장음표시 사용
71쪽
M F. sILvESTRI PRIER. subsistere, & has substantias separatas nominabat. Arist. vero ad idem substantias, scilicet incorporeas astruendas processit eX motus caelestis Perpetuitate. Oportet enim caelestis motus sicut S actionia omniumue motionum aliquem finem esse; qui equidem sinis, si non semper modo uno se habeat, sed vel per se, vel per accides moueatur, allu cs-lestem motu non semper uniformiter se habere necesse est: itam etiaid videmus, quod motus naturalis grauid & leuium mi editur,cu sint, id est loco proprio vicinatur,aliter scilicet se habente siue motus, qua Prius, Propter maiorem v ct minorem propinquitate ad mobile quod
mouetur. In motibus aut e caelestiuua corporum uniformitate semper
obseruari perspicuum est, tunde & Astrono im per millia annorum ante enuntiare possunt 1 uturas cclypses) eX qua etiam perpetuitate huius motus Arist arguine latus est. Oportebat igitur eum astruere finem huiusmodi motus, nec per ti, nec Per accidens moueri Posse: co- sequenter autem illum Don esse corpus, quod semper est mobile.Igitur ei necessarium fuit astruere substantia aliquam Omnino a corpore separatam, quae respectit caelestis motas sinis essct dc gratia cuius s.
I punctum secundum . Tres autem yam dictae positiones in hoc ossidere videntur, quod Anaxagorana quidem, secundu principia ab eo supposita, unicam immateriale substantiam asseuctare oportuit. Platoni autem multasPonere incumbebat, S inuicem ordinatas, saltem
ad tuum eru & ordine sensibilium specieru, qvps abstractas astruebat rquicquid de generibus aut aliquibus transcendentibus dicatur. Posuit enim primum abstractii, quod essentialiter & unum, & bonum est eti& conseque ter diuersos ordines intelligibiliu, ut etiam dicetur. Arist. quoq; ideo posuit plures, quod in caelo appareant multi motus apud eu perpetui S uniforines: cuiuslibet aute motus eiusmodi oportet erealiquem sinem propriu, qui substantia est incorporea, ut patuit: consequenter aut necesse fuit eum ponere multas substatias incorporeas
ordinatas secundum ni erum ela ordinem caelestati motuum; nec eκ-
cessit ultra, quippe qui in suis philosophicis documentis hoc habuerit Proprium, a manifestas minime discedere. Sed isti vis tres trium philosophorum, Christiane pietati no sunt multum accomodae e quippe
qui ne tum Ana XVora sensibilium mixtionem ponimus I nec uniuersalium realem abstraetione cum Platone;nec caelestis motus aete nam perpetuitatem cum Aristotele, & conseque ter ad manifestationem instituti nostri aliis vijs incedamus Oportet. . .
unctum tertium Ostensuri ergo sumus ex diuina prouidelia, quae
rebus Omnibus perfectionem secundum ear modum optime assignauit, conseques fuisse, quod queda substantiae intellectuales crearentur in summo reru vertice constituteUrimo.Na ut aitΔaho.lib. 2.
72쪽
contra Gent. cap. 46. tunc effectus maX une Persectiis est, quando redierit in suum principium, unde dc figurarum persectissima circu-dus est,i motuum omniu, qui circularis est, quod in his ad principiuredeatur. Redeunt vero ad suum princi Piu, dc singul sedc omnes creaturae ea ratione, qua mincipi x sui similitudinem attingunt secundum csse suum, suamque naturam , quod in quadam assimilatione est, tu qua perfectionem nanciscuntur; sicut & omnes effectus perlactos dum eris, ubi causae agenti similantur, ut ignis igni, Sc homo homini gen rati, & domus arti aedificatoriae. Cum igitur diuinus intellectus A voluntas productarum creaturarum princi tum lit, sicut & omnium a tisiciatorum intellectiis & voluntas artificis) Deus eri in mundum M.
cit , dc non nisi volens ut artifeX, ad uniuersi eX creaturis costituta Pc fectionem necessarium fuit aliquas esse intellectitates creaturaς in Intellectuali natura Deo consimiles. Decundo Supra perfectionem Primam in rebus additur persectio secunda, quippe duae persectiones
finitae aliquid plus sint oportet, quam altera tantum . Sicut autem ad Persectionem primam rei, esse eius dc natura cocurrit , sic rei operatio ad secundam . Igitur ad consummationem uniuersi persedit, esse ali
quas creaturas oportuit, quae redirent in Deum, nedum naturae, veruetia in operationis similitudine: quod equidem aliter quarta per actum intellectus Jc voluntatis esse non potest, quippe nec Deus aliter erga seipsum operatur. Igitur ad optimam Dirsectionem uniuersi, oportuit
aliquas elle creaturas intellectuales nertio. Ad hoc ut persecte diuianae bonitatis repraesentati6 pcr creaturas esset, no soluin quod res bonae fierent, verum etiam quod ad aliorum bonitatem ageret,oportuit: quippe dc Deus & bonus est,& aliis bonitatem largitur. Perfecte autem aliquid alicui in agendo sinuatur, quando non modo eadem est species actionis, verum etiam idem modus agendi. Ad summam igitur rerum perfectionem opportunum fuit, ut creaturie essent aliquae, quae
agerent eo me fa quo Deus, qui per intellectum & voluntatem agit, vi dictum est pluarto. Similitudo essectus ad eam causam, quam efficientem dicunt,in ipse forma essectus consistit, que in agente preest: agitent in omoe agens sita simile in ea forma qua agit. Haec aut agoatis sorma pleruinquet' esse mi ipso aeque & in eade natura, ut in agete erat, recipitur; ut cum ignis ignem, S homodaoininem generat: Pl rumque vero recipitur modo longe inferiore sicut domus quae in me- te artificis intelligibiliter existens quid spirituale est, Sta me in rebus materialibus materialiter recipitur, videlicet in lignis, lapidibus, ct cemento. Igitur uniuersi lamma persectio id exquirit, ut non modo secundum secundam, verumetiam secundum primam assimilationem creaturae Deum imitentur. Fod a autem qua Deus creaturam efficit,
73쪽
'in I. Inuenitur autem unius similitudo in alio dupliciter,
Qbu communicari opinuit, scilicet in Gendo, & cognosce co eam vero cognoscere solus intellectus potest, quippe quaeiub sen-ohi sis ARI 'φ y ςyςR MVR intellectuales esse necesse sui hexto. In sunt habimo secudorum ad ultima
ishm . . SI Π Dςui Rutem Omnes inae creaturas comprehendit, . . UiI' ly P in causa Virtute cotinens omnes effectus. Et hoc in, P uipus creaturis reptaesentatur & offenditur, licet per alium mo- RRd0 Iuyd semPer corpus superius inserius continet, S cc P 'ςntat: tamen secundum cxtensionem quantitatis, cum creaturas innes Deus modo simpliciore, S minime quantitatis contineat: Virgitur nec in hoc modo simpliciter cotin edi, Dei imitatio deesset creaturi , creaturae intellectuales factae sunt,quae corporales continerent e On quidem extensione quantitativa, verum per intelligibilem mo-uum: Quippe quod intellisitur, in intelligente est,& eiu intellectua- ιι operatione comprehenditur. Sic ergo liquet supra anamam huma- aram asse aliquas substatias intellectuales, tuas Philo phi intelligerias, diuinae litterae angelos vocandidest nuncios, quod nobis scilicet unctum quartum . Ex dictis vero iam ostendi posset, nullam subitantiam eκ toto intellectuallam, esse corpus. I 'rimo. Nullum enim corpus ea ratione qua corpus, secus ut causa est liua aliud continetilili quantita a mensuratione: unde S se toto aliquid totum conti- Dei, Partem parte: maiorem quidem maiore, & minore minore. At Vero intellectus non comprehendit rem intellectam eiusmodi quantitatiua commensuratione, cum se toto intelligat, ct c6prehendat totum, parte; maiora quoq; in quantitate, & ui inora. Igitur nulla subitantia eta toto intelligetis, est corpus. Decundo. Corpus nullum cometoras
74쪽
poris alte ius substantialem formam potest eX re, nisi interueniente corruptione, suana perdiderit, ut experimenta testantur. Intellectus autem eX eo quod corPosum omnium sormas eXceperit, corrumpitur
ininime,verum Persicitur magis, intelligendo enim perficitur: intelli- fit autem ex eo Vel maxime,quod in se intellectoru formas excipiat. gitur sequitur idem quod priore ratione. 1 Tertio. In diuiduoru eiusdem speciei diuersitatis principium, est diurno quantitativa materiae rhuius enim ignis forma, ab ignis illius forma non alia ratione secernitur, nisi quod sint in diuersis partibus p quas materia diuisa est haud dubium diuisione quantitatis solius, sine qua materia utique in diuisibilis est. Quod autem recipitur in corpore, secundum quantitatis diuisionem recipiatur oportet. Ergo sorma non rccipitur in corpore niῆs ut indiuiduata. Si igitur intellectus esset corpus,sormae rerum intutiligibiles in eo minime reciperentur, nisi vim diuiduat . Intelligit vero intellectus res perrerii formas apud se habitas. Non ergo intelligeret uniuersalia, sed particularia sola, quod falsum experimur. ergo icle..t 'uarto . Secundum suana speciein solam agit omne antis,quippe cuilibet agenti sua forma, a qua specie naciscitur, est age li principi u . Igitur sis intellectus corpus est, intellectus operatio ora in e corporum non excedit. Igitur sola corpora intelligat necesse est, cuius oppositu experimur in nobis,qui rio sui nuscintellectus, sed habemus intellectu . idest animam intellectivam . ergo idem. IO uuito. Si substantia intellectus est corpus, aut finitum agitur, aut intini tu corpus sit oportet. Non autem erat corpus infinitum, quippe tale esse non posse actu, in D lay sicis ostensum est, & nos su ponamus. Igitur si corpus est, corpus finitum est. Hoc ero esse inimi sibile vel ex hoc pateat, quod in nullo finito corpore infinita potentia esi e Potest, ut etiam in Physicis demonstratum est: potentia vero intellectus quodammodo infinita est, quiope qui infinitum intelligat, numerorum species semper auge do, ct limiliter figurarum ac proportionum: Vniuersale quoq; cognoscit, puta, hominem vel animal, quod secundum suum ambitu virtute infinitum est, quippe quod hi finita indiuidua sub se cotinere possit. E go substantia intellectualis corpus non est . Uexto . Inipossibile est
duo corpora in inuicem se concludere S continere, quippe continens semper contentum eNcedat oportet. Duo vero intellectus se inuicem
continent & comprehendunt,quippe qui se inuicem antelligut ι ergo idem. 'Septimo.Nullius corporis actio super agens ipsum reflecti p test.ostensum est enim in Physicis nullum corpus a seipso moueri, nisi forte secundum partem. ita videlicet quod una pam ius moues sit, ct alia mota. Intellectus vero supra seipsuiu agedo resectitur,quippe qui sei Psum non secundum partem modo, veriunetiam secundu tota intelligat.
75쪽
68, . F. sILvaes TU PRIER. intelligat.Frgo ide. I Octauo. Actio corporis ad actione aliquam mi- nime terminatur: sicut nec motus ad motum, ut in Phy sicis probatum, Actio autem substantiae intelligentis, ad actione terminari potest, qui PPe intellectus sicut rem intelligitula dc se intelligere utique Intelligit, dc se intelligere ipsum intelligere, & scin infinitum et unde sub Mantiam ex toto intelligentein esse corpus impossibrie est. Quae Vς- ro habet partem intellectivam, & partem non intellectivam, ut ho , NO, COSus utique esse potest. hq at se Dbriantias intellectuales incorporeas. CAP. VII.
T li vero ex dicti, iam haberi potest, aliquas esse substantias tim
VR Onanino incorporeas, quas Philosephi intelligentias, xiiii an a Vero Pietas an stelos dicit ; id tamen clarius ex sequentibu Punctis elucesce La rimum . aquila substantia intellectualis alteri corpori Elementarithhu,' xest, qua humano. Notanter dicitur elementari, nullis VR'. UMus P seruemur, de quibus an animas habeant, ut ististi, is 'R Gliter astra, dubitatio & inter Philosophos, S inter ip-
vh fideles extitit, quam equide quaestionem consulto Pr ma. obbi,' stro instituto nihil attinet. Notanter ecia dicitur, ut i Gunde ci . alluc 1 esse mororem, atque aliud esse λrmam: adniti is S Vi a Corpora ab intelligentia animari se aliter negant, Se equid' ' DCri nitelligentiain etiam eis uniri ut motorem mobili, Sic e fisci 'V3 ruraliter proportionato, S co nam en surato ac proprio . e suas ' iactum deducitur philosophice. Si enim natura in-
utiq; alii 'μ .'ςm corpori elementari,quain humano vnitur ut serina, sit nullus aut simplici uniatur oportet. cum Inter haec medium opo hi ' m D Potest autem uniri mixto. quia illud a toto suo gene-tMcum Compi ionis mara me temperatae inter omnia iniκ-ςomplo 'μ .ς xDamus tanto nobiliores sermas sortiri, quato magis adserniari . , ' ' xςmperamentum attingunt. consequenter autem quod terra pose '. in 'isSunam vivole substantiam intes lectualem Daciscit rita eius sitati Ρ' sit oportet: unde etiam videmus carnis mollitae nitatis iothi ς D aequalitati compleκionis attestantia, signa esse bo-6x DPosto . CompleXio vero maNiniae aequalitatis una tantum
ouRlis Criti situ R'quae humano corpori congruit. Igitur si intelle ςum hui,iciri ' xta alicui corpori mixto vniatur, illud eiusdem naturae ςm Darii, 'more sit oportet; sorma quoque eius necessario eius-μ Rumia i , ET Cum humana anima : ct consequenter inter hominς M Halicrentia specifica minime ecit. Similiter aute neq; corpori
76쪽
corpo i simplici,nuta uni quattuor elementorum uniri potest intellectualis substantia. Trimo . Nam unumquodque corpus eiusmodi ct in toto, & in partibus simile est r aeiusdem enim naturae ac species totus aer & pars aeris est 3 & tota aqua, & aquae pars r habet enim eundem motum , & itidem de alijs est. Similibus autem mobilibus di motibus, similes formae debentur. Si igitur dictorum corporum aliqua pars animata sit anima intellectuali , puta aeris, aer totuL, omnesque aeris Partes eadem ratione ea anima crunt animata . Hoc autem manifeste S plane falsum est: nulla enim operatio vitalis in aeris aut alterius elementi partibus apparet. Non igitur alicui parti aeris, vel similium corporum, substantia lintellectualis viratur ut forma. ISecundo. Si alicui corporum simplicium substantia aliqua intellectuali unitur ut forma, aut intellectiam latum habebit, aut etiam potetias alias. puta sensiti uas, aut nutritiuas, ut in homine liquet. Et equiadem si intellectum tantummodo habet, corpori frustra uniatur opo tet r omnis enim forma corporis aliquam habet operationem propria Per corpus; intellectus autem nullam habet operationem ad corpus Pereinente, nisi secundum quod movet corpus: intelligere enim non est operatio talis, quae per corpus eXpleatur, ut probat Arist. 3.de Anima, id pari ratione etiam velle.Elementorum etiam motus sunt a mouentibus naturalibus, idest generantibus, nec movet seipsa, unde pro- Pter eorum motum ea esse animata non oportet.Si vero dicta substantia habet etiam alias potetias anime, cum partes illae aliquorum organorum partes sint, oporiebit in partibus elementorum diuersitate omganorum esse, quod sensui Sc simplicitati eorum utiq; repugnat. ergo substantia intellectualis alicui elemento, aut eius partibus unisi Potest. I Tertio.Quanto aliquod corpus est propinquius materiae primae, tanto est ignobilius: quippe quod magis in potentia dc minus in actu completo sit. Elementa autem ipsa, materiae primae sunt propinquiora quam miXta corpora, cum & ipsa sint mixtorum corpora materia prima. Sunt igitur elementorum corpora secundum speciem suaisnobiliora corporibus mixtis. Cum ergo nobilioris corporis nobiliorserina sit oponeat, impostibile est formarum nobilissimantianimam , scilicet intellectualem, elementorum corporibus uniri . niuarto . Si
Corpora elementorum, aut eoru Partes alatne nobilissimis animabus .
quae sitim intellectuales animae, animata forent, quanto aliqua corpora es emetis viciniora sunt, propinquiora quoq; ad vitam sint oportet, quae est ab anima. Hoc vero minime apparet, verum contrarium magis : nam plantae minus habent de vita quam bruta, cu tamen es emeto terrae viciniores sint: mineralia quoque, quae adhuc Propiora sunt, de
vita habent nihil Non igitur substantia intellectualis aut elemeto, aut
77쪽
Parti elementi unitur. Sc uinto.Nam omnium viventiu corruptibiliuvita, per cotrarietatis excellentia corrumpatus sporeet: bruta enim Scylantae ab excellenti calido & frigido, humido ac sicco mortificantur. n corporibus vero clementoru haru cotrarietatu excellentiae Praeci Pue sunt. Impossibile igitur est in eis esse vita, & conses ueter intellectuale substantia eis elle unita eo modo quo forma. IbeXto. Elem et I ta,& si secundum totu sunt incorruptibilia partes tamen singulae co ruptibiles sunt, utpote quae contrarietati subiecis sint. Igitur si hae partes substantias cognoscentes habent unitas, mare e videtur eas cope- ere vis discretiua corrumpentili: quae equide sensus tactus est, qui calidi ct frigidi, ac similium contrarietatu discretiuus est: proPter quod cIiam quasi necessarius, ut a corru Ptione Praeseruet, omnibus anim' libus adest. Hunc aut sensum inesse corpori simplici unpossibila utiq,
sit Oportet, cum organum tactus oporteat contrarietatibus actu care-
ς, S si non potentia; quod solii in mixtis temperatis cotingit. Igitur
impossibile dixeris aliquas cleinctorii Partes animatas fore anima cognitiva, nedii intellectiva. Leptimo. Omne corpus vivens aliquo modo secundu anima localiter moueatur oportet: nam corpora caelestia, si tamen animata sunt, cuculariter rotata mouentur : animalia vero
Periecta motu progressivo; ostrea vero & similia motu dilatationis es con strictionis; plantae quoque motu augmenti Sc decrementi, quod est vicinaque localiter moueri. Sed in elementis, motus qui sit ab anima, at Paret nullus, sed naturalis tantummodo sursum vel deorsu iuraut circularis quantum ad ignem, aut aerem attinet,quae eX caeli m tu' ipsa rotantur. Non sunt igitur corpora viventia .lyunctum secundu . Si vero clicatur, quod substantia intelle diualis, ct si elemento vel parti eius no vnitur ut forma, nitur tam ces motor Proprius Sc conaturalis eo modo, quo intelligetiae corporibus cflestibus uni utur, ut infra probabitur: primu quide in aere noc dici impossibile est. Na cu pars aeris per seipsam terminabilis no sit, no potest parscius aliqua determinata anotii propriu habere, gratia cuius re intellectualis substatia illa motura iugatur. Et praeterea, si qua substatia intellectualis unitur alicui corpori naturaliter sicut motor proprio mobili, oportet suo sutiae illius virtute motiua limitari ad corpus mobile, cui
naturaliter unitur: Da cuiuslibet motoris proprii viri' in mouedo pro-i Prau mobile no cXcedit: alio patia natura opera do supemueret, sacie do per maius,quod aeque bene potest facere per minus. Ridiculu autevicietur dicere, virtute cuiusque substatiae intellectualis aliqua determinata parte alicuius elemcti, aut corP' miXtu in mouedo no eXcedere. No ergo dicendii videtur, quod aliqua subnatia intellectualis v matur alicui corpori et mutati, aut stallica aut minio naturaliter ut motor,
78쪽
nisi etia sibi uniatur ut forma. Preterea, Motus corporis Hemetatis ex alijs principiis causari potest, qua ex substatia intellemiali Igitur superfluit esset gratia motitii huiusmodi substatias intellectitates corporibus elementaribus naturaliter uniri. Ex ijs vero corollari e liceat inferre, salsam esse opinionem Apulei j,&quorudam Platonicoru, qui
dixerunt daemoma esse animalia corpore aerea, mente rationalia, am-nao passiua, tempore aeterna : falsam quoq; itide esse quorunda Gentilium sententiam, quod elemeta sint animata, ac perinde more deorum colenda: falsam itidem esse opinionem dicentium angelos & d inones habere corpora naturaliter unita; quae quidem corpora de natura esse superiorum vel anferiorum elementorum astruebant. - spunctum temum . Sunt ergo aliquae substantiae intellectuales co
Poribus no vnita quas intelligentcis vel angelos dicut siue bonos, siue malos. Ut vero Christiam, qui theologis minus quam philosophis
credunt, erubescant; rationem Arist. ad hoc probandum ultimo loco relinquetes, id eκ sacris theologis astruamus, ut horum rationes quan tu riumero & virtute Aristotelicae praestent,qursq; vel rudis intelligat. . 1 Arguitur ergo sic t Primo. Nam quod supra alias ostensum est, ct nunc ab omnisus est consessuin, supponentes videlicet, quod destru diis comoribus humanis, substantia intellectualis quasi perpetua maneat, sic proceditur. Nam si substantia intellectus, quae remanet una sit omnium, sicut quidam , id est Averroes & Averroistae dicunt , aut verius fingunt;necessario sequitur, eam secundum suum esse a corpυ- re esse separatam, sicque nostra intentio stabilita est. quod scilicet aliqua intellectualis substantia sine corpore subsistat. At vero si cHrporibus destructis, Plures intel lectivae an inaae manent, aliquibus substaliis intellectualibus sine corpore subsistere conueniat oportet e Praesertim cum animam de corpore transire ad corpus, alias ostensum est, ct nunc supponatur esse impossibile . Non tamen animabus conuenit per se ea subsistentia, quam habent a corpore separatae, sed per accidens tantum, cum naturaliter sint corporum formae, & naturaliter appetant esse in corpore. ut experimur: ct probat ratio, quippe omnis Pars in suo toto esse cupit. Vnde hinc naturali ratione etiam ad futura resurrectionem argumentamur, quasi scilicet esse animς eXtra corpus, cum sit contra naturam, no possit esse Perpetuit. Cum autem eo quod
est per accidens,prius sit id quod est per se, etia alique siti, statiae sepa fatae antinabus priores per se separatae sint oportet. ἱ Se do. Quicqdde ratione generis est,puta animalis, de ratione quoq; speciei sit oportet, Puta hominis ; no in ectitra, de rone generis est quicquid est de ratione si,cci ela sicut ronale de rone est hominis, no aut aialis. tiicquid vero eu dero e speciei, dcno gnis, ut ronale, no est necesse omnibus
79쪽
speciebus generis inesse.multi enim sunt brutorii seu irrationabilium
animalium species. Substantiae aute intellectuali couenit secundu suu
genus quod sit per se sublilles, cum habeat per se operatione, idest intelligere, quod nullu habet organum corporale Per quod expleatur a
immo oportet ab omni corpore esse denudatum, alioquin intelligere nequiret omnia corpora, ut deducit Arist. sicut nec pupilla videret omnes colores, si aliquem haberet innatum.De ratione vero rei per se subsilientis non est quod alteri uniatur, alioquin omnis substatia cor-Porea in specie completa uniretur alteri ad constitue dam alia in infinitum, quod est insanire. Non est igitur de ratione substantiae intellectualis secundu suum genus, quod sit corpori unita: & si hoc sit de ratione alicuius substantio intelle tu alis, quae est anima. Sunt igitur Δ- qui substantiae intellectuales corpbribus no vnit . I Tertio. Nam sua pernis in suo ultimo semper inferius cotingit in eius supremo, sicut dem corporibus integrantibus mundum, superficies concaua superioris& conueXa inferioris adeo se contingunt, quod mathematice siue situ
sunt una; phy sice tamen, siue subie to sunt duae. Natura autem Intes, Iectualis est corporali superior, & eam contingit secundum aliquam partem sui,quae est anima rationalis. Oportet igitur quod quemadmodum corpus perfectum rationali vel intellectiva anima in gencre corporu supremu est: ita anima rationalis,quae viratur corpori In genere
lubstantiarii intellectualiu infima sit. Sunt igitur aliquae intellectuales substantiae,non unitae corporibus, superiores anima secundum ordine natum. I Quarto. Si quid in genere quopia imperfectu invenitur, an te illud in genere eode naturi ordine aliquid persectu sit oportet;persectu enim imperfecto natura prius est: Quia licet hoc individuum, quod modo generatur, puta bos, aut equus, vel homo,prius imperfectutit, deinde vero perfectu: in quolibet tamen genere norii oportet im- Perfecta a persectis oriri, non econtra . Vnde simpliciter perfecta sunt priora, Sc actus prior potetia, ut Patet in I Q. Metaphy. Formae aut quet sunt in materijs, actus imperfecti sunt, quippe quae no habeat esse co-pletum. Sunt igitur aliquae formae, quae sunt actus completi per se su sistetes in copleto esse vel specie. Omnis vero forma per se absq; materia subsistes est substatia intelle inlatis: I in munitas enim materie co- fert esse intelligibile, cuius signu est: qa viati luodq; est cognitiuu magis vel min' secudii remotione a materia, unde ma Xime materialia nocognoscur,vt.elementa, mineralia, dc plantae: Et cosequeter quod est in siimmo gradu immaterialitatis, ut quia est immateriale, in summo gradu cognitionis, i est intellectivii esse, sit oportet,secudii regula logicale: Sicut sic ad sic,& magis ad magis, ita maxime ad maxime. Sunt
ergo aliquet substatic intellectuales colorib' no vnit .l Quinto. Substantia
80쪽
DE s TRIGI MAGIs LIB. r. II stantia sine qualitate esse potest,& si no econtra: substatia enim aliora generu prima est tepore, ratione,& cognitione apud Plutosophos. Nulla autem substantia corporea est sine quantitate Pollunt igitur quaedam esse in genere substantiae absque corpore omnino. Omnes autem naturae possibiles in rerum oldine inueniuntur, aliter enim uniuersum imperfectum esset ia seinpiternis etiam non dissert esse dc posse . Sunt igitur aliquae substantiae absque corporibus subsistentes Post primam, quae Deus est, qui in genere non est, ut per se conseia sum est ; & supra animam, quae corpori virata est. ISexto. Si eκ du bus aliquibus inuenitur aliquid compositum, S alterum eorum inuenitur per se;quod est minus perfectum, etiam reliquum quod est perfectius,& reliquo minus egens, Per se inueniatur necesse est. Inuenitur autem aliqua substantia composita eκ substantia intellectuali S co Pore , ut per se de homine patet: corpus autem inuenitur per se sine natura intellectuali,scut in brutis ac plantis, & in omnibus inferioribus corporibus.Igitur multo fortius substantiae intellectuales corporibus non unitae, inueniantur oportet . 1 SeΠtimo. Substantiam rei, suae operationi proportionata est e neces le est : eo quod operatio rei actus sit,& bonum substantiae operantis. ma Nimeque ea, quam Immanente vocanti actus enim in susceptiuo disposito & conuenienti sit oportet: Substantiae autem intellectualis operatio propria intelligere est, vic fessum est. Igitur intellectualem substantiam talem esse oportet, quae dictae operationi congruat. Intelligere autem cum operatio sit per ob anum corporeum non eκercita nyllus estim Philosophus aut Mea icus unquam potuit intellectili organu designare, sed solum phantasis S ateris sensibus, non indiget corpore nisi ea ratione quod intelligibilia a sensibilibus sumuntur omnis enim noltra cognitio a sensibus proficiscitur, Arist.& experientia docentibus. Hic autem modiis intelligendi imperfectus est: perfectus enim est, ut ea intelligantur, qu e secundum suam naturam intelligibilia sunt Quod vero no intelligantur nisi ea quae secundiim se intelligibilia non sunt, sed fiunt intelligibilia per intellectrum accipientem , ac abstrahentem a sensibus, imperfectissimus modus intelligendi est. Si igitur ante omne impersectum in quolibet genere oportet esse perfectum aliquod, ut Probata est; oportet ante animas humanas intelligentes per dictitan imperfectum modum, aliquas esse intellectuales substantias, que ea intelligat, quae secundum se intelligibilia sunt, a sensibus cognitionem minime caPientes, ac per hoc omnino a corporibus separatas. Octauo ac x l- timo argumeratur per rationem Arist. Nam iPse. I 2. A tacN.coIΠ.q3. sc argument tur. Motum continuum regularem, & quantum in soest indeficientem, oportet esse a motore, qui nec Per se, nec Per ac