Ioannis Driedonis a Turnhout ... De libertate Christiana lib

81쪽

mi ustu prscripto, rest, ut mens tua sit milhea redit Maa

us Rabbi lyri

e a vita carnatui miti datori , quox passim in irangeli Marguit Christ ani non assecutos inteptiodem egis uidpotius oentra Iegis intentilanem, nudentes se orationib= et nitidi ijs et sacrafichs externis,l e a deo semotis cordi h 'rContra quos &pas iis ait Apostolus Pauli A M lihi

Rabbi Moysi fidei nostre consona, Quambbrem1u nr Gallia Hispania,Cermania,&Ispirasse ut traderent libros illos tres incendio quod videres tu nimium fauere Christianorum sedet ed quod cotrimenti erant,perficere non potuerunt. Habebatur namq; liber per totum serme orbem in multa exemplaria propagattis Dilisio dei iam Sed hic ne fallaris ex huius Iudei sententi js scire opor Iudaei scrini essetet,quod purgatio menti dilectic illa,qiram ipsi caeteriqt finem praecepto Iuda Orum sapientes putant esse finem legis nolentes crede rumas, se in re in dominum nostrum Iesum, totius legis finem 5 conis Chthm,o msummationem, nequaquam potest perducere illos ad illam test terdi cerea dilectionem que est charitas de corde puro ecconscientia daeu initimisi hona, e fide non ficta, de qua Ioquutus cst Apostolus prim η . ad Timotheum. i. sicutiis in superior libro, De captiuitate ex redemptione generis humani, satis est demonstratum. requitur securia bulas capituli pars de ligibus lis

Pcre pretium est iam considerare quonam modo I humana ad hoc ut sit iusta seruire debet rationi seu quitati naturali. Hoc aut ut planius intelligamus,ali

82쪽

Pri sint quot subiiciemus sententias. Prima sententia est.

Quamuis lex humana no habeat vim in toro eonscientie quempiam oblidadi nisi ex ratione quadam equitatis. naturalis tame illa ratio sola non sufficit praereptum seu lage obligantem sacere sed oportet accedere humanam vos Iuntatem superioris ex ratione illa legem seu pree atum dantis. Vnde ratio illa aequitatis naturalia extitit

priusu lo instituta fuit, e plerum etiam manet lege a iit ato abrogata. Aliud est igitur lex humana aliud legis ratio faciens ut legislator in illam spectans possit legem coadere. Unde si ratio aequitatis naturalis tanta esset, abs mimperio hominis obligationem ad opus aliquod iaciendum adduceret iam no ex Ola humana lege, sed ex naturali iure opus illud praeceptum esset. Et ex hoc iam eonsiderato faciIe est intelligere inter legem pPre humanam ex legem naturetanda enteruis ratem discrimen et . Sententia secunda. Lex iusta humana ab aeterna lege derivatur. Probatur per illud Salomonis, Per me reges regnat, et legum conditores iusta decernunt per me principes imperant&potestatea decernunt iustitiam prouerbiorum octavo, per me hoc est

me docente sapientiam ecprudentiam ex dante cor docile ad discernendum inter bonum e malum 5v faciendum ii dictu supra populu. Nulla edi me interne ratiois solidi , nisi in prima veritate lege ac luce vicumc stabiliatur atmita origo positivi iuris est a naturali vel diuino iure accedete autoritate humana praesidis legem positivam ecundu ea quitatem quandam naturalem statuentis . Unde Augustinus, In istis temporalibus inquit legibus nihil est iustum, nisi quod ab aeterna lege homines sibi deriuauerint. Ex superiori sententia considerata liquidum est legem

humanam eatenus ex lege diuina aut naturali derivari,quatenus habet rationem seu causam aliquam rationabilem aut

moralem aut diuinam non simpliciter singulas personas ob Iigantem sedit in pluribus congruentem alc necessariam toti reipublice se vel sic disposite,et id quidem vel ad lucru, c ad augmentum bons dispositionis reipublicae vel ad obauiandu pluribus aut gravioribus malis qui alioquisemora

83쪽

D LIBERTATE CHRISTIANA, LIB.r.

lege.reipublicae verisimiliter contingerent. Discrime autem est inter legem pos suam secularis potestatis 5 lege potestati ecclesialtice. Nempe exsecularia potestatis diriogit populum in his quae ad pacem ex tranquillitatem huius vitae pertinent ad paci licam civium inter se viventium sescietatem. Et ideo secularis potestatis est ordinare iudice in e .uti ciuitatibus,ciuiliter cweriminaliter punire delinquentes ae .is reipubliciturbatores egibus &consuetudinibus iam statutis a te receptis uti constituere item di seruare mensuras statutas, nummismata, di pondera quibus ex fraudibus obvie atur' iusticia seruetur in contractibus, in commutationib',

in successionibus bonorum destincti,hre ex id genus alia ciuilib legibus expressa ex determinata sunt seculari pote Maia os statis officia. . . Lex autem canonica, que est potestatis ec celasiastica dirigit populum in his quae ad des cultum perti. V 'nent in his quae sunt ad iuste acrite dispensandum olfficia ex boneficia ecclesiastica, ex sacramenta ad verbum des pospula seminandum, ad retinendum c&remittendum peccata.

ad ligandum 8c soluendum per elaues ecclesiae datas, ev ad id genus alia multa, quisunt ad cultum di custodiam fidei Christiane aut charitatis Unde ex hoe geminum officium iam olim in Exodo habemus expressium,ubi Moyses argui

tura Ietro suo cognato quod solus sine ministris eoassium aptis conatus sit populum secundum virum jubernandi modum dirigere Stulto inquit ad eum Ietro labore consuameris Ultra vires tuas est negotiu. Provide ergo viros timetes deu &qui oderint auaritia, di illos costitue super populatribunos,centuriones quinquagenarios,& decanos,qui pospulum iudicent,quicquid vero maius fuerit, Ierant ad te,et ipsi minora talum iudicet. Tu vero esto populo in his quς ad deum sunt ostenda sui eis ceremonias et ritum colendi deum, di viam per quam ingredi debeant, Exodi decimo octauo interum cchie sciendum, quod etsi apud diuersas nationes gelium diuerse sunt secularium potestatum leges, cdsuetudines accostitutioes omnes in in eunde tendunt fiane proximu videlicet ad pace quanda ciuile reipublicae litia ius viis, ad promouendos hominum mpaca in bonum,&aac aera

84쪽

mercendos malos. Proinde omnis huiuscemodi emim dulci lsitas potest eis rationabilis se adam regulas quanam naturalis aequitatis, si veram Christi religionem rasi impediat, lne pM moueat idololaus cultuAut alias superstisiosa se λυι necRanores oueant practos, contrarios Christianae iustare Proiae ex holas vete Christiani, in quini cuin ciuitate terrens imperili sese traniferri contigerit, legibus eluitatis illius IV regni,pro concordia e pace ciuium, secudum morale. aD

Ita domus, neo ciuitas hominum, ne regnum,necfimpestium Unde repa queda est domestica, est& pax ciuitatis

e pax totius regni Verum omnis domus , quia debet Te pars ciuitatis,c Omnis pars ad custodiam sui totius est reserenda.consequens est pacem domesticam ad cocordiam marsua ciuitatis eise ordinandam, alcpita fit ut ex legibu ciuitatis oporteat patremfamilias sumere precepta, quibus d mum suam sic rega ut sit accommodata paci ciuitatis, sic et pax ciuitatis ordinanda est,ut sit accommodata paci totius regni. Sed ciuitates hominum,qui non ex fide iuunt pacem terrenam huius temporalis vite sectantur,ut sit eis cohabbatibus de rebus ad mortalem hanc vitam pertinentibiis quea. . . . dam voluntatis concordia. Domus vero emciuitates homi. ristini tui num ex fide viventium,etiam pace ista temporali utuntur

luce pq donee ista vi cui talis pax est necessaria transe ii in t at in pace aeterna. Aic ita Christiani patresfamilias Chriheme id in P stiani item magistratus, reges,etiam ommbus in familia minc aut in ditione su anu fili j ad colendum e promerendum

deum consultini, desiderantes venire ad coelestem domum seu ciuitatem,in qua amplius necessaria non erunt huiusce.

modi leges hominum Orficiac imperadi. Uide de his Au..i9.de ciuitate dei,cap. t .cvsequentibus. Omnis ergo lex humana debetessi rationabi Iis,ac reipu. utilis Qtiosap eceptum silerit sine ratione, neq; attulcrit aliquam uti lita, rem,nes remouerit damnum plus mali afferensa boni iniquum

85쪽

quum est. Sed hic ne quis ad sola quorunda letim singularia ex V ad eis r.equsdam damna spectas, putet legem aliqua tunc esse damno ix mali, nisam multis sit peccandi occasio, colas idcranda si haes steri. Sententia tertia . Rationabilis legislatoris Icge datis est siderare coe reipub. nu et no spectare ad illud quod raro aut in paucioribus,aut per accidens sit Neq ad damnvince . eueniet alicui aut paucioribus ex tali lege aut regimine tali. Et ideo si legis intentio non perficiatur in quolibet singulorum n miclairco mutanda est lax: Nam iura constituuntur

in his quae frequenter accidunt, non in his quae raro aut in ti non uno aut altero casu sol te accidere possit, eo egea item sie 's se ibi possctunt, ut oes casus qui quandoc acciderant coprelie II 'dantur,sed sufficit eam iterumc accidunt contineri eius, t μή ς' deo cum in aliquo casu sententia legis manifesta est i qui tu D mkς irisdictioni preest ad simittit debet procedere considerata ea 'gis ratione 5 utilitate secundum ipsius legislatoris volunt. tem. Suntq; in casibus plerist leges benignius interpretana de I Enant earum verba quemadmodum docet Imperator. . ff.de legibus ex senatusconsultis . Nulla, inquit. iuris ratio aut inuitatis benignitas patitur,ut quae salubriter pro Q

tilitate horninum. introducuntur ea nos duriorcinterpretaatione contra commodum coriundem hominum producamum

adseueritatem. Infraudem e gis facit.qui saluis verbis lem

sententiam legis circumuenit. Unde opera sola ege huma an aut praecepta, aut prohibita non sunt secundum se bona aut mala,sed in medio constituta, sic bona oc utilia,ut interis dum etiam propter Iocst, tempus G persona sunt mala eLia deo lex humana non sic potest uniuersaliter accipi, quum interdum liceat contra tenorem verborum legis ad conseruata dum sortiorem quandam aequitate naturale tu emergete,

a vero lage naturali iussa, aut phibita secudu se sunt Mana api mala ut diligere deu odisse' u metiri, salsu testimo. ni dicere, adusterari, blasphemare deu et ideo lex naturalis ex diuina uniuersaliter sua hecopa sero io sic lex pure hu i pana sua: vltu gen opum uniuersaliter lata e et ideo Iex huimana non potest cise omnino immutabilis. Neci tamen legislud delici legem sua pasitiva mutare secundu diuersita-,

variatiois singuloruriois ocrom sicuti Peritus medicus, qui medita.

86쪽

qui medicina preparat ac variat put opus es unicilio singulari secudu dispositione cdplexionis ipsi' in statuq re habet.

Sed necetiarium est ut regi me legis communis sit dei inita comune bonum totius gentis licet sit quibusdam conueniaens quibata a vero nequasi . Proinde oportet rectores ex leo

dum & regendum alios,ut considerent, quid in condenda lege aut in dando praecepto liceat, deceat, ct expediat utilitati aut directioni eorum quibus lex aut preceptum imponitur, ne incidant in damnationem quam comminatur Elatas

capite primo Vequi condunt leges iniquas, ex scribentea iniustitiam scripserui, ut opprimerent in iudicio pauperes, e vim facerent cause humilium papuli,ut eiIent vidue predaeorum, cx pupillos diriperent. Quid facietis in die istolationis ex calamitatis de longe venientes ad cuius fugietis auxilium, exibi derelinquetis gloriam vestram.

o iurias in Sententi quarta Aliud est legem aliquam u. manani esse mustam aut innuli aliud est eam eue inutile.

Lex iniusta seu iniqua,sicut iam mox dicem',contrariatur hono humano, aut diuino Inutilis vero est que non sic constrariatur bono humano, sed tamen nullam adfert utilitate communis boni Uerum hic ne mox pro arbitrio nostro reficiamus omnem legem,quae nobis videtur non continere utilitatem aliquam Sciendum est multa esse precepta statu a P humana pure politiva, quorum utilitates cx rationes non mox omnibus sunt manifeste,sed non ideo mox putandum est constitutiones illas non derivari a lege eterna, aut non sundari in naturali quadam aequitate. Quemadmoduin veteri lege multa erant praecepta pure positiva, ha, hentia praeter rationem figuralem in Christum , etiam raotionem quandam moralem naturalis cuiusdam occulte aea quitatis Uerbi gratia . praecepta de occisione, ex immolatione nutum,vaccarum seu Uitulorum c hircorum,de non induenda ueste contexta ex lana ex lino de no arando in boue Mauno,de non miscenda carne cum lacte, di den In ededo san

87쪽

eo sanguine Mid tantis alia multa nullam videntui habere utilitate, neq; ad mores honos,ut populus bene se habeat in uter sese neq: ad deum creatorem suum. Verum si consideres conditionem loci, temporis, ct reipublics Iudaeorum pateohat in huiusscem di preceptis etia rationes quaedae caussaequitatis moralis. Nam rationi, cY aequitati naturali conagruebat quod deus pius legi sator volens popuIum Hebri

iam auertcre a ritibus, cxsuperstitidibus gentiu colentiti idola daret populo illi pri cepi a multa cotraria prscepti getiuidololatraru,inter quas erat educati Ne ut scriptura incit, ambularent in ritibus gentium, cui putarent in naturis ipso tum animalium aut in cotextu vestium aliquid esse nutiminis boni aut mali. Ideo dedit eis deus prccepta contraria

praeceptis gentium ordinaris ad culturam idolorum. Vnde p. seruitores idolorum solent incedere veste contexta eclana, mirae erus

eclino solent item mulieres uti veste virili armiso Virilib' di quemadmodum inuenitur,ut inquit Rabbi Moysi scriptu mi uinti

an libris eorum. Et ideo ne populus dei videretur imitari, in aetus gentium datum. nquare' lκ preceptum, Est etia prae h. ii rej xcepti secundi alia ratio quoniam mulierem induere vestem m)h ω-υirilem suscitat concupiscentiam ex inducit genera sornica in si mistionum. Unde propter rationes similes potest talis usus vestium prohiberi mulierib etiam per Christianorum leges. Multa seruat in hodiernum diem ecclesia quae olim in veteri lege e acceremonialia aut iudicialia precepta veluti ritus chur scationum,preceptu de non celebrando pascha ante hinam decima quarta, preceptum irem de soluenda quota decimaru ministris ecclesie,quod erat ceremoniale hodie ligatrion ex diuino,sed ex humano iure, nonnulla quoq iudicia ullateteris legis precepta sunt per ecclesiae Christiane re sto, res ac principes denuo institiria,veluti praecepta de interse, ciendis maleticis, ex sodomitis,& de homicidio, quae nunc sunt non diuina praecepta,sed positiva adeo,ut principi ple. σumui liceat talem criminosum etiam non occidere statua mire alia poena citra mortem quod non liceret,si set ditanisviri, omnem talem criminosum occidere. Item gentes coomedebat sanguinem anc cibum daemonum dicentes, C SL quiciari

88쪽

quicumo comederent sanguinem venire possent ad artes diuinandi. Ideo populus illius temporis ne deciperetur Ieage illa gentiu aestimas in sanguine elle tale vim dimonu pshlbitu est edere sanguine posuito lex prohibitione esus sana guinis equalam prohibiti6i idololatrie dicens, Effundam is ram meam in populum qui sanguinem comederit. dabo loram meam in populum,qui tilios i inmolauerit item A gropid honorabant pectem ovium tant in natura ovium ellet, in durinitatis, cx ideo apud Aegyptios prohibita erat . eisio ovium, ec omnis pastor eorum comedes oves abomi natio erat apud illos, sicuti scriptum est Si sacrificaremus abominationem Aegyptiorum in oculis eorum praeualerent. Adtollendum illum errorem a populo dei unus est rao hel, ut inquit Rabbi Moyses occidere agnum inlis gentes inter quas versabatur populus Israhel honorabant hedos&vaccas,seu vitulos putabat deos suos habitare in illis et

apparere hominibus,ccideo lex horum idololatrarum pros

j nibebat occidere animalia haec. Ad tollendu atq; impedienscrip dum errores illos a populo Israhel dedit deus populo suo eo , Gre' trarias leges quibus iubebantur occidere animalia illa et im molare deo Israhet,ut intelligeretur deus Israhel me domi-I μὲις- ῆ nu, excelsus p. rex magnus super omnes deos et ut illii dquod gentes putabant in populo ista heretis causa ire ex mortis crederetur esse causa viis a domino deo Israhel saluante populsi suum obediente ipsi in occisione talium antinali iam, sicut scriptura dicit de domibus Israhel sanguine agni aspersis , propitiabatur dominus super portas illas, o non sinet

percussorem ingredi domos vestras,ad interficiendum. Praeter has utilitates erat inesti agni paschalis alia queda appopriata videlicet ad comemorandu liberatione d egredia ex Aegypto miraculososq; illi modos, veIuti quod ilia' singulis an is quarta decima die mesis primi comedebat aisus in una domo,& id quide te itinat di quod noliangaturos, Ilu. Sicut ergo hec ec alia veteris legis praecepta multa que nulla Vide habere ronabile causa cotinet rariones quis da. Be sines Ita 5 multe ecclesiasticae instituti s cecosiuill

dines in diuiua cultu et sacrameloru mysteriis a sanetis p ri

89쪽

h obseruate causa sint r6nabiles, tametsi interdu eas ignorem' desb'lati 'itra Sentelia quita Lege humana cotin ηlentia quiηta. git bifaria esse ii uua Uno de morippterea P cotraria e co muni bono humano,utpote, vel amo superiori,vel ex cupiditate aut avaritia presidis lata utilis se licet ad sella illi'como ex dicitu in Idu, aut ypterea V onera in qualiter sita posita ob aliaue caurata. sam incogrua tra quillitati rei publice. Et talis lex nodigathoiem in foro costientiae, Quis ex Iege charitatis ob scadaluvii adum vel turbationem in republica malu' incommodus igienduino interdu teneat libertati et iuri suo cedere, que modii iuxta dia iiii Iege et u vult nobisesi in iudicio con . tedere cctunica nostra tollere iubemur et pallium dii nitere. Secundo cotingit lege humana esse in iusili, quia coli amaest bono, seu precepto diuino, sicuti sui hominu leges, o madata cotra Christi euangeliu,aut praeceptum aut contra Uni'

dei cultu quibus legib resistere oportet,st ad moi te,de shus asstuum. 4. Oportet deo magis obedire, si hoibus atqi ilapatct duplex genus legis iniuste. Vnu cui nos no possumuschedire, alteiu vero cui possumus interdo, imo e debemus obedire nouepter legis obligantis vim,et aestate,quae nullae Adgpter praeceptu charitatis pseretis spirituale utilitatet ali comodo. Sentctia sexta Humane leges &uhi dig sim Litioes ciuiliter sunt interpret Idae secudii tones di causastinales apter quas sunt insitu te abus cetatibu cessato t. ξφm sint 'ris leges et *hibitio es. Nec se tu humana precepta siesitu Fς ς anterpretanda, sedi multa precepta Apostolica et euange

lica data de actibus no secundu se malis, qua interdu licite viterdu illicite fiunt. Cuiusmoisti prccepta de uita dis fornicari j alijsue criminosis et de illis puni edis ac soras escienodis In sacra scriptura discimus aliud esse preptu de crimiosis seras ehctedis aliud preceptu devitadis criminosis nodu soetas cicctis, sicut aliud e phibere crimino su a comunioe, asliud vero abstrabere sese a comunione societatcc illi'. Nalii herea comunione 2Isi potest ecclesiae praelatus, no quid Exsuo arbitrio quelibet peccator, sed criminosu Meu tale, qtii aut crime pote cofessus est,aut in alia siue seculari siue ecclesiastico iudicio notatus est,atc conuult queadm tim

90쪽

et initimii docet Augustinus in libro de poenitentia. Nec enim potestn: Dibe sic nusquispiam esse alicuius accusator, o iudex . Ex iuret iudex. scripturis sacris est manitestissamum,non quomodolibet, sed

per iuris ordinem auferendos esse malos ab ecclesiae comm tantone qui si per iudicium utiliter aulerri non possunt, toleretur potius,cI cum dispendio reip. per iudiciu auferatur quesadinodura ipse Christus verbo et exemplo docuit ma ducaseum publicanis θ peccatoribus. Deindeo prohibitio hec, Quia non mortifera sed medicinalis est,& id quidem vel ad

iratris peccatis correptionem vel ad caeterorum membrora

ecclesiae cautelam. Hinc est quod ecclesiae prelatus interdudocente eonsilio charitatis non potest licite a communione.Phibere etiam publice criminosiim,sed iuxta Saluatoris senstentia debet sinere zizania crescere in medio tritici, ne coculcet cutriticu Hactenus de lege iubente, ut criminosos ethciam' foras separemusti eos a comuni ecclesie Iam de prohibitione nobis facta ne communionem habeam cum peccas Irelabens neso tor Sciendum est igitur quod abstrahere sese a comma municem flecta' nione peccatoris tenetur quisl pro loco θ tempore, secun ruribus quo modo dum rati sic causas congruetes ad lucram fidei aut chas acietiendi ritatis aut pacis aut salutis aliorum. Unde publice criminosum sic ex causa in societate ecclesiae toleratum, di nondum per censuram ecclesiasticam eiectum foras,cbuis non teneas

mur vitare, vigore humani precepti seu excommunicationis mandati utique tamen tenemur vitare vigore naturalis ecdiuini iuris iuxta metas ratiois seu cause finalis quaten' vi

delicet vitatio illa visa fuerit esse necessaria vel ad ipsius criminosi reductionem,uel ad nostram cautelam, vel totius e clesiae utilitatem ut ceteri huius disciplinae exemplo timore habeant et coerceantur. Et harum ratiJum intuitii Aposto. non solum monet sed iubet a talib'ut recedatur. Si quis Ino,quit, non obedierit verbo nostro per epistolam, huc notate, 6 non commisceaminicum illo, confundatur. 6 nolite quasi inimicum existimare illum sed corripite ut fratrem se, cundiad Thest 3.ec infra, Denuciamus vobis fratres in nobmine domini nostri Iesu Christi ut substrahatis vos ab Irimmiratre ambulante inordinate e non secundum tradio