장음표시 사용
61쪽
antur, veluti ceremoniae, o sacramentalia veteris ec nouae legis,veluti in aquam baptizandos immergere, Statim pa schalem edere. Alia vero sunt praecepta, quae in uri natura rationabiles causas continent, cuiuscemiai sunt moralia pucepta. qiis prscipue in decalogo continentur, Non occides,
non iurium facies , decreta quoque Euangeliea, quae preci . TUN
pue consistunt in fide e dilectione habent in sui natura siue secundum suam naturam rationabiles causias, seu sine, tibiis
simos humanet rationi. Cui libet enim iam rationi utenti nifestum est peractus, qui huiuscemodi preceptis iubentur homines bene ordinari ad deum 5 ad proximum suum. Et ideo ratio humana non laborat querere,cur sit in lege praeceptum Diam deu tua timebis,c illi soli seruies, Dev. io.aut eur preceptu est, Diliges dominia deu tuu ex toto eorde tuo. Aut cur dicit, hiid dominus est, quod deus tuus requiret arte nisi ut timeas illume colas. Nec item ratio humana I hora querere,cur ex prohibuerit homicidium adalterium. surtum,falsum restimonium odium, ultionem inimicorum, talium enim praeceptorum ratio,causa Scitilitas est manifesta in ordine ad proximum eremonialia vero precepta veteris legis , 5 sacramentalia noua legis , ut de latione
baptismi,de benedictione panis e vini, o corpus domini, Κ ictata
non sic in ratione sui ecfecitndum suam naturam in se con Ir 8ptis resistinent rationabiles causas. Ipsa enim iacta que iraecipiti ipiendi est tu huiuscemodi prsceptis,non sic in sui natura utilitates habent, Mideo in illis ratio seu utilitas estocculta, cur iIIa magis, quam eorum opposita, vel alia quaelibet indifferentia sintvrscepta. Id c deceremonialibus praeceptis veteris Iegis dixerim Hebrsi quidam illa nullam habere rationem nisi ut sint praecepta ad probandum homini sub deo suo
creatore obedienti am,siculi sub innocentie statu prohibitio ligni scientiae boni e mali in se nullam videtur continere rationem seu utilitatem Talia iiiiiiiiunt, fuerunt in lege Moysi multaceremoniarum pracepta, veluti stini, quod eastis no coniiciatur ex lana ct lini quod non fiat commixties diuersorum seminum 5 carnis cum lacte, di id genus alia
62쪽
sententiae PN Verum si plantiores Hebro inter quos fuit Rabbi MoyHos Aelapti se Aegyptius inclyt Hebreoriam de ictor tradit,verum qui
Hebrae de io dem ess e in multis ceremoniarum preceptis ratione sevitiabus praeceptor Gitatem no esse, sic ut in ali j mamiel tam scies tamen omnis
veteruleii legis seu praecepti tinem eis utilitatem,quam intendit legis Iator erga populum cui lex data est, docet quod omnis praescepti ac legis atoris intentio seu sinis est vel bona dispositio anime, ad deum, vel bona dispositio hominum inter se via uenti ut ciuitas seu societas sit ordinata, ne disposita in pace &traquillitate. Propter hac utilitate,inquit esse leges quihus coercetur contumacium hominum superbia, quibus ut iudicium inter virum e virum, quoniam nisi fures, rapto res,adulteri,contumaces puniantur,multiplicabum in ciuitatibus mala,c ideo pietas ereatoris subuenies populo prs
cepit nobis dices Iudices re praepositos habebis in singulis Pona di sitis bo ciuitatibus tuis. Bona disposito animae ad deum est timere, nimis ad um diligere dominum deum. Et quia illum timere,ae quemadmodum oportet diligere no possumus nisi recitas credulitas res habeamus deessentia, unitate, c maiestate eius de sapie va, potentia, lutate eternitate iustitia,& misericordia illius Ideo in lege traduntur rides regule quibus docetur domi rixi deus i unus creator omnipotes,omnium reru
conscius,iustus iudex, miselicors ex bonus. Horum omniuratio manitesta est .vt videlicet dias de timeat ac diligatur. In huc quot sine reduxit ex rone ceremonialiu preceptoruad cultum dei pertinintium Horum enim utilitas est.ut his utilit/t mmdinia bseruanti j Ad creatore sibi rescriptis populus Israhel, humi resorum Πςxex b dψlolatria et disceret,atq; asstuesceret timere et sis iti dili xeMPminum deum suum sicut in lege scriptu est, Praeccpit dominus facere omnes eremonias istas, timeremus dominum deum nostrum, ecbene esset nobis omnibus die. hus nostris,c ut vivificaret nos sicut in die ista. Intentio vero legis secundum ea,inquit, artem, que est de ciboc potu si exto nare seu diminuere cocupiscentias, c corruptio non ex multitudine ciborum. Et quia maior pars compi si etiarum gentium est in cibo dYpotu, re in amplexu mulieru.
63쪽
ctione,quaico suo creatori dilectice pura adlis rei aia. Insu concur stinae inta haec sunt,que corrumpunt,inquit. genera hominum inii cibo et potu et militatibus di regimine familiarum prosecutio nempe concur lex dicierum e piscentiae destriui leges contemplationis, ex sanctitatis cor tiam sic tam Herumpit corpus,inducit mortem, multiplicat angustias, zelu braeos ultima ani-ecinimicitias, ec idcirco prouidit pictas creatoris, ut daret a persccti mnobis precepta quς tolleret finem istum, ut omnibus modis oerint, a qu4 Temouerentur cogitationes circa talia et ut sic prohiberentur Alta με inc omnia,qtis possent inducere,vel suscitare cocti piscentiam, e cκnt ista est intentio magna sicuti una de intentioibus legis. Vnde lex iubet interfici eum de quo scitur, quod multipliciter quaerat delectationes in cibo expotu, luti est filius rebellis, de quo dictum est. Si genuerit homo filium contumacem, et proteruum, qui non audiat patris ac matris imperium et coercitus obedire contempserit , apprehendent eum 5 ducent ad seniores ciuitatis illitis, cx ad porta iudicij, dicetq; ad eos. Filius noster iste a teruus ex contumax e monita nostra audire conten it,c6melsationibus vacat, ecluxuriae, alc coui Diis, lapidib'eui obruet populus ciuitatis ex morier, ut auseratis malu de medio uri et uniuersus Israel audies timescat, Deli. 11. Iustus e lapidari ut tollere de medio ante j crescat malicia,eccotaminet multos in multitudine cocupiscentiae sue Sic de intentic nibus Iegis sanci pellaeis est elongare se ab amplexibus mulierui posse, sicut praecepit dominus in sanctilicatione populi ad recipiendum legem dices. Non accedetis ad mulieres. Propter hoc dixit Salomo parabolice. Trahe me post te,et curremus post te. Sanctificatio ergo quaedam cordis est elongatio ab actu illo carnalis comm ci ci j si scuti etiam ex ostendit quod longatio a potu in san. itas est. Qui autem foris sunt puri ac mundi in velitibus d corporibus intus vero polluti inconcupiscenti j ex vo Ilio ptatibus suis no assequuntur intentionem seu finem legis,
quem intendit deus legislator in praeceptis de variis lotionibus 5c purgati bus,quaesoris fiunt in corpore aut in vesiti'. Studere aut iniudicia corporis exterioris,et manere inconcupiscentia voluptatum, dein effrenatione in cibis exsornitationibus,est eue in sine turpitudinis morum, ex de talis
64쪽
bus dixit Esaias. Qui mundisieant, eg sanctificant se In hortis ec in locis patetibus ac manifestis. In thalamis aut di in cubiculis abscoderunt se, ut faciant que prohibita sunt comedendo dc bibendo. Ex his verbis,inquit colligitur eos qua sunt Bris mundi, intus autem polluti inconcupiscentiis et corporalibus voluptatibus non assequi intentionem legis. Nempe intentio legis prima est diminuere concupistentia, Θ mundare corpus soris, postqj intus fuerit homo mundus. Dei de &eiusde praecepti in lege multe possunt esse rati Oes,
utpote vitare idololatria tabere commemorationem alicui'henesicri populo exhibiti designare dispositionem intus rea Eiussevi praerepti qui si Zm in ministerio cultus diuini extermina rei dimi multae res est nuere cocupiscentias Iude ino intelligetes hec in preceptis utilitareresis pos egi ,deseruerunt primam intentionem dei, manentes O stum detes in eo quodiuit propter aliud scilicet Ppter timore, re
amore creatoris confirmandum,applicantes mentes suas ad pallatium seu ad templum domini, di ad externa opera holocaustorum ac sacrificiolum quae data erant tantitast umensia ad assequendum intentionem legis primam,quae est cos gnoscere sublimitate creatoris timerexcolere illum solum, ec non deum ullum alium, di pax atm tranquillitas ciui uni in regimine ciuitatis donec habeatur seculum sempiternun totum bonum. Et proinde inprimis praeceptis que scintinia istitie decalogi, non fuerunt holocausta vel sacrificia. Aio ita proapta cur primu sunt Ret 'rguerunt populum insipietem,qui non discernentes seorsum labia inter interionem dei primam ct intentionem secundam, ea que secundario praecepta erant habebant tanc finem legis priniatium,quae tamen sunt habenda tan ii media Z corro Doramenta ad assequendum ea, quae prima intentione dei precepta erant, Et luc est quod dixit Hieremias. Non sui loquutus patribus vestris, neq; praecepi eis in die qua eduxi eos de terra Aegypti super holocaustis o sacrificiis, non nia si hoc mandaui audire vocem meam 5 ero vobis in deum, ocios eritis mihi in popula propter quod occidem populus arguitur, Audi populus o loquar tibi.& contestabor te dos mini P deus tuus ego sunt,non in sacritici is tuis arguam te. nec iolacausta tua coram me sunt,no accipiam de domo tua
65쪽
taurum nec de gregibus arietes Pro eadem sententia dixit Samuel. Si voluntas domini est in holocaustico in sacri9cijs nunc audite vocem domini, Ecce obedietia melior est uvictima. Esaias aute dixit,ut quid mihi victimarum vestrarum multitudinem sacc mihi molesta sunt. Man vestre plarae sent sanguine,lauamini, mundi estote auferte malum cospitationum vestrarum ab oculis meis,quiescite agere peruerse discite benefacere, querit iudicium subuenite opreilo,defendite viduam.&c. ubi arguit populum non discernentem inter ea,qu prima intentione crant praecepta,cx ea quae sescundari negligentem praecepta legis decalogi oc considenatem in externis sacrifici js ae holocaustis,que solum erant valui instrumenta adiutoria data, quibus populus adhuc rudis ex in eis que dei sunt inconsuetus in dei timoremGamorem proueheretur. Hactenus Rabbi Moysi doc trina in supradictis certe sentent ijs,non solummodo no repugnans,sed et utilis doctrins non re Chrisianae humani' legibus di ceremoni j Christianae societatis. Nam bene aissignauit literales preceptorum ceremonia. lium causas . sed figurales causa seu rationes Christi tum futim Neccletiae Christi preterivit nimirum quia excarna eremonialia prael Iudaismo ad Christum non transiens , nondum reuelatos e a nate ratis habcbat oculos,ut considet aret mirabilia humanae redem lueriles detptiois opera designata in lege domini, Et ideo nos Christia ratione lim ibi ex ipsa lege ex prophetis .ex ab ipso deniq; Christoavi quis Iudaei cecitapostolis edocti, pretor causas e rationes literales, propter e superba in otia Iudsi illa precepta cise data intelligunt quas custri non vident. plure legis ci prophetarum nil tis inlccis explicant etiam inteli mus illa praecepta habere causas figurales,scientes Chri lii: minissis prcceptis esse praefiguratum omniumque illorum praeceptorum esse finem. Et ideo huiuscemodi precepta cessauertint,adueniete Christo, non obstante quod ipsarrs ter causam hanc figuralem habuerint alias quasdam rationabilc causas adhuc manentes utpote commemoratios
ric exhibiti benefici j videlicet liberationem temporalem ex Aegypto et similia , quae cum e ipsum Christum figurauerint,non sic congruunt nunc ecclesiae Christianae.
66쪽
C .um A I Conueniunt quidem lex noua 5 vetus in hoc quod in neuadi ferentia inter tra apparuit gloria diuinitatis que in patria si sutura. Diffeliciere coe Dra runt autem quod in noua lege iam via perueniendi ad gloria illam data est o reuelata,vtpote Christus et mirabilia opera redeptionis illius figurata in lege illa sunt adimpleta . Inveteri aut lege, Christus no sic erat datus o reuelatus, diceste Ioanne Apostolo, Lex per Moysen data est gratiae veritas per Iesum Christum laeta est Ioan .i.Secundum hunc sensum accipiendum est quod Paulus dicit ad Heb. io Umbra habet lex futurorum bonorum, non ipsam imaginem rerum, insinuans imaginem rerum pertinere ad legem nouam, Vmhram autem ad veterem legem Nec enim illic posuit Apostolus discrimen inter tempus legis, ec tempus gloriae in patria,quia utrumcpetam umbra ct imago figura est non res Mpsa Sed sicut umbra minus est i imago sic Iex vetus min' habuit,* noua. Neutra tamen in hac vita habet veritatem ipsana voecospicua manifestatam,sed illa umbram, hec imaginem. Utriust autem tam umbrae ct imaginis veritatem
in laturo videbimus facie ad iaciem.
Sequitur huistipartis membrin primum, in quis pra dicta de rationestu intentione sinis redictinctione legum, -
P Rimum igitur ad cognoscendum ratione legis , 5 ud
nam sit, quod radat in obligatione legis, propter quod transgreta legis efficiatur in foro conscientiae reus, Sciendum est triplicia esse legis naturalis ossicia. Primum ad semetipsum decenter vivere secundum Triariis mam inclinationem naturae insitam ad conseruationem sui esse in bessicis cibo&potu Secundum decenter vivere in commianis cando naturam suam alteri,ad conseruationem speciei secundum insitam inclinationem generandi sibi simile idi ad educandum illud. Tertium,ad deum,& ad omnem homi onem iuste vivere, ad paretes ad filios,ad superiores ad squaks,ad inser es.secundum snclinationem qua qui' appestiti3num honestum,& secim dum ratione iuste ac rei te agere. Et haec iterant in natura humana sub innocentie statu
67쪽
DE LIBξRTATE CHRISTIANA, LIB.i. 61.
In tribus istis pendent principia naturalis legis, quae tam lax rutunt subinserena tam valida erat sub innocentiae statu,ut secundum tri nocentiae fatu iuplicia huiuscemodi officia, nihil huic legi esset impedimen raserinvisam , nihili vel prster rationem vel tam tra rationem possit homini surrepere, sed dum homo ex liberi sui arbitrη ratione adeo sese avertit ad inferiora, ad carnalia, ad semetipsum sese deflectens iam iusto dei iudicio destitutus est gratia oris ginalis iusticie qua perdita, caro secundum vires sensuales,
suos coepit habere impetus, stimulos,ac inclinationes, etiam contra aut preter legem naturale atq; ita iuxta Pauli doetrinam,ad Roman. Perinum hominem Adam peccantem in uniuersa natura humana, secuta est lex in membris repu
gnam egi mentis,quae sane lex in membris non est aliud, l . . - . propensa quedam inclinatio procliuitas seu promptitudo ui uendi secundum sensuum apprehensi m ac estimationem, oris repUη non expectato nec audito internae rationis iudicio, secunda gi mi legem naturalem coelit impressam ad bona seu meliora suggerente . Huiuscemodi autem vivendi procliuitas ab Apostolo Paulo vocatur quidem lex, ad Rom. septimo. ideo Iegem aliam in membris meis repugnatem legi metis mee, sed non ideo vocatur lex quod secundum eam viuere oporteaat. Siquidem secundum illam viuere, est secundum carnem Qiuere.quod est a Iege naturali e diuina deuiare,cw-bster Cit ivit Io adna vita in mortem ire, eodem Paulo dicente. Si secudum car Q. fisu illici. nem,ixeritis moriemini. Et alibi, Prudentia carnis, inimi ta rationi uoceturca deo legi enim dei non est subiecta. Sed propterea te p . A tofiolo I x.
pellatur, quia instar legis naturalis, inclinatio quaedam cst adoptis iusto dei iudicio consequens hominem dono iustis ciae seu innocentiae originalis destitutum naturalitcreonsequens sensuum carnalium apprehensionem ac pstimatione, licuti in alijs best ijsianira est secundum carnales sensim vi. uere nimiruin noninatantibus vim aliam superiorem , qua supra carnis commodum altiorem sinem valeat cognoseere. Via se lex haec in membris non dicitur lex hominis, aut lex mcntis sua rationis humanae sed dicitur lex carnis , lex in mebris,lex sensualitatis, tan inclinatio quadam ad ea quae carni o sensibus carnis conueniuntAc inhcm: ne bonuit D
68쪽
rationis impediant. Ait ita homo cum in lio noreisse .conastitutus est in deliti artim paradiso ut solo dco frueret tir Perpeccatum autem comparatus est iumentis insipientibus, ectimilis saetias est illis, ab adolescentia sua pronus sectindum carnales sensus vivere magis, b secundum rationem. Hine Immo est, uxta Dctum 'Vt Datur humana iam vatiata ,secundum vim ge appetia coire rem nQx- iu/m, plus ppe dicoire, b lex naturae ad conseruatio. re exigi se sp ici Iccernit. Secundum gustum quo justam seu naui ctu vetito, plus appetat comedere e bibere, quam lex natus xae dictat ad decentem conseruationem naturalis esse. Unde venter dicitur exactor, Iob. Clamorem exactoris tui non audias,atc ita iam in coitu, in cibo item dc in potu ad opus
voluptatis trahit hominem iraequentius, quam nature consseruande nccessitas,aut generandi voluntas. Secundum inaclinationem insuper prauam anime, derelistam ex Adae sua perbia . qua cupiuit licui deus esse iam factus homo cordia elati, magis pronus est diligere creaturas carnalibus senasibus perceptibiles , quam creatorem, magist seipsum, qua proximum, echinc natae sunt iam rixae,dissensiones,omnes in genus vitiorum. De quibus Paulus ad Romanos primo. Vnde bella Nuites, inquit Iacobus,in vobis silonne excon, , cupiscentris,quae militant in membris vestris, Iacobi quare. Amplius autem ad sciendum Orficia alip praecepta natu- Pnete secem alis ei, ad plane cognoscendum dit Terentiam en is ale iraecepta ecdogi ge' imana opers pretium est considerare, utrum pretericce illii. precepta legis decalogi sint ulla alia piccepta moralia seu ira resis legis praece turalis legis. Et videbitur forsitan, quod non . Nam iuxta senrta tentiam Christi, Mat. . a. In duobus prcceptis charitatis, hoc Hi in dilecta e dei 5 proximi,uniuersa re pendet O proophete, sed lic duo praecepta secundum dockrinarii Pauli apostoli ad Romanos decimotertio, iunctis his, quae multis in locis de dilectione dei e proximi docet, explicanturicr decem praecepta decalogi Videntur ipatur priter dece illa pr eceptatio esse alia vlla legis lauiralis precepi a. Sedi coiraria sententia si scriptura, ita praetc decalogum explii Ot praecepta,de non mutuando sub usuris, Uteronomia. s. De honorandis senibus, Leimici. i De citandis meretrici
69쪽
Deuteronomij. a Devities contra naturam, uita .is. De actibus u Itis virtulli, ut liberalitatis misericordie,sos brietatis,castitatis,sortitudinis aliarumque virtutum, laeviladis vitiis cotrari j virtutibus,utpote de auaritia ebrietate crapula gula, superbial inuidia, ut patet ex diuersis scripture locis,sed hec omnia sunt.aut de vitandis,aut sugiedis aetibus quibusdam naturalis legis praecepta, que non explicantur in decalogo. Videtur igitur decalogus non explocareormia naturalis legis precepta . Pro dissolutione huius ex superioribus considerare opIrtet omnia praecepta diuina,iussicialia ceremonialia, ex AAn
sola insita tutione vim habere, quemadmodum, humana id ii
prccepta, Nam antequam instituerentur non decernebat na 'vaturali rati sic re non aliter debete fieri. Praecepta vero naturalis legis, sunt indita rationaIi creature,etficaciamque habent ex naturali lumine rationis internae, etiam si non stas tuantur vlla legis positione ac promulgatione . Hoc promtubsciendum est,quod moralium praeceptorum triplex est gradus. Nam inter ista quedam sunt coma muniissima,adeoque in lege naturae, inclumine rationis interna manifesta,ut non indigeant unquam ullo magistro Baris docent aut erudiente, sicut precopium,quo iubetur nulli homini eue male aut inique faciendum, veluti sunt mana data de dilectione dei, ec de chlectione proximi, quei dile. ctiones sunt quasi omnium preceptorum sines , relucentes in illo communissimo principio quod est aequium rectrum ac iustum, prosequendam est, quod autem iniquum estet in
iustum, stigi elidum est . ' Quaedam Velo sunt specialia, quorum rationes 4 si sint manifeste omni, R
bus,considerationem mentis ad illa utcumque applieanti, a in Uyφ' bus,eas tamen rationes iapn mox'in libet popuIaris sic apa prehendit cx internc sua mentis lumine, e ideo ista, quia editione quadam pro simplicioribus & rudioribus indi gent, expressa sunt in decalogo ne in rudioribus errent naentes circa huiuscemodi, aut pcruertatur iudicsum rationis humanae, habentis iam post Adae peccatum legem carnis assi due repugnantem legi mentis strata
70쪽
Tertius gratis Alia vero naturalis legis precepta sunt spectaIissima
praeceptorum n cirum rationes non sic ut in pluribus suntoibus manifestie,
nilis eris sed sapientibus diligenter attendentibus ac tuum circumstantias vehementer considerantibus. H cautem sunt praescepta decalogo superaddita populo Israhel per Moysen, ocAaron,per prophetas per Christum,perApostolos de populo expressa, cedeclarata tanq; conclutiones seu declarationes quedam ex decalogo communibusta preceptis legis naturae consequentes. Intibus disciplinis tam speculati uis, utracticis ac moralibus ea, quae sunt manifestiora sunt principiaqusdam ad cognoscendum ea quisunt minus manifesta. Sic ergo multa sunt moralia legistae naturalis praecepta inscripturis sacris expressaec decalogo superadita, sufficienter Declarati quon in insinuata ato intellecta seu intelligenda in ipsius deca/modo omnia rae logi praeceptis. Unde in primo praecepto ubi prohibetur a. cepta milinilis se aienorum deorum cultus, satis insinuantur prohiberi omnia, reducantur ad quae incultum idolorum ordinantur. Aic ita in illo praeorraecepta deculi cepto satis intelliguntur prohibita,maleficia, superstitiones P. magiae colere sculptile,c ita naturalis Iegis praeceptume, quod ponitur Deuteronomi j. 33. Non inueniatur apud te. ci lustret filium tuum aut siliam, ducens per ignem, nec sit maleficus aic incantator, neque phytones consulat, neque diuinos . Sicac in secundo praecepto ne vane iuremus,satis intellitur phibita ense blasphemia defalsa do 'trina. In tertio praecepto, ql praecepit Sabbatu sanctificare vi ab operibus seruili b quiescere satis insinuant precepta quibus pecipit ne simus accidiosi, ne obliviscamur domini dei nostri. Ad di huod praeceptum cita reduculurea quibus iubemur delectari in deo 5cn5frui ulla creatura. Et qa crapulis et ebrietati has maximeobliuiscimur domini dei nostri, Ideo in eodem precepto praeceptum intelligitur abstinere a crapulis eccos
messationibus. Unde Rhoc praeceptum etsi quantum ad te pIris determinationem sit ceremonia Ie dicente scriptura.
Vt sabbatum meum custodiatis quia signum est inter me es, Mi Exodi i est tarn in morale situm da tirn, qui precipitur scilicet interdum vacare his,quae dei stat. Et secundulianc rationem moralem manet iuris naturae semper iii . In quar