Alexandri Politi ... Orationes 12. ad Accademiam Pisanam

121쪽

ς8 ALEXANDRI POLITI

ad interiora quaeque atque recondita summarum d Euinarum patefecit ; ille honorem litteris ac litteratis hominibus maximum detulit; ille, ut Graecos ibi undique libros, maximeque in Graecia, rediameret , nulli unquam Operae, nullique sumptui pepercit; atque adeo, quemadmodum Barbari Graecos imperio , Dc ille Graeciam bonis scriptoribus bonisque libris spoliavit. Quid i maxima haec Laurentii in litteras merita atque beneficia non ne hic nobis , in hac ipsa aula, intra hos ipsos . parietes, ante oculos obversantur Adeste huc, huc , inquam , adeste, non animis modo, sed etiam oculis , Auditores . Nam quod Ρisana haec litterarum

studia sedem hic fixam atque stabilem habeant, quot hic in his sedibus, suo veluti in solio, sese

rapientia magnifice regieque ostentet , quod haec umdique gymnasia sapientissimorum doctissimorumque virorum , hoc est , sapientiae ipsius, vocibus se quenter & assidue personent, debemus nos Laurentio , qui sacras hasce aedes a fundamentis excitavit atque extruxit , sapientiaeque Pisanae, ac doctrinis omnibus dedicavit. Hoc verti tantum est, tamque prolixum ac singulare, Laurentii in litteras hen ficium, ut, etiamsi, quae plurima ac summa Laurentius , in litteras beneficia contulit, minime ipse

omnium Contulisset, unum ac solum ad laudes nominis in omnem aeternitatem celebrandas sinceret. Quandiu nanque nomen erit litterarum , nomen Academiae Pisanae . nomen Sapientiae Ρisanae, nomen urbis Pisanae , tandiu Laurentii Medicis nomen apud posteros praedicabitur. Hic ego quid dicam de Petro di Iohanne, Laurentii filiis f qu

122쪽

ORATIO QUINTA. D

rum alterum ferunt tum in Cetera omni litteratura . tum in Graecis litteris, adeo profecisse, ejus ut d ctrinam, Graecique sermonis facilitatem atque elega tiam Graeci ipsi, qui frequentes Florentiam Ventitabant. valde mirarentur; alter vero, Pontifex Maximus creatus, Leoque Decimus appellatus , tam impense litteras coluit, tamque benigne atque liberaliter litis raros homines est complexus, ut, qui. Pater Orbis te rarum legitimo suoque apud Christianos titulo vocabatur, pater etiam litterarum nuncuparetur, &, quod ad litteras humaniores attinet, aurea Augusti tempora Romae restituisse putaretur . O tempora illa Lianis Decimi vere aurea, cum summo homines ingenio amplissimis praemiis ad persequenda honarum artium stirudia invitabantur, clim iis, qui veteres scriptores deperditos e tenebris eruissent, magna merces persoluvebatur , Chin docti ina atque eruditio in gradu dumtatis eminentiori collocabatur, clim Pontificis iutius maximi atque doctissimi amores atque deliciae studia quaeque humanitatis habebantur, clim denique

Iitterae Graecae atque Latinae Leonis Decimi liberal, tale altae atque sustentatae, incrementa multo omnium maxima accepisse videbantur. iniis hic vestrum, Auditores , sibi facile persuadeat, post Leonem illum Decimum , aucta iam summis opibus atque hon ribus litteratura, ad talem hanc & tantam Meduceorum hominum erga litteras beneficentiam quidquam unauam adjici atque adjungi potuisse Et tamen, Cotino illo Magno, ad Etruriae pollea princupatum evecto, tanta facta est meritorum Mediceae gentis erga litteras bonasque disciplinas accessio , ut clarusum illa. atque splendidissima superioris in

123쪽

roo ALEXANDRI POLITI

moriae exempla, Veluti lumen stellarum Iuce soli g, Cosmi Magni, reliquorumque Magnorum generosae illius stirpis Ducum studiis & liberalitate obscurata quodammodo fuerint atque ossilia . Qua enim Coiamus sapientia erat, incredibili ac propemodum di

vina, quum in parvo medi rique imperio magnam Augusti sortunam studiose aemularetur, industriam omnem suam in eo etiam posuit, ut Auguitium i sum in liberalibus artibus protegendis atque Ornandis non aequaret modo, sed etiam superaret. Deus immortalisl Ρotest ne quidquam majus, atque etiam admirabilius dici, quam Cosmum Μedicem, Ducem illi m Etruriae, imperii magnitudine, & armorum potentia, tanto minorem Augusto, multb Augusto majorem beneficiorum erga litteras magnitudine e titilla Augultus, maximus ille terrarum orbis im- Perator , omniumque gentium Romani orbis domunus , Pecunias non adeo multas in litteratos homines Iton adeo multos impendit: neque haec qua

tacunque ejus in litteras optimassue artes libera litas valde diuturna fuit ; sed vitae ejus terminis circumscripta est atque definita. Cosmus, Dux Μagnus Etruriae , multo ille quidem minor dominator , Etruriae suae totius thesauros in litteras fi vendas atque amplificandas profudit: neque hanc tu heralitatem suam passus ipse est secum extingui, aut ad paucos duntaxat homines pertinere; sed eam ad plurimos longissime latis inue propagaVit, atque ad omnem posteritatem. Quis enim Academiam hanc Pisanam , lucem Etruriae , arcem omnium docui narum , domicilium ac sedem sapientiae, labentem

ferε hominum negligentia atque inclinatam, repP

124쪽

ORATIO QUINTA. Io Iravit atque instauravit, nisi Cosmus qui eam jacentem atque amictam excitavit, nisi Cosmus quis, studiorum Donaruin artium jam pretiis imminutis ,

nudam antea atque inopem , Certis atque annuis

beatioris feliciorisque Etruriae proventibus locupletavit atque auxit. nisi Cosmus quis liberales omnes disciplinas, quae hic Ρisis a summis & celeberrimis

viri ; docerentur, egregie perpetubque dotatas r

liquit , nisi Cosmus t quis denique, nisi Cosmus, hanc ipsam Academiam, summis summae doctrinae atque eruditioni praemiis tributis, nec nisi summis

totoque orbe claris hominibus in Academicorum collegium cooptatis , eo honoris atque dignitatis e tulit, ut nulli cuiquam celeberrimarum toto te rarum orbe Academiarum secunda, plurimarum certδ esse tunc princeps videretur Quibus ego te laudibus efferam, Cosme , cujus solerti cura atque providentia bonae omnes artes atque disciplinae, earundemque artium praeclarissima quaeque ac nobilissima studia, non ad Etruriae modo atque Italiae; Verum etiam Europae totiusque terrarum orbis, utilitatem, recreata sunt atque refloruerunt Beneis mim hoc tuum, divinum eis atque immortale, neque unius hominis ingenio atque eloquentia fatis pro digniatate celebrandum. Mitto , Cosme , ceteras viristes tuas, mitto belli pacisque artes eximias, mitto

sapientiam illam tuam singularem, qua quum Etruriae tuisque populis summam felicitatem pepereris, verissimum re ipsa comprobasti, quod philosopho xum sapientissimus divine ac sapientissime protulit , Beatas tum demum fore RespuDlicas, in quibus aut Philosophi regnarent , aut reges philos narentur. Opti

125쪽

tox ALEXANDRI POLIΤIoptimam hanc Cosmus at9ue pulcherrimam licere ditatem posteris suis Μagnis Ducibus Etruriae Mediceis reliquit: qui omnes quunt pro suis quisque

viribus, eam auxerint atque amplificaverint, optia morumque Ducum partes uniVersas bene praeclareisque expleverint; tamen eorum quisque eo melior

atque laudabilior censeri & potest, oc debet, qub proprilis atque perfectius Cosmum illum Μagnum

imitatus est, &, tanquam absblutum regnandi exemis lar, tum in ceteris aliis rebus, lim maxime in iterariam, Pisanique hujus Athenaei patrocinio, retulit in semetipso atque expressit. Quo majori n his nunc gaudio exultandum sit, quod regnum hoc Etruriae a Magno illo Cosmo honis auspiciis, ac virtute fundatum , tandem veluti per manus ad Franciscum III. Lotharingiae Ducem , deVenerit. Sentio, me paullatim, Auditores, in eam orati nis meae partem esse delapsum, quae est de laudibus Lotharingicis: cuius quiciem orationis in tanta re rum copia nihil cissicilius sit, quam modum & ce

tam quandam rationem tenere . Nec vero mihi

nunc propositum est laudationem panegyricam facere . Nam si artifex ille, & pater eloquentiae Is crates, cujus domus omina quaedam fuit dicendi, decem, aut etiam, si Deo placet, quindecim a nos fertur panegyricam orationem suam de Atheniensis urbis laudibus elaborasse, qui ego me sp rem, mediocri hominem ingenio, ac tenui , seu nulla potita eloquentia, intra perbreve hoc tempus, orationisque hujus meae angustias, divinas tuas, Magne Dux Francisce, majorumque tuorum laudes satis commemoraturum Conabor tamen, quantum P

126쪽

tero, partem aliquam earum laudum attingere aliaque delibare . Quanquam, Cum maXimis modo la clibus Mediceos homines , ac Μagnos Duces assiciebam , multo potiori jure heroes quodammodo Lotharingos collaudare ipse mihi videbar: qui

narum litterarum patrocinio, atque a ceteris

mnibus pacis artibus praeclarissimis, eo mihi magis celebrandi esse videntur, quod militari etiam se titudine praestiterunt, & pericula plurima atque fravissima , quae in rem Chri1tianam ab hombus immanissimis Imminebant , armis atque victoriis a Christiano longε orbe propulsarunt. Iam Vero, COn stituto Magno Etruriae Duce Francisco III. Loth ringo, quanta & quam incredibili voluptate gens Etrusca perfusa est, clim plane liquidoque Peripe-Ait , Μagnos sibi nunquam optimosque Duces deis

futuros, qui rem Etruscam Etruscique nominis maiestatem servarent atque augerent. Quod quum tute, Francisce, Etruriae jam tuae plene Cumulate e praeititeris , quo te unquam nomine appellem Tu salutis nostrae auehor, tu Etruscae dignitatis asisertor , tu pristinae nothi ae felicitatis restitutor , tu Pater nobis patriae. Tua enim jam Lotharingia , Francisce , nosti a haec Etruria . Haec tibi domus Paterna , hoc tibi avitum regnum, haec tibi patria , Etruria: quae a te servata, patrem quoque te suum, amoris atque honoris, gratique animi cata Sa , agnoscit, confitetur , cuni que omnium sus

fiasiis appellat. O nos beatos , quibus datus es vinitus piter, & talis pater, qualem neque me

liorem, neque nostrum amantiorem , optare Dun

quam potumemus i o beatam selicemque Etruriam, quae

127쪽

quae in 'extremum pene discrimen salutis adduina,iic inde, te auctore atque auspice , evasit , ut . nunquam antea beatior atque felicior fuisse videatur i O diem illum fortunatum, & melioribus plane Iapillis nobis consignandum , quo, miro ordinunia omnium Etruriae consensu , maXimoque populorum plausu , Senatu Florentino Verba praeeunte, atquem ea verba jurante, sanetissimo jurejurando tibi nos devinximus, tibi nos nostraque omnia libentes v lentesque tradidimus, tuosque nos sere, perpetu que tibi, tanquam optimo & clementissimo patri, subjectos atque obedientes polliciti sumus t Illud enim mehercule initium ac fundamentum totius nostrae felicitatis . intoniam vero maxima pars selia citatis est securitas, sine qua beata civium Vita nullo modo esse potest, quae & quanta est, Auditores, nostra haec selicitas, quorum summa atque firmissima est per Magnum - Ducem nostrum Fra cistum Lotharingum securitas Quis enim Franciasto aut ad bella profliganda , ac repellenda fomlior, aut ad pacem re tranquillitatem tuendam sapientior Μinervam , quae dea est sapientiae fabulati sunt Poetae, humaniorum simul litterarum disciplinis ac bellicis rebus praesidere: ut hac nimirum rationesgnificarent, utramque illam & militiae & sapientia Iaudem sociatam inter sese plerunque esse atqu Conjunctam . Quotus enim quisque est ab omni hominum memoria summorum ducum, atque imperatorum , qui non etiam sapientiae atque litterarum

liberalissima studia excoluerit, atque in utraque alla& sapientiae & fortitudinis laude non quam maximδ excelluerit Testem cito Alexandrum illum Magnum,

128쪽

. stem C. Iulium Caesarem, testem Carolum illum magnum, testes Duces Lotharingos, Viros sortissimos atque sapientissimos, qui militiae & litterarum si dia superioribus semper temporibus acerrime conseiactati , utraque illa simul laude summopere flore runt . Sed, quoniam ita natura conmaratum eis , ut quae una in familia in varios diversosque subinde homines summa atque praeclara dispersa fuerant, in unum aliquando divinitus congregentur, atque Con veniant ; quis, quae Ducibus singulis Lotharingis praecipua antea atque eximia fuerunt, belli ac pacis

ornamenta , non simul omnia in unum tandem

Franciscum collecta esse fateatur quem Imperator Caesar Carolus, qua est sapientia, singulari ac pene divina, unum omnium dignissimum judicavit , cui

filiam suam natu maximam, eandemque regnorum

suorum haeredem, Teresiam Auitriacam, eximia pulchritudine ac sanctimonia seminam , omni que vir

tute ornatissimam, in matrimonium collocaret. Belialicae illae artes sunt , quae in summo imperator requiruntur , scientia rei militaris , Virtus , i auctoritas. Quis autem Francisco rei militaris scientior, qui parva manu innumerabiles hostium copias aut vicit, aut repressit, aut retardavit Quis virtute

Francisco praeuantior, qui in flammis atque gravis, is periculis exemplum sese sortitudinis hellicae militibus ad imitandum proposuit, summaque innocentia, fide atque temperantia bella administravit

Quis propter magnam heroicae cujusdam atque excellentis virtutis opinionem , auctoritate Francisco illustrior, quem sic reveriti sunt milites ac C luerunt , nulli ut alteri cuiquam imperatori obeo dien-

129쪽

xo6 ALEXANDRI POLIDdientiores sese atque obsequentiores vel in maximis discriminibus praestiterint λ Iam Vero quum pacis artes variae ac plurimae sint , eaeque omnes praeclarissimae simul atque dissicillimae. quibus populorum quieth inter sese, & cum finitunis agentium tranquillitas fere atque felicitas Continetur , quis absis omnibus artibus non summis ad caelum laudibus Franciscum extollat Experta eis nuper maximosio bono & experitur Etruria se quanta is cura atque providentia populis suis consulat . . quam . legitime atque aequabiliter justiriam administret, quam recte atque sapienter clementia justitiam temperet, qua& quanta aequitate summi juris rigorem mitiget , qua & quanta prudentia omnes res civiles mode retur , quam amantem denique sese suorum de publici boni studiosum exhibeat. Haec omnia, procul a nobis agente Magno Duce nostro Francisco III. Lotaringlio , reique Christianae caussa dissicillimum& gravissimum bellum cum barbaris impiisque hostibus in ultimis Pannoniae finibus gerente , haec, inquam, omnia, quae dixi, beata Ielixque Etruria sentit interea atque experitur per viros prudentissimos atque sapientissimos, quibus ille vice sui rem Etruscam regendam commisito Qua ipsa in re quis divinam vereque singularem Magni Ducis nouri sapientiam non admiretur, qui ipse per sese discre- Verit , summaeque rei Etruscae viros tales praesecerit , qui de publicis privatisque rebu& delibera- ruri , fidem semper ac probitatem in consilium adhibeant aut quis paullo prudentior atque perspicacior animi consiliique eius magnitudinem non

inde facile metiatur atque suspiciat, quod viros Vitae

130쪽

ORATIO QUINTA. Io

integestate atque sanctimonia , Virtutisque atque genu excellentia magnos per sese atque illusti es. ad rempublicam nomine sito administrandam admoverit Quod si ille absens longinue remotus vim beneficentiae suae talem ac tantam late in Etruriam distisdit, quid sere unquam censeamus, si ipse per sese Etruriam invisat. ipse semet Etruriae specta dum ac fruenduin Praebeat, concurrentem ad sese Etruriam, sibique omni laetitiae gestu plaudentem, ipse amanter complectatis Atque haec porro v torum Emu iae summa est; idque unum ac solum superest ad perlaetam atque absolutam Etruriae felicitatem. Liceat verb jam mihi, Magne Dux Etruriae , Francisce , quando non licet praesentem, a sentem te allo , tuaeque tibi Etruriae Sensa &communia nostriam omnium Vota Publice exponere.

Scio maxima tibi imperia esse olim divinitus destia nata , nec potentiam ac majestatem tuam annistis

Etruriae finibus inclusum iri; sed ad alias quoque

maximas gentes eam sese esse longe lateque , en,' Plicaturam. Μanent te regna, manent te imperia

amplissima atque opulentissima , &, qui Magnus nunc Dux, Magnus olim Rex nominabere. Haec omnia scio, ut multa saepe soleo in hac rerum humanarum vicissimcline atque varietate in posterum ovidere . Veruntamen, Magne Dux , tua tibi se truria, quae te patrem ac Aminum jure jam suo. ac certo habet , unice ac praecipue commendat. Iam verb. te MUno Duce, novo hoc suo atque eximio splendore Etruria mirum in modum laetatur, iamque omnino , Francisce , ac certissime sperat, Ie Ominum ac regem sium omnem desiderii siu