장음표시 사용
181쪽
etes in vestimentis ovium , intrinsectιs autem sunt lupi rapetres. Igitur puniri vel etiam occidi merito pollunt. Dehine Sue. Patres idem unanimi consensu docent. Sic enim v. g. S. Cyprianus lib. de exhortatione martyrum cap. I.
sitita sie Idololatriae indig etur Deus, ut praceperit etiam eos interfici qui sacrifiacare o fervire uotis suaserint, in Deuteronomio m. Quod se ante adventum Chrsi circa DeMm colendum idola spernenda , haec praecepta Iervata sunt , quanto magis pos adυentum Chrisi servanda sunt, quando ille veniens non verbis tantum nos iantatus sit. sed θ Delii poli omnes injurias o contumelias passus quoque m crucifxus m. S. Hieronymus in haec verba S. Pauli
ad Galatas 3. Modicum fermentum totam massam corrumpit, sic habet: Fermentum res modica videtur nihili , sed eum farinae conspersum totam massam suo visgore comiserit , in illius vim transit omne quod mixtum es ; ita oe doti tisaste ei fi .rb tino incipieus vix duos aut tres promum in exoriuo reperit auditores, sed 'aulatim cancer serpit in eorpore, Iuxta vulgare proverbium, unius pecudis scabies totum commaculat gregem . Igitur: scintilla satim ut apparuerit extin guenum es , o fermentum a masse υLcιnia semovendum , secandae putricia camnes ρο stabissum animal a catilis oυium
repellendum, ne tota domus, massa , coi pus σ pecora , ardeat ν corrumpatur, ρ trestat , ιntereat . Arius in Alexandriatiua βιηtilla fuit , sed quia non satim
preD es totum orbem ejus p.rmma st pulata es.
Item S. Leo de Priscillianistis se loquitur Epistola I s. ad Turribium: --rito Patres nostri , sub quorum temporibus haeresis hae nefanda prorupit, per totum muniam insanter egere , ut impius furor ab universa Ecclesia pelleretur quando etiam mundi principes ita hane δε- mentiam detestati sunt , ut autorem ejus
cum plersque discipulis legum publicarum
Ue profernerent. Videbant enim omnem
curam honestaris auferri, omnem eouistis.
minibus u quam vivere cum tali prosessiona licti Jet. Pri is diu fa dftrie iis Gese δε ei unitaιi , quae etsi facerdotali
contenta is icto , Y eutas resueti Altiones ,
severis tamen Christianoriam Principum conθiturionilus adjuvatur , dum red θι ri-rale nonnunqaam recurrunt remedium qui
timent corporale supplicium. Demum S. Bernardus existimavit haereticos non arnus sed argumentis ad fidem compellendos, si nimirum se contineant, nec alios subvertere conintur, Iecus vero si, ut moris est . alio dequaque pervertant: Approbamus Telum , inquit sermone 66. in Cantica , leu faditi in non siet lemur quod nimiνtim quidam e plebe Cousiana haereticos interfecerant , quia fides suadenda eli nρn imponenda . Quanquam melius procul dubio gladio coercemur , illius videlicet qui non jine causa glad/um portat, quam in suum errorem multos traiicere permittantur ἰ Dei enim mimser ille es, vindex in iram ei qui male agit. Favet autem ratio quae postulat ut in omni Republica bene constituta , qui eius curam habent, quantum in ipsis est flagitiosos homines coerceant , suaque autoritate & suis legibus impediant ne caeteris noceant : sed Principes Chri iliani curam habent Ecclesiae in qua haeretici merito habentur ut pestes exitiales , sanam d)ctrinam pervertentcs: possunt igitur pro ea quam sibi a Deo commissam habent autoritatem in haereticos poenas
Objicies: Ea ratione agendum non est cum haereticis, qua usi non sunt Apost ii nec eorum successores in primis Ecclesiae saeculis , sed nec Apostoli saevierunt in haereticos sui temporis, nec Regum & Imperatorum terrae autoritatem adhibuerunt ad illos coercendos : igitur laudabilis non est ilia consuetudo. Hanc objectionem proponebant olim
Donatistae , cui respondet S. Augustinus in
182쪽
in hune modiim Epist. I 83. cap. s. V ddiciant qui eo attra suas impietates ietes iustas i litui nolunt, non petiisse a Regibus terrae Amytolos talia , nou e . . sera ut aliud fuisse tunc rempus, omnia Dis temporibus agi . Quis en m tunc In Chri tum ereiderat Imperator , qui ei pro pietate eontra impiermem is pes se endo sertiret, quando adhuc illud p vheti
terunt Reges terra Principes convenerunt ira tinum adversus Dominum oe ad- tersus Christum ejus ...... Aliter enim
servit, quia homo es, aluer quia etiam Rex Hi . Quia homo es , ei serυit via vendo fideliter; quia vero etiam Rex est , semit leges iugia praecipientest coutraria
prohibentes conυenienti vi ore sanciendo. Ο',iicie hant itertim Donatistae longe melius esse verbis & doctrina haereti eos ad revertendum compellere quam timore poenae , cum .liunde experientia doceat eos hoc pacto nimirum per leges Imperatorum adae os nonnisi ficte & simulate veram Religionem profiteri. Rei pondet ibidem S. Augustinus quosdam verbis , alios vero verberibus esse compellendos , ut ex multis Scripturae testimoniis aperte eoiligitur et Melius es quidem, inquit, ad Deum colendum d thri homines duci quam poena timore
vel dolore compelli . Sed non quia i ii meliores sunt, ideo illi qui talis non Ium , negligendi sunt . Multis enim profuit quia experimentis probaυimus o pro b mus prius timore vel dolore regi ut popea possint Greri, aut quod jam verbis
didicerant , opere seri ari. Proponunt nobis quidam sententiam mi iam facularis auis
Iiberos retinere fiat us esse creis quam metu hoe quidem verum es, sed sicut meliores sunt quos dirigis amoer , ita Murersunt quos corrigit timm . Nam ut is ipsoautore diis respondeatur , apud illum etiam fe ραπε tu nisi malo eoaeius recte facere nescis. I Oreo autem Scriptura dia
verbis eum nou emeredari, non eum jussit defert, sed tacite admouuit unde d beat emendari . Alioquin non diceret , verbis non emendilatur. Sed tantummodo diceret , non emendabitur . Alioqu/ppe loco dicit , non folium servum , sed etiam Ilium in Ucslinurum pG is
est e coercendum, o magno fructu . Nam tu quidem inquit percutis eum virga sanimam vers ejus liberabis a morte ) ς
alibi dicit , qui parcit hamis , odit fialium stium . Da enim qui recta fide ve-ioque intellectu, rotis animae stiae visibus dicat frivit animet mea ad Deum υλτum , quanda venit m o apparebo autefaciem Dei. Et huic tali non solum temporalium poenarum , vel imperatium legum , sea nee gehennarum timor es necessarius ...... hed mutir prius tanquam
mali servi m quodammodo improbi δε- ρitivi , ad Dominum suam temporalium
'igellorum versere revocautuc.
Objiciebant Donati ilae , credere vel non credere voluntatis eis, & libero a bitrio relinqui debet : ergo per vim &poenas temporales ad fidem compellendi non sunt haeretici. Respondeo nimis probare istud argumentum , sequitur enim principes Christianos non debere pro munere suo quemquam ex subditis coercere a stupris &homicidiis , quia liberum est bene vel male agere I sic respondet S. Augustinus in hac eadem Epistola ad Bonifacium cap. 3. Quis mente sobrias Reqibus d
eat , nolιte curare in regno vestro a quo teneatur veI oppugnetur Ecclesia Domini vestri, non ad vos pertineat in regno v
sro quis velit esse sve religiosus sitie δε- erilegus ' Quibat dici non potes, non ad
vos pertineao in regno tWiro quis velit puditus esse, quis impudicus ρ Cur enim, rem datum Ν ῶυinittis iamioi liberum. arbitriam , adulteria legibus puniantur, σ
183쪽
acrilegia permittantur ρ An fidem non
servare leυius es animam Deo , quam seminam vii ο ρ Aut ea qua non eonis templa se i. ignorantia religionis committuntur mitius vindicanda , nunquid ideo
ne ligenda sent ' Quod idem scribit lib.
I. contra Cresconium cap. 3I. Obiicies eam suille Christi mentem ut nemo ad fidem compelleretur timore poenae, & sub poena mortis, aperte colligitur ex Scripturis, ea enim ex causa Christus Dominus Matth. 1 6. cap. iubet Petrum mittere gladitim in vaeinam unde Apostolus et . ad Corint. cap. Io. tellat ut expresse armis non esse utendum in propagatione fideir lvam arma, inquit, -- titia nutris non carnalia junt, sed potentia Deι ad destructionem munitionum , consilia defflaventes . Igitur ἀRespondeo ex illis aliisque similibus Scripturae teli imoniis colligi solum posse ,
de caecio &. munere virorum Apostolicorum esse suaviter primum & verbis religionem Christianam persuadere , quod utique factum est in exordio & institutione religion: s Clari ilianae : constat enim viros Apostolicos primis Ecclesiae saeculis nec armis usos fuisse, nee Principum autoritatem & leses advocasse ', sed cum haeretici fidem iam si alnlatam aperto marte corrui erunt, falsasque doctrinas huc & illuc dilieminarunt, excitata subinde eit vigilantia Pallorum & Imperatorum Christianorum, qui variis pro diversitate .corum & temporum ycenis assecerunt hae
At inquies , haeretici non sunt membra Ecele:iae : igitur in illos ius nullum habent Episcopi nec Principes. Resi ondeo , haereticos esse quidem me bra Eccletiae putrida & amputata , scd manere tamen aliquo modo Ecclesiae subiscios per caracterem Baptismi, qui per haeresim non deletur. praeterquamquod in illos jus habent principes, quia in Reptis blica pelles sunt perniciosissimae , ac proinde per legos poenis coerceri merito pos
Dc quibus sequitur Elam quoque
laudabilem esse praxim Eeclesiae , qua vel
ex antiquissimis temporibus curare ac d cernere lὀlebant Imperatores, ut libri haereticorum comburerentur, uti apparet ex
multis legibus quas collectas habemus ita Iure Canonico. codice de Haereticis. Et ratio est , quia si ad munus Episcoporum & Principum pertinet pro autorita te sibi a Deo credita haereticos in Ecclesia grassantes reprimere, dubio procul eorum libris parcendum non est, non minu enim per libros quam per sermoncia Ecclesiae nocent haeretici, ut docet expe tientia
De Apostasia MMUltis modis a Theologis & Can nisi is sumitur Apostasia.
Primo, late sumitur pro quacumque desectione a Deo per peccatum, quam d stetionem appellant Apostasiam ab obedientia praeceptorum, & generaliter contingit , quotiescumque Christianus aliquod commiti: t peccatum mortale , iuxta illulEcclesiastici io. Ivitium superb/ae hominis. aposarare a Deo, quoniam ab eo qui fecisitium recessι cor ejus. Secundo , Apollasa sumitur pro de se ctione ab uno ex ordinibus sacris & maioribus, ut si quis vel Subdiaconus, vel Diaconus, vel Sacerdos ad vitam faecularem& laicorum vel matrimonium deficiat privata autoritate , & sine legitima superiorum dispensatione . Unde non eodem modo judicatur de iis qui a Tonsura & Minoribus ordinibus ad nuptias transeunt ut patet ex Clementina cap. Joannes de Ciericis Gniugatis, & frequenti Ecclesiae usu . Quanquam non omni peccato vacent qui sine aliqua rationabili causa a statu Clericali quem per Tonsuram & Minois res Ordines professi sunt , ad saecularem. revertuntur, nimirum propter manifestum. rei spiritualis abusum .. Tertio, Apostasia non infrequenter sumitur pro desectione ab aliquo statu religioso Iane revertendi proposito, nimirum
184쪽
igisuae societatis habitum deponentes sine li-eentia superiorimi ad vitae saecularis statuin
transeunt, quibus ita positis excommunieationem incurrunt.
arto demum , Apostasia sumitur prodes ione a fide, eaque species quaedam est infidelitatis, & recte definitur integra fidei Christianae prius sulceptae abnegatio. Ιnt ra quidem est omnium fidei nostrae
capitum abnegatio, in quo differt ab hae. reli quam incurrunt ii qui non omnes penitus , sed quosdam dumtaxat articulos reiiciunt, quanquam Apostatae dici ponsint haeretici, sed insuper & Pagani merito' censentur.
Porro eaedem poenae iure decernum urApollatis quas incurrunt haeretici propter rationem allatam, quia nimirum orunc sΛpollatae sunt haeretici, licet omnis haereticus non sit Apoliata, idque nominatim decernitur lib. b. de haereticis , cap. contra Christianos.
De Blasphemia in Spiritum Sansium .
Nomine blasphemiae generatim inteu
ligitur maledictum, quo de ma estate & honore Dei quidquam detrahitur vel imminuitur, quod contingit quoties aliquid falsi Deo affingitur, ut si dicatureorporeus; vel unum ex ipsius attributis negatur, ut si negetur omnipotens, vesprovidus . Quin & pertinent quoque ad blaspheiniae rationem maledicta quae proseruntur in cultum religionis Christianae, vita in Sanctorum in voeationem & Re- liquiarum venerationem ; haec enim &alia. similia maximam habent eum Deo ejusque gloria assinitatem, nec sine maonisella Dei iniuria contemni possunt. De blasphemia in spiritum sanctum multis praeienti loco non agemus ; solent enim .Theologi expendere in tractatu de poenitentia quid sit eiusmodi blasphemia , & quo sensu in Scriptu τίς dicitur irreis
mitii bilis . Hoc solua . nune examinamus , qu
modo blasphemia se habet ad infidelitatem, vitiumque eit fidei oppositum . Uo-.lunt nonnulli Theologi Blasphemiam proprie & directe non opponi fidei Catholicae , quia, inquiunt , infidelitas proprie loquendo consiliit in assensu interiori fauso ; blasphemia autem in externo quo- .dam oris maledicto quae qui aem valde ditarunt , qua a pollet quis de Deo alia quid iniuriosum & blasphemum verbo proferre, licet male de ea non sentiret. Verum alii Theolost docent blasphemiam opponi fide, Catholicae, qua tentas Cath 'liea fides duo complectitur, ut supra ob servatum est, assensum internum qui praebetur veritatibuS a Deo revelatis, & existernam buris fidei consessionem , iuxta illud Apolloli: Corde creditur adiistitiam, ore autem confessio fit ad fatalem. Blasphemia autem , quia fit ore, mani stile opponitur consessioni fidei.
185쪽
APPEN DIXDe Hris iste Resigidinis Christianae.
ANiequam insignem hane de veritate
rhligio ais Christianae Distertationem pro argumenti gravitate , & cum ea, quo par est, studio ac diligentia edamus , non abs re erit nonnulla observaria digna praemittere . Notandum primo, mentem nota esse
impraesentiarum singula pertractare capita , quae ad istud ne rotium pertinent ne i cilicit actum in aliis huiusce.ope rix partibus iterum agamus. Scilicet ut plenissime ablolvanir celebris haec quaeilio de veruare religionis Chri ilianae . demons rari primum debet adversus Atheos exi- sentia Dei, quod abunde praestitimus in Tractatu de Attributis. Deinde ut evincatur adversus Iudaeos Iesum Christum esse verum Messiam , unde manifeste si quitur vere divinam esse religionem Christianam se aptissimum profecto est & validissimum: momentum quod petitur ex V ticinus veteris Testamenti in Christo Domino adimpletis, & illud plene, ut opinor, & accurate executi sumus in Tra,ctatu de Incarnatione is Quamobrem nunc pugnandum superest adversuς Idololatras , Gentiles , Mahu- metanos aliosque omnes Christia rei nominis hostes, quibus pro virili conabimur demonstrare , hanc nostram religionem quam profitemur, a Christo olim ejusque discipulis traditam opus esse vere divinum, eius Autorem Iesum Christum vere a Dcosuisse missum &quaecumque ab illo gesta sunt, nomine &autoritate Dei sacta, unde manifeste sequitur pro vera habendam esse Christianam religionem is
Item monemus nos in praesenti controversia nonnisi ratiocinio pugnaturos , quia cum rem habeamus adversus eiusmodi homines qui nondum Christi fidem susceperunt , & apud quos proinde fidem nullam facit revelatio divina , superfluuirru deretur argumentari ex Scripturis sacris , nisi respiciacitur tanquam historiae quae, cum indubitata sint antiquitatis m numenta , sua idcirco carere non debent
Tertio, quamvis ex bene multis m mentis quae nobis suppetunt ad astruendam religionis Chri ilianae veritatem vinum aut alterum tetigere possemus, qualia sunt v. g. Christi miracula , quae quidem sola invicte probant divinam eius Missionem νn: hilominus tamen , quoniam alios alia iiivant & persuadent . nec eodem omnes motivo inducuntur ad credendum, uti ficile probat experientia , tum vero ne quid huic opusculo dest, caetera, ut moris est apud Theό ogos , motiva credibilitatis compendiose proferemus ; itaque sit. C o N C L U S.I O.
Uera & vere divina est religio Christiana qua .n profitemur . Primum momentum quo stabiliri merito poteli haec veritas , ex eo petitur quod Christus Dominus ejusque Vita , Mors , Passio , aliaque ad illum pertinentia manifeste praedicta suerunt longe antequam nasceretur et validissimum est hoc argumentum adversus Gentiles qui ex una. parte diffiteri non possunt, quin verissima & di. ina sit ea religio, quae multis antequam prodiret annis & saeculis, annuntiata suerat: ex altera vero parte fateantur necesse est, Christianam religionem in omnibus suis mysteriis Eli cir-eunstantiis fuisse praedictam. Ac primo vere divinam haberi merito debere eam religionem , quae fuit multis saeculis annuntiata priusquam stabili-rctur, ex eo m. ni seste constat, quod i
186쪽
li Deo competit futurum nosse & amr- mare , praesertim si sermo sit de rebus plane contingentibus . Unde Christus ipse
volens suae Missioni autoritatem conciliare contra Iudae,irum incredulitatem , hoc saepe utitur argumento , uti v. g. legitur Joan. 3. cap. Scrut.rmini Scriptu. ras quia vos putatis i/ripsis vitam aeternam habere is illae furet quae testimonium perhibent de me. Et paulo pol , Si enim crederetis Mysii , crederetis Di stan omihi, de me enim ille scripsit. Idem momentum urget S. Paulus Epist.
ad Romanos cap. r. his verbis e Gere-gatus m Gangelium Dei quod ante promiserat per Prophetas suos is Scripturis
Desits de filio Do qui natus es ei de
semine David secundum eatnem . Quo
quidem arqumento non uteretur , nili
pro indubitato haberetur , illum esse a Deo missu in qui per Prophetas filii praedictus, quod nimirum solus Deus futura praedicere poteli , tum vero ea mysteria omnino esse vera & ab ipso Deo asse ta quae divinitus fuere praedicta. Secundo, omnia quae ad Chrillum pertinent, fuisse mani se ite praedicta ante ejus Nativitatem , ita ut innumera quae leguntur in antiquis vaticiniis alteri quam Christo applicari non posse , luce meridiana si clarius , abunde jam olfendimus in Tractatu nostro de Incarnatione; cum invicte de monti ravimus Chrillum esse Melliam, ubi scilicet ex una parte protulimus ea Prophetarum testimonia in
quibus continentur illae praedictiones de Genere, Nativitate, Vita Gellis, pastione , Vorte , Resurrectione Christi ,& aliis passim ei reunstam iis ae mysteriis ad Messiam pertinentibus & ex altera parte subiicimus Evangeli liarum verba quae ipsius Christi historiam Omplcctuntur , quaeque illorum vaticiniorum in Christo complementum aperte demonstrant . Inter alia speciatim adduximus multa Isaiae frophetae loca, quae quidem, ut ibi monuimus, tam elare Iesum Christum designant, ut non tam vaticinium
quam Cluisti ipsius historiam texuisse videatur ille Propheta.
Hoe porro momentum ex Prophetis veteris Testamenti Christum desgnantibus depromptum non modo adversus Iudaeos sed etiam adversus Gentiles luculentissimum
est ad astruendam religionis Christianae veritatem, quia certo constat illas prophetias non fuisse a Christianis confictas , nec in ulla sui parte interpola. tas , utpote quae summa semper religione asservatae sunt a Iudaeis fidei Christianae hostibus insensissimis , quo fit ut
nemo sanae mentis compos ejusmodi textus revocare possit in dubium . Deinde hos libros tum veteris Testa menti in quibus vaticinia continentur . tum novi in quibus mysteria nostrae reia ligionis describuntur , eorum esse Scriptorum quorum nomina prae se ferunt& quibus ex eommuni omnium semen tia tribui solent , tam certum est quam
quidvis aliud in Historia profana, scilicet non minus certum est libros qui sub
nomini bis David s, Isaiae, Danielis , &aliorum Prophetarum circunseruntur, g
nuina esse illorum hominum opera qui longe ante Christi tempora scripsere; &insuper Evangelia nostra vere fuisse comscripta a Matthaeo , Marco, Luca& Joanne Christo Domino coaetaneis , quam certum est Il: adem esse Homeri , Ψnei- .dem Virgilii; unde L qititur validissimum
erui argumentum etiam adversus Gentiles ad astruendam rcligionis Christianae ueritatem ex illis vaticiniis quae manis
ste constat in Christo fuisse Impleta.
Secundum Argumentum ducitur a modo
quo propogata fuit Fides ch istiana a
E Lucet fidei Christianae propagatio
admirabilis e r. In eo quod per orbem universum diffusa est iam a multis saeculis. a. Habita ratione infirmit
iis ae simplicitatis Apostolorum. 3. Ab impedimentis . quae ab illa amplectenda
retrahere debebant Gentiles. q. A co ditione eorum quae docebantur ab Ap stolis a Ac
187쪽
Ac primim quidem non leve momentum ducitur ad stabiliendam religionis Christianae veritatem , quod non modo in praesenti tempore sed & sere ab initio ipsius Christianismi per universum orbem suit propagata , eam non modo amplexi sunt viri cu3uscunque aetatis &conditionis , atque non tantum simplices , plebeii & illiterati , sed & prope
innumeri alii magna autoritate , summo ingenio , & doctrina excellentes , quo fit ut nonnisi divina reputari possi Christiana fides: Terret me in Ecclesia , inquiebat S. Augustinus lib. contra Epistolam fundamenti cap. q. e enfus populorum . Scilicet vere divina censetur d ctrina quae & majorum & populorum facili eonsensu radices egit per totum orbem, quod quidem in fide sua Augustinum aliosque innumerabiles praestantissimos Doctores confirmavit. Neque vero par eademque ratio est cuiuscunque alterius religionis , si enim objiciatur Paganismus, certe non unam sed prope innumeras ae omnino diversas continet religiones, nisi melius dieatur apud Ethnicos & Idololatras nullam proprie loquendo reperiri religionem cum infinitis lupersitionibus . Magnam quidem terrae partem iam occupat Manu- metis mus , sed in iisdem locis quam multi Christum Dominum colunt praeter. quamquod nemo nescit Mahum et ismo longe antiquiorem elle Catholicam Iesu Christi fidem a qua illi desciverunt. Secundo attendendum est ad conditionem eorum qui primi Christianam religionem disseminarunt , hu;us Fundator
suit Iesus Christus vir simplex a Lbro educatus, & qui huius fibri filius reputabatur, similiter Apoitoli qui illius mandato per totum Orbem p aedici runt, non
modo omni autoritate , fortuna , & opibus suerunt destituti, sed & homines fuerunt de plebe infima nullis scientiarum ornamentis instructi, sed viles & ignari piscatores, quod certe non parum ponderis habere debet ad astruendam religionis Chri ilia nar autoritatem , quia si arte
divina adiuti non supponantur isti homines , non intelligitur quomodo fidim in omnium animis sibi conciliare potuerint. Hoc item a Corinthiis observari uoluit Apostolus , sic enim loquitur Epith. i.
cap. I. Videte vocationem et Uram, fratres, quia non multi sapientes secundum carnem snon multi potentes , mn multi nobiles ,
sed qaae sulta sunt mundi elegit Deus ,
ut confundat sapienter, or infirma munielegit Deus, ut eo undat fortia. Tertio, ponderandum quoque est maxime, quod in instituenda religione Christiana occurrebant tot ae tanta impedimenta , ut nonnisi supernaturale ac dia
vinum opus haberi queat, quod tam facile suscepta fuerit in omnibus orbis universis partibus, obstabat potissimum quod ii omnes, quibus Christianam fidem an- nunciabant Apostoli, variis suarum opinionum & rituum superstitiorum praeiudiciis pleni erant. Nemo nescit, & quotidiana comprobat experientia, quam dinficile ac pene impossibile sit , ut qui a
puero parentum religionem profitentur, novam alteram recipiant . Alterum impedimentum dc quidem maximum hoc erat, quod , qui Christi Evangelium an- nunciabant , uti & qui illam profitebam tur , vari s tormentis , mulctis , bonorum suorum spoliationi , carceribus &morti ipsit suerunt obnoxii , ut constat ex Historia persecutionum, quas primis Ecelesiae saeculis sub Ethni eis Imperatoribus perpessi sunt Christiani ; eum autem ab ejusmodi malis abhorreat natura humana , eos merito putamus divina ope singulariter adjutos , qui nonobstantibus illis tot mentorum generibus , quae ipsOrum oculis quotidie objiciebantur, fidem Christ .anam suscipiebant : unde manifeste sequitur plane divinam & jussu Dei
revelatam fuisse hanc doctrinam . Quarto, gravissimum accedit mome tum ex natura Ek qualitate ipsius doctrinae quam an nuncia hant Apostoli, sic enim formari potest argumentum t Ea religio vera est , & Deum habet Autorem , quae doctrinam tradit ex omni parte rectam . Diuiligo I '
188쪽
ianctam&i ara luam: sed talis est doctrina Christiana, ut patet ex facta enumeratione singulorum dogmatum, & reingularum , quae ad omne virtutis genus inducunt, & ab omni vitio & iniquitate avocant, iuxta illud Psal. i8. Lex D
Ilimonium Domini fidele, sapientiam ρω- sans parυulis, illuminans oculos. Et in quo Christi domina ab omni alia ferudissert, nulla eii quippe, quae vel obsco na, vel iniusta , vel impia doginata 'non sinuatur & approbet. Quibus adde id pro
prium esse ac singulare Chrilitanae religionis , quod multa praecipiat hominibus ra , acerba, carni ingrata, eorumque voluntatibus atque studiis adverta , unde merito inserimus nonnisi magi, vi veritatis impulsos quicumque 1 ctrinam illam sequuntur ἱ ac proinde divinam esse Christi religio uema Tertium Momentum ducitur a praesintia , edi rediitudine Doctrina Ch rimana .
DUbi iandum non est, quin vera sit,
dc vere a Deo revela a , quae per se tota & ex omni parte rectissima eii &sanctillima , docet enim experientia . qu d& ipsa rassio postulat, Paganismum δα salsas religiones quae vel cismonum praei i-giis, vel arte mere humana institutae sunt, nonnisi ineptas & bonis moribus contrarias doctrinas tradere: sed religio Christiana a Chri ilo & Apostolis iandata re. Eham ex omni parte, & sanctam diaetrinam discipulis suis praescribit , ut facile intelligitur enumeratione facta& dogmatum fidei, quae credenta fidulibus proponuntur , & regularum quae ad bonos in res informandos ubique leguntur in singulis Scripturarum paginis . .. Ac primo , si attendatur ad ilia fidei Christianae dogmata, quae nobis ot denἀda proponuntur, qualiquam nonnulla sint longe supra hii manae mentis captum pinsita, eiusmodi sunt tan in . ut ipsi rati ni non sint aperte contraria, & ab omnibus absurdii tum Sc contradicti Onam
generibus f .cile vindicentur a Christi nis . Quid vero contra sentiendum est de Paganismo , qui nihil fere aliud docet quam ineptias ti impietates , quale est, ne nimium hic multa transcribam, quod plures admittit deos aeternos & in-hnitos , atque interim vilibus & abjictis animali is, aut etiam rebus inanimatis cultum impendit suum , imo quod eis ad hue uultum magis & flagitiosum , Gentiles in suis diis vitia ipsa colunt & consecrant, scilicet adorando ebriolum Bacchum , adulterum Iovem &e. unde infinita . promanant sacrilegia.
Secundo, quoad sp:ctat vitam rectam& ianctos mores , constat nullam esse virtutis speciem , ad quam suos Discipilos non inducat religio Christiana, nullum omnino vitium a quo non avertat ῆ continet illa doctrina in compendio, sum mum Deo ani vers trum Conditori & G bernatori exhibendum esse cultum, uni cui ive praeceptiim esse diligere proximum sicut temetii sum , ne mi i inserendam iniuriam , benefaetendum omnibus , dilia gendos esse inimicos , orandum pro Perinsecutoribus , dc alia id genus quae Christus ipse non modo verbis, sed & exemplo praescripsit, quae quidem doctrina quanquam nihil habeat quo, humanis studiis
oc cupio italitus non sit contrarium, tamen ab innumeris hominibus.cuiuscumque conditionis. ultro suscepta est , quod manas ste indicat eam esse vertib mam &pl. ne divinam.
Id eleranter suo more exprimit Lactantius lib. cap. 26. h s verbis r Quoderm ιuι poscente natura faciendiam esse senserunt , sed eamen neque ipsi facere potuerunt, neqMe a Philolopses feri posse viderunt , μω haec est. ιι doeirana caele- sis quia siti sapientιa ui Dei amtem praecepta quia O smρ. ista vera
189쪽
plenis manibus largientem . Da timidum doloris ae mortis 'am cruces o ignes , taurum contemnet. Da ιibidinosum , adH- rerum , ganeonem , jam sobrium , caseum,
pιentia vis, ut in iam vis pectvis infusa matrem delidiorum sis ιtiam Mno semel
impetu expellat. Quartum momentum dueitur ex M-raculis orsi. EX iis omnibus momentis quae a
Theologis usurpari solent ad astrue dam Uir stranae religionis veritatem smeo quidem judicio praecipuum & omni exceptione maius est illud quod x
Christi. miracesis ducitur. Nimirum mi racula sunt inusitata' quaedam opera quae omnem creatam facultatem superant, in hune finem edita ut veram esse loque tis doctrinam inde afferatur . . amo, rem ut ex innumeris ac stupendis Christi miraculis plane & persccte astruatur eum vere suisse a Deo missiim , eamque doctrinam quam per se di per Apingi
suos hominibus annuncia est , . vere divunam esse, duo nunc probanda nobis i cumbunt. I. ira quae Christo tribuuntur
miracula , non falsii , non ficta , non supposititia haberi poste . a. Ex talibus signis & miraculis certum erui amume'- tum ad asserendam Christianae religionis
Haec sunt praecipua quae a Christo edita leguntur passim apud Evangelistas . Mattiai 2. cap. narratur qu, mi de Magi ad Christum recens natum & iacςntem in praesepio venerint ab oriente eumque adoraverint. Cap. 3. legitur quom do super Christum a Ioanne hapiaetatum descendit Spiritus sanctus. Cap. q. Christus dicitur Praeduans . angelium regni o boans omnem languorem omnem
infirmitatem in populo . Et abiis opinio ejus, inquit Evangelista , in totam Sν-riam , o obtulerunt ei omnes male habenter , - languer bus tormentis
Centurionis , duos damoma a liberat Cap. 9. quemdam paralyticum docentem in curat, mulierem a profluvio sanguinis liberat, filiam Principis mortuam suscitat , yisum duobus coecis restituit etti, inquit eo loci Matthaeus , circuibat Jesus omnas civιtates .caselia, docens in Synagogis eorum , caram Omnem languorem omnem infirmitarem . C. I 2. . refert Evangelista Christum Ianitatem rostititisse homini cuius manus erat strida. .iq. legitur Christum quinque virorum millia, Auinque panibus & du in piscibus saturasse ; tum vero in terra Genesar varios Janguores. suilla curatos solo ipsius vestimenti tactu. Cap. a 3. filiam Chananeae sanavH. Cap. ao. dui bus coecis in Iericho visum restituit. Dcmum cap. ultimo na rat S. Matthaeus Christum prae malitia Iudaeorum cruci afixum & morti traditum. tertia tamen . die resurrexisse, quod omnium maximum & aliorum potius
Lehine tres alii . Evangelistae , Mar-
. eus , Lucas & Ioannes eadem aut alia prope similiai miracula reserunt, quae hic repete te nihil necesse est . Narrat Maris Cub cap. I. quomodo Christus praedicans in Galilaea curavit socrum Simonis &le-
prolum cum multis .daemoniacis . Cap. q. tempestatem myris sedat Cap. 7. surdum ac mutum fana . Item narrat lanis
ctos Lucas cap. r. sui. Evangelii quo ν do Zachar as I annis Baptistae pater mutus ob id essectus quod Angelo non erediderat, usum inguae pollea rccuperavit eum summa cmmum admiratione. Scribit cap. 7. . filium .viduae in civitate Naim coram copiosa aliam tum turba tuisse a Christo e mortuis suscreatum. Cap. I hydropicum ab eodem suisse lanatum in domo Principis i harisaeorum . Cap. 18.emo visum fuisse rest: tutum prope Iericho . Denique narrat S. Ioannes Evangelista cap. 2. Christum in nuptiis Cana Galilaeae aquam in vinum converti D
190쪽
se. Cap. 4. filium Reguli sanitati res se Demum scripsit Ioannes anno ε . post 'tuisse . Cap. s. ad piscinam aegrum sis Dominii Passionem ex quibus liquiturnasse , qui tum abi annis 38. languesee- prista Christi miracula foesse in Iudaeatat. Cap. II. legitur stirpendum patra L ialtem publicata his ipsis tempori et in se miraculum relurrectionis Larari iami duabus adhuc multi vivebam qui Chrisa q iatuor diebus sepulti Ze stetentis. ilum praedicantem & Ierosolymis com-Mu'ta abae praetereo miracula & plane morantem viderant ζ adeoque manitelli prodigio a gelia quae reserunt iidem Euan. mendaciti ne dicam impudentis perfidiae pellitae ,- quod in iis omnibus & singulis reos, pereg ssent Evangeliviis , si reipuInfinitum esse me oporteret Γ nunc prois haec miracula non patra siet Christus. handum eli illa omnia vere a Christo a. Haec mir ilia Christi opera seri- D mino fuisse edita , nee silis ab illis. bunt & publicare non dubitant quatuor
faer s Hist ri eis ipsi ascripta Evangelistae in iisdem locis & urbibus Idi primum 'eonstat , quia ab omni in quibus haec factae suisse reserunt; i
prorsus ratione alienum est fidem deneis tant enim, ut diximus, Chrιstum in umgare coaetaneis Historicis , cum eadem be Ierosolymitana modo quemdam para reserunτ gelia , easdem historias ἔ aliter lyticum , modo coecum . modo surdum
nihil amplius certi erit in litteris, nul- sanasse , quandoque in Iericho , vel inlum factum indubitatum erit, &in-du- terra Genesar ;. quandoque in Galilaea ;bium revocabitur quicquid- olim scripsit qua vero fronte ausa suissent tam expresseM, yses de Iudaeis, quicquid de rebus Ro- loca ipsa d gnare,.si revera ibidem stumanis tradiderunt Livius, Taeitus &alii penda. haec opera suissent inaudita ὶ Ce passim= Scriptores t sed praefata miracula te mendacii cum aliquo sundamento si tanquam ab illo vere edita seribunt Et an- specti sunt , qui res a Deci mirabiles inpellit e non modo ut coaevi Historici , quibusdam remotissimis plasis .transactas sed etiam ut oculati testes; quod latrem, i referunt; sed nec ver in minimam falsi- affirmari merito potest de Matthaeo 3e tatis suspicionem venire possunt qui ii L.
Joanne fidis Christi Domini Discim is dem in locis scribunt in quibus . s.cta,
Ee comitibus e igitur radio pollulat ut contigisse testantur.
haec prodigia quantumvis inta ita & s ' 3. Hi ipsi qui litteris mandavere tot
pra humanae mentis captum posita , ere- ac tanta Christi gesta, aut oculati. su dantur vere a Chri isto cui ascribam re testes eorum oninium quae denarrant, tur ab Evangeli itis. aut eadem ex oculatis testibus acceperunt.
Deinde isti Scriptores aliunde stat in Matthaeus & Ioannes ea ipsa quae pro- describendis Christi miraculis fide digni L priis oculis viderant , narrarunt. Mamsimi, si- nimirum attendatur ad singulas cus vero & Lucas quae ex aliis audivis circunstantias in quibus suam de Christo rant Mareus quidem oscipulata σ D-
contexuerunt historiam. I enim scribunt terres Petri, 4nquit Hieronymus, juxta Evangelistae hoc ipis tempore quo mul- quia Fetrum referentem audierat , rogati adhuc erant 'superstites qui Christum ras Roma a fratribus breve serimu Ευam viderant , aut Ieroselymis , aut in alia gelium , ram Patrus aud/υι isset, σIudaeae plaga - varia edentem mira- probavit , o Euissa lege um sua --cula . Scripsit Matthaeus, inquiunt vul- raritate dedu. Lucas autem S. Pauli Ap go interpretes, circa annum sextum a pas- stoli Sectator fuit & Dii ipulus, eiusque sone Domini. Marcum scripsisse paulo in omnibu& suis peregrinationibu& ti prinpost annum decimum a pastione testam dicationibus Evangelicis comes indivi. t Eusebius, Baronius & alii Historiei. Quin . Idem vero plana est ad veritatem Ferunt etiam Lueam suum conseripsisse Christi miraculorum astruendam . qui in Evangelium circa annum a Passione 23. referamur ab Mutatis testibus vel ab il-