장음표시 사용
151쪽
r 8 De Τheologicis Disciplinis
rum profiteatur in sacramento Eucharistiae Christi corpus, At sanguinem contineri: quod perinde est, ac dicere , rationem sacramenti congruere permanentibus panis, vinique speciebus, non Christi cor pori aut sanguini: alioqui dicendum foret, sacramentum contineri sui, sacramento . Id vero , inquiunt, crit manifestius si ratio siqni sensibilis, quae inest cuique sacramentorum , attendatur; non enim
quae latent, sed φare iugeru't oeciem fui, signa possunt appellari. Atque haec sententia inter Scotistas, aliosque vulgaris potest ab uno.
Uerum pugnant contra Thom istae quidam cum Sylvio in quaest. 3. art. i. & Estio dist. VM I. f. I. & contendunt sacramentum istud esse Christi eo us S sanguinem, non absoluth, sed quatenus contineniatur sub panis , vi vini accidentibus , subnixi proximis argumentis . Principio, aiunt, Eucharistiae sacramentum adorandum est eo cultu, quem appellamus latriam : est animarum cibus , atque viaticum tconfert etiam gratiam, & suturae gloriae pignus, ac symbolum est. Species verb non sunt kl, cui fideles exhibent adorationem latriae ;non illae sane. sed Christi corpus S sanguis enutriunt animum spiritualem . dicente Domino Ioan. νι .s6. Caro e uim mea verὸ est eibat, di sanguis meus verὸ es potus: neque species praesignant gloriam caelestem ac sempiternam . Deinde , inquiunt, species ante consecrationem aderant, nec tamen erat tunc sacramentum et ipsumque sacramentum conficitur ver his consecratoriis , cum species habuerint praeexistentiam suam ante prolationem horum verborum. Postrem bcontendunt infirma esse oppofitae sententiae argumenta ἔ quando enim
dicimus corpus Christi contineri sub saeramento, sensus est illud existere sub speciebus fieramentalibus, aut nobis exhiberi sub visibilibus
fgnis tunde non sequitur corpus Christi non esse sacramentum; quem admodum , ait Sylvius, ex verbis Apostoli M. ad Corinth. V. t 9. Deus erat is origis, cte. non insertur Christum non esse Deum , sed Deum factum nobis esse visibilem in Christo , qui Deus est. Ipsum . quoque Christi corpus est signum sensibile ratione specierum , sicut Deus apparuit nobis in Christo ratione assumptae carnis . Arbitror ego utramque sententiam esse probabilem; & reiicio uuntaxat comparationem nuper productam. Enimverb Christus Deus est, atque inter divinitatem, & humanitatem ipsius reperitur jubstantialis unitio: sed hane minime asserere possiimus inter Christi corpus S species panis, nisi subscribamus Lutheranae de Impanatione haeres , hoc eodem libro oppugnandae. Oua unione sublata , non redideretur, Deus es Chri ius, nisi sorte sensu Nestoriano. Atque ita
non est satis castigata Iocutio, Christi Corpus es saeramentum, nisi sic accipiatur, Christi Corpus est sub saeramento ; quoniam inter Christi corpus , ct visibilia signa non intercedit illa unio, quam dicimus
152쪽
Liber Trigesimus tertius. Cap. I, 2.3 s
cimus Dpostatieam. Verba quoque Apostoli, Deus erat istari μmaudam reeosellians sibi, Dei nomine non singulare in Christi per nam, sed vel Patrem , vel totam Trinitatem , cui pro nobis satisse eit , significare mihi videntur. Ad omnem ergo sophisticam prolixi
tatem vitandam , dico sacramentum Eucharistiae utroque constare,
sanguine, & utrumque dici sacramentum; sed neutrum sacramentum esse , si separetur ab altero. Id verb demonstrant ea, quae subiniicio, momenta . Cap. Hoc est, de Consecrat. dist. a. hoc expresse, iis duinque verbis traditur , & licet idem eaput proferatur ab Estio ad demonstrandam sententiam secundo loco positam ; non refellit tamen priorem : immb distinguit sacramentum a re sacramenti, his verbis ro igitur saeraisentum , ct rer saeramenti , idest , eorpus Gribit . Ceterum eo loci , etiam corpus Chri sti, quod est faeramenti res, dicitur sacramentum , Caro carnis, tyr sanguis saeramentum es sanguianis: quoniam scilicet, taelestis panis, qui verὸ Gripi earo est, suo modo meatur corpus Christi, cum revera sit faerameutum eo oris Chrisi, illius videlicet, quod visibile , palpabile , mortale in eruce est suspensum; vocatur gae ips/ immolatio caruit , qua Sacerdotis manibus fit, Christi possis , mors eraei is , non rei veritote , Ddsigni-
fleaste sterio. Ita Lansrancus Cantuariensis, qui circa an. los P. adversus haeresim Berengarii sedulam, egregiamque navavit operam ,& ex quo desumptus est ea non , me es, Prospero Augustini discipulo communiter attributus. Praeterea cap. Malli, I. q. I. num. 8 . inquit Gregorius: Sunt autemsacramenta, baptisma, ebrisma, eorpus ct sanguis Christi; quae ob id sacramenta disuntur , quia sub tegumento eorporalium rerum virtus divina secretius sautem eorum. dem saeramentorum operatur. At opinio eorum, qui putant sacramentum Eucharistiae situm esse in sola consecratione , sive , ut placet Calvinianis , in sumptione sacramentali, apertissime salsa est et & quantum ad secundam partem. haeretica. Falla est prior opinio; non enim consecratio, sed res consecrata est sacrosanctum signum, ac sacramentum: nec quidquam OL ficit, quod sacramenta constent sensibili materia, atque formata; quippe necessum non est ut forma ipsa permaneat, dum sacramentum manet ac perse Uerat, quoniam, ut ostendimus Volumine v I. pag. IO a. non habent partes, quae sacramentum Constituunt , cum principiis physicis aequabilem analogiam . Ex quo insuper sacramen tum permaneat consecratione transacta , evidenter consequitur mainximum inter ipsam consecrationem , ct sacramentum reperiri discrimen. Calvini verb sententia eo directa , ut deneget in Eucharistia veram corporis & sanguinis Christi praesentiam, infra argumentis plurimis confutabitur. Nuac sat est animadvertere, confici lacra- mead
153쪽
r so De Τheologicis Disciplinis
mentum , quando Verborum formula accedit ad clementum sen fibile: quod fieri ante Eucharistiae sumptionem manifestb commonstrat Ecelestastica Liturgia . Profecto quod inquit haeresiarcha , Christum duxisse , Aee ite ct mon eate; sacramenta consistere in actione quadam mystica , ut ablutione , unctione , absolutione , nulluinque sacramentum esse absque subiecto illud recipiente ἰ probat tantum is modo eatenus sumptioπem sacramentum vocari, quatenus illa n his applicatur virtus sacramentalis 2 probat Eucharistiam ex Christi praecepto sumendam esse ἰ probat denique praeter subiectum , a quo consecrata symbola communicantur, in hoc sacramento , quod per manens est, dari aliquid divorsum ab actione transeunte , in quo seris vetur vivificans Christi caro: quae omnia ultro, libenterque concedimus. Legi potest Maldonatus q. a. de Euchar. pag. I . nobis enim ad quaestionem propositam properantibus consilium suit haec tantum praemittere, ct scholasticas quaestiones complures compendici tradere, ne tempus his conscribendis libris concessum, rebus utilioribus S gravioribus subtrahatur.
Pertrastantes igitur de Eucharistiae institutione, cum vulgaris sententia sit Eucharistiam institutam a Christo postrema coena, postquam cum Apostolis manducavit Iudaicum Pasicha: Venit priori Ioco inquirendum , qua die mensis Nisas immolaretur Phase . Nam Aloysius noster Legionensis, ejusque insignis discipulus Basilius Poncius
contendunt argumentationibus plurimis mactatum agnum Iunis deis cim aquarta ineunte : qua statuta sententia, obvio planoque sensu
explicantur, quae scribit Ioannes Eνangelista, Dominum celebrasse coenam postremam ante diem festum Paschae, crucique assixum in panehatis Parascere, nec in solemni sesto , sed in hebdomadali die, ii
qua fas erat accusare, exercere iudicia , cunmque emere ac vende.
re: quae Omnia in memoranda illa emortuali die contigisse apparet ex historia Evangelica. Et quamquam hujus sententiae sparserint quaedam semina commentariis in cap. 23. Levitici Oleaster , ct in cap. IE. Lucae Didacus Stella , nec non Scaliger lib. v. de Emend. temporum; Poncius tamen noster in libro de e ni inici veri immolationis legitimo tempore, tanta argumenta complexus est, ut merIto sententiae illius dicatur auctor , & propugnator. Hujus quoque liber tan to eruditorum plausia exceptus est , ut illum donarit Gallico idiomate notisque illustrarit an . 169s. P. Daniel. oppugnarunt tamen acer rime sententiam iIlam, non solum recentiores, inter quos non absque laude commemorandi sunt Tournelius de Euch. pag. 228. L Herminiertom. a. de Sacram. pag. 46 . ct Carolus Vitasse pag. 4r. Verum etiam Vasquestus in I. p. disput. i a. ct ex Protestantibus Aegidius Strauehius in dissertatione de Pastacte primo , S in altera de tempore πταναισίμ, quos tantum sussicere arbitror ad quaestionem hanc diri
154쪽
Liber Τrigesimus tertius. Cap. I. Is 1
mendam. II. Sunt qui, cum persuasum habeant celebrandum sui me Pascha non luna i4. incipiente, sed exeunte, duplicem distinguunt Omeniam , seu duplex initium mensis; a conerosita luminarium , S a primo lunae conspectu, sive, ut inquiunt, Αἰ τει συνόδου , ab eo un-Hione , ψ με της φασεως , di ab apparitione . Qua distinetione posita putant Iudaeos Ierosolymitanos celebrasse Pascha servatis diebus lunae ...' τὴς φουσεως, ab apparitione priori, & die , quae ad crucifixionem Domini consecuta est ἰ ceteros autem . inter quos Christus secutus morem Galilaeorum , spectatis diebus lunaribus απο τῆς re δου, a luminarium congressu , S pridie quam pateretur . Ex qua sententia inserunt Christum manducastia supremum Pascha statuta die, idem servasse s , Iicet diverso tempore, Ierosolymitas; & crucifixum Dominum eo die, cui Hierosolymis profestus erat, non Pascha . Atque haec sententia , si vera soret, mirifice componeret omnia loca dissicilia occuris rentia in Evangelio Ioannis. Pugnat autem pro sententia ista P. Pestinronius in Historia Evangelica Gallich conscripta, & Hai duinus in dissertatione de supromo Christi Paschate, Bucherius , aliique perpau- ei . li I. Nonnulli censent Dominum in extremo vitae suae anno Pa Dcha non manducasse , ut figura immolationis agni impleretur in
Christi crucifixione. Existimant enim qui ita sentiunt, juta Domini paratum Pascha ab Apostolis, mactandum ipsa die passionis dominicae post solis occasum , ita, ut quando Apostoli Magistrum allocuti sunt: Ubi vis paremus tibi eomedere Pasiba existimantes velle ipsum celebrare Pascha more legitimo, ac Dominus respondit, De ἰυ eivitatem m. sapienter Christus usus sit discipulorum suorum ignorantia , atque intellexerit de celebratione Paschatis nobilioris , idest de mox instituenda Eucharistia , quod illi accipiebant de manducatione Paschatis legalis, sive agni typici. Nec tamen hi auctoreseoncedunt Graecis institutam Eucharistiam infermentata: sed oppositum tenent, asserentes in vespera, quae praecedit agni mactationem , omne sermentum a domibus Iudaeorum fuisse sublatum . In qua sententia de postremo Paschate a Christo, ritu Iudaico , non celebrato stilum exercuerunt viri celebres , Bernardus Lamy in differt. de hoe
argumento, & lib. v. comment . in Harmoniam Evangelicam cap. 17. TUynardus Harm. Evang. pag. rs I. Augustinus Calmet differt. de novissimo Paschate D. N. I. C. in qua demonstrare nititur sententiam illam saltim cum aliis in eodem auctoritatis gradu consistere, Tourne minus refutatus ab Honorato in animadversionibus Criticis, tom. 2. pag. 4sq. Grotius in cap. 26. Mat. pag. 2 6. & Arminiani, ac S
einiani unanimiter . Mitto diatribam Avonymi inscripta in S. Petro Alexandrino Episcopo & Martyri, quem Scriptorem habes in Urais uologio Petaviano, aliosque veteres, de quibus Calmet in differtatione nuper laudata . IV. Invabuit eadem sententia apud nonnullos
155쪽
Graecorum: qui ut facilius propugnarent sententiam suam de Euehaaristia in pane fermentato instituta , asseruerunt Dominum Cesebranse suprenaam coenam luna X III. nondum sublato fermento, nec in-ehoatis aetymorum diebus : quamquam est inter Graecos ipsos sententia communior, Christum eadem luna i I. manducasse Pastha legale cum arum is ritu Mosaicae legis servato; postea vem instituisse Eucharistiam in sermentato, sive communi, S usitato pane, nondum vetito. V. Tenent postrenab aliqui Dominum instituisse Eucharistiam , ct celebrasse simul Pascha legale statuto tempore , ct luna xi υ. Iudaeos tamen distulisse mactatione in agni in diem alteram , sive in lunam decimam quintam , post Domini crucifixionem e quod non una ratio ne explicant. Ouidam enim putant cum Paulo Burgensi receptam eo temporis traditionem quamdam Iudaicam, qua praecipiebatur, ut Paschalis solemnitas , si incidisset in seriam sextam , transferretur ita proximum sabbatum , ne duo simul festa concurrerent; Christum autem servasse dicin legitimam atque prae definitam . Alii cum Dionysio Petavio Anirn adv. in Epiphanium par. 182. contendunt anno, quo mortuus est Christus, duplex suisse Pascha, legitimum unum, quod non solum Christus , sed etiam saniores Iudaei celebraverint; praeposterum alterum , inductumque ex Pharisaeorum corruptela , quod luna xv. celebratum sit a Phariis is , Scribis, S Iudaeorum plerisque ἔ& denique nonnulli ducti auctoritate Chrysestonii, ct Theophylaeti,
putant cum Dominum , tum Iudaicam multitudinem ceIebras Pancha statuta die, & luna xiv. sed principes Sacerdotum & Scribas, ut Iesum perderent. transgretas legale praeceptum, distulisse agni Pas.chalis manducationem ad proximam vesperam: atque id sentientibus subscribunt Uossius disput. xl x. thesi I. ct 4. Carolus Sironius lib. I ii. de Republ. Hebraeorum cap. 9. & ex nostris Christianus Lupus indissertat. de S. Leonis IX. Actis p. 3. Synod. Gen. pag. edit. LO Uanie n. sis 6 s. Abierunt autem Doctores in tam varias , oppositasque sententias , propterea quod Ioannes a stirmat Christum fecisse coenam ultimam ante diem festum Poebae , pluraque narrat, quae demolitrar videntur diem Christi emortualem non fuisse diem festum: quae pariter ad eliminandum a gymum obiiciunt Graeci . Ut ergo haec dissertatio recta methodo distribuatur ; videndum est primb, quo tempU re Pastha legale suerat celebrandum t deinde an aetate Christi viguerit
duplex momenta, quarum unam Oh servarent Ierosolymitani, alteram reliqui Iudaeorum : tum, an revera Christus subiturus crucem manducaverit agnum typicum : posthac, an illum manducaverit ea
dem die cum Iudaeis, ideoque instituerit Eucharistiam in agymor insuper, an saltim Iudaeorum aliqui, si ve ut Christi crucifixioni darent
operam, si We ex recepta aliqua consuetudine, si νe ex tran Statione
156쪽
eiae sextae , mortuo iam Domino; ae tandem lvendae sunt oppositiones Graecorum , atque Evangelium Ioannis cum iis, quae scribune alii tres Evangelistae, comparandum & conciliandum est. Ita enim. Lector circa institutionem Eucharistiae percipiet dissicultates omnes , dirimet obiecta Graecorum , S Romanae Ecclesiae inviolatas traditio nes facilius assequetur, tenacius tenebit, validiusque tutabitur.
PRos. I. Pascha Iudaicum immolabatur luna XIV. exeunte, nori
ineunte , idest, horis pomeridianis decimae quartae diei mensis Nisan, ad quas consequebatur vespeta, initiumque diei xv. SPasichalis solemnitas a
Demonstratur I. Praecipiens Dominus Exodi xi r. 6. paschatis mactationem jussit ut agnus ad sacrificium selectus servaretur usquaad decimam quartam Nisan , &ab universa filiorum Israel multitudine immolaretur ad vesperam . Immolabitque cait eum universa multitudo filiorum Israel ad vesperam . Habet Hebrateus codex:
omnis Raetus Boagoga Israel inter duas vesperas. Nota , Inter duarvesperar, quae verba habentur quoque in Samaritana, Syriaza , RArabica versione, tom. r. Polygi. pag. a 4. Nihil est aliud Inter dua1 vesperas, quam inter tempus vespertinum diei xiv. & vesperam unde exordium ducit dies xv.ideoque mactandus erat agnus luna XIV. eXeunte, manducandus sub noctem diei xν. Audias Rab.
Κimchi in libro Radicum: cujus verba refert Bouxtorfius in Lexico V. . i cya vin lya , inter duas vesperas, ides, a tempore inclinarioσis solis ad Oreidentem, quod es a sexta hora, ct ulterius usque os noctem. Dicit autem, di av, quod notat duas vesperas . Nam stempore quod sol ineipit iactinare , ea es vespera una : pos occasumso Iis es vespera altera. Inter Boe tempus es illud quod dieitur Σ'a y l'a, Hinc Rah. Maimonides in Korban Pefaeb, apud Light otum in Horis Hebraicis pag. 3 6. inquit: Non mactandum erat Pasia nisi iuatrio et mactanduinque die derimoquarto post meridem , post iuge saer μ μm , pos oblatum tismiama. Iosephus pariter libro ν r. de Bello Iudaico Cap. IX. pag. novissimae edit. 399. scribit, Pasebales victimas mactarisolitas, μὰ -nii misi ἰνδυα - , a noua quidem boros que ad undeeimam. Ex Talmula quoq. in riseis per. s. habemus quotidianum sacrificium mactatum hora septima ct dimidia , oblatumque hora octava dr dimidia , o postha post tuum , ac deinde vi Ctimas purgatas ad Auem tisque diei. Videsis in Miniserio Templi Hierosol mitoni cap. X Ii. sed . I. pag. Io. Neque soli Hebrivi id tra
dunt z consentiunt nos rates , Lorinus in caput 23. Levitici, Corne Iins a Lapide, & Henochius in cap. xi t. Exodi, ac Lippomanus tu
Catona pag. 8 i. Rectὴ Lyranus: Vespera, prout his aeripitur, incipio OIU mo quarto eima diei, quia ex tune sol incipis tendere ad oecas m
157쪽
ab Illa hora usque ad prineipium noctis, potes immolari Phase. Immo.
Iabatur autem ad vesperam, quia illa hora jam pertinebat ad diem δε-quentem solemnem; is qua exiverunt de alanto . II. Haee pnstrema Lyrani verba suppeditant nobis demonstrationem alteram. Vesperam, ad quam mactabatur paschalis victima, excipiebat solemnis S sestiva dies XV. non erat ergo prior vespera diei quartodecimae. sed postrema . Probo ant. prim5 quia Matthaeus cap. XXVI I. Is .seriam sextam proximδ subsecutam ad Eucharilliae institutionem appellat diem solemnem, in qua Pilatus dimittebat Iudaeis vinctum aliquem; quod & narrat Marcus XV. 6. & Ioannes xvi ii. 39. Deinde Iosephus diserte scribit lib. lli. Antiq. cap. R. n. s. mactari Pascha in mense Xanthico, qui Hebraeis Nisan, die xiv. secundum lunam sole in ariete existente, additque ἡ vestigior Die autem quintadecima Pascba- Iem exeipit Gomorum festivitat septem dierum: ωέμ- δε-δι--
tὁ fallum foret, nisi immolatus fuisset agnus exeunte luna XIV. unde S Patres communiter asserunt crucifixum Dominum in Blemnitate
Paschali. Praeterea S. P. Augustinus Epistola xxxvi. ad Casulanumnum. 3o. diserte docet ea vel pera immolatum Pascha , qua incipiebat dies prima aZymorum, nec alio sensu Matthaeum quintam sabbati appellasse diem azymorum primam , nisi quia ejus vespera sequeute futura eraι eaena Paschalis, qua eaena incipiebat aedimum, ct ovis
immolatio mandueari. III. Prohatur insuper thesis ratiocinatione
istar Exodi xii. posteaquam descriptae sunt omnes Pasahatis cere. moniae, legitur vers. 4 a. Nox sa observabilis Domini, quando eda-xit eos de terra ZEDpti, hane observare debent omnes Νii Israel in generationibus suis : & νersu proximo, me est resilio Phase . I ii Deuteronomio pariter, xν i. 6. Immolabis Phase vespere ad solis ocea sum , quosaeo egressus es de alanto. Quare indubitatum est , i inmo. Iasse Iudaeos Phase vespera praecedente noctem, qua egressi sunt de AEgypto, hujusque egressus fuisse memoriale perenne pascha quotannis mactatum . Hinc Iosephus lib. xvi I. Antiq. cap. 9. pag. 87O. inquit : Pasiba enim illa fesivitas appellatur, in memoriam exitus illorum ex e gempto instituta : ΠὰΘε δὲ ἡ Η καλ-υ, ζ-.sum 4 Da την ἐς Αιγύπτου απάρσεως aut v γενομενω . At Filii Israel profecti fant ae Ramef-Ρ meus primo , quintadeeima die mensis primi, altera die Phase . Num. XXXI I r. r. Igitur tempus mactandi agni est vespera lunae x V. ad quam proximδ sequitur quintadecima dies mensis Nisan . Atque
hoc argumentum non uno ex capite confirmatur. Enim vero praecita. t. capite x Ir. Exodi vers. 4o. de nocte, qua paratis azymis manducaverunt mactatum agnum legitur, Eadem die egressus es omnis Aercitus Domivi de terra G Dpti: quo in Ioeo habet Hebraica lectio, mn Evn Caeua in eorpore diei ejus, ct Chaldaica paraphrasis ,
158쪽
Liber Τrigesimus tertius. Cap. I. Is s
nee non Pentatheucus Samaritanus , Is hae eadem die r quod nequa quam verum esset, nisi immolatio Phase facta esset Iuna decima quarta exeunte , ct coena paschalis ineunte decimaquinta . Praecitata quoque verba Num. xxxi II. I. altera die Pisase, non significant inter
mactationem paschalis, S egressionem de Aegypto intercessita diem im inimδ, commonstrant apertistinia immolatum agnum exeunte xl U. die , ct ante subsequentem vigiliam matutinam , inchoato jam die quintodecimo filios Israel arripuisse fugam: ut constat ex versione LXX. Interpretum , τὸ ἐπαυροπ τι-εξηλθιν ω ψω Ivata, Popridie
ipsius Pascha exierunt filii Israel& cxprellius Hebraicus Codex, uri mnna in erastino 'Deb, scilicet, die crastina post mactationem Paschalis victimae. Atque hoc argumentum notationibus nostris suffultum omnem, ni fallimur, dirimit controversiam . IV. Prori serendum est tamen alterum . Immolabatur Pascha in vespera spectante ad primam diem azymorum , sive in vespera , unde sumebat exordium solemnitas azymi, quae apud Hebraeos a vespera usque ad vesperam, quemadmodum & festa alia, celebrabatur, ex Levitici
XI Il. 32. Marcus Enim cap. XIV. I 2. inquit: Et primo die a omο-rum , quando Pascha immolabant, circ. S Lucas xx II. I. propiu-quabat autem dies festus ae morum, qui dicitur Pascha , atque Verissu . Venit dies azdimorum , in qua necesse erat occidi Pascha. Atqui constat ex Levitici capite xx I I l. s. S 6. solemnitatem aZymorum incidita in diem decimamquintam , sic enim eo loci habemus, Mense primo quartadecima die mensis ad vesperam Phase Domini est: ct quintadeeima die mensis hujus solemnitas aureorum Domini es. Igitur vespera ad immolationem Phase designata ea est, quae antevertit decimae quintae diei. Hoc item in loco hahet Hebraica , S Samaritana lectio , Inter duas vesperas, ct Caldaica , inter duos soles. V. Accedit argumentum petitum ex ritu, sesto , diebusque azymorum. Principio mactata Pasthali victima, debebant Iudaei noste illa comedein re earnes a fas igni, ct comos paues, Exodi x Ii. 8. Iam ergo semotum erat sermentatum . Ad haec mos fuit vetustissimus Iudaeorum investigare , num in domo aliqua lateret sermentatum , die decima quarta, antequam sol occideret, eademque die xiv. fas erat, saltim ad meridiem usque, comedere sermentatum : idque non tan tum habemus in Thalmud cap. Pefactim, per. i. verum etiam apud Maimonidem in Hamen umassab , per. a. R. Salomon , S R. Alphes,
de quibus Ligh otus in Horis Haebrateis pag. 4s8. tom. i. S in Ministerio Templi cap. xi I. seel. I. pag. 28. quae traditio non proinde rejicienda eu, quia ad nos h sontibus istis manavit; consormis quippe est praecepto Domini Exodi xxxiv. as. Nos immolabis super femmento sanguiuem hostia mea ; neque residebis mane de vitiima solem-
159쪽
Rabbinicae pag. 29. scribit non immolandum Pascha , dum adhue sermentum superest domi, ideoque die I . fermentum auferri juxta
mandatum Domini, Exodi XII. I s. vetitumque comedere sermenta.
tum die x iv. Nisen a meridie , ct delueeps, hoc est a priueipis horae
follinae diei. Quomodo ergo luna X I V. ineunte mactatus est agnus, sermento nondum sublato Insuper sacra: Iitterae septem tantum comis mendant dies azymorum, quarum prima & septima ritu peragebantur solemni: Septem diebus coma eowedetis, inquit Dominus citato cap. XI t. Exodi versu Is. quod repetitur Levitici xxi ii. 6. & Num. xxvi ii. I . At postremus dies azymorum est vicesimus primus mensis Nisan, ex eodem cap. XII. Exodi Uers i8. Primo mense , quaristodecima die mensis ad vesperam comedetis avma, usque ad diem via
oesimam primam ejusdem mensis ad vesperam. Igitur sestivitates aethmorum a die XV. non a XIV. & a Iuna XIV. exeunte , non ineunte ,
ducebant initium. VI. Nostra quoque aetate Iudaei , etsi agnum non mactant, ceremonias tamen paschales observant luna quae est, aut ab illis creditur esse decima quarta, secundis in vesperis, ct noese praecedesse decimamquintam lucem Nisan, ut inquiunt Maimonides de s Pesach cap. 6. Moses Aegyptius paullo supra laudatus, Leo Mutinensis cap. g. de Ritib. Hebr. aliique innumeri. Nec Iudaei tantum: etiam Samaritani in Monte Garigim sole occidente , S die xiv. declinante iugulabant Paschalem agnum. Videsis Harduinum in praec lata dissert. I. I V. num. II. Confirmat verb perpetuum hujus celebritatis usum antiqua haeresis Quartodecimanorum, qui tempus Iudaicum servantes luna XIV. ieiunabant, incipiebantque solemnia Panchatis, eum Fudaeorum populus fermentum abjiceret, ut inquit Eu- schius lib. V. H. E. cap. 24. pag. edit. Vales I92. Quod indicio est , primis quoque Christiani nominis saeculis Iudaeos non aliud Paschatis servasse tempus , quam hactenus demonstratum . VII. Quamvis plenilunium Nisan concurrat cum luna XI v. tamen non est lunaris orbis
rotundus, ac plenus , nisi die quintadecima ingrediente. Constat auo tem ex antiquissimorum Hebraeorum testimoniis , productis ab An tolio Laodkensium Epistopo apud Eusebium lib. V D. H. E. cap. 32. pag. ss8. nunquam celebratum pascha Iudaicum, nisi tam sol, quam Iuna pertransiissent aequinoctiale segmentum , ct haec appareret plenissima . Unde recte S. Hieronymus in cap. 26. Matth. tom. IV. pag.
126. inquit: Σuartadeelmo dies mensis primi est, quando agnus immolatur , ct luna plenissima es, ct fermentum obseeitur : S Beda in Argum. lunae q. de Myst. XI in diei: aeuartadecima aguus immolaia Φatur die, quando Iasa plena est, ct nibit ei de Iumiue deest. Ah I-Vamus primae propositionis momenta , quae me a sententia Legionen. sum nostrorum diwellunt, gravissimis verbis ejusdem eximii temporum metatoris, idest, Bedae: aeuod Dominaι L i aquil de Rat. temp.
160쪽
Liber vigesimus tertius. Cap. L Is
cap. 4s. xv. Iuva, feria sexta erueem Ueenderit , ct una sabbatorum, idest , die Dominica resurrexerit a mortuis , nulii lieet dubia tare Galbolieo , ne legi quae agnum Pasibalem decima quarta die primi mensis ad vesperam immolari praeestit, pariter ω Evangelio, quod Dominum eadem vespera tentum a 2udaeis , ct mane sexta feria er ei um , aesepultum, prima sabbati resurrexige perhibeν, videatuν inere lus. Prosecto si nefas est dubitare Christum suffixum cruci luisna xv. nec in dubium revocandum est, celebratum anno mortis
Christi pascha Iudaicum luna XIV. eXeunte. Sententia, quam oppugnavimus, Praeter argumenta aliis quoque communia proximoque solvenda capite, hoc habet peculiare, quod videatur inverisimile inter immolationem Phase , ct exitum de Aegypto unam tacitum noctem intercessisse. Superat enim cinquiunt humanum captum, intervallo diei quartae decimae Hebraeos habitantes terram Gessen ac regionem inferioris AEgypti, vasa argentea S aurea ah hominibus a se loco disjunctis accepisse commodato , tum congregatos pascha pomeridiano tempore mactavisse, deinde singulos per familias distributos manducasse agnum coctum & assum , nocte postea progrediente percussos primogenitos Omnes, commotum Pharaonem clamore suorum vocasse ad se Mosea & Aaron Memphim regiam urbem, sitam ad occiduam Nili ripam , indulsisse Hebraeis ut abirent, rediisse Mosen cum fratre in terram Gessen , congregasse simul ingentem populum, & cum universa multitudine prosectum de Ramesse, & ex tentoriis quintadecima die mensis Nisan. His eruditi viri reponunt, tunc temporis Pharaonis regiam non
suisse Memphi, sed Tani, vel Taphni, urbe Aegypti inferioris ad Niis
It ostium, nunc etiam Tunes dicta, in cuius viciniis Moysen mirabiolia patrasse testatur David Ps. Lxxv M. I a. &43. Israelitas verb iam antea petiisse vasa ab Aegyptiis, simul convenisse , ct manducasse Pasicha accinctos & ad faciendum iter paratos, dum interim primogenitorum excidium excitavit ululatum , quo permotus Pharao largitus est filiis Israel facultatem abeundi. Non sinimur haec in dubium Vertere, postquam legimuS Exodi x M. Phase immolatum quartadecima die ad .esperam , eadem die eductos filios Israel de terra Aegypti, in hujus rei memoriam Pascha institutum, & Num. xxx LII. quintadeeima die prosectum populum de Ramesse. opponere tam
apertae narrationi coniecturas , quae si admittantur, nec persistet sententia contraria, quoniam neque spatio intermediae diei possunt illa omnia contingere , est soli tenebras offundere . Domus evenisse omnia, ut narrat Iosephus lib. II. Antiq. cap. XIV. num. 6. nulla certe repugnantia, Iabyrinthus nullus. Deus autem cinquit Historicus sendens adhuc una plaga percutiendos esse Aeraptios, ut e