장음표시 사용
161쪽
prompta habeant saeri tam, praeparaster iliud deeima Xanthis; meae sis in quartadecimam c qui mensis apud inex ptios voeatur PBarmati, apud Hebraeos Asan , Macedones vero Xanthisum eum appeliant dein tit est ipse Hebraeos ducat OmniaJuaseeam portantes. Et iale quidem eum Hebraeos ad egressum expeditor baberet, ct per tribus dispoia
sitos in uno loco eos continebat. Ruartadecima autem iliaeesente omisnes , eam iam in eo essent, edi rederemur, sacrificabant, atque
sumptis Bessopi fasciolis domor Dor sanguine conspergentes puri
haut et eumque eaenassent tanquam exituri, reliquias carnium exes runt. Unde mos inolevit, set etiamnum ita saerificaremus , festantia illud riseba nuneupantes . Transitum autem UAP eat, cte. Narrat subinde eadem nocte Israelitas a Pharaone dimissos ; ct proximo capite xv. num. a. ait: Reliqueruπι furem eg tam mense Xanthieo, lana deeimaquinta . Ouae omnia Scripturis, dictisque cohaerent. PRopos. II. Tempore Christi Domini non utebantur Iudaei duplici Neomenia , a phase lunae , S a congressu planetarum deducta; neque duplici calculo Astronomico , ct Uulgari, quorum unum D minus , alterum Ierosolymitani secuti fuerint. Demonstratur primb: Divinae Scripturae non selum duplici h ius Neomeniae nullum vestigium produnt, verum etiam apertδ docent Exodi xi i. 6. Phase simul immolandum ab universo Israelitarum coetu : Immolabit cinquiunt) eum universa multitudo filiorum Israel. Hebraicὁ r v. dinia , I, Omnis eaetus agoga. Targum pariter vertit, Omnis Leelsa filiorum Israel. Textus Samaritanus, omnis eongretatis snagoga, tom. I. Polyglol. Walt. pag. 274. Aenon immolatus fuisset Phase in coetu totius synagogae, in congregatione totius Ecclesiae, si Galilaei unam diem , Hierosolymitani diem alteram servassent, atque diversae Neomeniae, diversique calculi Obtinuissent. Praeterea die statuta pro mactatione agni e domibus ominnium filiorum Israel abiiciendum erat fermentum, ut constat EX e dem cap. Exodi vers. I s. atque a vespera illius diei incipiebant δε-ptem dies a morum , protrahendi ad diem usque vicesimam primam. Cum vero Iudaei omnes convenirent Ierosolymis ad paschae celebrationem , atque in ea urbe fermentum non fuisset sublatum luna xi V. subducta ὰπὰ τὰ φόδου, a conjunctione planetarum, transgressi fuissent legale praeceptum de fermeato abjiciendo iis in domibus , in quibus facienda erat coena Paschalis, in domibus scilicet civium Ierosolymitanorum , quae caeteris Iudaeis patebant die agymorum I. ineunte. Aut si hi gratist hospitum abiecissent fermentam, & ipsi celebrassent Phase Iuna xiv. computata a Moinenia ἀπὸ τῆς φοι- , ab apparitione, idest, luna xv. ac die proxima, madiassent agnum secunda die a sublato sermento, non prima; Et obtulissent manipulum spicarum, de quo Levitici Axi II. 9. tertia die azymorum, nQn secunda et ea
162쪽
Liber Τrigesimis tertius. Cap. I. Iss
demque ratione festivitates omnes suissent confusae. U. Quinam esset dies Neomeniae, non pro lubitu statuebant Iudaei, sed Synagogae rectores illum universe populo praescribebant, ut scribit Rab. Moses it ira EL RUUcb haebodeseis cap. i. g. s. Visio Iuua non est tradita omni homiui quemadmodum sabbathum Nerescit, ides, in prima ereatione; litutum ς siquidem quilibet numerare potes sex dies, ct quiescere in septimo . - Θnedrio traditum es illud , nempe observare τὼ φ avis σελήνης, visionem luna , ct cum Bnedrium indixerit ae praesisteria diem illum pro Neomenia, idem habendus es pro Neomenia, juxta ita Iud Exodi xii. r. Isse mensis vobis tum irae est Neomenia , idie. idest, hujus determinatis tradetur vobis a Duedris. Adeas Iosephum de Volsin lib. de lege divina cap. 4 . pag. 6i . Commentitia est ergo duplex illa Neomenia ab Harduino , aliisque propugnata ἔ aut saltem non habuit usum . Corroboratur prim b hoc argumentum , quod Neomenia apud Hebraeos dicatur , quando ineipit sol splendore sensibili l nam illustrarer ipsa verὸ proprium deeus patefacit sipectantibus, ut
inquit Philo in libro de Septenario pag.edit. Paris I I 89. Nesinsa αρπταε
Accedit fulcimentum aliud, Momeniam indici solitam per tibicinem cornea tuba supra templi pinnam , sive tectum, quod ποιςοφόωs appellant, ut pluribus demonstrare nititur in Psalm. tom. E. pag. 674. Lorinus ad ea verba Ps. Lxxx. 4. Buceivate in Neomenia tuba . Collustratur eadem argumentatio, ex quo, licet Astronomici novilunia auspicentur μο τῆς συνόδου, Iudaei tamen semper in omnibus Neomeniis pars servaverint. Id praeter Thalmudicas praeceptiones , in quibus auctore Scaligero lib. 2. de Emendat. temp. pag. IOZ. ca P. Rosba fiebana, scriptum est, antiquitus Neomenias οὐ τυ φαον- indici solitas: praeter laudatum Philonis testimonium ἰ praeter allata verba R. Maimonidis , comprobat antiquissimus Scriptor , cuius hoc fragmentum nobis ser avit S. Clemens Alex. lib. 6. Strom. pag. 63 s. Nisi apparuerit luna Iudaei ) sabbatum non celebrant, primum dictum, nee momeniam. κώ μὴ ἡ γῆ, σαββατον ουκ ἄγουσι - Msim ν, ἡ δι νεηον υ . Si quis verb plura de his quaerit, videat Peta. Vium in notis ad Epiph. pag. is i. & i 8 I. Aegidium Bucherium de Pas.chali Iudaeorum Cyclo pag. 37o. Onuphrium nostrum in Fastis ad an . U. C. 786. ut mittam dissertationem Abarbane lis latine redditam a Bouxior fio, Samuelem Petit in Eclog. Chronol. Sel denum , Bochar tum, Spencerum. Quod si etiam concedamus , Iudaeos olim Neomenias indixisse ex Cyclo, sive juxta praetcriptionem Calippicam , ut visum Gerardo Uossici disp. xl x. th. 4. sive ex lunae intuitu . S continua observatione compacto, ut pag. 3 4. Bucherius ipse arbitratur . sive alia quacunque ratione composito; ergone simul eodemque tempore Iudaei diversas Neomenias, di, ersa plenilunia, diversa paschata
163쪽
servaverunt Hanc ego illationem non percipio , nec puto aliquem percepturum. III. Haud ohscure ex historicis monimentis deducitur Iudaeos omnes simul Phase immolavisse : nam Philo paullo supra citatus inquit Hebraeos omnes simul sacrificare per eaetus populures a meridie ad vesperam usque , ct celebrari ab iis victimam communem deineimaquarta mensis: ac Flavius Iosephus lib. vi. de Bello cap. 9. n. 3. narrat sub Cestio ex victimis a nona bora usque ad undecimam fulis dem diei sesti mactatis, numerata virorum purorum muπdorum viacies septies centena millia, hanc autem ingentem multitudinem ex diaversis Pudaeorum locis congregatam . IV. Tandem Harduinus ad duas illas Neowenias propugnandas confugit ad regulam , nDB N, , Lo Narii 'Deb, quam putat rectiὶ institutam, ne secunda dies azymorum, in qua offerrendus erat manipulus , seret festivus , S duae simul solemnitates sabbati, S paschatis celebrarentur. At ea regu Ia , ut ostendam propositione v, non erat in usu tempore Christi Domini, neque firma aliqua ratione defenditur . Ruit ergo etiam syllema duabus Neomeniis simul observatis innixum .PRop. III. Christus Dominus pridie, quam pateretur, legale 'secta una cum discipulis suis manducavit. Demonstratur primh. Matth. xxv r. i . legitur: Prima autem
remus tibi comedere Poeta Versu i 8. narratur Dominum misisse dis cipulos suos in civitatem ad quemdam , ut ei dicerent, Mugiper dieii et Tempus meum prope es, πud te Deio Pascha eum diseipulis meis :vers. I9. asseritur discipulos illos Pascha praeparavisse. Et feeerunt
dissipali inquit Evangelista sicut constituit iliis Iesus ct paraverunt Pascha . Uersu zo. additur facto vespere Dominum cum discipulis coenasse: Vespere autem facio discumbebat eum duodeeim impulis
suis. Similia habentur Marci xiv. S Lucae xx M. Hoc postremo in loco, versu Is. additur Iesum inter coenandum ita Apostolos allocu tum : Desiderio desideravi hoc Pasiba mandueare vobiscum, antequum patiar. At sive tempus , sive interrogationem discipulorum , sive locum, sive praeparationem caenaculi, sive horam, sive verba inter cinnandum prolata serio attendantur, apparet iis describi coenam in qua manducabatur agnur Upicus , horis pomeridianis lunae XIν. im molatus . Hunc igitur agnum Christus cum discipulis suis manducavit . Probatur minor per singula discurrendo . Principio accesserunt discipuli ad Iesum prima die aureorum . Marcus cap. XIV. 12. hanc
diem perspicuδ designat, Primo die aedimorum, quando Pascha immolabant . Ita S Lucas xx ii. 7. Dies azymorum septem erant, EXOdi XII. I s. Septem diebus azyma comedetis: S v. i9. Septem diebar fermentum non invenierar in domibus vesDis. Similia Levit. XYI II. s.
164쪽
dies xv. ex eodem Levitici, & Numerorum loco. Accesserunt ergo distipuli ad Iesum, non ante diem decimamquartam , sed ineunte agymorum solemnitate . Me non latet Hugonem Grotium, aliosque adversarios contendere octo fuisse dies azymorum, connumerato die paschali, cujus parte postrema inciperet azymorum observatio. Quod conantur probare ex Iosepho, qui enumerat octo azymorum dies, ne. que uno in loco ait ceIebrari pascha die xi v. Nisan ob liberationem filiorum Israel de Aegypto i ex quo inserunt primam diem azymo inrum concurrere cum luna XIV. ineunte . Recoxit haec P. Lamy, addiditque testimonia Rabbinorum assirmantium die xlv. in domibus Inrael non apparuisse fermentum . Sed nugae nugae sunt istae, atque lircalirce. Etenim Iosephus lib. I l I. Antiq. cap. Io. pag. I . ait: Die autem quintadecima Paschalem excipit comorum festivitas septem dieis
rum. Deinde hanc diem decimamquintam apud Iuclaeos celeberrimam propter liberationem a servitute Aegyptiorum, scribit in iv. do Bello I. cap. S. pag. 294. Praeterea egressiana populum Israel de Aegypto die xW. Nisan , assirmat Antiq. t. cap. I s. pag. III. Historici auistem Verba , quoniam supra producta sunt ,. non repetam . Tribuitur ergo a Iosepho celebritas Paschatis memoriae redemptionis Isaelitarum, quoniam Pascha, ct dies avmorum prima sunt dies una , eademque ς & xiv. ad vesperam immolatus est agnus , decimaquintaverh filii Israel profecti sunt de Ramesse. Ouod si invenias alicubi numeratos dies agymorum octo; comprehendItur in his dies xiv. in , qua factam investigationem sermenti, ne post jugulatam Paschalem victimam inveniretur in domibus Hebraeorum, diximus paullo supra. Sed de prima die aumorum hactenus . Sequitur missio duorum discipulorum in Ierusalem, praeparatio Paschae , & Apostolorum
una cum Magistro sub ve*eram . Ierosolymis tantum fas erat immolare Phasb , atque Paschali tempore illuc Israelitae omnes confluebant . Post mactationem agni, facto vespere, instituebatur Paschalis coena; nam carnes agninas assas igni edendas novi praeceperat Do minus Exodi xi I. 8. Constituebatur certus numerus personarum quae suffcere possent ad esum agni, ex eodem cap. versu 4. unde haec caena ex manducantium communione etiam Hebraeis dicta est , ττ' ianΘnaxis, collectis , Prietas. Numquam conveniebant pauciores uenis epulatoribus, neque plures viginti, ex Iosepho lib. vi. de Bello cap. 9. cap. 399. Cinna ergo parata Ierosolymis, instituta die prima azymorum, celebrata facto jam vespere, & Iesu cum duodecim discipulis suis discumbente, nonne caena est peracta omnibus ritibus servandis in manducatione agni typici Etiam ea Domini verba, Dein siderio desideravi hoc Pascha manducare vobiscum, demonstrant convivium PasichaIe tunc institutum. Quare enim verba discipulorum, Ubi
165쪽
nee non ista , Meesse erat oecidi Pascha, accipienda sunt de agno typico , nec de illo accipienda sunt, quae ait Dominus , Desiderio δε- sideravi, cter Quodnam praeterea Posiba iis verbis commonstratum dixerimus, nisi quod illa die immolabatur, quod discipuli praeparaverant, quod Ierosolymis , nocte , S a collecta familia manduca batur 3 Recte Epiphanius H. xxx. cap. 22. pag. edit. Petavianae l46. Paseba inad, inquit, earnes erant, uti diximus , igni tostae , Πὰχ θην, ὼς -ον, Mia οπτα συε. . Neque opponuntur Epiphanio, qui pro hoc Paschate intelligunt hucharistiam utramque enim coenam , typicam , S Eucharisticam instituit Dominus eadem nocte: ac propte rea magnum ultimi Paschatis celebrandi desiderium habebat, quoniam extrema coena peracta, ut inquit Theophylactus in Lucam pag. s 13. τα ραγαλἀ μπηειοι, mogna 8 Isteria distipulis erat traditurus. Atiaque his , ni fallor, Amicum, Grotium , aliosque adversarios ex Evangelica historia apertissim Φ resutavi, eorumque simul commentationes ostendi falsas esse, futiles, repudiandas. Neque sola Scripturarum divinarum auctoritate, sed aliis quoque armis pro veritate decerto . Ac primh sententiam nostram amplectitur Ecclesia universa , substri hens Tridentinae Synodo, cujus sessi X II. cap. r. haec sunt Verba : Nam eelebrato veteri Pascisa , quod inmemoriam exitus de Gerapto multitudo Aliorum Israel immolabat, no-mum instituit Pastas, bre. Catechisinus item Romanus P. z. cap. q. num. 2. Etenim eelebrata cum discipulis agni Paschalis eaena, ere. Idem habetur Cap. Aecipite , de Consecrat. dist. a. desumpto ex commentariis Hieronymi mox laudandis . In solemniis quoque Corporis Christi idem non semel profitetur Ecclesia, uti in Hymno ad
VesperaSab suprema nosse eaena reeumbens eum fratribus,
observata lege ρυπὸ eibis in letalibur ,
cibum turbae duodenase da uis manibus. Pt in altero ad Matutinum,
Ps agnum inteum expletis epulis, M.
Praeterea haec Romanae Ecclesiae sententia Ueterum traditione corroboratur. Ad quam investigandam sat esset repetere Tesserade-catitas , c ut inquit Eusebius praelaudatus prop. t. & apud illum Polycrates Ephesinus, qui vixit sedente Victore, Sc ineunte Seucri imperio, labente stilicet, & ad finem vergente secundo saeculo suae opinioni pertinaciter adhaesisse, quod Dominus & Apostol l aliquanodo Pascha fecerint quartadecima Iuna , obtrudentes exemplum Poly- carpi Ioannis Evangelistae discipuli, aliorumque proximiorum Ap stolis . In ea verb controversia nulli bi Ouartodecimanis sive a victore, sive a Nicaenis Patribus, sive ah aliis responsum invenio, neque Dominum sequutum fuisse Iudaeorum consuetudinem, quod utique ad
166쪽
Liber Τrigesimus tertius. Cap. I. I σ3
ad illos refellendos suisset expeditissimum. Responderunt aliam ineundam viam , posteaquam abrogata suerunt legalia , ct Pascha nostram immolatus est Christus. Serpsit etiam priscis taculis haeresis Ehionaeorum inter alia portenta damnantium usum carnium; eosque redarguit Epiphanius H. xxx. n. 22. pag. I 46. ex quo etiam Dominus yudaeorum Pascha eomederit, qua constabat agno, ac sine fermento I u-baHispanibus. Immo nec Ebionaei ausi sunt verba Evangelistarum insensum torquere alium, uti recentiores nostri secere ; sed potius per summum scelus verba Christi Lucae xxi t. is . ad hunc modum depra-
Numquid desiderio desideravi hoe Pascha earnem manducare vobiscum sese fatentes devictos, si retinerent Iectionem veram , atque legitimam . Exortis prieterea Manichaeis , & Marcionitis veterem legem tanquam a Deo malo promanatam repudiantibus, Patres acuerunt in eos stylum, illam honam , S pro suo tempore utilem asserentes, propterea quod etiam Dominus servavit Pascha a Moyse promulgatum . Quare Tertullianus libro iv. adversius Marcionem recitato versu Is. Lucae nuper commemorato, ironicΦ in hane exclamationem
cap. 4o. erupit, o legis defractorem, qui eoneupierat etiam Pascha servare t Atque ipsi Marcionis assecta, cum productis supra Evangelicis textibus nimium premerentur , ignorantes aliud , quo eUaderent, offugium, illos depravasse auctor est Haeresi 42. pag. 316. beatissimus Epiphanius . Ex quibus sequitur, juniores , qui eosdem
teXtus detorquent, pugnare contra traditionem veterum , eisque
subripere arina , quibus haereses debelIaverunt. Nec Tertullianus si Ius , & Epiphanius haec docuere. Chrysostomus hom. 8 i. in Matth. pag. edit. Commel. 69o. proposita quaestione, cujus rei gratia Christus servaverit Pascha, Ut omnibus, inquit , semper usque ad ultimum pulsionis diem non esse adversariumse legi ostenderet. Ambrosius verbEpistola 2 I. scripta anno 386. ad Episcopos per Aemiliam constitutoS, tom. a. pag. 883. extra omnem controversiam positum scribit, ser-Vatum a Domino Pascha Mosaicum , & xi i. capite Exodi indictum , quartadecima luna, quinta feria : & proxima pagina, se Domi-ππx , ait, nos quartadecima luna passus est, sed quintadeeima, ct septimadecima resurrexit. Tradunt eadem alii Patres. Concluden dum ergo cum Hieronymo in cap. 26. Matth. tom. IV. pag. 128. Postquam opisum Pasiba fuerat impletum , ct a ni carnes cum e o solis eomederat, assumit panem , cte. Hinc desumptum cap. 88. de Consecrat. disi. 2. supra adnotaveram . Silentio denique praeterire nota possumus infortunia , quae se biit sentcntia adversa. Etenim ubi primum illam excogitarunt Ebio naei, & Marcionitae, quibus recentiores eam reddere debent acceptam, L ecrabilis visa est Ecclesiae Patribus . Ut autem nono iaculo Graeco X a rum
167쪽
rum quidam cam dem secuti sunt, eamque inseruit Anonymus in dis. putatione adversus Iudaeos, unaque sentientes haereticos, atque ut circa ea tempora prodiit Volumen aliud absque auctoris nomine, Defuero Paschae festo , in quo sententia ipsa propugnabatur; Photius, quamquam si hi nosceret suturam fore percommodam ad azyma eliminandum , iudicavit tamen temere , ct inconsiderate prolatam , quoinniam Gosostomus, ct Gessia doeent, Christum Dominum anno, quo traditus est, lexitimum Pascha per fee se, antequam Ostieam initiis
rueret eaenam : ἰ γὰρ οῦ σωοπις, ψ ἡ Εκ οπιιε , τοτε φησιν αιῶν ἐπιτυδε τὸ νομκον τοῦ μυσι- δε πιω . Vide i)hotianam Bibliothecam Cod. cxv l. pag. 294. Ineunte postremo saeculo , ubi sententiam eamdem instaurare moliti sunt apostata Spalatensis , & Hieronymus Ueechietti in libro, quem inscripsit, De anno primitivo ab exordio mundi ad annum Pulianum accomodato , a M. Antonio Cappello Minori Conventuali doctisthno , in opere De suprema cirisi eaena , fuerunt promeritis exagitati. Postquam denique Grotius , P. Lamy , & quidam alii idem placitum revocaverunt ab orco, permultos experti sunt ad versarios , inter quos Harduinus pari ingenio , & animositate has sagittas emittit: is Furor est profecto, furor, intolera hilisque audacia recentiorum quorumdam, assirmantium tribus primis Ecclesiae saeculis in ea fuisse haeresi Patres, ut Christum Servatorem supremo vitae suae die Pascha peregisse negarent. Et testes illi quidem appellant ejus dicti, Petrum Alexandrinum, Clementem Alexandrinum , Hyypolitum Martyrem, Apollinarem Hiero politanum; demumque sic colligunt: Ex Petro Alexandrino sententia negans Christum come disse Pascha , sententia communis Patrum fuit, qui primis saeculis vixerunt: Gallice, ut scribunt, Selon lai Iesentiment de eeux qui
eom man des Peres de trois premiers siseles. o furorem hominum , quos concludi oporteat cum insanientibus t Nam quis non furorem iure appellet tantam hominum caecitatem , ortam ex obstinatione ac
pervicacia Z Unde enim sumpta haec testimonia sunt, Petri, Clementis, Hipposti, ' Apollinarist Numquid ex scr*tis eorum, quae indubita in ac genuina esse censeant eruditi Z Minime verb: sed ex auctore Chronici, quod Sigonius Fastos Siculos, Du-Cangius Chronicon Paschale appellat: homine, quem veterum prorsus nemo appellat, nemo ante Sigonium novit: quem nostra aetate ob ana. chronismos Innumeros Petavius sprevit S Scaliger : qui eli demum insolentiae processit, ut ad suam illam defendendam haeresim , quae Christum Servatorem negat Pascha peregisse, testimonia confingat, adscribatque magnis illis nominibus, Petri, Clementis , Hippolyti, & Apollinaris. Nam quis hic mentiri impudentissime hominem istum neget, S illa testimoni/ ex cerebro confingere ῶ cim verbo Tum Disj1jgod by COO ie
168쪽
Liber Trigesimus tertius. Cap. I.
ren eorum , quae allegat ne syllaba una quidem aIibi extet: Squod est multo in lentius , cum ex EWangelio ipse loca se destribere profiteatur ibidem, quae eidem haeresi apertissimδ faveant; quorum n hil tamen in sacris libris appareat Hactenus Harduinus pag. edit. Amstelodani 3 3. Nec tali voce tonat Harduinus duntaxat. Francis.cus Suareg singulari modestia praeditus tom. a. in I. p. disput. 4o. Haec sententia , inquit, es plauὸ baeretiea r & Ouaesitores fidei illam conis fixisse, tanquam prolatam contra sacrarum titterarum fidem , eontra Getesiae unisersa avictoritatem , eontra faustorum Patrum dotiricam , conjecto in carcerem , ubi in squalore Qrdibusque decessit, praedicto Hieronymo Vecchietto, narrant Ianus Nicius Erythraeus Pinacoth. Virorum illustrium pag. I96. Hyacinthus Serry Exercit. de Ch. s I. pag. 3s Q in Vita Marci Antonii Cappelli Ioannes Bortonius pag. Lxκ i. ct ex Novatoribus Io. Frischmuth in Thesauro Theologico-Phiis Iologico pag. I 89. Nos vera sententiam illam, si non haereticam .
salsissimam asserimus , ac talem nobis videmur demonstravisse .PRopos. IV. Christus eadem die cum Iudaeis Pascha upieu
celebravit. Demonstratur primo . Dominus enim celebravit Pascha die prima arumorum , eaque dies ab Evangelistis dicitur prima, non tantum quia talis revera erat, in qua secundum Iegem debebat Phase immolari , verum etiam quia tunc temporis Ierosolymis immolabatur a multitudine Iudaeorum. Commentitia est ergo illorum opinio, qui lunam decimam quartam a Christo, &decimamquintam a Iudaeis autumant fuisse obtervatam. Probatur antecedens ἰ enim verb quem admodum Lucas cap. XXII. . inquit, Marit autem dies avmorum.
is qua necesse erat oecidi Pasba , Iegis praeceptum , ct diem primitus constitutum significans; ita Marcus respiciens ad praesentem consuetudinem cap. XIV. I 2. ait : Et primo die avmorum, quaσδε risebaimmolabant: Syriaca verso tom. s. Bibl. Walt. pag. I 26. Et primo
die a morum , quando sacrifieant 'udat Pascha, ct Persica pag. I 27. REO Tudies Pascha mafiant. Quid manifestius Eadem ergo die.
qua Citristus, etiam Iudaei agnum paschalem immoIaverunt. II. Ostendimus propositione 2. Neomeniar, diemque Paseha Iem praestituta fuisse a Synedrio, sive a Synagogae rectoribus secundum una magis, taque servatum quoque aetate Christi , ct posterioribus temporibus : &quamvis detur Synedrium a prisca consuetudine desti Wisse . necessaribtamen propositas ab illo dies fuisse servandas- Nec est quod obiiciat aliquis hujusmodi legibus Christum non subiectum: constat enim ex Ioan . I. I p. V. I. S VI. 4. Dominum adscendisse Ierosolymam ad cel hrandum Pascha, quando illud Iudaei peragebant; ideoque , non use gente praecepto, sed singulari humilitatis exemplo , festorum Coninsuetudinem, sive secundum legem, sivesccundu in Syne ii stacuta , ad
169쪽
extremum usique diem servavisse. In cassum quoque nos promearent adversarii ad calculos astronomicos ἰ quorum non habendam esse rationem diximus Volum. V. pag. s6s. & si habenda sit, retrahemus cum praestantissimo viro consulatum Geminorum, cui passionem. Christi assigendam putamus, ad annum V. Ae. xxv I M. atque si nec istud arrideat, eodem anno. quo Iuna xv. incidit in seriam sextam, qualiscumque tandem sit, post celebratum commune Pastha , crucifixum Dominum pronuntiabimus. III. Diximus supra , immolandum agnum ex praecopto legis ab universo Israelitarum coetu smul coadunato. Hine Philo lib. I. de Uita Moysis pag. 686. ait celebratum Pascha , universo populo concurrente . Appellatur ab eodem Scriptore , ob immolantium congregationem , in libro de Septenario pag.
II9O. ἡ μι θυσιa, communis victima . Non mactabatur agnus
nisi in atrio templi; neque comedebatur nisi sanguine ad altare a Sacerdotibus sparso , atque combusto adipe, ut stribit Maimonides in Corban 'Deb, demonstrantque cum Light oto in Minis . Templi pag. 73 o. viri plures peritissimi rituum Hebraicorum ζ non manduc hatur denique , nisi sermento h domibus sublato, id praeseribente lege . Ouid ergo Nisi Saluator noster eadem die, ac Iudaei, typicum edisset agnum , legem penitus violasset: non enim intersuissee communi victimae, non coenasset post Pbase mactatum in atrio, non expectasset sacrificiorum consummationem, non fecisset Pssebu in domo purgata a sermento . Aut ergo non celebravit Pascha, quod nullatenus assirmandum est, aut illud celebravit die ipsa , qua celebraverunt Iudaei. IV. Si aliter se haberet res; Apostoli non fuissent adeo solliciti parandi Pascha, cum non istaret solemnitas publica &celeberrima : soliditudinem habuerunt tamen, eaque selemnitas prope erat . Paratum insuper, stratumque erat cenaculum , advenisque ianua: Ierosolymitarum apertae: quod propter confluentem multitu dinem pernoctantium Ierosolymis nocte diem xv. praecedente , in consuetudinem receptum erat pro communi illa festivitate: quae ominnia in sentcntiam nostram quadrant maximΦ. Aceedit fictitiam esse translationem festorum, ut mox ostendam . U. Non praeteream de
nique pervulgatum argumentum. Nisi Christus celebrasset Poeba una cam aliis, atque statuto tempore , id proculdubio suisset illi Obiectum; nec sorte Ierosolymitarum aliquis ei domum suam commodanset: quo argumento pugnat in libro de Agymo S sermentato Humis herius Cardinalis de Sylva Candida. Frustra reponeres Iudaeos non ausos accusare Christum, vel quod is ageret secundum legem, &ipsi sequerentur instituta Synodrii, aut, quod visum Hentenio praef. ad Euthymium , id Iudaei nescierint. Etenim corruit prior responsio, quia nulla hac in re suerunt Synedrii praecepta cum lege pugnantia et
170쪽
Liber Trigesimus tertIus. Cap. I. 16ν
quo productus suisset in testem paterfamilias , in cujus domo caena afuerat peracta. .
PROP. V. Nullus Iudaeorum anno passion ς Christi distulit Palcha
in proximum sabbatum , S in exeuntem lunam decimamquintam . . , Ouaenam siquidem ratio potest sententiae oppos de suffragari Non regula nPB I S, , non lex de metendo manipulo a. ' azymo rum secunda, non consilium initum occidendi Christum , non , Iiaris Cyclus phasi, motibusque lunae contrarius: Ergo ratio nulla. Probatur antecedens, ac prim tim de regula, Lo Badis 'freb. ΗΦ.jus regulae sensus est, nunquam Pastha celebrandum fore fecunda seria, expressa littera a, nec quarta, significata per litteram n , ne exta, cuius nota est elementum . Ita a litteris, quae sunt etiam notae numerorum , dicitur haec regula via , BADU'. Haec autem regula aetate Christi nondum suerat excogitata . Fatentur id com iure patroni translationis Iudaicorum festorum, qui proinde ad figmenta alia confugiunt. Petavius Not. in Epiph. pag. i8s. stribit: Paulus
Burgensis, Paulus Forosemproniensis Episeopus, Dannes Lacior, onustius , Pansenius, Maldonatus noyter , ct alii ad vulgatam iLIam Festorum translationem, ct feriarum dele lum confugere solent. Verum qiud nondum Christi tempore eonstitutum fuisse doeent in et
Hebraei. Haud secus lib. X i I. de Doctr. temp. cap. XV. Pag. I O. DO-ctissimi viri judicium omni aequitate prolatum est . Scribit enim Rah. Aben-EZrae in Levit. cap. 23. v. s. ct Thalmud in Misma, ct in Geomara, etiam in seriis Badis, secunda scilicet, quarta, ct sexta celebratum fuisse Pascha . Quorum testimonia vide tom. i I. Biblioth. Rabbinicae, pag. 762. Idem eruitur ex iis, quae paucis interiectis dicturus sum de manipulo. Harduinus cap. 9. regulam Badis confirmare nititur, eX altera constituta pro Neomenia mensis Tiseri, quae dicitur via 9 3 , Lo adis , scilicet, numquam Neomeniam septimi
mensis, S sestum, quod appellant Hossa is Rabbis, figi in seria , he
prima, quarta, ct D sexta. Quoniam si salueretur die prima, septima nefas esset excutere bosannam , fasciculos nempe E spatulis palmarum, S salicum, myrthique compactos ramulis, de quihus Levit. XI II. 4oo propter sabbati solemnitatem. Si verb statueretur omenia in vi, idest, quarta seria, vel sexta, sestum Expiationum celebrandum die decima Tiserῖ, incideret necessario in primam, vel sextam feriam , atque ita concurrerent festivitates duae, una immediate post aliam, sabbatum scilicet, ipsaque Expiationum solemnitas. Atque haec Harduini ratiocinatio confirmari potest Rabbinorum testimoniis, quae requiras citato Volumine Biblioth. Rabbintea pag. 4οῖ. Verum, ut ut ingeniosa ista sint, nullam in praesentia vim Nabent: primum, quia regulae τ' , Baiis, & reguIae hies , AIis,cadem ell nativitas ct origo: deinde, quia ex regula Adis statuta pro Disiligod by Corale