장음표시 사용
251쪽
α 8 De Theologicis Disciplinis
hune In pcclesiis Graecorum , testatur Cardinalis Bessario . De ritu Ecclesiae Romanae , quae pariter tali sono pronuntiabat olim ea riria ha , ut pertingerent ad aures populi, legi potest sermone 6. de j junio septimi mensis S. Leo. Demum etiam Iustinianus Const. Ia I. γι- hemus, inquit, ut omnes obe i pariter & Presisteri , σου taeito modo , sed elara voce , qua a fideli popa exaudiatur, Deram Obutionem . 9 preces in sancto baptismate adhibitas celebrent. Haec nobis objicit Vossius disput. a. de sacris coenae Dominicae sombolis.
Respondeo ex Litur is , quae nobis haeretici obiiciunt, ne a. rium ipsorum dogma magis , magisque refelli. Orientales enitia dunt sola verba Domini proserunt alta voee , eas quodammodo seiungunt a praecedentibus prolatis voce submissa : ideoque illa situsean pronuntiant, non tantum historice. Quis enim narraturus tantummodo quod Christus in coena gessit, ut de iis instrueretur populus, rem totam recitaret submurmurans , extemplo in ea verha prorumpens, me es eorpus meum P Ideo ergo apud Orientales haec verba enuntiantur elata voce , ut populus non auditis, quae praecesserunt, percipiat a Sacerdote, quem in Sanctuario latentem intueri non potest, sacra munera sermone Domini consecrari, S illa consecrata adoret, & in illis adesse Christi corpus, ct sanguinem profiteatur. Atque id populus facit dicendo men , ut observat idem Bessario, de quo supra pr8p. 3. ubi quod nunc dicimus, ipsorum Graecorum. rituum explicatione corroboravimus. Stupenda est itaque haereti- eorum confidentia, nobis Liturgiam Orientalium, & scripta Bessarionis objectantium . Nec aliter est asserendum de Iustini, aliorumque auctoritate ; siquidem non alia d'causa aut olim praesentes oblationi , aut commvesonem percepturi dicebant e-en, nisi ut vi consecrationis praesim faterentur Christi corpus: unde Ambrosius de Myst. cap. 9. num. ait: Et tu dieis men , hoe es, verum est. Similia lib. iv. de Sacram. cap. s. num. 2s. Immo incertum est, an populus in Ecclesia occidentali responderet Amen statim post conse-erationem ; S probabilius videtur id succinuisse post alias orationes communicaturos: nec aliud scribit Auctor Constitui. Apostol. lib. vi I l. cap. II. in cujus libri cap. Eo. nil tale extat, adeo , ut iure in hoc quoque Vossit confidentiam miremur. Sane Iullinus Apolog. 2. pag. 98. scribit a populo acclamatum e-en immediate ante Eucharistiae distributionem , pos gratiarum actiones, ct preees . S. Leo ci lato serm. 6. apertissime loquitur de accipientibus communionem sa quibus responderi eAmen, Tertullianus , CyrilIus Hierosolym. Au gustinus , aliique veteres tradiderunt. Iustiniani Constitutionem editam adversus quosdam Monachos factos Clericos , qui nec sancti hapti sint, nec sacrae oblationis orationes callebant, observatum ab Ilaac DipsisAod by OOs -
252쪽
Liber Triges mus tertius. Cap. VII. a s
Isaae Haberi pag. I 47. in Pontificale Graecorum e sed nulla nos M. .ellis Iustinianeis permovemur agentes de sacris ritibus , quos ab Ecclesiae statutis, non ab Imperatoriis legibus edocemur. QEAEsTIO INCIDEN s. Quod si nune quaeras, an melius sit proferre verba consecrationis voce submissa , an elata; primo respondeo unicuique servandam Ecclesiae, in qua degit, consuetudinem; ut de sacris Ritibus universim disserui lib. XXX. cap. 23. prop. 2. Fateor deinde Graecos,& alios Orientales illa verba clara voce proserre ς quod non solum ex testimonio Dionysii Alexandrini in Epistola ad Xystum demonstrat Eminenti ssimus Bona lib. 2. Rerum Liturg. cap. II. num. I. sed conis stat etiam ex Missa Chrysostomi pag. 76. Euch. Graec. Basilii pag. i 68. aliisque libris Liturgicis . Dabo etiam obtinuisse eumdem morem in Ecclesia Mediolanensi, ut censet Menardus not. Io I 6. in Sacrament. Gregorii, id inserens ex praecitatis locis Ambrosii lib. de Myst. cap. 9.& lib. iv. de Sacram . cap. s. tametsi LX priori loco non appareat, an illa vox erimes pronuntiaretur a populo statim peracta consecratione, ut observarunt Benedictini editores Ambrosii tom. a. pag. 342. alter verb locus aperte ad actum communionis sit reserendus r habet enim , Ergo nou otiose dieis tu , men, iam tu spiritu eonfitent, sod aee pias eorpus Christi. Immo additur in nonnulIis editionibus . non otiose eum aecipis, se. Alfirmo praeterea Orientalium ex ritibus nullam Romanae Ecclesiae praescribi legem, tum quia haec tenet Majorum suorum instituta; tum etiam quia impropria omnino foret apud nos elatio illa vocis. Cum enim fiat, ut diximus, ad commonendum populum de consecratione facta a Sacerdotibus in sanctuario Ia-tentibus; necessum non est id servari a Latinis, in quorum Ecclesiis aspicit populus celebrantem; qui statim , non quemadmodum faciunt Graeci paullo ante communionem, elevat symbola consecrata; eadem adorat, & signum populo datur pulsatione campanulae : de quare capite libri hujus postremo. Tandem longe melius est submissa ,
quam elata voce verba sacrosancta proferre, ne vilescant, aut a plebe sacrilege pronuntientur, atque ut ita admoneamur consecrationem ad Sacerdotes tantummodo pertinere: quarum rationum primam asseri lib. II i. de AI t. myst. lnnocentius, & alteram q. 83.
art. q. ad 6. sanctus Thomas . Ac de verbis eonsecrationis mihi videor satis superque dixisse. N. II.
253쪽
Demnsratur in Sacramento Eucharisiae revera Christi corpus, ct fingulam contineri.
AMptissiMAM instituo disputationem , de qua non esset disserenis di finis, s omnia in medium asserendi foret animus e sed cum
omnes , qui de re Τheologica pertractarunt, in hac controversia . stilum accurate diligenterque exercuerint, id praestare conabor . ut quod alii diffvss tradidere Iucubrationibus , perspicua methodo , contracta oratione , selecta rerum copia , novisque insertis animadversionibus comprehendam. Quod priusquam peragatur, dicendum principio quinam adversius catholicam veritatem perfidiae suae prodiderint contumaciam. Tenent ergo primum locum Capharnaitae , qui Domino de manducatione carnis suae faciente verba Ioan. 6. vel denegarunt his fidem , vel ea sensu deteriori acceperunt: inter quos fuisse apostatam Iudam , prohat auctoritate Chrysostomi Diatriba g. adversus Casauhonum Julius Caesar Butengerus. Simoniani, Manichaei, Marcionitae, aliique Phantasiastae, qui negabant veram Christi carnem, fateri consequenter non poterant hanc in Eucharistia contineri: ac de his agit in epistola ad Smyrnenses S. Ignatius . Idem dicendum de Messalianis, & Entusiastis, quos omnia sullulisse sacrificia , carnis Christi inutilem esum pronuntiantes, auctor est lib. IV. Hist. cap. I r. Theodoretus . Nestorianos , quorum haeresis damnata est
paullo post obitum Augustini, negasse praesentiam corporis Christi in Eucharistia , scribit in Dialogo adversus Berengarium Lansrancus: sed probabilius est, atque magis haeres suae consentaneum , amrmasse Nestorium in Eucharistia carnem Christi, seu hominis non hypostatice , sed secundum solam dignitatis unionem moralem, Verbo Dei coniunctam: siquidem Ephesini Patres , ct Cyrillus hoc unum adversus Nestorium adstruunt, accedentes ad benedictionis mysteria , visi am- sitis verbi propriam earnem manducare , non hominis sanct eati, Er Deo conjunhi seeundam dignitatis unionem. Et re vera Nestorianos transubstantiationem panis in Christi carnem admisisse, constat ex Vigilio Tapsensi lib. v. adversus Eutychen . Si autem advertas , in quo sta suerit Nestoriana haeresis , alibi profligata; percipies optime , quare Nestorius admiserit in Sacramento carnem Christi, non carnem propriam Uerbi; quia nimirum praedicabat Christum esse personam a Verbo distinctam . Ita facile eludes, quae de Nestorio commentus est Albertinus. Haec tantum de haeresibus antiquioribus.
254쪽
Liber Trigefmds tertius. Cap. VIII. asI
Saeculo nono edidit librum De eo ore ersantuine Dominἰ PaDehasius Radbertus Abbas Corheiensis , adversus aliquot male de Ea ebaristia sentientes , teste Alcvino in Confessi. Fidei. Paschasium dogmatis nostri primum auctorem faciunt temere recentiores Calvinistae , ac plura in ipsum effutit Claudius Carentonensis minister. Commoventur haeretici, quod adversus Paschasium steterint Rabanus Maurus , Ratramnus , & Ioannes Scotus . cognomento Erigena. Uerum Ioannem Scotum permultis erroribus implicatum damnavit Ecclesia , auctore citato libro adversus Berengarium Lansraneo: illum
sanctus Prudentius appellavit sectatorem Pelagii, Celestii, ae γα- siaui, ae summa impudentia oblatrantem orthodoxae Ridei, Patria bosque Carbolieis, & Ecclesia Lugdunensis hominem inani verbos
eate, Σ' ventos loquaritate perniciosissime neevatum. Vide in Synopsi Hist. Gothescalcanae cap. I. Norisium . Rabanus vero, & Ra-tramnus a Paschasio discordarunt tantum circa modum loquendi; cum enim Paschasius idem ebripi corpus in cassis, S in Eucharistia assirmaret, illi scripserunt esse diversum, unde venerunt in erroris haeresisque suspicionem ἰ ac Ratramnus praesertim , cujus librum Deeorpore ct sanguiue Domini, pluries studio haereticorum typis editum , inter haereticos recensuit Clemens VIII. ac sinistrum de illo protulerunt iudicium Sixtus Senensis lib. vi. Bibliot. S. annot. i 96.& 289. Bellarminus, Alanus , alii: quidam etiam ab Oecolampadio sub Bertrami nomine putant librum illum fuisse conscriptum , Petrus autem de Marca , & IJarduinus a Ioanne Scoto . Sed licet Ratram innus, dato quod ejusdem libri auctor sit, dixerit mysterium corporis , S sanguinis Christi disserre, ac separari a corpore , quod de Uirgi ne conceptum & natum est, atque alia id genus multa, quorum a causa merito subierit censuras plurimorum ἰ videtur tamen disserentiam illam statuere quantum adnecter , exterioremque figuram , uti
demonstrat Io. Mabillon parte altera in quartum sec. Benedict. Pascha si vero liber typis editus prodiit anno is a8. opera Hiobi Galli I utherani, dispunctis , abrasisque locis omnibus, quae diserte in . Eucharistia tradunt rationem sacrificii, Sc tran 68autiatiouem panis et detexitque falsarii hujus depravationes Mamertus Lucemhuringensis , qui anno Isso. edidit Coloniensibus lupis Pascha sit opus integrum , atque incorruptum . Ita virum hunc avitae fidei propugnatorem , Lutherani patronum suum , Sacramentarii transubstantiationis auctorem , pugnantibus inter se sententiis , ausi sunt diffamare . Tradunt nonnulli prodi in circa eadem tempora infamem Rpropudiosam sectam Stercoranificam, eorum scilicet, qui assirmare
non erubuerint divinissimam Eucharistiam projici patiatur lector
in verecundiam verborumJ in locum, in quem euat saturi. Illi tamen,
255쪽
praesentiam negarunt, sed asseruerunt duntaxat de eius eorpore pro-hrosam rem , ac nefandam .
Prodiit postea xi. seculo haeresis Berengarii, aut Beringerii,
Turonensis, hominis versipellis, de cujus errore non convenit inter eruditos . Certe Berengariani aliqui admiserunt prasentiam reatim , & negarunt tantlim panis transubstantiatiovem , asserentes corispus Christi in Eucharistia latenter eo utineri, ct quodammodo impavari, ut referunt Guilmundus , & Algerus: & Berengarius ipse fateotur praesentiam corporis & sanguinis Domini, non solum in variis fidei Consessionibus , sed etiam in Epistola ad Adelmannum e quare
non desunt, qui Berengario tribuant assertam a Lutheranis impanain rionem. At negari non potest, alios Berengarii asseclas in ea fuisse sententia, quod corpus Christi collocatum in coelis non possit in terram deserri, id affirmante cap. II. Lanfra nco . Damnarunt Beren garium in Romana Synodo Leo IX. anno ioso. ut astirmat Herma n-nus in Chronico, aut ios I. ut seribit Durandus Ahbas Troarnensis; Conventus Brionensis, & Synodus Vercellensis paullo post prae- Iaudatum Concilium Romanum; Synodus item Parisiensis, & Florentina sub Victore II. anno 1 os s. Romana altera sub Nicolao II. an. Ios9. in qua Berengarius haeresim suam abiuravit, librosque siros coneremavit: Concilium insuper Pictaviense anno io s. de quo Chronicon sancti Maxentii, ac postremo Concilia duo Romae habita sub sancto Gregorio VII. unum anno io 8. in sesto omnium Sanctorum , alterum mense Februario anni sequentis. Tres fidei sormulas a Berengario confirmatas edidit Mabillonius tom. i. Analect. Pag. sis. In quarum prima anathematizat haeresim, de qua se infamatum fatetur, adstruentein, pasem, ct vinum, quae in altari poπuutur, post eonferationem solummodo Iaeramentum , ct nou verum eorpus
sanguinem Do Diui nostri Pesu Chrsi esse: in altera inquit, Profiteor
panem altaris post consecration em esse verum eorpus Christi, quod narum est de Virgiue , quod passum es in eruce , quo sedet ad dexteram Patris, cte. ae in tertia etiam transubstantiationem his verbis profitetur : Ego Seriverius eorde eredo , ct ore eonfiteor , panem ροvinum qua ponuntur in altari per masterium saera orationis ct ver-ha vostri Redemptoris substantialiter eonverti in veram re propriam , ae vis atricem carnem ct sanguinem Domini nostri Iesu orisei,cte. Ex his autem Confessionibus insero Berengarium principio reale praesentiam negam , deinde hac admissa propugnasse impanationem et hae quippe haereses praemissis Confessionibus oppununtur. Ita contro
versia de erroribus Berengarii facile componitur, si distinguantur duo iIlius capita , ae duo sitatus. Ceterum post tergiversationeS Va rias , deposita erroris pertinacia , rediit Berengarius ad sanam mentem , Obiitque fere nonagenarius anno io88. die quiata Ianuarii, ut
256쪽
Liber Trigesimus tertiui. Cap. VIII.
ut narrat Clarius Monachus Floriacensis, ct Hildebertus Cenomanensis , qui scripsit illius Epitaphium, Ruem modo miratur , Iemper mirabitur orbis, erci Vide Mabit. in Analectis, ct praef. a. in Saecul.
At insequentibus saeculis in Eucharistiae sacramentum pervicaciores haeretici surrexerunt ἰ paullo post obitum Berengarii Petrus de Bruis, &Henricus eius discipulus: deinde Albigens exorti ex Manichaeorum reliquiis: tum Carlostadius Withembergensis Novator, Zuinglius, qui in Senatu Tigurino biduo disputavit contra Missam ,& Eucharistiam , incolampadius, Bucerus, ct Socinianorum grex
impurissimus . Hi omnes in Eucharistia Auram , signum, ct imagi-uem eorporis θ' sanguinis orsi fatentur , ipsum vero eorpus oesanguinem adesse negant. Quid vero Lutherus Z Principio excogitaverat realem praefeNtiam negare, ut ipsemet fatetur in Epistola ad Argentinenses, sed pressus Evangclicis Merbis praesentiam illam perspicue adstruentibus , eamdem agnovit, ita tamen , ut dixerit una cum Christi corpore permanere substantiam panis. Anno tamen is a. transubstantiationem admisit, accusatus propterea a suis, a Melanchthone praesertim , atque ab Hospiniano. Cum vero de Impanatione, aut Cossubsantiatione, per quindecim saltim annos , inter Lutheranos , & Saeramentarios c qui nempe sectantur Zuinglii &Oecolampadii doctrinam) acerrime dimicatum fuit, nec iniri potuit aliqua inter pugnantes conciliatio ς Calvinus anno Is4o. sententiam suam palam fecit edito Gallice tractatu de Coena , quem postea latinitate donavit. In hoc libro primum ait revera distribui in caena eorpus ct sanguinem Gripi, cui nos reipsa, non sola mentis apprehensione, uniamur, adeo, ut Lutherani propositam spem haberent ad se tandem Calvinum sore accessurum: sed eum is addiderit id fieri sola mandueantium fide ἰ & spes praeconcepta Luheranos sesellit, & compertum satis, Calvinum pugnantia conscribere , verbis Iudere, praesensque dissidium non componere, sed nexibus tenacioribus implicare . Adeas Meldensem Episcopum in Historia Variat. lib. I x. Rum. so. Dixi autem de haeresihus hactenus i nunc dogma Catholicum propugnaturus demonstrabo contineri sub panis vinique speciebus eorpus , Sc sanguinem Christi , de transubflautiatione , quae hujus controversiae est pars altera, dicturus postea . PROPos. In Eucharistia vere corpus & sanguis Domini N. I. C.
Catholica haec veritas momentis pluribus stabilitur , quorum primum auctoritati sacrarum litterarum innixum est . Ac primo joannis v I. versu sa. ait Dominus: Panis, quem ego dabo, caro mea es pro mundi vita. Et litigantibus versu proximo Iudaeis , ac diis
centibus, aeuomodo potes his nobis earsem suam dare ad manducas
257쪽
dum respondit Iesus ν. s4. Amen, amen dies vobἰs, ns mastaea. meritis earnem filii hominis, ct biberitis ejus santuinem , nou bahebiistis vitam in vobis: tum omnem haesitandi occasionem removens subisiecit versu s6. Caro enim mea vere es cibus , ct sanguit meus vere espotur. Dicant, quaeso , etherodoxi, num ad common Istrandam veram corporis, & sanguinis sui in Eucharistia praesentiam , & veram rea- Iemque manducationem , atque potationem, potuisset Dominus adhi- here verba magis perspicua , magis expressa, magis perceptioni h minum accomodata Z Minime , nequaquam. Hoc itaque in loco vera,
propria, realisque praesentia , & vera propria , realisque sumptio corporis, & sanguinis Domini declaratur. Et quoniam hoc pertinacissime negant hostes veritatis ς immo Albertinus in praegrandi suo
de Euch. opere lib. I. cap. go. etiam nostrae communionis Theologos,
ct quosdam Patres, qui caput illud sextum sensu exponunt mystico,
advocat in patrocinium haereseos; complura sunt argumenta , qui hus evincitur, non posse ulla ratione illine excludi sensum proprium S litteralem . Ac primum sit, quod iidem haeretici, ut adversum nos adstruant communionem sub utraque specie, utuntur praecitato versu s4. mandueaveritis, c. ideoque, velint, nolint, fateantur necessum est agi ibidem de sacramento Eucharistiae, quod tamen Albertinus prae ceteris audacter negat, & pernegat. Deinde cum Iud.ei percipere nequaquam possent, quomodo manducanda so-ret humana caro, S sanguis potandus , ct quidam inter se dicerent, Durus est biesermo, intelligentes manducandam carnem , quem ad modum in ea vere dilaniatur, aut venditur tu macello, ut inquit magnus Augustinus Tract. xxv m. in Ioannem ς minime ad scanda- Ium a Vertendum respondit Dominus loquutum se de comestione mystica S metaphorica: sed semel iterumque idem asseruit, asserens in veritatis confirmationem futurum sui ipsius in caesos adscensum. Et tamen Dominus ubi animadvertit krmonibus suis ob aequivocationem verborum in discipulorum mente gigni aliquam dubitationem , hanc studuit statim evellere; prout fecit Ioan . iii. s. dum Nicode. mus non percipiebat spiritalem hominis renascentiam ς Ioan . IV. 34. dum haesitabant discipuli circa ea verba, Ego cibum habeo manducare, qπem vos nescitis; Matth. xi tr. 37. dum explana ν it discipulis ParaboIam zizaniorum . Ioannes ipse ceteris accuratior , si quid tropice a Domino dictum est, adjecta explicatione notavit. Ca P. enim 3. ait Dominus, Solvite templum hoc, M. Sc Ioannes versat. IID autem disebat de templo corporis sui: cap. 7. Christus , aeui credit in me , flumina de ventre ejurs te ut aquae viva , Ioannes vero vers 39. Hoe autem dixit de Diritu, quem aecepturi era ut creden-
res in eum: cap. let. Iesus . Si exaltatus fuero a terra, omnia traham ad me sum; Ioan . autem vers. 23. Hoc Mucem dicebaν, signi
258쪽
Liber Τrigesimus tertius. Cap. VIII. ass
eans qua morte esset moriturus. Cur ergo de manducando carpore ,& hibendo sanguine suo sermonem instituens, quibusdam murmvis rantibus , & scandalum patientibus , Salvator lux mundi, ct veritatis magister mentem suam non aperuit, nisi quod prius dixerat confirmando; neque accuratissimus Evangelista haec consignans litteris , ne pariter nos deciperemur, notulam apposuit aliquam ἰ cur
id, inquam, nisi quia illa verba , Caro mea vere es tabus, &, Nisi
mandaeaveritis earnem meam , oec. aecipi debent in proprio, litterati, obvio, expresso, planissimoque sensu Praeterea inquit eo Ioci Christus, Panis, quem ego dabo, caro mea es pro mandi vita , eumdemque panem longe maunsi praestantiorem csse domonstrat, subiiciens, Non Rut manducaverunt Patres vestri manua ct mortui sunt: qui manduως bunc panem , vivet in aternum. His autem verbis non de Incarnatione jam peracta, sed de beneficio futuro Io-quitur Dominus et aede beneficio tali, quo non figura corporis sui, quemadmodum fuit manna, sed ipsum corpus traderetur in cibum. Ad haec Christus priusquam talia de pane isto proferret, insigne praemisit miraculum in quinque Panibus hordeaceis patratum , non utique alia ratione , nisi, ut re docti fidem minime iis negarent, quae postea dicturus erat, prout scribit in hunc locum Chrysostomus, ἔν
διδαχθίως -κετι τοῖς mτὰ ταυτα, λιγοmbeae . His itaque argu mentis facile haeretici verba Ioannis detorquentes revincuntur, &
Accedunt verba Christi Eucharistiam instituentis r ipse enim ,
ut legitur Matth. XXVI. 26. Marci XIV. 22. Lucae XXo. I9. R I. ad
Corinth. XI. 24. discipuliS panem vinumque porrigens ait: me es eorpus meum , His est sanguis meus. Haec autem verba sensum proprium tantummodo patiuntur; quod proximis adnotationibus o tendo. I. Oratio ista , Hoc est eorpus meum , enuntiativa est, &Operatrix, vera est enim, ae pronuntiata ab ipsa met Veritate panem in manibus tenente: non esset autem vera, si tunc panis in priori permansisset substantia, veluti si in Cana Galilaeae accipiens in manus suas hydriam aquae dixisset, Hoc est vinum, nec aquam in Vinum vertisset, mentitus esset, ct illusisset convivis : quare sermonem hunc Christi esse operatorium , haud secus , ac sermo , quo Deus ab initio condidit omnia, scribunt Ambrosius, Damascenus, aliique patres paullo post laudandi. II. Haec verba a Sacramentariis explicantur per metondimiam, quasi hunc reddant sensum , His panis est signum eo oris mei, propterea quod circumstantia temporis, proximae scilicet passionis, ostendebat fore ut quamprimum Christi corpus adinstar panis contrectaretur ac frangeretur. Sed eaedem circumstantiae ora perfidorum obtundunt. Etenim Christus hoc Sacramentum loco testamenti reliquit: in testamentis autem condendis verba Dissiligod by GOrale
259쪽
verba plana , & apertissima debent esse, ne inter haeredes oriatureontentio. Loquebatur etiam Dominus cum discipulis suis, non . coram Iudaeorum multitudine; nec petebat audientium conditio , ut tropis ac parabolis uteretur. Apostoli saltim orationis illius sensum strutati fuissent , si tropice existimassent prolatam : aut si haesitavi Dsent animo, ipse Iesus rem explanasset , ne postea Ecclesia in sce- dissimum, horrendissimumque crimen idololatriae laberetur . Ardenistissimum praeterea peragendi mysterii desiderium, separata benedictio utriusque elementi, nec non diligentissima Evangelistarum, & Pauli narratio satis ostendunt , Christum rem fecisse maximi quidem momenti , nec ulla sermonis ambiguitate tegendam. Demum non ait Dominus, Hie panis est corpus meum, sed Hoc est corpus meum , ita , ut pronomen hoc non sit reserendum ad panem , sed ad Christi corpus, nec sensus sit, Hic panis est figura eorporis mei, sed: Hoc, quod
modis prolatione verborum meorum fit eX pane, est eorpus meum.
Vide Estium dist. v I ii. g. 13. & l4. S in caput xi. primae ad Corinthios . III. Insuper undenam sensum horum verborum , me est corpus meam , eruere debemus , ct expiscari Utique ex definitione j dicis vivi, cum haeretici constituentes fidei normam in privato spiritu, in his explicandis nunquam convenire potuerint: unde illos exagitavimus lib. XXI M. cap. 3. Atque' si huc accederent; finita esse set caussa . Sed quoniam solam Scripturam in dirimendis controversis expendendam esse reponunt; confodiam nunc suismet iaculis per vicaces . Horum quidam dicunt verba divina accipienda esse juxta nudam Grammaticae intelligentiam , ne adversariis eludendi scriptu. ras praebeatur occasio : alii tradunt, ubi aliquis textus videaturohscurus, atque de vera interpretatione disceptatio contingat, con silendam esse Scripturam iis in locis , in quibus eadem res perspicite tractatur et docent permulti antecedentia , ct consequentia verba esse attente inspicienda, quae ut plurimum verum nobis sensum com monstrant et in his autem regulis aliquid utilitatis esse fatemur , negamus praecipuum, aut unicum veritatis inveniri praesidium . Principio igitur si verum est , quod aiunt, non esse a nuda littera discedendum , ubi sensus Grammaticalis perspicuus est , nec vox aliqua asscitur tropo et petimus quodnam translatitii sensus vestigium insit huic propositioni, Hoc est corpus meum p Nonne tam clara est , ac una ex sequentibus , Deus erat Verbum, Verbum caro factum es,
Gristus es filius Dei, aliisque subjecto , ut inquiunt, & praedicato
constantibus Z Si ergo irridemus Ebionitas , ct Arianos postremas enuntiationes improprio sensu exponentes; irrisione pariter digni
sunt Sacramentarii translate accipientes enuntiationem praecedentem, me est corpus meam. Hinc Lutherus, ut dixi, rogatus ut oeco-
Iampadii amplecteretur sententiam, ait libenter se hoc pacto incommmoda.
260쪽
Liber Trigesimus tertius. Cap. VIII. 23
modaturum Papatui, sed nimis argent, inquit, nimis elara sunt illa verba , me est corpus meum . Calvinus quoque lib. iv. Institui. Cap. 17. num. 32. ait: Iufera sua caesa jubet me sub Bmbolis panis Θ .ini eorpus, ct sanguinem suum sumere . Nihil dubito quinoe ipse vere porri at, ct ego recipiam. Salomon autem Glassius, qui
Grammaticis observationibus, plusquam secerint Novatores alii, labore improbo dedit operam , lac lib. 2. tract. a. sect. r. art. 2. velis
Iicat Sacramentarios: Sensus litterasir propriar es, qui oritur ex Qerbis in propria θ' nativa significatione aceeptis. Me in verbis eaeisna, EAccipite , ct comedite , Hoc es corpus meum , seufus litteratis proprias es, quia nulla bis occurrit vox modificata, seu tropo affe-Ha. Accipere acceptionem proprie dictam , quae ore vel manu sit: --
medere eomestionem propriam, qua sit ore: Hoc proprie issud, quod a Christo eApostolis munducandum praebebatur: Est proprie praedieati eum subjecto rennexiovem , ct substantia saeramenti Euebaristisi expressionem : Corpus proprie ipsum Dominicum eorpus is ovo usi strux,,. gloriosissima subsisteni et Meum stroprie , ct pronowinaliter Rui eat . Similia seribit Horneius in Compendio Theologiae, pag. 4o8.
ubi addit nomine Corporis duo tantum in sacris litteris denotari, corpus Christi naturale, Sc mysticum , idest, Ecclesiam . Hie autem sermo , inquit, non est de corpore Ecclesiae et Ergo de vero , ct naturali eo ore ejus. Quae argumentatio tenet, etiamsi dixeris falli Homnetum, & nomine eo oris ulterius significari antis a veterum, &Evangelium, ad Colol. 2. I . Siquidem nec haeretici interpretantur ea verba , me est eorpus meam, ac si dictum foret, me es Evangelium meum. IV. Si velint haeretici hujus loci, quem translate acincipiendum putant, sumendam interpretationem ex aliis de eadem repertractantibus, causa pariter eXcidant necessum est. Enimvero si ad caput Ioannis sextum convertamur , thi Iegimus Dominicam caris nem vere , non tropice cibum esse , ct sanguinem Domini vere , non tropiee esse potum : si Evangelistae conserantur invicem, eamdem exin primunt enuntiationem , nec quocumque Iegantur idiomate , metaphoram sonant, vel tropum: si consulamus Apostolum , is in priori ad Corinthios, x. 16. Calix benedictionis, inquit, eui benedirimus, nonne eommunicatio sanguinis orisi es 3 9 ρanis, quem frangimus, nonne par eis alio corporis Domini est Z Non figuram audio, aut typicommunionem, sed corporis , sanguinisque --ias, unionem quamdam , ut Chrysostomus, ct Theophylactus exponunt, praestantissimam. Ac proximo capite de indigne communicante, Reus erit, ait Paulus versu a . corporis,' er sanguinis Domini: scilicet, non de male traditata imagine poenam luet, sed supplicium seret ipsius corporis & sanguinis indigne accepti, sue , ut scribit Hieronymus lih. i. Contra Iovinianum cap. 8. violati; propterea quod ad mensam Domi-