusat Interdum noti excusat me ab excommunitau

249쪽

eationis poena, aut ab irregularitate, vel a peccato, si se iagnorans me excommunicatum esse diuina celebrauero, vel lacramenta acceper vel ministrauero . Prima sententia ex superioribus manifesta est. Probabilis ignorantia.qua ignoro alterum esse excommunicatum, utre sueti facti, seu

operis,propter quod alierest excommunicatin Aue iuris,seu sententi excommunicationem sui minantis .excusat me coamunicantem illi siue in diuinis Ave extra diuina comunia eauero eidem,secus si fuerit ignorantia flectata, crassa, aut supina. Secunda sententia . Probabilis ignorantia iuris humani,qua ignoro me esse excommunicatum .ppter opus quod perpetraui diuina lege prohibitum , non releuat me ab excommunicationis vinculo.Et ideo si quis faciat opus diuina lege'damnatum, seu prohibitum, positivam conititutione Apostolica ex municatione assedium,excommunicationis vinculo innodatur,etia etsi probabiliter ignoretius seu canonem infligentem extoicationis poena. Si vero quis opus aliquod damnatum fecerit sola constitutione episcopi seu ordinarii excommuisicatione at Tectum,excommuanicationis vinculo non inodatur si probabiliter ignorauerit constitutione illam episcopi sui minantem pro tali facto cxcommunicationis poenam. Nam ex capitulo,ut animarum,

de constitutionibus libro sexto consideranda est disserentia

inter constitutiones ordinariorum poenam excommunicastionis inferentes, e constitutiones sedis Apostolicae seu canones iuris communis ex icatione fulminatis. Excoicationem nepe fulminata auctoritate Apostolica seu per canones Apostolicas,incurrit mortaliter peccas,etia quantu uis proobabiliter vi inculpate ignorauerit canones illos sententia excoicationis fulminantes excomum cationem vero inflicta

per statutae ordinariorsi non incurrit etiam mortaliter peccans si probabiliter ignorauerit statutu illud poena excoicationis infliges, secus si ignoratia super huiuscemodi ordinarioru statutis, poena excoicationis inserentibus suerit crassata supina,veluti si huiuscemodi statuta ordinarioru sint lasIIa que quotidie in ecclesiis per presbyteros parochianos publicatur Meuulgatur, qvsic ipse si recisset uel illius paro ε

250쪽

DILIBξRTATE CHRISTIANA, LIB. r.ene holes coiter iacere sueuerat, adesido ad epluin ad sermones, gnorarensi potirit,na talia ignoratia no excusat facitae opus danaisi ab ex icati . etiam po solum statutum Drdinari inflicta. Et haec est resolutio in capitulo,ut animaarum,de constitu. libro.o. ubi sic legitur,ut animarum periculis obvietur sententiis per statuta quorumcumo ordinariorum prolatis,ligari nolumus ignorantes, du in eorum ignorantia crassia noluerit, aut supina. Saluto episcopi,quo in osmnes,qui furtum commiserint, excomunicationis sententia fulminatur, subditi eius extra territoriu eius suri comittetes minime ligari noscutur,ca extra territor tu ius dicetino pareatur impune. Hactenus illius decreti tenor,ex cui' pariste priori sumpto argumento a speciali sequitur,quod sententris per constitutiones apostolicas prolatis, igantur etia iis gnorantes probabili ignoram,sicuti di glossa notat ibide. Vnde ec ante editionem capituli huius, lentetris per statuta oldinariorum prolatis ligabantur transgressores etiam ignorantes probabilier huiuscemodi ordinariorum statuta excommunicationem inferentia. Verum contra hane Emennini.

sententiam secundam obiecerit sortassis quispiam argumetum iurisiperirorum quorudam expresertim Angeli declauasio in summa, qui in verbo excommunicatio septimo mala ultimo docet probabilem gorantiam canonis vel statuti

communicationem pro opere lege diuina damnato inseretis Diem faciete opus illud excusare ab excomtinicati . sed non a peccato, probat, quia talis peccas solum orti it Iegem diuinam contra quam se facere nouit. Non ostendit autem canonem aut conditorem eius , dum abst omni eulpa ignorauerit canoncmilhim,c ideos IIum puniri in qiiit,delieticen legis diuinae,qua prevaricatur,non poena canonis. Si ergo nessi canonem. nec ipsius conditoremorradit, qui ipsum canoncm inculpabilire t noratierit,conse

cruens videtur ipsum non inpuniendu poena statuta per canone o Respodeo no valere consequetia . . solus: . c argumetu iurisniti, ZY Scotus in quarto senietiatu custi

o. in quarto Principali articulo. a. Quotiescuc: alici,c iatit factsi diuia incit, iure phi issi,nihil rcisti ue ignorauerit siue nouerit canone istae te excoicationis poena, cladu