Ioannis Driedonis a Turnhout ... De libertate Christiana lib

311쪽

esse filium geMnnae duplo plus si ipsi essent.Rursus Dat Oui iurat per templum nihil est, qui autem iurat in auro templi,debitor est. Rursus si popul Iudaicus debuerit latare quecum scribie plaarisaei docebant,iubentes aut docentes,qua ratione in eodem capitalo dicebat saluator ad illos, Vae vobis iboei phariste duces reci a dieicis . Qui linis iis xi qm iux/uerit perre i

oriat initis us gehennae non aphatissis verba Iesis audiendo edeora

puIa e. Dium cuma Cum sederunt scribe ex pharisa homnia quaecum dixerint vo his,seruate dkiacite,non intelliguntur inclusa,n si ea quae secundum cathedram sunt dicta,&se dicentes non suam sed

ea quae est Christi sunt dirunt . Sua vero si docere velint, non quae Iesu Christi sunt nolite seruare Dominae igitur

vel constitutiones,quae sunt vel contrariae,vel morsus inutiis es cathedrae Moysi . quales erant scribarum ecpliaris rari constitutiones de offerendis rebus in templa potius, ex allis subuenire parentum necessitatibus, ct de lotionem Duam ante cibum, de quibus Matthei as non intelliguntur inciunt in eo quod dicitur, omnia ergo quaecum* dixe rint vobisctruat ex iacite. Unde reperimus quosdam salua charitate doeere aliquid inutile,sicut Petrus cogebat getes Iudaizare,sicut Cyprianus putauit baptizatis ab hare licis oportere denuo baptizari Quosdam e rursu minueniamus sine charitate docerealiquid salutare, de quassibus disrut diar Super eatliedra Moysi sederut scribe,oia quaecum dicunt vobis iacite. Oia in*,quae eathedra sunt. Sunt autem eathedraeea, quae deisunt, sitnt autem dei que sunt diuinae legis aut ad lucrum e aedificationem ecclesie Christianae. Sententia veroque subdit . Alligant aute onera di c. lia est,re separata, ex generaliter dicta aduersus omneamdelatos,qui grauia iuben constitutiunculas auget &multilicam non pro custod a aut lucro religionis diu ins, sed vir pro ibidine dominandi, vel pro augmento utilitatis proa

ris sua sunt qui laetcs,nons Iesu Christi sunt. Potiu

312쪽

DE LIBERTATE CHRNTIANA LIB. . i.

res,si qui tales fuerunt,tamen excathedrae honor deserendus

die quae iuxta cathedram dicunt sacere debemus. Ad quintum argumentum, ut habeatur intelleis eius seu sensus triuis propositionis anteced nἰis,primum ad priorem respondens, Fateor Utic leges humano habere vim obligandi secundum rationabilem intenti nem praecipientium maiora vel minora inquit Berna radus, praecepta dixerimus, secundum quod magis vel minua nititerit ipsum velle, qui precepit, sed horum precipientium non est intentio rationabilis si non eatenus magis vrminus velint ea quiprecipiunt habere vim obligandi, quatenus eorundem preceptorum est maior vel minor dignitas,

aut maior vel minor praecipiendi necelsitas vel utilitas . At ini lex Ammaq; ita sola praecipientis intentio non facit praeceptum habe I ssu cre maiorem vel minorem obligandi efficaciam sed oc neces tione ligit m .sitas, dignitas, vel utilita eorum, quae praecipiuntur sis is in superiore libro loge latem demostrauim Pro intellectu secunde propositionis assumptae dico, quod interratio statuentis , seu legem dantis,nec eli ad transgressione

nec ad culpam, nec ad poenam esus cui lex datur, preci pie do enim intendere traia re Tionem culpam, ec poenam in eo eui lex praescribit,no est boni praesidis,sed tyrannidis, et crudelitatis sed in te dit legisluor bonum salutis ei' cui lex datur,bonuc rei publice statu volens etia eos transgretares Iegis reos fieri. At ta patet Ialsam esse secunda .ppositione antecedentis , qua dicitur intentionem praelati non esse

rationabilem i velit fragiles homines ubi fuerit transgresostres legis fieri culpabiles,& supplicr reos. Hoc enim falsti se hinc patet, quod transgrellarem iustae legis fieri dignit

poena equum c iustum et non tam exui tentione supio oris iubentis, cli ex voluntate Christi saluatoris loquentis in euangelio Si ecclesiam non audieri .sit tibi sicut Ethnicus, Ec Publicanus . Qui vos sperni me spernit. Et ita volun .

tas hominis dantis praeceptum, necessatio habet annexam virtualem intentionem qua vult homines si fuerint transo

gressores sua legis iuste fieri poena dignos. Voluntas auia haec est recta,quia di diuinae voluntatis est conformis.

313쪽

Ueruntamen ratio statuendi legem est, non ut hominea sint

transgressores non ut efiiciatur rei &peccatores, sed ut per obseruantiam occustodiam legis datae efficiantur boni, di diris gantur in pace ae tranquillitate Ad probationem, quae adqcitur,pos et praelatu in transagressoribus suae legis impedire culpam, si in tenderet transagressbres vel inobedientes solum obligari ad temporalem Poenam, vel taxando eam statuta lege, vel seruando eam si-hi Respondeo primum,quod in se implicat salutate, dicere transgressbrem legis nec eue, nec fuisse reum culpae, ec tamen ipsum pro transgresctione occinobedientia coram dei iudicio esse dignum aliqua poena,seu teporali alfflictione, quam vel hic vel in futuro deberet exoluere. Eo ipso eni, quo superior dat legem , volens transgressiorem obligare ad poenam pro inobedientia legia adeo inserendam, vult transgressiorem in transgrediendo contrahere culpam. Potest quidem superior dare constitutionem quandam seu ordinatio nem, lens transgressiorem illius esse obligatum non ad ullam culpam, sed ad solam temporalem afflictionem in hac vita patientersi inseratur,subeundam, sed talis constitutio, vel ordinatio, non habet vim legis,aut precepti obligant sa. Quod si feratur lex precipiens sub diuunetion vel opus aliquod sacerrivel poenam hic subire, talem lege tra rediens, neutrum faciedo, culpam habet, oc ita nihil contra id quod dicimus Prsterea qualiscumc tuerit intentio praecissentis,semper est crimen,quoties fuerit in transgressione a-tinacia,seu contumacia voluntatis contra legem superioris.

Deinde in secudo libro ia demostrauimus p ad lioc ut culpatra redientis humana legem aut praeceptum, sit aut venia Iis , aut mortalis, non pendeat solum ex intentione prelatirlIteri delatis nunc veniali ter, nuc criminaliter obligare trafagrestarem,sed longe magis ex qualitate 5 dignitate prece.

Ptorum,o autoritate precipientium , ex ratione di sine legum, causa affectione, seu intentione quam habent putransgressores. Ecclesiarum enim prelati, et ex seipsis,nec suo sensu ducti, neq; pro suae voluntatis arbitrio possunt suis praeceptis aut legibus dare vim obligandi transgresb

res s

314쪽

res nime ad venialem,nunc ad crimitialem culpam, sed in Iegibus, o preceptis dandis debent esse in timore dei, non quasi dominates regi,sedit serui, ministri gregis Christi sub deo constituti prs oculis habentes aut necessitate,aut lucrum aut custodiam religionis fidei, charitatis, vel pacia reipublice, quam susceperunt gubernandam. Vndeec Chri Praestasse essistiani principes,ac presides dum recte,inquit Aug. 19.deis mors seruium litate dei mperant,etiam strui ut eis,quibus imperare vide his sata iram

tur. Imperant enim ut consillant saluti oc utilitati eorum, ahus imperant obediui autem quibus consulitur. Et idcirco tarperando non que sua sunt debent que rere non superha animositate praecipere, sed in precipiendo ita suas modera. ri intctiones, ut exigat cupiantq; magis obseruari, quod rem' esse ex maioris necessitatis, deris, cxutilitatis aestimadu e vi nee ad friuola, leuior minusue necessaria velint aracti holes Ohligari,o ad digniora magist necessaria seu utilia popula. Quibus At Ut reipublice,seu ecclesiaru praesides sua potestate valde abutantur,qui quicquid ordinant, quico quid constituunt,aut praecipiunt volunt haberi pro diuina lege. paris quoc esse roboris,sub reatu poenae damnationiarier . Preterea uniuscuiust superioris potestas suum immediatum habet finem suum scopum in quem dirigat sibi subiectos,suas insuper habet vias fila limites quilara in huiuscemodi finem subditi dirigatur unaquaec poleonas 1 suo ordine Abbas sua monachz rcgedos costitutus est,ut dirigat eos secundum ea,quae sunt in proseissione proamissa ad salutis aeternae tine habere prefixam sibi professionis regulam, secudum quam sua debet moderari imperia Idcirco subditi debent quidem obedientiam,non amem iamodam,sed determinate secundu mesuram tributae potestatis Proinde si mihi professi, inquit Bernaidus, secundum regulam Benediciti, abbas meus mihi sorte aliud impoanere aut precipere temauerit quod non sit secundum istam regulam aut non secundu ista instituta, sed fecitnda instituta Basili saut Augustini Uel Paconri, non cst mihi in hac re necessitas obsequendi. Unde etiam his qu non siint voto Prodrussa, ct quae alias non accedete superioris mandato sui

315쪽

ta GJAli ενυ lndit terentia, debent quidem subditi obedientiam abbati,

scopii Tabbaibas non tamen omnimodam sed determinate secundum regus debita, lam nec aliam' sancti Benedicti. Sic quippe habet prosio Promitto non quidem regulam sed obedientiam. secvnodu regulam scilicet Benedictia Ital pontifices super greages tibi commissos habent scopum in quem dirigant illos. videlicet fidem, religionem Chri itianam an quam dediti satiam olim Chrillo regenerati. Habento praelixos sibi ea

nonicas scripturas sciosanctos canones, patrum cis traditiones, secundum quas ita debent sua moderari praecepta, vi non arctiora imponant, nec alia nisi quae iudicauerit necensaria aut prorsus utilia ad lucrum c custodiam gregis in religione Christiana Sic ex reges ac principes temporales intendere debent in pacem ac tranquillitatem politicam rei publica cui praeiaciuntur habentes potestatem imperan di, statuendi ea, quae recte iudicauerint ad hune em es

se aut necet ria aut magis expedientia, pro quibus &a ea habent sibi praefixas, sub quibus populus ipse inuere debeat, utpote eonstitutiones praedecessGruis roboratas et consuetudines, Ag municipalia iura in dotibus ullarum desponsandarum .in contractibus nuptialibus, in heraeditatum sue

eessionibus,in supportandis reipublice oneribus in soluens dia tributis re vectigalibus, tantac et harum legum, comstitutionum, consuetudinum iurium P municipalium vis, di efficacia, ut subditus quisl continueniens illis, Acciam seu occulte vel palam sibi usurpans quicquam de temporas libus rebus contra huiuscemodi leges seu consuetudines stig βωliviosi alienae res inuasor fur, raptor, iniustus honorum possetar, huic e uetus qui nem ab iniusticia poterit liberari, nec veram agere potis,oritur in vitas nitentiam, nisi vel restituendo, vel statum vitae suae mutati. citavi licui. do obediat legi oc consuetudina, Ac quod rn uno regno vel in una republica, secundum illius inera aut consuetudin P, est iustum .licitum, & ratum hoc piperum Q in alio regno, Ec in alia republica propter aliam egem di consuetudinem est illicitum, iniquum,c irritum.

Ad sextum argumentum quod assumit ad officia super lorum potestatum moderantium rempublicam, solummosi do per

316쪽

do pertinere, erudire populum rebellem, re coercere atque punire transgre res naturalis aut diuinae legit.

Respondeo propositionem illam astitaeiptam, esse salis

latru Nam moderatores rerpublicae. ccecclesiarum pactoarea cirram gerere debent,non blummodo Ut corrigantur anim rebelles ec contumaces verum etiam Midnis eantur in paceec tranqui ilitate. Bom pastoria offficium est, o solum euellere delimere disperdere, sed ec aedificare atque plantare pingue caesorte cuMcire, Hieremi primo, dii echielis trigium uarto. Rrepstapatet propositionem antes dentem in argumento falsam esse. Nam ecclesiarum praestati, Qquam praecipuam debeat curam gerere, quatenur cffexpedit, corripiant ει corrigant ransgressores naturalia aut diuinae legis, ut e caeteri timorem habeant, nihilomiis fiucta me eorum etiam ollicium est pro tempore opportunoeibum dare in inuigilare aper iustos, ut iusti maneant, ec ne lupus insidianis oves perdat ac deuotet

Ad probationem qua dicitur uperior potcstas non habere potestatem super iustos,dicimus id fallim esse Sententia autem Apostoli dicentis, Iusto non est lex positi, sed a ad alteria, impha. Dicimus veram quidem es se interpreorationem qua dicinir. lexpoenam interens transgresseri,nGesse positam propter iustos quippe, qui sua sponte manent rusti, sed propter transgresibres , dicente Paulo, Lex propter re gressorea est posita, hoe est,ues, no efficiatur transgressores, litem edentur. csteri timore Dahcst. Vera

propius accedentes ad mentem Amstoli secundum sententiam sanctorum interpretum dicimus. sicliti, in solutiorae argumenti primi iam diximus , sententiam esse, Iusto non est lex posita id est ,imposita ut dominatrix iusti, qui sit sub legislatore, coactus iugo legis sed tamen iusto utic est fere posita, Ut sit tanqnam filius sub autores is, legitime utensi la confugiens ad gratiam adiuuantem , cum senserit cora piscentiam repugnantem legi mentis suae . Patet igitur impios es ac haereticos, qui dicunt sente titiam Atim ustoli, Iusto non flue legem impositam id est, iusto non esse legem necessariam, vi eam striti: ti a larii istuma

317쪽

ta eum in argumento subr itur verbum Chriit dicentis . Si ecclesiam non audierit, sit tibi sicut Ethnicus e Publicanus,accipiendum esse secundum materiam subiectam ut intelligatur in his quae sunt diuini iuris, ex sensus sit. Si ecclesiae corripienti 5 praecipienci, Ut peccare desistat, ipse pre-

peccator noluerit obedire habendus est taraci Etlanicus. Re In deo illam sententiam elia veram,&catholicam, sed non preiciam, d adequata intentioni saluatoris id enierebro in scriptu iis sacris quemadmodum di in aths doctrinis accidit, ut specialis aliqua veritas generasti quadam sententia comprobetur,quemadmodii in docet Augustinus labro quarto contra Iulianum,tra stans verbum Apostoli. Oequod non eItexuide, peccatum est,oportet ergo nos chedire ecclesiae non solum corripienti, ut peccλre desistamus , sed

di iuste precipienti . ut tale, vel tale quid agamus , quod videtur ad salutem, ad lucrum & custodiam religionis , seu communis charitatis Cluistianae neces arium Pastoribus negligentibu non solum dicitur quod infirmum deconfraetum fuit non selidasti.non reduxisti, sed additur ques pingue o sorte suit,no custodiuisti. Sic euocatus a superiore iadice.vel pro deponenda veritate qua nouit , vel pro purg dxini mi a tenetur obedire, alioqui excommunicalionis vinoculo ligatur,si contumax fuerit. Ad confirmationem,qua dicitur. Transgressio legis humanae si sit peccatum,consequens erit ex multitudine laumanarum legum abundare delicta id est pliuari grauio ra peccata in republica contingere. Respondeo id nequaci eonsequens esse. Nam eiabus humanis hominum coeercetur audacia tutiOrcisit inter improbos bonorum homis

num vita in ipsis deniciimprobis formidato legis suppli-eio refrenatu nocendi cupiditas, sicuti docet Paulus ad Romanos decim I tertio. Unde legum conditores cim publieae moderatores haben tes consideratisiem ad aequitatem naturalem sterne legis, attendentes quid populo expediat, prescribunt tempora, Persena'. onera e modos.quibus respublica,quam susceperunt Rubernandam in pace conseruetur. sectatura vivat secundum lege aeternas,& incommuta-hi Ies.

318쪽

DELIBERTATE CHRISTIANA, LIB. a. . r. hiles. De his Iatius in solutione argumenti octauia Ad septimum argumentum respondeo quod in mandatis decalogi praecipitur ut habeamus in honore parentes, re ita obediendum est eorum preceptis 5 statutis iustis.Nam ipsum, quem vicarium dei in rerra habemus in his quae ad deum sunt, anc deum audire debemus Et ita cogitanotes ea facere crure deus precepit etiam cogitamus facere que parentes tam spirituales,* carnales recte praecipiunta Saluatoris autem sententia, Sine causa colunt me docentes doctrinas A mandata hominum patet ex sententijs ibidem a sata tratore premissis Nam Iudaeos calumniantes quod disti. puli illatis manibus manducarent,arguit Christus, taedec vos quit, transgrediminiis datum dei ut traditiones. vestras statuatis. ipsum dei madatum commemorat cum sequutus adiecit. Deus enim dixit. Honora patrem tuum,

matrem Oa autem dicitis quicu dixer i patri aut matri,

munus quodcumq; ex me tibi proderit,di irritum sececistis mandatum dei propter traditionem vestram loquitur erago saluator contra constitutiones hominum Jegibus diuinis obuiantes,quale erat illud. Satius est mun in templo oriar rei necellitati parentum subuenire. Constitutiones autem

Apostolorum o sanetorum patrum non solum non sunt cottaliae diuinis lagibus,sed e magnum asserunt ad euangelica praecepta facilius exequenda adminiculum. Pro intellectu verbi saluatoris dicentis. Si vix ad vitam ingre Quo inter gomet,seruat mandata. N ad cognoscendum qualiter obseruati s vis ad uitamgre mandatorum sussiciens sit ad salutem. Primum sciendum e di a ni M. secunda doctrina Pauli apostoli, quam explicauit Aug. in lib. despiritu itera.quod ob uatio mandatoru non secundum literam, sed secundum spiritum vivificantem sufficiens est ad salutem Nam itera occidit, spiritus auid

inutiscat. Et hane obseruationem mandatorum secundum spiritum ut uiscantem ignorabat adolescens ibidem qui cuignorans des iusticiami suam volens consiturere, diceret seor ia mandata obseruasse tutientiate sua, responsumiliabuit a Christo Adhuc unum deest. Si sola praecepta in de calogo expressaricarnaliter intellacia susticerei ad salutem

319쪽

non esset necessarium eredere in Iesum saluatorem munal dicat naistaec passu, no esset opus regeneratios lauachro, de quibus nulla expressa sit commemoratio in preceptis deca

logi In praeceptis decalogi multa sunt implicita ec abstruisis, que ec ipse saluator latius declarauitan suis euangeld .

ut quod non solu opera forinsecus facta, velut si irtu, homicidium,adulterium,& desideria quibus concupisciIur uxor aliena aut res aliena, sed etiam alia multa, ut gula, crapulas auaritia,quibus as abutis rebus suis, ex non cupit aliena, immunduris hemmulis in speciebus luxurie quas turpe e nominare, in mandatis domini intelligucitur prohibita, quae tamen non videntur evresse prohiti ita ullo precepto de alogi de quibus di Apostolus dicit. Qtii alia agut, regnum dei non pollidebunt. Deinde benefacere proximo, esurientibus panem dare,corripere percantes,caetera P misericordie

opera crassitoribus Accarnalibus hominibus non videbuniatur mandari ullo decalogi precepto nisi sensus et intelligecia eiusdem decalogi ex euangeliea 8 apostolica doctrina redderetur clarior eccillustrior. Unde Iudaeos legem decalogicarnaliter cecrasse inreuagentea arguit saluator loque ad discipulos ait liet ultimo. Nisi abundauerit iusticia veitia plus I scribarum iliarisaeorum, non intrabitis in reagum coelorum, Sica ipsos carnaliter intelligentes praece .ceptum sanctificadi sabbatum,caluniantes discipulos Christi quod ipsi sabbatum violarent,dum transirent segetes,&esurientes vellerent spicas, Mederent, arguit Christus. 5Iegistia, inquit,quid fecerit David O esuriret, cum intraret in domum dei ex comedit panes propositiois quo non licebat edere, nisi solis sacerdotibus aut no legistis,qu modo sacerdotes in templo sabbatu violat, sine crimine sunt. Diaco autem vobis quia templo maior est hic, si sciretis quid esset, misericordiam volo, δ' non sacriticium auc condemnassetis innocentes. In notantes,inc b id est esurieres discipulos, Qttaru magisci baistis misereri qui hoc coae viamis neces ktate secerunt. Ite realibi arguens eosde Iude ,decimatianaeniae anethul cyminui ct relinquitis grauiora legis,

auisericordia dc iudicur,liquautes. culicem, camclum a

320쪽

tem glutientes. Verum ne haec minora praecepta arbitrarerentur esse seruanda adiecit. H e oportuit saceret illa non

omittere.Deinde omnia ad salutem necessaria, continentur

quidem in euangeli se, sed multa reperiunt illis generaliter dicta,quae propter ignorantiam hominum explicatione inis digent latiore, qus ec apostoli,ut Petrus, Paulus Ioannes, dc Iacobus diuinit' inspirati,qui ecfaeta eius intellexeru quibus N post resurremonem sensum aperuit, ut intelligerent scripturas,tarius studuerunt explicare. Vnde nec salauator in aliquo quatuor euangelistarum expresse docuisse

Iegiturcircuncilionem carnis csterac veteria legis sacramenta per mortem Christi esse abrogata,quae tamen lexve moe et

tua docet eta meta,& hederasmpiterna. Que sane praece ris lagis praecepta

Lepta pmpterea appellantur semmtema,quod verit maris at urgetica in illis figurata permanebit in aeternum . Undeac puer calix singuinis Cluisti,dicitur calix sanguinia noui e sintra testamenti In tes ligentia ergo verbi saluatoris dicentis ad adules entem. Si vis ad vitam ingredi serua mandata,veram vi dehis, consideres seriem sententiarum,qua siluator tum adolescenti respondedo,tum occasione illius discipulosae cendo proposuit Manifestum est autem tres euangeli fina historiam de ipse adolescente commemorasse,c saluatore respondisse verbum illud ad adulascentem sundemq; dies rem, si interrogabat Iesum. Magister bone Milia boni faciavi habeam vitam aeternam, ius interrogationis sensus rat. Magister tu es bonuς,dic ergo mihi, quibus operibua nis,quibus operum meritis potuero assequi vitam terisnam Saluator autem non mox respondit illi , Si vis ad viatam ingredi ex cae t.sed praemittit, Quid me dicis honum, . quid me interrogas de honor nemo nua nisi deus unus. plane insinuans opus esse fide, qua cie atur,nemo esse Misnus .nisi selus deus, ec omnis homo esse mendax, Non esse

ui ncta bonum usque ad unum Mest ad unum me Chrisum. Et ita neminem posse aliquid boni facere ad asses quendum vitam aeternam, nisi qui ex bonitate dei miseoxenus actua fuerit bonus Hoc ergo