장음표시 사용
261쪽
3. 34. FEBRIs CONTINUA PUTRIDA. , ues
que laepe observatae, dum innammato. artus , ae si directo hoe omnium vas tia sanguinis spissitudo nata ad morbos rum per anus distributorum situ hum aeutos disponit . Ubi ergo ingens lassi, rum.motus per illa adhue iuvare velis tudo adest , sanguinis immeabilitas iure metuitur, imprimis in morborum ini. His r in fine enim exhausto per morbum eorpore , & imprimis post validas eum euationes , a mero desectu lassitudo & d bilitas irascuntur . Videantur illa , quae in Capitulo de Dabilirris Februi dicta suerunt.
Haee est illa δυσφορέα in morbis, qua aegri
situm corporis continuo mutant , ut m
testissimae anxietatis levamen habeant , quae pessimum semper signum dat ; eum contra iacile morbum ferre inter optima signa habeatur. Videantur, quae circa hanerem habentur in Capitulo do ametriate M. Mili.
gnum est in morbis , si se deeumbant a gri , uti solent sani Hippoerat. in Pr
gnostici textu Ir. seqv. rom. 8. p. 6oo. . Qualis autem sanorum decubitus sit , iri deseritat , uti alia oeeasione in Comme tariis f. et a r. memoravi , ubi de naturali unione partibus vulneratis concilianda agebatur . Optimum enim est , ut aegri in alteriurum latus decumbant , man, bus, collo, eruribusque parum reductis,sie enim plurimi sani e aut . Quo a tem magis a naturali sanorum dormientium situ recedit aegri decubitus , eo peius signum in morbis . Ubi ergo res pinus in dorsum deeumbit aeger , talem situm habet, qualem eadaver propria gravitate sola aequirit , adeoque resoluti nem virium ostendit . Uti enim optime notavit Gatinus Lib. a. de Motu muis μαι. cap. 4. rom. F. Pag. 386. 387. , non omnes musculi otiosi sunt in dormientibus , sed quidam agere pergunt , dum
sanus homo dormiens alterutri lateri incumbit : si enim eadaver humanum in tali situ poneretur, illico vel in dorsum, vel in ventrem prolaberetur , prout huc illudve sua gravitate vergeret . Sic videmus moribundos resupinos iacere , & in ultimo mortis agone omnes extendere lent e adeoque patet, talem aegrorum de- cubitum notare , quod morbus in mor tem tendat. Patet ergo ratio , quare H
pocrates Iu Pragmstic. rom. 8. pag. 6oI. G seq. talem decubitum damnaverit ;& pejorem adhue dixerit, si eorporis trua. eo deelives aegri versus pedes delabantur, vel manus , collum , cruraque inaequaliter dispersa & nuda habuerint , ore hia te assiduo dormiant , vel supinis iuem
tibus eruta multum contracta & disju cta suerint , aut proni in venuem e baverint, nisi per sanitatem sic assaeu rint , vel denique , dum morbus viget, eontinuo erecti in lecto residere velint . omnia enim haee quamplurimum a san rum decumbentium habitu & sita distant.
re Tua ATiOR . Uel plebi notum est . pessimum signum esse , si aegri coniuetia animi affectibus eareant , vel omnino opis positis afficiantur . Si enim de uxore , liberis , amicis , nulla amplius aegris cura
di eunt omnes ; & contra magnam spem
sanationis concipiunt , si de his sol licitisuerint , quae amaverant sani. Patet hine ratio , quare Hippocraros damnaverit ferox ab homine moderato responsum ; uti
etiam . si aegri praeter eonsuetudinem aliis uid sacerent , vel aliquid in animum i
Merent ptius nou consuetum ; vel eonistra a consuetis non afficerentur r uti alia
easone , dum de delirio Abrili agebatur, in Commenrariis g. 7o a. dictum suit.
Desgnat enim , per morbum mutari iam naturalem statum sensorii communis , a quo ratiocinium animique affectus pen
GΕsTIo ΜOLMTIOR . Primum indieatum in cura generali febrium , f. sp8. mem rata , erat , ut virae eiusque viribus consuleretur ; eonstitit ex illis , quae ad s. syst. dicta suerunt , ad hane indicationem
requiri cibos & potus suidos , facile diagerendos, & putredini omni adversos &e.
262쪽
.Vetuna optima etiam talia ingesta. nihil proderunt , si non supersit tantum de vi ribus, ingesta mutantibus in naturam nostram , ut possint haec assumta retineri ,
subigi , & distribui per corpus . Ubi ergo appetitus adeo prostratus est, ut quaevis etiam alimenta aegri abhorreant , vel assumta illico evomant , vel ab iisdem gra.
vetur corpus , & anxietas magna oria.
tur ; tunc nihil inde emolumenti haberi poterit, & quotidie magis magisque deterentur vires per morbum , adeoque non poterit . aeger susticere ad coctionem & eri. sim usque. Simul etiam ex his symptoma tibus novimus , viscera , quae alimentis assutilendis , retinendis . digerendis &e
serviunt per morbum in suis lanetioni. bus magnopere laesa esse et adeoque appe-.titus deletio & digestio molesta nocebunt tanquatri signum & causa. URINA RuBICuNDIOR . Caloris inter. ni signum dare urinae rubedinem 5.673. dictum fuit e verum probarum fuit 67s.caloris augmentum in febribus ortum debere violentiori partium fluidarum in se mutuo, in vasa, horumque in illas attri- tui, adeoque , quo urina rubicundior sue. rit , eo major attritus ille praegressus suit, uti & calor. omnia ergo illa mala, quae 6. Ioo. & 689. enumerata suerunt , praevidentur : &' praecipue humorum degeneratio in acrimoniam putridam , & tener. rimorum vasorum destructio .. Patet hi ratio, quare inter signa suturi delirii Hιμ-pocrae. In Prorrhet. i. I. rom. 8. p. 7 I9. recensuerit urinas non subsidentes , praeis rubras , cum suspensis.
DIMENTO MINORI . Uti enim dictum fuit ad 731., talis urina quam maxime a conditionibus urinae sanae recedit, adeo. que magnam humorum mutationem per febrim factam ostendit . Cum autem urina contineat aquam sanguinis , salem eius jam aeriorem & aleatino proximum , . oleum sanguinis pariter iam acrius factum& putrefacto proximum , terramque te. nuem . satis volatilem , valde attritam
H. Bo rhaaυe Iustitui. g. 77s- ς patet tune crassiorem fieri urinam, dum his eon.
tentis saturatioc est . Verum quo validior febris fuerit , eo major attritus & degeia ne ratio salium & oleo rum sanguinis in
majorem acrimoniam adsunt , adeoque eo major copia talium , quae per urinam deinbent exire de corpore omnia autem haec , si urinae in febribus permista rara. nent. intime, rubicundam urinam faciunt, diversa coloris intentitate , pro varia imis primis oleo sanguinis acrioris jam redditi , admistione . Si vero tanta sic conten. torum urinae copia , vel diluentis vehieuli in urina penuria , ut illa , quae in u- ina soluta haerent , aequabiliter sustineri nequeant , turbatur urina & opaca redditur , citius vel serius pro varia contentorum copia & indole , & maiori minorive frigoris gradu , cui talis urina exponitur . Uidemus enim hyemali sub frigore sanorum urinam turbari & erassam fi ri , quae tamen , aucto tantum calcile ,
iterum limpida & tenuis redditur . Idem etiam aestivis caloribus , per sudores dis. flata sanguinis aqua , conringit, dum se rubra & acris urina redditur, quae quandoque satis cito turbida & opaca fit; ansuta vero aqua calida, redit pelluciditas ;vel etiam , si postea dilutior & calida ibrina addatur et unde saepe mirantur ignari, dum urinam, vesperi ante somnum emisistam , turbidam mane redditam vident , atque paulo post iterum pellucidam, cum recens & calida urina illa admiscetur . Dum autem secedunt illa , quae soluta manere nequeunt in urina, si liquido , cui innatant , specifice graviora suerint , iandum perent citius vel serius pro varia ponderis excessu ; ubi vero idem cum liquido continente pondus habent , vel major cohaesio sit partium liquidi' , quam ut ab his particulis excussis separati possint , tunc
manebunt in eodem loco , neque subsidebunt particulae excussae , sed opaea &turbida manebit urina . An forte per v lidum attritum sie divisa suerunt haee omnia in minimas moleculas, ut aucta su- pet ficie minuatur proportionalis gravitas e Certe argentum vivum , fluidum ponderosissimum , per ignem divisum in minima , per aera volitat . Designat ergo
263쪽
talis urina validum attritum particularum fluidarum ad se mutuo & ad vasa, solidarum partium corporis detritum , adeoque minimis & tenerrimis vasculis magnam vim inferri , humores corporis per morbum plurimum degenerare a s
nitatis legibus , salesque di olea aeriora reddi , & maiori hine copia per urinam expelli, simulque diluenti , & tenuissima
parte humores destitui . Unde apparet magnum discrimen io febribus eontinuis putridis, quod talis urina indicat. Patet hinc ratio , quare Galemi munitare ruenda lib. 4. cap. 4. ν. 6. IEI.
Iis vraeritiorum -οζυγιω apparet .. a.dis vocatis εώanoribus refertas quidem v nas se indieabit , non vero ρMiescere iam cis ijus nar&riam , sed valide concoquere . Laudat deinde celerem separationem crassi aliquido; & ubi subsidentia alba laevis ac
aequalis est, tunc naturam crudos humores superaturam indieabit , sin minus contrarium. Deinde addit uni versalem regulam :Verum omnium turbidarum urinarum gen
Falis nota tibi sit Ieparauis , vel cito , vel tarde facta , aut amaino nulla . Prima optimum signum dat , secunda minus bona , tertia pessima. Turbidae autem illae urinae vel emin. guntur tales , vel redduntur pellueidae d paulo post turbantur, talesque permanent, quod saepius in his febribus eontingit. V cavit Hippocrates Epidemicor. I. aegrat. 4.ιom. p. pag. lo . has urinas subjugales, quia in equis , vaccis , dil similibus animalibus talis urina naturaliter observa. Iur : atque sequenti modo deseripsit in Philini uxore . quam decimo quarto die a puerperio febris pre 'derat : Undeci. mo die morbi minxit urinam confertim coispio am , 'crassam , albam , quale quid ex Mνι uir subsidemιbus fir , quando returbau. 3μr i inuiso tempora relicta nou subsidebat . Couν O crassates similis erat is ualium . Talia meiebat , quatia ego vidι . Tales autem urinas ubique damnavit et non enim apparent nisi in libribus , quae periculosis symptomatibus stipantur . Capitis dolores Praesentes , vel mox adlaturos , post si- . . m. III.
miles utinas monuit alibi o. ses. 4. ibid. pag. I 8o. o Did. 7. pag. 397. . Et in Prognostiris c. Tom. 8. Pq. οῖ . , postquam urinam fulvam dc tenuem cruditatis signum esse dixerat, addit, magis lethales esse erassas urinas . Tunc autem imprimis pessima quaque exspectanda sunt , si per plures dies tales maneant , absque subsidentia ; si enim subsidere in. ceperint , meliora sperare licet . sie iaPericis Epid. 3. πνος. 6. ιοm. p. p. 3m. primo die urinae copiosae albae turbidae a.derant, quae sedimentum non deponebant ;seeunda die crassae quidem erant, sed magis subsidebant ; tertia die jam concoctae multum sedimentum continebant ; & qua ta die sudore calido eopioso pei secte iudicatus aeger a periculosis morbo evasit. Tales ergo erassae urinae eruditate in magnam morbi designant in febribus, & vali. dum impetum , quo natura in morbi male riam agit a unde nisi cito muteotur in melius, in acutissimis morbis certam perai. ciem sere demonstrant; in mitiori morbo longitudinem , & difficilem crisim .
VEL ET TENuIOR, MAGis UE A u RA . Designat enim talis urina , retineri in eo ore illa, quae per has vias natura. liter de corpore evacuantur . Mea nempe& sales sanguinis aeriora reddita , magis adhue nocitura, quia in febre acuta continua putrida omnia citius in eorruptelam vergunt , quam in sanitate . Observatue& talis urina qua adoque, dum sanguis in. flammatoria densitate immeabilis redditus aquae , quantumvis copiosae ingestae , m, stelam respuit; unde tune potus assumtus statim per urinae vias elabitur. Hi ne patet ratio illius asserti, quod apud Minoiserarem Coac. Praenor. Num. s79. tom. 8. p. 886. b betur: Mala est quoque uia. na quae post polum cito Mingitur, maxime in pleuriticis per neum iris . Me &alibi tenuem & fulvam urinam damnavit, dicens : Quoad autem urina fulva & te. nuis fuerit , erudum esse morbum signifieat; s vero εκ morbus longus fuerit, uri. na vero talis , periculum est . ne susticere homo non possit, quoad concocta si uri.
264쪽
Vide ivtur & illa, quae de tali urina in Commentariis 3. 7ia. dicta suerunt. PARCIOR , Μ IN us RE INENDA . ob eandem causam damnatur & urina pati, eior, quia designat diluente vehiculo orisbum sanguinem non posse suppeditate sucfieientem lymphae copiam , per quam exsanguine eluuntur acriora. Unde & plerumque parcior talis urina acerrima est &st tanguris sa , continuum & molestum me. tendi conatum efficiens . Pessimum pariterrenum est in his morbis , si absque vo. Iuniatis imperio insciis aegris elabatur uriisna; tunc enim semper insignis terebri laesio per morbum adest e unde fere tantum in delirantibus , phrenitieis, eomatos s &e. apparet hoe symptoma . Monuit hoe Hi
tibiss effluunt, pereiciose Prorrhet. Lib. I. rext. 28. tom. 8. 738. . Et deinde subiungit e Num ab his meismur , ac si Iedimentum eonturbaυeris : nempe pertur ba ae & subiugalium urinis similes . Et alibi Coae. Praenot. num. 47 . tom. 8.pag. 8 p. : υποι latet tirina moridens , pxdendum contrabitis , desperati . Hujus textus aliam tamen lectionem , quae melior videtur, habent Foesius Se Dur
latet urina procidens ad pudendum , exsolvuntur desperati.
PEN Tis . Designant enim haee omnia , sensorium commune a mei ; unde deliria , eonvulsiones, &c. metuenda sunt. Videatur de his Capitulum de Tr more FebriIi; uti & illa, quae in Commentariis 3.7o a. de his tanquam futuri delitii notiς dicta suerunt. Illud autem symptoma. quo aegri tachim quasi refugiunt, solus sere notavit Hippocrates In Coae. Praenot. n. 6 I. rom. 8. pag. 8ss. atque πρὸ ι χέρα ἁ-νωίσσοντοι, ad manum exsilientes . vocavit, & male habere monuit. In talibus enim aegris, dum Medicus digitos carpo
admovet pulsum exploraturus, manus subito resilit; si rogentur, quare manum retrahant, dicunt, se hoe nescire. Videtur tunc in sensorio communi tanta iret. tabilitas esse, ut a levissima etiam neo rum, in dissita quamvis parte corporis , mutatione turbetur totum ; unde brevi eonvulsiones instare metuendum est. Ob eandem eausam in his aegris oeuli tumeti refugiunt ; quod pariter perniciosum in morbis signum esse Hippocrates monuit Prognostis. Sentent. Io. t. 8. p. yy7. 7.ΟCuLI Quo LuCTuosIon Es. Ad omnia hare attendendum est et unde optime Censor Lib. 3. cap. o. pag. I Io. iussit ,
ut Medicus neque is tenebris, neque a cupire aegri resideat, sed illustri loco .adis
que cubantis perspiciat. Oculi autem plurima & eertissima signa dare solent in morbis: nee mlhum, eum & in sanis an mi assectus varios in oculis observare iticeat , & prima ingruentium morborum indicia saepe in oculis appareant . Dum quartanarium paroxysmus iamiam prehendet, pallor oculorum adest ; dum in syncopem delabetur homo, solitus oeulorum splendor minuitur prius. Ex oculis suturum delirium praesagire noverat μ' pocrates vide Commentaria f. Ioz. . In debilibus, post morbos praegretas, hominibus primum renaseentium viriam inia dicium maior oculorum vigor dare solet. Unde non sine ratione dixit Hippo iter idemicor. 6. ιοm. p. pag. 3os. , Oc ti xt valent, ita totum crepur. Pessimurn ergo sanum in morbis est, ubi deprava tur naturalis ille oculorum nitor & splendor, qilii ab aequabili vasorum impleti ne, & assidua tenuissimae lymphae irroratione , qua oculi detergentur, pendet a. Unde in moribundis sieci, squalidr, & pulverulenti apparent et obvolitantibus enim in aere pulvistulis brevi deturparentur oculi , nisi frequenti palpebrarum nictatio. ne, & tenuissimae lymphae ablutione, depurarentur continuo . Hi ne circa moris
rem, & desectu illius liquidi, & dum in. sensiles iam & hebetes jacent aegri, non detergentur illae sordes , sed accumulantur a
265쪽
ς 3 FEBRIS CONTINUA PUTRIDA. asy
tur, di luctuossisimam instantis iam mor. Si quid horam auiderit, mors praxim. estias inraginem exhibeat ; vulgo etiam sa-
tale hoe signum distinguente, dum dicunt is hebro en abolito iam visu, .
Unde in mares in Pragnost. Sentent. a. tom. T. p. 397. pro malis & pernicio. sis signis habuit, si oculi pervenantur, aMt
alter altero minor sit , Dei alba scierint rubra , aut Γυida , vel venuia nigre in iliis
Fur, aut sordes eirca oculos appameam , aut
ibid. pag. 864. habentur ; ubi & additur,
si circa oculos tenuem coπcretionem auam ha
ab inspissatis & collectis humoribus nata , visum obscurans in moribundis saepe apparet . Hine etiam dixit alibi in Proων erie. lib. I. rom- η. pag. 7ῖ. : Oeolus hebescens α χαυς-κινον praυum , in fixus G saliat.
nosus malum . Contra vero pro optimo si.
gno habuit oculorum nitorem in morbis ;unde dixit in Coaeis num. a18. ibid. pag. 864. : Octilorum piactas , O auia litorum ex nigris vel Γυidis Iura si ri , criticum .
Quandoque etiam accidit, ut aegri vultus moerorem exprimat , interdum cum
lacrymis, aliquando & sine eis, licet nomdum tamen adeo squallidi oculi appaream: si rogetur tristitiae causa, negat se tristem esse . Pessimum semper hoc signum est , quod aliquoties in aegris vidi. Inter mala
autem signa recensuit etiam HippocrMer in Prognosticis Sentem. II. ωm. S. P. yyy s Aphor. si .ses. 6. tom. p. pag. 28 - , si per somnos , palpebris non commissis , asi. quid ex albo stibappareaι, neque ex Harrhaea Mut ἴμrganiis poιione hoe factum fuerit, neque ver hoc modo dormire selisus sit . Admoduin enim lethale hoe signum esse monuit . Uti etiam si in f bre uan intremis. rente , labitim i palpebra , supercilium, asculus , aut nasus pervertatur ; si nou υ
Dio REs . Hae sunt illae lachrymae , quae in moribundis toties apparent ; unde &Poetae media in morte natantes oculos di. xerunt . Damnavit has Hippocrates ibid. sement. Io. pag. 97. , quando absque causa lacrymis madent oculi: si enim au.dito mortis periculo, vel cara dum pigno. ra vident , illacrymentur aegri , bonum potius signum est , cum solitis tune in veantur animi affectibus. Unde alibi Ε-pidem. 6. textu a I. tom. p. pag. 38o. tu acutis , mati habestibias aegris , Loluntariar lae mas ιρaeas dixit ; invitiintarias υ ro mur . Imo non tantum in febribus , verum etiam in aliis morbis idem obtine. re monuit Aphor. 32. Iect. 4. ιο. yl. I 8. . Unicum tamen excepit casum, in quo lacrimae in voluntariae fiaturae eris eos , pernarium haemorrhagiam , signum dant f si nempe tales lacrymas alia pessima signa non comitentur . Ita enim habet Epidem. I. tom. p. pag. 7s. : Quibus in se. tribus aetitis, maxime in ardentibus, luci. tae effluunet lacumae , illis sanguinis e nari-
liqua perniciosa non his erint e male enim labentibus uos haememrbagream , sed move Fortenduαι . Monuit autem Galeaus lib.
a. Met Lod. med. ad Glaucou. cap. Misimo ,
Tom. Io. 8ae. 365. Medicos , ne perterreantur , licet talem aegrum delirare &subsilire viderunt, si una eum lacrymis involuntariis alia signa siturae haemorrhagi narium adsint , ut capitis dolor, qui a rea non adsierat , colli & eeruleis tensio& dolor, iaciei palpitatio , oculorum L bedo &e. Tunc enim omnia haec hum Ium sursum te enitum indicia esse dixit. Imo adeo indubitatum signum dare lacrymas illas in voluntarias tunc credidit . ut asserat in tali casu, qνod si inviti iliaco. ment- ,- aut splendores se eernise sibi et t.
Mantur , aut monos admoveaut naribas ,
266쪽
Haee sunt illa praecipua signa , ex quibus tet . simul etiam apparet, quod progno- eone ludimus, sebrim aeutam continuam pu- sis in his morbis non adeo pendeat ab in tridam admodum periculosam esse , 8c in tellectis eausis , sed certa habeatur ex si . mortem tendere . Quo autem plura ex gnis laesarum lanctionum, quae docent m a. pessimis his signis simul adsunt, eo pejo- jorem vel minorem reeessum morbi a sa. rem & lethaliorem morbum esse , satis pa- nitatis conditionibus.
f. 31. CEd ubi somnus dissicilis & male cedens, pustulae purphreae, vel lividae
corpus deturpant, hypochondria tensa dc inflata, sere moritur.
CEDENs . Quanta mala vigiliae in febribus faciant, ad j. o8. die lam filii, unde& patet, quantum boni a placido & paca. to somno in morbis expectandum sit. Prae. eipua enim spes in eo consistit , ut blando somno reiecti aegri molestias motbi sa-cilius tolerare possint, si eque sufficere aderi sim vel solutionem morbi usque . Ubi autem somnus dissicilis est , & turbulentus, eum terrore sepius excitantur aegri , vel licet profundo somno demersi iacuerint , evigilantes tamen inde nullum levamen sentiunt , sed potius aurum eorporis d. fatigationem, & majorem debilitatem per.eipiunt hine in angusto spes est, & se. re semper lethalis eventus morbi erit, &pessima sequentur symptomata. Undere
pocrates Proνrber. lib. I. Tom. 8. pag. 77p. turbulentas & serocissimas ex somno ex. eitationes damnavit tanquam eonvulsivas:& alibi ApEM. O . sin. 4. Tom. p. pre. 17 . in febribus ex somnis pavores auteonvulsiones malas pronunciavit: quin imo universale hoe axioma practicum posuit bor. r. s .ci ibid. pag. 43. I r morbo somnus Iab-- faeis, urbao, si N.
nis in morbis sint tales pustulae, pluribus demonstratum fuit ad 3. 23, ubi de exanthematibus librilibus agebatur: sunt enim quasi necisses , & gangraenosam morbi imdolem denotant . Notandum tamen , has pustulas rite distinguendas esse a maculis illis purpureis & lividis saepe, quae in sco huticis eorporibus in levibus etiam it,bribus quandoque apparent . Sed maeulae illae corbuticae magis irregularis figurae sunt ,& latiores plerumque , & ex lignis stombuticae cae hymiae praegressae , & absentia malorum symptomatum, cognosci P
HumcΗoNDRIA TENsA & INFLATA . Quid proprie praecordiorum , sive hyp chonditorum nomine, veteres Medici inteI-lexerint , in Commenta 6. 7or. dictum fuit ; patuitque tunc , cardiam vocatam , hypotondria stricte dicta , & epigastrium hue referri, ubi hepar , lien . ventriculus , pancreas &e. continentur . Videtur Hin crater in morbis semper sollicite observasse , quomodo se haberent hypochondria , atque inde plurima praesagia tam ad salutem , quam interitum , deduxisse . Universalem autem hane regulam practicam tradidit
Optimum quidem Omehondrium es , si M.
loris evera , m molis ae aequabile , . in λαινὼ m in sinistris . Inflammarum autem, μι dolorem a erens, aut tensiam, aut dextrum a sinistro varium, aut contra sinistrum a dextro , hae omnia attendere oporter Hippocras. in Prumst. rom. s. pag. 6io P. In Coacis autem Praenotionibus num. 28o.
minis es, si επροσεο-ritim inflammarum, Daqualiter se habent , aut dolens fuerit .HC reliquis aurem damnavit , si inflanimatorio tumore attollerentur hge loca ;& merito , eum viseera hie locara pessia me affecta esse hoe demonstret; & vel subita mors , vel perieulosa admodum suppuratio , .in his locis tunc metuenda si arratque ideo dixit di rimor otem istirus indolenν iis Θμebouisio pessimus quidem , si
totum ΘΠehondrium oecupaverit e se uero in altera tamiam parte fuerit , minui perim
cuiUM , qui iis Miseris . Visum sit Heantraira rumores in initio quidem , periculum
267쪽
υ 33. 736. FEBRI CONTINUA PUTRIDA . disi
os mortis brevi furarae; si vero febris vi- stimandi s-nt . Unde videri posset , ae fige una diem is erra , nec tumor intereas fidis, in suppuratimem υenitur in Pr gnostic. rom. 8. pare. 612. 6r Coae. Pra not. num. 28 I. ibιd. pag. 867. . Monuit tamen, quandoque in primo talium morisborum circuitu , narium haemorrhagiam accedere , & 'plurimum prodesse , unde iussit, ut attendat Medicus , an aegri capite doleant, aut visus hebetudinem percipiant ; quae sanguinis per nares eiu uxuri signa sunt . Hypocondrii enim tensionem , tam in dextra, quam sinistra parte, inter signa suturae narium haemorrhagiae numeravit Didem. I. ιom. p. pag. 6 o. c in Prognost. tom 8.' pag. 682. : sed & li. mul diserte monuit , talem tensionem tunc sine dolore & inflammatione esse . Patet ergo , hypocondriorum tensionem semper
malam esse , si dolor simul adsit , licet quandoque , imprimis in junioribus , salutaris narium haemorrhagia in morbi initio in.
Minus quidem periculosos agnovit crates Ibid. pag. 614. tumores hyp ehondriorum molles & expertes doloris ,& qui digito pressi ceduat statulenti enim illi videntur esse , si hypochondria stricta dicta occupent illi tumores , in ventrieulo, Aut intestino colo videntur haerere potissimum . U c alibi Epidem. 4.
suburι tumores, qui magna quidem ex Parinles molies sunt , maximeque prementi si quid submurmurarit , non admodum mae gui exi.
hyp ondria tensa & innota non semperpto pessimis signis habenda forent. Verum
hic concursus plurimorum lethalium signorum coli sideratur, cui si talis instatio& tensio hypocondriorum iungatur , merito mortem instare coneluditur. Fit enim tum vel a putrefactis humoribus elasticam materiam generantibus I uti etiam a resolutione ventriculi, & intestinorum , unde non amplius dilatantibus causis resistunt, sed miro modo expanduntur ἰ quibus quandoque jungitur inflammatoria dusensio hepatis & lienis . Unde' etiam in moribundis saepe totum abdo mea in aequabilem tumorem attollitur: quod & notatur in ultimis illis Aphotismis 8.
3phor. 19. tom. s. pag. 331. 3, qui tamen a multis non habentur pro genuinis . Postquam enim plurima alia lethalia iam orbis signa enumerata suerunt , subjungitur .' Interituris signa hare manifestiora fiant, oe veσι rer attolluntur , insantur. In Commentariis autem ad hune loeum Coarterius ea sum narrat pueri, cui quartana febris in acutam & continuam ver saa suerat : misero huic ante mort/m abdomen instabatur , & post mortem aperinto abdomine status eum son' erupit: pr eul dubio elastica materia, per putredinem genita, abdominis ea vum implente . Pa. tet ergo ratio , quare bypocondria tensa& inflata in continuis putridis pro lethali signo habeantur.
f. 36. Uratio ante tradita pro indicantium varietate, si 'aptomatumve. a sementia, aegri conditione, statuque morbi variata nihil singularis requirit. Curatio febrium generalis descripta f.
198. atque postea sequentibus paragra. phis fusius explicata , pariter hie locum habet , adeoque ibi dicta lusticient . Ut autem generalis haec febrium curatio sin. gularibus ea si bus applicari possit , debet simul cognosci , quaenam iunctionum laesiones adsint , & qualis degeneratio solidarum & fluidarum paritum obtineat inde enim indicantium varietas nescitur .
In synoebo pulti da videantur dicta .ad
Tom. III. g. 73o. novimus a naturali statu plurumum degenerare humores s quandoque in spissitudinem inflammatot iam tendere, aliquando etiam in nimiam dissolutionem vergere I adeoque & morbum , quamvis nomine eundem , saepe diversam omnino medelam requirere . Duplex enim genus talium librium observatur utravique continua , utraque humores corrum.
pens , & laedens sere omnes eorporis su ctiones . Una, inflammationem validam
268쪽
FEBRIs CONTINUA PUTRIDA. f. 7Τs. 737.
eomitem habens , in crassioribus humori. tur; sive insummatoria sanguinis densitas bus & majoribus vasis haeret , calorem ma- ante febrim praeexstiterit, sive febrili im-gnum , pulsum durum , & initio saltem petu dissipata sanguinis parte tenuiori, &morbi satis validum habet et & sanguinis inspissata reliqua , nata sueris . Summo missionem , Uysmara refrigerantia , di- enim segrorum discrimine in omnibus lueotia, attenuantia &c. in euratione re- inorbis acutis dere malignitatem illam quirit. Verum aliud talium librhim genus crepabant quondam Medici, & eardiacis observatur, in quo non deprehenditur tan- ει alexiph rmacis ealidissimis urebantur in mutatio in erassoribus corporis nostri liquidis , sed videtur in tenuioribus longe humoribus tune vitium haerere e n que tales febres adeo insignis calor co. mitatur , neque inflammatoriae spissitudinis ulla signa adsunt ; imo saepe solvuntur in morbosam tenuitatem liquida cras. si a . Interitu tamen subita virium prostratio has sebres comitati solet, & an mala quandoque adsunt symptomata, unde has febres malignas solebant vocare Medici, quae latenter adeo, absque rapudo impetu, turbabant omnia. Docuit obis servatio, talia remedia tune profuisse, quae symptomata aromatica penetrabili virtute languentes
vires erigerent , & per sadores , vel quictam saltem diaphoresin, expellerent de corpio latens illud malignum , epidemico contagio saepe susceptum ; uti in peste. & sebribus pestilentialibus dictis o
servatur . Unda haes remedia alexipbam maca vocaverunt : qualia Imprimis ab omni aevo laudata suerunt , ruta , scor
dium , angelica &c. in quibus penetrabile aroma adest ; dum. simul non adeo magnus metus est , ne per horum. stim v. los nimis augeatur febrilis motus ; im. primis s aquae insula potentur . In hoc febrium genere venae sectio , .lysmata ,& similia debilitantia nocerent potius . Verum dum talis medela adhibetur illis febribus , quae inflammatoriam sanguiliis densitatem comitem habent , omnia in pejus ruunt; uti suo tempore toties doluit
Unde Ddiniamαι In Schedula Monitoriade noυae ser. ingressu pag. 68ι. qui generoso ausu solus sere se huic torrenti opis posuit , non dubitavit dicere , quod malignitatis illud vocabulum . humano generi ipsa inventione pulveris pyrii lethalius fuerit , dum illas imprimis sebres malugnas vocarent Mediet , in quibus intensor prae caeteris inflammationis gradus aderat . Attentus tamen ad omnia mortaphaenomena Modicus facile distinguet se-bres , inflammationis participes , ab aliis illis continuis putridis , quae ob anomalassibi tam debilitatem , dc simul remissorem caloris graduin plerumque malignae vocantur. Cum autem
praecipuus curationis cardo in illo imis primis versetur , ut justo moderamine sebtilis impetus regatur , ne nimis inclinietur, vel torpeat videantur illa, quae de hae re in Commentariis f. oo'. 6 o. 6I I. in cura generali febrium dicta 'Duor , eum etiam & symptomatum vehementia, uti tunc notatum fuit, nimii impetus se lallis signum det, & imprimis caloris in-rens ras , patet , ad haec praecipue atten
. Pro varia autem agri condiιione que ad aetprem , sexum , temperiem &e. quan-0denhamur . Maligna enim sebris non omnium dierum morbus est, & longe stequentiores febres inflammatoriae observandam in cura diverstatem requiri , nemo
dubitat: verum & de his in Commentariis 6or. & reliqua cura librium generali , abunde dictum fuit ; uti etiam de illis , quae varium morbi statuni , in ascensu , summo vigore , descensu , spectant. Adeoque ex illis sebrium continua. rum putridarum curatio petenda erit.
f. 737. T IAs dixit συνδηους Vetustas, Continentes Schola, quia nulla in his A X fervoris remissior vero , sive continua 727.
Continuae remittentes. quae Continua febris proprie vocanda erat illa , cuius omne tempus tantum una
269쪽
accessio erat a principio ad solutionem usque , uti in Commentariis 727. di. suit. Illas hodie Continentes sch Iar Medicae vocant, sive eramοχει, uti usu
obtinuit, de quibus iam actum fuit. Ubi
vero notabilis remissio & exacerbatio ob. servatur in .sebre , licet caeteroquin con tinua fuerit, tune vocatur σι-εχης , sive continua remittens. Apud Ueteres tamen Medicos er εχεει πυρετοι' latiori significatione sumptae fuerunt ; imo & videntur hoc nomine vocasse quandoque illas se. bres , quae hodie σαυοχοι dicuntur , uti ex Galino Comm. Didem. r. 9. p. 85. . patet, qui sie habet : Continxae
intermistretis nomine bifariam Veteres uti videntur . Continuar namque febrei appeL aut interdum quidem omnes, qua ad intrigritatem πυρεξ ἰα non desinunt. Intr dum vero non omnes . quae ad inregritatem
febris non des uni, sed tuas solar praecipue ,
quae ad iudicium usque nullam permutatio. nem sortiuntur . Ita vera m intermittentes ioterdum quidem illas solas nominant, quae γ iotegritatem demunt; interdum vero, qMae ad integritatem mcl desinuot , seis insi-g'er faciunt partistitar m aecusontim mia. rationes in principium , is ememum i vi-gον- ω remissionem, Addit deinde, quod juniores Medici nonnulli sebres illas, quae
nullam insignem murationem sortiuntur , vocaverint non continuas σωνεχῶς , sed coctinentes σαυοχους , illas vero solas , quae ad integritatem non desnunt , sed remittunt tamen , & denuo exacerbanis rur, eontinuas σαυεχῶι dixerint. Ueteres vero Medici has sebres continuas remittentes vocaverunt quandoque conti. nuas, quandoque & intermittentes . Ubi enim eum continentibus hodie dictis se-bribus comparabant , vocaverunt inter. mittentes , & contra si conserebant cum illis febribus , quae ad integritatem desinunt, dixerunt continuas : tint enim inister continentes febres, & intermittentes quasi mediae. Haec monenda videbantur , ne cons sio quandoque nasceretur illis, qui Medicinae addiscendae incumbentes Veterum
FEBRIS ARDENS.f. 738. Uas inter Causas , sive Ardens dicta febris meretur singulatim discuti ob frequentiam, discrimen, sanandi laborem.
Ab insigni ardore , quo affliguntur accuratae tertianae indicta , eo solo differt ,
aegri hac febre decumbentes , febris aris . quod neque cum rigore invadat , neqse addens vocatur; unde dc υσοι, μα του ab urendo, dicitur. Ad continuarum remittentium speetem autem reducitur se. bris ardens proprie vocanda , quia mani se- stas exacerbationes habet, neque continuo tramite absque mutatione ad crisin usque
decurrit, uti in synoe his, sive continentibus febribus observatur . Illud enim omnes , qui de ardente febre scripserunt, auctores agnoscunt . Sic Celsus i. c. T. p. I 3 . de curatione febris ardentis agens mo. net, in ipsis Moessionibus oleo in aqua ἀ- grum refrigerandum esse oec. Sita pituita inmmacho coiis , incit ara iam accusone , vomere cogendias est. Et Galenui da Crim. i. a. c. 6. t. 8. 4I3. dixit , quod exquia
integritatem deventu . Pariter & Hippo-erates plurimis in locis de febre ardente agens meminit exacerbationum , quae diebus paribus . vel imparibus fiunt , uti postea dicetur . Quamvis enim ob caloris intensitatem .& aliae sebres ardentes dici possent x Galen. u. & quaudoque re vera ab auctoribus , recentioribus imprimis , sic vocentur febres continentes , eum in iliis calor digitum langentem
quasi pungens vide g. 73I. sepe percipiatur ; imo & Hippocrates vide Gommporaria f. 3s8. sebrim , ubi vehementissima est, τυρ, id est , ignem: vo
care consueverit et obtinuit tamen hodie usus febris ardentis nomen 'dare febri continuae remittenti , quam urens se te
270쪽
ealor & reliqua symptomata , sequenti
paragrapho enumeranda, comitantur.
Ubi ergo febres intermittentes , quo tidiana & tertiana imprimis, prolungatis vel & duplicatis paroxymis, nullum tem pus a febre liberum relinquunt , possvnt in febrem ardentem ti pericolosissimam mutari : unde dixit Hippocrates .Aphor. 33. Sect. q. t. s. p. I 62. G in Coac. Plaenotin. II 8. r. 8 Iag. 838. : Quae febres non intermittentes rertio quoque iste vehementiores fiunt , periculosiores s quocumque autem mois
Eo intremiserint, citra periculum esse signia feri . Tale videtur svisse illud genus. se. brium, quod a plerisque Medicis appellari dixit Celsus I. I. c. p. II 6. nempe alterum illud tertianae genus, longe Ierniciosius , quod tertio quidem
die reverritur , ex octo autem cre quadragia.
ta horis fere sex triginta per accestonem occupat, interdum etiam υei minor , vel plus , neque ex toto in remissione desistit, sed iaη- rum Ieυius es . Patet autem illam hemi. tritaeam Celsi esse tantum tertianaya protractam adeo , ut vel nulla , vel exigua admodum intermissio fiat ; verum. , uti satim dicetur , hemitritaea Galeni a tali febre distinguitur. Si iam tertiana dupli. cata fuerit , sic ut secundo die novus Paroxysmus accedat, respondens illi, quiquarto die sequetur . talibus paroxysmis protractis duplex tertiana in continuam remittentem facile vertetur ; videturque
Celsus Ibidem tertianam duplicatam sub quotidianae nomine descripsisse , imo
etiam quotidianam sebrim cum continenti sere confudisse; se enim habet: Quo. ridiane vero variae sunr &e. Rursui aliae sie desinunt , ut ex toto sequatur integritas ratiae sie ,' ut aliquantum quidem minuatur ex febre , nihilominus tamen quaedam reli.
quia maneant. , Avec altera accesso accedat : ae saepe aliae vix quidquam, aut nihiι remittunt , sed ita , Mi coepere , continuant. Deinde aliae fervorem ingentem habent, alis tolerabilem : alis quotidie parer suur , aligimparer ; atque iuυieem altero die leniores ,
Illas autem febres continuas remitten. tes , ex tertianarum paroxysmis prod
ctis & duplicatis natas , quae tertio quo.
que die exacerbantur , maluit Galenus vocare σει reuοφυμι sive tertianarias, quas hemitritaeas , quia ad tertianae naturam. accedebant , & sere ad intermissionem. perveniebant Comm. a. in I. 6. Epidem. t. p. p. 4IO. De Febribus I. aia c. a. i. 7. p. Ia8. I 29. . Hemitritaeam autem.
sebrim dixit illam , quae ex quotidiana febre continua, id est remittente quidem, sed non penitus intermittente , & tertiana intermittente si GaIen. de febr hur i. a. c. 7. o. p. p. 33 3. , illamque se-bris speciem solam sic vocandam voluit,
quia pro altera sui medietate tantum tertiana est, cum febres continuae remitis tentes , ex tertianae paroxysmis duplicatis & productis naiae, totam tertianae Na
turam habeant . V1detur imprimis ideo hae adeo sollicite distinxisse , quia quotidiana tum sebrium ortum ex pituita putri , tertianarum vero ex bile flava deducebat Ibid. c. 3. oe q. p. Iz9. I 36.. ἀideoque in curatione ad distit,dias harum febrium. causas attendendum volebat , licet ex binis his missis unus exsurgeret morbus , hemitritaea nempe sebris . Imo non improbabile videtur , quandoque &acutam continuam cum tertiana, vel quotidiana intermittente misceri posse', sicque alia libris hemitritaeae species esset , di quidem pessima , dum continua febris uno tramite pergeret , alternis interim diebus , vel singulis , novus paroxysmus
libris intermittentis accedens omnia mala augeret. Videtur & talem continuae libris cum intermittente complicationem notanis De Crisibus i. a. c. 7. t. 8. p. 6 6. , ubi de febribus eompositis, & inter se mix- tis agit ; se enim habet : Febres qMidem
neris , vel untur Deciei eum aliis eiusdem
speciei ; est vero, quod oe differentes complicentur ) . Nam quotidianae tertianis , . his quartanae ; m eiusdem speciei inter se
plerumque complicautus . Sic ut quandoque tres quartanae periodos id est quartanam triplicatam idem homo habeat . Sed hos quidem cogno cere, . non est omnino disseile .