장음표시 사용
171쪽
pro Neomenia Tiferὸ insertur, ut mox ostendam , non admittendatri esse regulam Sara pro Phase mactando luna x i v. Nisan: insuper quia aetate quoque nostra celebrant Iudaei festum quodcunque , tametsi incidat in primam , vel sextam seriam, ut ostendit Serry Exercit. xi. num. 2. insuper quia ut pIurimum ipsam Tistri momeniam celebrant non uno tantum die , sed duobus, ut demonstrat Bucherius ipse de Doctr. Temp. pag. 38o. immo Periodus Iudaica pro neomeniis geminos designat dies: demum quia Rab. Moyses Ben-Maimonidis cap. 7. Hid seb habοdeseb assirmat, non alia de causa receptam regulam odis, nisi ut computus dierum accomodaretur ad eonjunctionesδε- Iis er lunae seeundum medium motum illorum siderum, nos habita rarione veri eorumdem loci : ex quo testimonio Petavius Nut. in Epiph.
pag. 182. infert, diu post Christi passionem superstitionem tuam iu-rro fiam . Corruit ergo prima ratio translationis Pasthatis petita ex Rabbinica Regula, t nDB a di, Falluntur pariter, qui statuunt Paschatis de sexta seria in diem sabbati translationem, atque hac in parte regulam Badis institutam volunt auctoritate divina, nimirum, ut altero die sabbuti, idest, postridie diei sesti Paschae, deferretur manipulus spicarum ait sicerdotem , iuXta praeceptum Levit. X xl l l. io. Principio enim Harduinus, qui in hoc argumento magnum sibi locat praesidrum, resutatur ex re
gula emis, quam Iichi serius natam , ipse tamen approbat & col-Iustrat. Etenim Auctor libri iti I, , Lavuse Hitheeheles, tract. de Neomenia, ait ideo non posse die sabbati excuti Hosanna , quoniam straeeptum excutiend; flauum non est ex lege , sed ex eοπ- suetudine , qaod non potes expeliere praeceptam Deis. Vide Biblioth. Rabbin. praecit. pag. 4oI. Atqui praeceptum metendi, ct offerendi manipulum non est ex superinducta consuetudine . sed ex lege. Igi tur poterat id fieri die sabbati. Et quidem in Rabbinorum commentariis , sabularum alias plenissimis , S a me productis ad confutati nem illorum , qui ex ipsis portentosa systemata sabricarunt, puto ni hil dictum esse rationabilius . Cur enim censenda erat sabbati obse vationi contraria , & computanda inter opera servilia , messio manualis manipli, elevandi eoram Domino Religionis actus id potius erat, quam servile opus. Praeterea ex Mose Aegyptio, Rah. Ismae- Ie , aliisque, de quibus Ministeriam Templi, cap. xiv. sed . a. &Biblioth. Rabbin. tom. a. pag. II. S 62. non solum apparet HO mer c ita manipulum illum appellant demessum sabbato, verum Riactum id ceremonia quadam, in qua messores alta voce clamabant,
zyn roci , o ne sabbatum hodie Z ct respondentibus cunctis, iri,
Ese, iterum interrogabant ' που, Metam ne Z tunc vent, universi 'Υixp 'NXP up, Demete , Demete, Demete . Eo insuper loci tra
172쪽
quosdam sadducaeorum . Si verb haec velimus inter sabellas amandare, amandemus iure eodem regulam illam Badis, anno millesimo, ut demonstrat Thomas Lydiatus , posteriorem . Tandem est sententia Venerabilis Bellarmini lib. 3. de cultu Sanctorum cap. l3. S lib. IV. de Euchar. cap. 9. Barcinii ad annum Christi XXXIV. num. 23 . aliorumque doctissimorum virorum , anno, quo Pascha incidisset in seriam sextam, demessum manipulum die prima, quam nos Dominicam dicimus . Scio sententiam istam a Serrio Exercit. LXII. num. 4. & a recentioribus aliis rejici ob fluxas illas , incertasque traditiones Rabbicas . Probabilis est tamen ς & ea verba Levitici xxi it. Is . ab altero die sabbati videntur quibusdam significare seriam consequentem , non Pastha, sed sabbatum; praesertim si attendatur sensus Hebraici textus, naetin m n , - erasino cessationis. Consonant lectioni H
hraicae cum textu Sammaritano Versiones serὶ Omnes, tom. I. Polygi. Walt. pag. So4. de quarum tamen sensu dicendum infra . Videndum modo , an Iudaei distulerint Pascha, ut Iesum damnarent .morti. Visium id quidem nonnullis oh auctoritatem Chrysostomistri hentis Hom. Lxxxv I. in Matth. pag. 7is. audacissimos illos θο-mines , O mille transgredientes legis praeepta , quoniam ita infammati erant, ct saepe eonati Iesum evere nihil facere potueraui, ex is erato nactus quod cupiebant, tempus Pasibae rea pinuisse . At pol sumus , salva Chrysostomi reverentia , recedere a singulari hac opinione reliquis Patribus contraria , cum nec Chrysostomus suerit in ea constantissimus . Nam supra Hom. LxXXIV. pag. 7o8. scripserat, Et immiserunt in eum manus, ac tenuerant illum i a notie, in qua eo.
Di manducarent Pasiba , significent paschalem victimam , an verb ν ἐορτ. ποῦσώ, totam solemnitatem. Cum praeterea Chrysostomus certissimὴ teneat his tribus in locis, ct Hom. 82. in Matth. Dominum Iesum celebrasse Pascha statuto tempore, consequens erit ex propositione quarta, idem fecisse Iudaeos universos . Atque ita sententiae, quam oppugnamus, ruit fundamentum . Addo quod apud Iudaeos in more positum erat insignes reos plectere extremo supplicio in Glemni sesto, ut ex communi Rabbinorum doctrina ostendit Drusus in caput 26. Matthaei. Deinde ex ipsomet Evangelio haud obscure colligitur crucifixum Dominum jam Hebraeis agentibus solemnitatem Paschalem. Pilato enim dicenti Ioan. xvii I. gr. Accipite eum vos, θ' seeundum legem vestram judicate eum, responderunt, Nobis non licet interseere quemquam . Haec autem verba dicta sunt circa horam tertiam, nondum sententia mortis in piissimum Iesum prolata. Pe
173쪽
nitatein , aut propter ablatum illis jus sanguinis . At non ea dixerunt , quod jure gladii privati essent. Tenent utique hoc postremum permulti, sed falso. Quaestio , an Iudaei habuerint ius gladii, recthdieitur a Petavio lib.xi t. de Docte. Temp. cap. l9. non mediocris, ne facilis explicatu . Occisos a Iudaeis blaiphemos absque auctoritate Romani Magistratus , constat ex Ast. vi. II. ubi legimus Stephanum de blasphemia accusatum ς quem cap. v I r. s8. obruerunt lapidibus.
At Maldonatus colligit ex libro San-Bedris aliter dicendum esse de supplicio crucis . Sit ut lubet, quamvis oppositum teneant Lipsius, aliique docti homines, uti fatetur eo loci Petavius . In causa Christi ad jus Hebraeorum non do bemus attendere, quia Pilatus permisit Iudaeis , ut Dominum intcrficerente Meeipite cinquit eum vos, ere. Atque haec verba non ironicδ die a sunt, uti visum Maligero , ScLight oto: sed revera Pilatus in Iudaeorum gratiam, ratus agi de re ad ipsorum Iegem spectante, ad illos iudicium cupiebat deserre, ut inquit ex communiori sententia in eumdem locum Calmet. Falso etiam Grotius scribit permissum a Pilato, ut Iesu in loris caederent, quoniam haec potestas illis remanserat, redacta in Provinciam Iudaea :falso , inquam , id scribit: siquidem Evangelii verba demonstrant permisisse Pilatum qualecumque judicium Mosaica lex postularet. Si e ergo habuerint Iudaei tunc temporis jus gladii, si e non habuerint, poterant Christum interficere facta sibi a Praeside potestate. Dixeo runt tamen , Nobis non licet, cte. Ergo hoc dixerunt, quod agerent diem sustum , ideoque S ipsi manducaverant agnum , sestumque diei primae azymorum inchoaverant. Rcλὶ Augustinus Tracti cxIv. in Ioannem n. 4. Intelligendum est eos dixisse, non sibi luere imterficere quemquam, propter diei festi sanctitatem, quam relebrare
jam eo erant. Tandem nee transferendi Paschatis ratio petenda est a recepto a
Iudaeis Calendario Romano, vel a constituto Cyclo aliquo phasibus lunae, legique Moysis opposito: primum quia nequit admitti duplex
Calculus, quorum unum servarit Christus , alium Verh coetus Iudaicus et deinde quia celebrari non poterat Pastha nisi a congregatione filiorum Israel, & post mactatam communem victimam ἰ ideoque Periodo qualicunque servata, necessum erat ut Pastha ab omnibus , qui illud servare vellent, perageretur uno eodemque die , primo stilicet azymorum.
174쪽
Liber Trigesimus tertius. Cap. II. Irr
Explicantur Gangelici textus, qui cum superiori doAgrina videntur psnare, di quaeritur in quem diem anno Pas is Domini inciderit Pentecostes.
ini negant Christum pridie , quam pateretur, celebrasse Pascha tia legale, aut saltim illud celebrasse inchoata solemnitate arymorum , contendunt auctoritate sacrosancti Evangelii sententiam firmare suam . Principio , inquiunt, Principes sacerdotum consilium quidem inierant interficiendi Dominum, at dicebant Matth. XXVI. s. Non in die festo, ne forte tumultus fieret in populo. Vcrehantur enim ne multi, quos post resurrectionem Lagari in eum credidisse testatur
Ioannes XII. II. convenientes Ierosolymis ad solemnitatem Phase, illum, si coniiceretur in vincula , aut duceretur ad mortem , tu. multuosi e manibus ipsorum eriperent. II. Idem Ioannes cap. X III. I. ait, Dominum instituisse postremam coenam, Mute diem festum Pascba, ideoque ante vesperam lunae XI v. atque ante inchoatum primum aetymorum diem , sive Pasthalem solemnitatem , quae a vespera ad vesperam juxta mandatum legis , Levit. XX II. 32. peragebatur.
Neque plurimum valet ad argumentum istud solvendum distinctio diei legalis, & naturalis et siquidem in eadem coena quod Dominus diis xie proditori, Puod faeis, De citius, ceteri Apostolorum , eX eodem cap. versu 29. putabant, quod dixisset ei Iesus: Eme, quae oparsunt nobis ad diem festum. Non ergo sesta dies, in qua nefas erat
aliquid emere , coeperat tunc temporis peragi. III. Majorem habent vim verba ejusdem Evangelistae, cap. xvi ii. 28. Et ipsi non introierunt is pratorium, ut nos eontaminarentur , sed ut manducarent Pas eba , unde aperte sequitur Hebraeos nondum meridiano tempore seriae sextae Paschalem victimam manducasse . Atque hunc locum sufficere sententiae nostrae consutandae non soli seribunt Grotius in hunc Iocum , Castu bonus Exercit. Xν I. in Annal. Barcinii num. 24. Ludo in
vicus Capellus in Epicrisi, Iosephus Scaliger, aliique Novatores; sed etiam Catholicorum doctissimi, inter quos Petavius lib.xH. de Doctrina Temp. cap. I 6. Maldonatus in Evangelium Matth. Zegerus, alii. Quod solet huic argumento responderi, etiam alias victimas in festo azymorum mactatas appellari Pascha, ut habetur Deut. XVI. a. M. molabisque Phase Domino Deo tuo , de ovibus , or de bobus, non videtur satis esse ad vim argumenti Dangendam e primum quia τε πάχἀ
absoluth , & quod amplius est , α. -χa , manducare Pascha, unum Paschalem agnum significat, holtus aliis seclusis; idque in eodem cap. Xul. Deut. versu 6. Immolabis noe vespere ad solis Oe-
175쪽
essum, quando egressur es de eaeopto, ct eoques , ct tamder retia Deo, quem eloterit Dominus Deus tuus. Deinde quia idem insertur x prae citato versu secundo, cujus sensus est, Immolabis Phase , atque praeter Phase hostias de ovibus , S de bobus : quod ostendi, potest collatione Hebraici textus & celebriorum Versionum , nec nota ex antiquorum interpretatione. Etenim Hebraicus textus non habet,
de ovibus, er de bobus, sedi lis x nin , nnu nnara , Et faeri abir Phase Dom no Deo tuo , oves, re boves . Ita S tum
gum verb Onhelos, D immo&θis Pisas Dowino Deo tuo de ovibus, ct vis limam sancti alam de bobus. in quibus, si accurate expen dantur, victima Paschalis seiungitur ab aliis hostiis . Id verb magis apparebit, si locus iste conseratur cum versu is. tricesi in i capitis li-hri 2. Deuteronomii, in quo Phose apertissimJ seiungitur ab holoeau sis. Quare Rabbinorum doctissimi ita textum Deuteronomii inter pretati sunt, ut oves & boves non accipiantur pro Pasibate, sed pro
Gebari eis Deri iis festo eonerui 1, de quibus ederent a satietatem, S quae Hebraeis non Pascha dicuntur, sed , nauri magbjὰ .
Ita docent Rab. Salomo , Maimonides, Rasi , Bechai, Abarbanel, ae alii apud Simeonem de Muis p. z. tom. i. Criticorum sacrorum , pag. IO8. Non ergo eontemnendum est, ut quidam putant, tertium hoc argumentum. IV. Praeterea seria sexta , in qua crucifixus est Dominus, dicitur Ioannis X ix. i4. Parasseve Pasbae, non Para-Reve sabbati, ut post Bellarminum S Baronium vulgo interpretantur Theologi, sed Parasceve Paschae; ct consequenter dies proximus sabbati erat a Zymorum primus, quo ineunte Pascha mactandum erat, & facto vespere comedendum . V. Eodem capite veris 3 1 legitur rogatum Pilatum a Iudaeis, ut crucifixorum Dangerentur crura, ac de patibulo tollerentur, ne remanerent in cruce corpora
sabbato, Erat enim c inquit Evangelista magnus dies ille sabbati . Cur autem magnus, nisi quia duo simul celebrarentur sesta , sabbati nimirum, & Paschatis 3 Postremo in Eoangelica historia narratur plura in die Christi emortuali fuisse peracta, quae fieri non poterant in primo a morum, celeberrimo ac sancto: armati milites ut Iesum caperent ἰ consilium summo mane initum a principibus sacerdotum S senioribus populi; appellatio ad tribunal Romanr praessidis ς repetita accusatio ς expostulatio R executio supplicii teterrimi; necatorum sepultura ζ praeparatio syndonis, ct aromatum pro exanimi Christi corpore . Haec itaque sunt, quae videntur evertere sententiam quinque praecedentibus propositionibus, non absque industria, ct laxe stabilitam
Verumtamen nequeunt haec a priori sententia nos removere'.
176쪽
Liber Τrigesimus tertius. Cap. II. 273
Matth. pag. 68o. Considera valide ipsos timere, non Deum, πeque se majus seelus esset in ipsa Paschae celebratione tam tetrum facinus fa-eere , sed bominet ct tumultum : ira tamen inflammati , posteaquam
proditorem invenerunt, eommutati expectorare non potuerunt, I ed in
. a solemnitate ipsum Oeeiderunt. Similia Theophylactus in Matth.
pag. is . ubi etiam ingeniose observat passum Dominum, non quando Iudaei miserunt, sed quando ipse voluit, quemadmodum decebat Auctorem vitae sponte pro nobis cruci assigendum . Addo conssietu dinem fuisse Iudaeorum insigniores reos plectere ipso die festo et quod supra diximus, ac modo confirmamus testimonio Maimonidis , scri-hentis cap. 4. Hillor tam n . Usque ad Festum insignem sontem eusc-diunt, ct tuo festo strangulant, quia disium es : Et omnis Israel audiet timebit, Dent. xvii. i 3. Addo etiam , si principes SacerdC- tum in priori opinione stetissent, neque procurassent Christi mortem in die praecedente solemnitatem Paselialem r quippe eadem die horis
pomeridianis immolabatur agnus facto vespere manducandus , ideoque circa meridiem , quando crueifixus est Dominus, jam convenisset Ierosolymam ingens Hebraeorum multitudo . Ad secundum respondeo fuisse quorumdam sententiam, quod Cinna commemorata cap. X . r. Ioannis non suerit Euebarisiea , Se
postrema, sed convivium institutum Bethaniae e primum quia hoc ante Pascha celebratum est , ct illa coena pariter ante Pascha: deinde, quia cum exeunti Iudae Christus dixerit , Ruod faeis, De ei:ῖ , putabant quidam eum hoc sibi voluisse , Eme quibus nobis ad diem assum opus est, ad coenam stilicet Paschalem: in super quia Lucas
cap. XX II. . narrat proditionem Iudae , antequam veniret dies prima azymorum , & discipuli Pascha pararent . Illam vero proditionem
Ioannm ca P. X III. v. Io. recenset post coenam, eademque nocte, postquam Iudas acceperat buccellam : praeterea quia incredibile est paucis illis horis, quae inter coenam , ct Domini comprehensionem in horto interfuerunt , potuisse Iudam sacerdotes adire, inire pactum. congregare Synhedrium, turbamque sicariorum eXpedire , praeser tim cum in nocte Paschali unicuique cum familia sua coenandum esset, ct ridiculum sit opinari primarios sacerdotes smul coenasse , dum interea illorum familiae domi absque capite residerent: tandem quia in illo cap. Ioannis xi ii. non est minima mentio, nec ,- quidem Pas chalis coenae. Prosere haec argumenta in Horis Hebraicis ad caput 26, Matth. pag. 373. S sequentibus Ioannes Light otus . Foret utique haec sententia ad argumentum diluendum aptissima , nisi esset omnino falsa . Falsam esse constat ex unanimi Patrum consensu, &, ni fallor , ex ipso Ioanne: nam coenam in Bethania factam ante sex dies Paseba, Μartha ministrante, & disicumbente Laetaro, scribit idem EVangelista cap. xi I. ct in caenai quam uarrat cap. xta l. neque LR
177쪽
rarum legimus , neque Martham , neque profusionem unguenti, neaque turbam ad videndum Lazarum confluentem , sed Dominum cum distipulis suis, tamquam patremfamilias accumbentem, lavantem suorum pedes, eosque alloquentem longa oratione , documentorum
solatiique plenissima. Ad haec Ioannes camam istam fuisse supremam liaud obscure indicat, dum priori versu inquit: Seleus P ιs quia venit bora ejus, ut transeat ex Me mundo ad Patrem , eum dilexissest suos , qui erant in mundo, in finem dilexit eos: ae manifestius post
enarratum Domini sermonem usque ad caput XUMI. protractum, ubi a cama ad hortum trans torrentem Cedros scribit Dominum peris
rexisse . Neque argumenta Light oti probant quidquam , modi, statuamus post coenam Bethaniae Iudam prosectum ad principes sacerdotum, Magistrum vendidisse triginta argenteis, ut narrant Matthaeus
cap. XXVI. I s. Marcus XIV. Io. Lucas xx G. 3. S exinde Iudam expectasse oportunitatem temporis, quo Dominum traderet : tempus
autem istud advenisse Paschali nocte, paratis jam ad horrendum facinus ministris . Atque id ex eodem cap. x m. Ioannis infertur; versu namque a. ea verba, Cum diabolus jam misiPt in eor ejus, ut traderet eum Pudas, demonstrant Iudam prius de tradendo Domino cogitasse : ea autem , quae subjiciuntur versu Io. Cum ergo aeeepisses ille baerellam, exivit eontinuo, innuunt proditorem recta prosectum ad principes sacerdotum, conscios sceleris, ct in mortem Domini
paratissimos, ut accepta cohorte mandaret quod spoponderat executioni. Atque ita corruunt omnia argumenta Light oti, illo tantum
excepto, . quod est de cibariis emendis pro die festo, de quo paullo infra, ubi dicam de Parasseve . Ad argumentum itaque duo respondent Theologi: primum quod Ioannes accipiendus sit de die naturali S usuali, qui de media nocte ad mediam noctem producitur; non de die leaeali, qui protrahitur a vespera in vesperam et alterum quod' εἰ -ἰ τὰ ἐορτης, aute diem festum, positum sit pro . ωμῶν, idest pro parte diei, quae praecedit sellum, S est pars sesti, sicut est pars domuo, ενοας- pars urbis, pars orationis, o c. Sedari odet mihi plurimum responsio ista: Etsi coena Pasthalis perageretur facio vespere , & die decimaquarta exeunte, ac tunc inchoata seret legalis festivitas; Iudaei tamen festum Paschatis peculiari titulo incipiebant a media nocte, illudque agebant proxima die quintadc cima ; quia Dominus percussit primogenitos in terra Aegypti, in πο- uis medio , Exodi xi r. 29. ac Pascha, ut ibidem legitur, erat victima transitus Domini, qua udo transivit super domos filiorum Israel in Aeopto pereutiens Argutior . Vide Biblioth. Rabbinicae tom. a. pag. s6. Quod ergo ait Ioannes , Mute diem festum Paschae, idem est, ac ante mediais noctem: unde in Graeco legitur simpliciter, eiu D sum Pasibo, τὰ eo τι. -υ πανε
178쪽
Liber Trigesimus tertius. Cap. II. Ips
venio ad tertium paullo dissicilius. Persuasum mihi est illis ver- his , Ut non eontaminareutur, sed ut manducarent Pasiba, nor agnum significari , sed magiam Paschalcm , victimas scilicet ovium , juUencorum, S boum, quae mactabantur die proximὸ sequente immolationem agni. Primh quia Dominus ita constituit pro Paschali victima quartamdecimam diem Nisan, ut si aliquis ea die aut fuisset immundus, aut iter haberet, teneretur differre Pascha ad mensem secundum , ut legimus Numerorum I x. Io. Homo, qui fuerit immundus super anima , sive in via proeul in gente vestra , faciat Phase Domino in mens secundo , quartadecima die mensis ad vesperam . Si crgo Iudaei immunditiam contraxissent, poterant Pascha ad mensem Piar differre ς nec adeo de non contrahenda immunditia ob causam, quam gravissimam existimabant, suissent soliciti. Deinde,s audire velimus traditiones Rabhinorum , quoniam Pascha immolandum erat statuto tempore et agendum id erat, quamvis tota congregatio, aut maxima pars fuisset immunda ; S tantum fas erat dinferre Pascha ad mensum secundum uni. , aut alteri immundo, non vero coetui atque multitudini. Ita scribunt R. Maimonides , ct alii apud Light otum in H. H. ad cap. x I V. Marci . Igitur immunditia eorum , qui in Praetorium suissent ingressi , nullum agendo Paschati attulisset impedimentum . Praeterea verissimum est hostias illas ovium S houm nomine Poebatis appellari, clim in citato textu Deuteronomii xv i. Immolabisque Phase Domino Deo itio de ovibus, ct de bobus, tum in a. Paralip. xxxv. 9. Dederunt ceteris Levitis ad relebrandum Phase quinque milita peeorum, ct boves quingentor . Rursus idem probant invictissimὁ textus Hebraicus, ac versiones aliae perperam nobis ab adversariis objectae . Primb quia , ut observarunt quoque Rab. Ruben , Simeon , ct Levi apud Fristhmuthum , noria extat in Hebraica lectione littera conjunctionis v praefixa dictioni, oves: unde apparet τὸ , oves boves referri ad dictionem superiorem nDB , Phase. Deest pariter in versionibus Graecis LM , 9, ante . Ulterius ubi Iegimus Num. XXIX. a. offeretisque holoeaustum Domino, Pitulum de armento unum, arietem auum . ct agnos annisulos immaculatos septem; ac primo Paralip. XXIX. 2I . Et obtulerunt holoeaasa die sequenti tauros milis, arietes mille, agnos mille, aliisque in locis sexcentis, in quibus occurrit eadem syntaxis, ac in illo versu Deuteronomii; agni, arietes, ac tauri non sunt ali.
quid diversum ab holoeasso, sed illud , quod holoeausti nomine significatur. Pari ergo ratione in textu illo Deuteronomii, Immolabi sque Phase Domico Deo tuo oves , S boves, non sunt oves S boves aliquid distinctum a Phase , sed sunt id, quod vocabulo Phase significatum est ἰ sive, ut eruditi viri observarunt, nns stat loco generis ad subjectas voces , , & Va . Insuper eodem cap. xv I. Dcuteronomii Versu - Diuiti sed by Corale
179쪽
versu g. ubi lcgit Vulgata, Non eomedes in eo panem fermeriatum'. septem diebus comedes absquc fermento , hahent Hebraei , nyaei rixo v,ν ,29n Σ'p' Septem diebus comedes super eo infermestata . Dictio autem , ,ν, super hoc in loco idem est, ac Cy , cum, ut
Exodi XXxv. 22. Isaia: vi l. a. aliisque in locis . Victimae itaque septem dierum azymorum Pascha appellantur, & φαγω - -χa, manduca
re Pasba tam de agno, quam de ceteris hostiis propriὴ dicitur et
quemadmodum Adt. x II. q. dies omnes arymorum appellantur Paseba . Ex quibus omnibus constat etiam sanctificatas hostias juvencorum & boum eomprehendi nomine Paschatis, tametsi eo vocabulo denotaretur peculiari quadam ratione Paschalis agnus, ac aliae .victimae dicerentur quoque na an Hagbsta e quod tantlim inferri potest ex versione Chaldaica . Atque his diluimus objectionem tertiam . simulque Uersonem Vulgatam in XVI. capite Deuteronomii explicavimus , & vindicavimus. Quarta obiectio, tametsi Marcus Antonius de Dominis P. a. de Repuhi. Eccl. n. 268. reprehendit doctissimum Bellarminum , alios que explicantes Evangelicum textum de Parasceve iabbati, recte ab insigni aevi nostri Theologo de Re Sacramen. pag. 397. dicitur viti- litigatio. Communem quippe responsionem confirmat S. Marcus, dum cap. XV. 42. ait: Erat Parasceve, quod es auteDbbatum. Nunc ego dabo operam , ut oppositae argumentationis appareat inanitas . Principio , quemadmodum tradunt periti rituum Hebraicorum, ad Pascha nulla erat Parasceve , idest, ciborum praeparatio : nam utique Hebraei seria sexta post meridiem parabant cibaria, mensasque sternehant, quasi statim prandendum foret, aut coenandum; sed hoc non faciebant die praecedente festum Paschalis, quoniam die prima agymorum ex cap. XLI. Exodi vers. 16. licitum erat facere ea, qua ad vescendum pertinent. Cum ergo Pascha nullam Parascevem habeat ; seria sexta , qua crucifixus est Dominus, dicta est παρὰ αυῆ ris, Parasteue Poebae, quod simul esset Φανῶς - , Parasceve sabbati, ct Pascha, eo serme pacto, quo a nobis dicitur Do minica Paschatis, aut Penteeostes dies illa, in quam simul incidunt eadem se-sta , atque dies initialis hebdomadar. Ad haec licet origo hujus vo cis Parasceve sit a parandis cibariis; illius tamen usus apud Hebraeos suit eamdem vocem usurpandi pro sexta quaeumque seria r unde in antiquo libro Serescit Rabba, par. it. legitur singulos hebdomadae dies propriis carere nominibus, idest , primam, secundam, ter tiam , quartam, S quintam feriam, praeter Paraseeven, sabbatum: idque negare non est ausus Exercit. xv l. num. I s. in Baronium
Isaac Casauhonus. Quidam Scholasticorum cum mitassio pag. 69. aiunt etiam Arabes sextam seriam eo vocabulo nominare: quod de
Arabibus antiquis verum esse testantur viri in illa lingua doctissimi;
180쪽
Liber TrIgesimus tertius. cap. n. 177
nam post debellatos Arabes a Mahumede , sextam diem non Parasceis Pen dicunt, sed emiliumam , idest , congregationem . Ait ergo EVangelista Parasceve Pascha, ad significandam sextam seriam inter septem dies azymorum ἔ quos omneS appellatos Pascha dictum est supra . . Dato insuper etiam Pascha siuam habuisse Paraseeven ς cum Ioannes appellarit Pasiba etiam victimas Hagigas, mactandas prima die aetymorum , ct Pasthali nocte transacta, dixisset cohaerenter diem Veneris Parasceven Pascha ob praeparationem victimarum istarum, non ob praeparationem agni mactati jam, S comesi. Abunde his revincitur Spalatensis , nec non Gerardus Nostius, qui in differt. a. de tempore Dominicae Passionis num . ia. pag. 8 s. scribit de his verhis, Erat aatem Parasceve Fasoba Quem locum , uti & priores , mire.
ci, non ratione Paschatis , sed sabbati. Ac similiter in idem caput Ribera , inque Annalibus Baronius . , , Oppositio quinta facillimae solutionis est: dies enim sabbati incidens in secundam azymorum erat dies, qua populus adibat tem plum cum victimis pacificis, quas Hebraei appellant Corban Raajab , quasi comparitionis munus , ct de quibus interpretantur ea verba Exodi x ii. is. Non apparebis in eo nisectu meo vacuus. Eadem quo. que die offerebatur, ut diximus superiori capite prop. s. spicarum manipulus, de quo Levitici xxit r. ii. & quoniam dies sesti, in quibus populo cum holocaustis & victimis coram Domino erat comparendum , dicebantur Magni, ut constat ex cap. VI I. Ioannis ver
st 3ν. idcirco de sabbato incidente in diem azymorum secundum dicitur cap. XIX. 3 I. Erat enim maguus dies ille saMati . Quae objiciuntur sexto loco, ita diluenda sunt. In primis fatemur multas legis ira ressiones factas a Principibus Sacerdotum, ut Iesum perderent, at plura egisse ministerio Gentium , ne viderentur tam aperth violare solemnitatem : cuius gratia dixisse fas sibi non esse quemquam interficere, ait Augustinus, & a nobis supra probatum est. Percurramus deinde singula . Christo non semel mortem diebus solemnioribus intentarunt, Ioannis x. 3 t. in se sto Encoeniorum, &in ipsb porticu Salomonis; & in festo Tabernaculorum, UIM .s9.
Altera die, quae est po= Parasseven, idest, die sabbati, dc ex ad
versariorum sententia die sabbati simul & Paschatis, convenisse Principes Sacerdotum , ct Pharisaeos ad Pilatum , rogantes, ut poneret milites ad custodiundum sepulcrum , & facta si hi a Praeside facultate, ipsosmet apposuisse custodes , munivisse sepulcrum , signasse lapidem ,
narrat cap. XVI I. 62. S 66. sanctus Matthaeus . Insignes reos damnatos in Blemnioribus diebus , dictum paullo supra ad primum: mo tem veri, Christi peractam postulantibus quidein Iudaeis , sed a militis hvs Praesidis, mani sestum est omnibus: atque his incedere armatos a