F. Luysij Legionensis Augustiniani ... In Psalmum vigesimumsextum explanatio

41쪽

stibus inaccessas rupesse cotulit. sed mihi magis pia cet hochemistichio, petraeque appellatione in arcanis literis nota significari Christit: cui sanctus David acceptam referat salutem omnem, & liberationem sitam. Illud nimirum diuinitus edoctus intelligens, unum ege Chri ilum, per quem omnia nobis a Deo patre,le obtinenda,& petenda bona essent:cuius e emplo, instructi nos non solum in rebus laetis agnostere debemus Christi beneficio atq; dono, iste nos atque Deliciter agere:sedin asperis & turbidis ad eius unius praesidium debemus co fugere: quod praesidiuparatum cunctis est, qui ad ipsum confugiunt. Non enim ille nos confugientes ad ipsum unquam deseret,aut hostibus prodet: sed tuebitur potius,at'; de fendet: quomodo sistet ille semper eos; qui ipsi sup .plicant,tueri atque defendere.Cidas quidem dcfensionis,etsi plures sint rationes atque modi, tamen ex ijs omnibus rationibus, illa haud dubie est pristati tissimaratio, qua se David hoc loco defensum esse praedieat, indieit. Abscondit meis alernuiniosu'iudie missorum protexit me. Nam huius occultationis ea vis est,non ut Deus a nobis ausetat mala, quibus on

primimur: sed ut sensum malorum in medijs malis dum Versamur, nobis eripiat, nosque dolori subtrahat: non tam corporis fuga, quam animitraductio ne ad meliora bona,& ad ea omnino gaudia, quoruincredibile vim immittere solet Deus, & offerre sera uis suis ijs,qui iniuria opprimuntur. Et quoniam di uinorum auxiliorum duo genera , seu duae diuersei. in ta potios

42쪽

postis auxilij ferendi rationes sunt a nobis saperius

expolitae r una cum malorum aduentus praeciditur, altera cum repellitur eorum impetus:sithsc ab utra-

iue diuersa ratio tertia, in qua ipsa quidem mala, tametsii nos premant , non repelluntur:sed eorum mutatur efficientia, atque vis. Etenim etsi Deus semper auxilietur sui tame non semper eoru hostibus, aut arma detrahit, aut vires, aut facultates nocendi:

quin illud saepὸ permittit mali ut in bonos sevientes,&fortunis illos euertant,&tormentis subijciant,& denique vita priuent. Qui igitur, dicet aliquis, auxilio locus est,aut quae opitulandi ratio Deo relinquitur,eousque progressum,ubi est Magnus sane locus,& optima atque Deo maxime digna opitulandi ratio. Nam ad hunc modum laborantes suos seruos Deus suo veluti in gremio amantissime recipit, ro-ceptosque abscondit id est, eos dolori subtrahit,eri .piens ipsis malorum sensum, hoc est, ut iterum interpreter , efficit, ut mali morsus non sentiant. Et ficit autem partim verissimis rationibus illos erud hendo: plurimum autem, & longὸ plurimum id es fici

eorum imbuendo sensus caelcsti tanta dulcedine, ut malorum deinceps tormento,atque ictus, non ad cruciatum illis valeant,sed ad laetitiam & voluptate. Ita sit,ut quae acerba alijs sunt,bonis cum in ea incidunt sint laeta S voluptatis plena. quod illi assequuntur,non sensus su pore aliquo, sed diuinae dulcedinis abundantia: qua eorum pleni serisus ubi sunt, nullus disoriquo se intinuet, aut ubi resideat vacuus locus

43쪽

relinquitumatqlivi aquae stilla in ionem imi nassa; extinguit ipsum, sed magis accedit:sic ad bonorum sensus malorum morsu accedens, atque in eos insisnuare se cupiens dolor,illa istissimorum gaudiorum quibus affluunt magnitudine, non absorbetur in do, sed quae Dei virtus est, ex dolore voluptas effici tur Ex quo intelligitur, quam sint boni aduersus in la omnia mirifice meo armati atq; protecti:quando dolor ipse simulatque accedere,ac pervellere eoS i cipit dolor esse definit. Quo certe fieri nihil potest quod,vel ad leniendos bonorum animos et ad irri gendos impiorum conatus sit accommodatius: ru re videlicet, illos, furere, squire, ignes admouer noua excogitare supplicia,alia alijs mala addere , nulludeniq; modii imponere suae importunitati:eo porro suo, omni labore atque conatu, non modo dolorem ullum non attulisse bonis,sed pro eo segete millisa que materiam suppeditas e eximiae cuiusdam, atq; maximae voluptatis: nec dolendi solum nullam, sed gaudendi etiam plurimas,atque maximas attulisse illis causas. Atque huius generis auxilij,& a malo libe ationis cum interiorum bonorum sensu, externorumalorumsensus hebetatur,&extinguiturin ijs,quos Deus veluti occultat in atrijs dulcissimis domus sus, tanquam imago quaedam fuit, quod illis tribus viris genereHebraeis in sacris literis scribituraccidisse: est iussu Regis impij quod immanem statua, quam ere xerat,atque dedicarat, adorare nolent,vincti in rogu dente immissi sunt. Illis enim ignis vincula, quia

44쪽

bus constricti tenebantur, demit; ipsos verones uevssit, neque detrimento , ut dolore aiiacit vllo: ita quod ad illorum perniciem comparabatur, valuit ad salutem illis, & ad vincularum dissolutionem Sed quamuis huius rationis exempla aliquot extent in ijs hominibus,quos instituit lex vetus:tamen haec tota laus in medijs malisgaudendi, & ex dolore voluptatem capiendi, propria est Euangelij: in quo preciosissimi Christi sanguinis pro mundo estula, maxima viget , virtus atque vis diuina. Itaque in ipsis

Euangelij primordijs deApostolis dieitur, exijse ilIos gaudetes a concilio quod digni habiti essent, prqnomine Iesu contumeliam pati:& illa oratio,ad Euagelij tempora pertinet. Omne gaudium existimate

fratres, cum in varias tentationes incideritis: & no .strorum, id est, cultorum Euangelicae legis vox illa est. Non solum autem, sed& gaudemus in tribula- βρmmtionibus. Nam certe ante Christi ad nos aduentum graue hominibus videbatur inopes esse, duru ignominia affici, non serendum dolore cruciari: itaque

exiliu nobis triste erat,morbus moIectus, mors acer

ba atque dira. At posteaquamstius Dei naturam humanam secum comungens, miram illam cum hominibus societatem coluit, ut particeps ipse nostrarum miseriarum effectus, nobiscommunicaret bona diauinitatis suae, quae pro aduersis habebantur in vita, quaeque homines horrere soliti erant mala,sic ea c5-

diuit,& omni tanquam sese ab eis detracto dulcia secit,ut praeter mali nome in ijs certe, qui Christi si si

45쪽

qu ecapiti sitis & fide,&recte factis adhaerent iii

hil iam desii a prutilia acerbitate retineant. Neque enim fieri potera quin accedente natura Dei a) nc, stram naturam, omnia eius mala illo diuinitatis, veluti Oceano obruta,&immersa mala esse desin re ni-Iraque quae malamostra cui pam in se, atque scelus haben rasilii istus, utpote qui ab omni peccati labe purissimus esset, non quidem admisit, sed quae nos admisimus,in se ipso luenda, Se delenda sescepit:

crucique 'fugens est, sanctas,uno suo cruore, quod rAPN ad frattinet penitusEluit. Quae autem doloris atque

paen e malassent, eo sim omnium sensum atque gonum percepit, perser reque illa, atque subire voluit: quo illius gustu detraxit illis, quidquid veneni in ip-stis iuerat, motasque ad ea non solum sortiter serenda, umbra etiam apide appetenda statuit: scutiam 5 multis scripsi de ipse, libeni: Qui proomnibus nobis gustaui: mbrtini: Ex quo etiam illa est mortis amarairrisio quae proprie adhouae legis tempus spo faciti mi Absorpta est min. invictoria tua bi est mors.'ctoria tua' νbies mors stimulustuus Quodcerte in narimem mori iii is imagnificὰ, quam vere dici, reipsa atque factd; magnoque sortitudinis S memorabili exein plis, cumὼirorum, tum foeminarurn post

auditimi interriss Christi nomen, ad mortem certa . tim comi olanti a', infinita millia comprobarunt. Nun luxit enim, neque tanta alacritateanimorum neque tam pronis iniicensis stud ijs ad voluntariam mortem, dc acerbitatrios cruciatus, tot martyres

46쪽

properarent, si mors illis pro morte esset: aut potius nisi ipsum mori,ipsum reticiari dulcedin6 redundare, atq; ad eb melleillitu esse,illis videretur.Et cero te ipsi saepe affirmarun carnificinam ipsam,caelestis voluptatis officinam sibi videri:& per ardentes prunas nudis pedibus cumincedebant,per amoena pra ta, M sparsam humum rosis, incoclereurbitrari diiuxerunt. Atque ut ex infinita copia id potissimu pio feram exemplum, Theodoretus quodscribit histo. Theia. reriae Ecclesiasticae grauis authb hoc quale sit,ex eo sa cle histo.

is intelligetur, quod Armochiae Chiistianus quida ta a GV iuuenis dixit. Nam is,eum Iuliani Ilia eratoris iustis, quod idola irrisisset, medio foro, magnoq; in ho mitinii conuentu virgis diutissime S saeuissime caedere . tur: cuinq; eius interea non solum eiulatu sullusn5

audiretur, sed hegeimitus quidem, cunctis, qui ad

rant admirantibus rogatus i quodam, qui perseri etdbiorestantos, tam aequo , atque radeo laeto animo,

respondisse fertur, nullo se ex plagis dolore afficitcumlinstaret ille rursis; oc eius ipsius stuporis cau- α - sam quaerere assisteresibi dixi atque affirmauit ex 'Quo primum csdi caeptus esset. diuina specie quendam iuuenem' fouentem iplam, atque omnem abstergentem dolorem.Atque idem, postea cum solui iussus esset, & abire permissus, illo iuuen qui ipstim comitabatur recedem e ab illo statim ς abeu ni arauissime doluisses: ibitur: mod dicebat titillies mori, non solum caedi virgis maluisse se , quam illo tam dulci, tamque bono comite caruisse. U Christi

l ..it . sanguinis

47쪽

sanguinis vim incredibilem id pietatem,S dulcedinem Dei,o fiuctus virtutis uberes, dulcesque iam Miucundos,non solum fructuosos dolores.Sequitur. ET nunc exaltatis caput meumsuper inimicos in L i ii O D olim inquit, Deus fecit, ut me ab ho-sium meorum insidijs atque manibus liberaret: iden unctam etsi eorum copiariatque vires augeantur, efficieti: multoque quam antea efficiet yberius. Na' 2 prii novi Deus mihi bene,& vellet, S faceret sola adducebatur bonitate sua: at nunc quo vel constan c tiae rationem habeat,suum in me beneficium tuebi-xur: nuper insidias,lc cruentas inimicorurn meorum manuSame repulit:nuc,ut spero,illos subijciet meis

pedibus: id euira valet quud dicit. Et exaltabit caput meum super inimicos meos. Nam eo Hebraeit ullam victoriam lignificare solent,ex i pso, scilicξt, habitu victoris erecti atquis stantis, vietis ad illius pedes est 1i m su ppliciter abiectis. Itaque hoc in re militari diactum victoriarn significat, in rebus luctuosis& tristiabus laetitiam ut in illo. subleuauit Evilmerodab c put Ioachim: in omni denique re excellctiam in eo, quo de agitur. Ex q' 'ille, bis i inrum haec tantum alias inter caput extulit urbes istuantum lenta solent inter diburna cupresii. Quod si cui placeat Dauidem hoc versiculo fuisse vaticinatum victoriam eam, quam Christus adeptus est de peccato atque morte saeuis & maxime nobis

48쪽

dici super inimicos suos. Hoc si quis velit,id mihi n5

solum non displiceat, sed etiam probetur vehementer : atque eo magis, quod video sacros vates solere instituis ase primo desuis,aut alioru rebus gestis orationi attexere, atq; miscere futuraru atque magnarum rerum sua vaticinia. Etenim ipsa narratione &commemoratione rerum, illa, vel ab ali)s gestarum, propter occultam similitudinem aliquam,quam ills res gestae cu in suturis rebus a Deo fiendis magnis atque sublimibus habet, commota sepe vatum mens, hauriensque diuinum maius & persectius lumen, in medio orationis cursu eas illas videre incipit, quod a principio non faciebat.quod cum vatibus accidit, ut ex praesentibus, aut praeteritis futuraprospiciant, ea ut prospiciunt, statim effundunt, &ijs,quae instituerant dicere attexunt, unumque componunt & eLficiunt orationis textum ex utroque rerum genere.

Rationi porro consentaneum est, id ipsum accidisse nunc Dauidi, de se, ac de suis inimicis canenti.Nam quoniam in sua person Christi personae imaginem

inesse sciebat,uerosimile est ipsum,cum ei sua certamina & victorias canenti, Christi item certantis atque Vincentis species oblata atque obiecta esset,ianto affectum gaudio atque voluptate fuisse,se ut continere non potuerit, quin eius aliquam mentionem

statim faceret: suoque id carmini insereret, ipsumq, carmen pulcherrimum, & per se satis commendabile, laetissimς rei atque maximae commemoratione ista inserta, commendabilius efficeret.Quod si quis F moueatur

49쪽

moueat eo, quod Dauid dicit, Super inimicos meos. quo plane suos Dauid significat inimicos,non Christi, & propterea putat hic agi de una Dauidis exaltatione &victoria,is mea sententia decipitur.Na quos Christus vicit inimicos, non tam sibi, quam Dauidi ipsi, atque adeo nobis omnibus vicit. Nec verbissimagis Christo aduersabantur,quam generi humano uniuerso: imo,verum si loquimur, nobis solis maxime proprie erant inimici. Nos enim soli seruiebamus peccatis, & propterea damnati a Deo suimus, mortique addicti: daemonesque ob id,nostrisceruicibus imminentes, nos sibi subijci deberi dicebant,& certe tenebant subiectos: tuae Christum non ait nere satis aperte idem ipse Christus declarat illis ve Icim. i . bis. Venit princeps huius mundi, & in me non habet quicquam. Non ergo daemones nocere Christo in aliquo, aut incommodare poterant, sed cum n stri generis inimici essent, nosque uniuersos teneret miserὸ oppressos, illis suis armis peccato atque mor

te , Christus bellum illis ultro indixit, seque a nobis

opposuit aduersus illos:suumque ipse corpus eorum telis obiecit. Ac peccati quidem unum illorum teluad se non admisit, tantum quae nostro corpori infixa eiusmodi plurima erant tela,pro suis habuit. At mortis alterum totu intra praecordia recepit. Quod sanὶ telum non tam eripuit vitam Christo,quippe cui tim tuo postquam mortuus est, reddita est, magnis bonis atque accessionibus cumulata:quam peccatis nostris, quae Christus in se suscipiens sivspeccati, v luti

50쪽

lati personam sustinebat, abolitionem attulit,&interitum:quibus sane extinctis,quae ipsa taquam sundamenta erantdominationis daemonum,illorum in nos imperium statim corruit. Quamobrem verissi- exaltasse Deus dicitur caput nostrum,id est, Christum super inimicos nostros. Nobis enim proprie aduersabantur ij, quos Christus deuicit, eoque deuicit illos:vt quod cecinit Zacharias, De manu eorum liberati, serviamus ipsi omnibus diebus nostris. Vnde sequitur. C I C VIVI, Gr immolubo in tabernaculo eius h sium 2 ociferatisvis, cantab's' Psalmumdicam Domino.Q V O D utrovis modo intelligatur superior versiculus, recte & ordine sequitur: ut, velIro victoria ea,quam ipse de suis hostibus consequi sperabat,vel ob eam,quamChristus de communi omnibus inimico consequuturus erat,Victimas Deo,& laudum carmina se redditurum promittat. E NAVD I Domine 2 ocem meam, qua clamaui Hibere mei exaudi me.

VARIAT Dauidis animus inter spem,& metum. Nam sicut diuinae bonitatis, & experti amoris consideratio illum spe erigebat, ita Saulis Regis sibi infestissimi potentia atque opes, quae Omnia quamuis tuta loca suspecta efficiebant,ipsum debilitabant metu. Mens igitur Dauidis dubio rerum suaruni statu suspensa varijs cogitationibus distrahebatur: quae aliasis te,tristes alias alternantes, de in ipse m incumbetes, saeuos in illo excitabant fluctus variorum aD