장음표시 사용
92쪽
Axime vellem, Patres sapientissimi, ceterique auditores ornatissimi, ut, quod, jam inde a suscepto amplissisnao hoc humaniorum litterarum Oiscendarum munere, mihi unice proposui, hoc adolescentibus his nostris, qui sese nobis in disciplinam traduderunt , esset penitus persuasum, non in uno soloque doctrinae senere, qualiscunque ea d mum est, siDi esse acquiescendum ; sed finem atque terminum studiorum suorum constituendum esse unia versum illum orbem disciplinarum, quem Graeci εγκυκλοπαιδειαν Vocarunt. Nam sive eloquentiam specto, persecta esse nequit eloquentia, nisi rerum maximarum scientiam. dod rinasque universas complectatur, sive litteras humaniores intueor, omnis remm omnium atque artium honestissimarum eruditio humanioribus uberrime litteris comprehenditur; sive gy
93쪽
rinasium hoc domiciliumque sapientiar nobilissimum :circumspicio , omnes hic liberalissimae artes atque ldisciplinae apud doctissimos atque eruditiis os nomines , apud Vos , Patres sapientissimi , in Psano
hoc gymnasio studiosissime acerriminue exercentur. Turpe autem i nimis & indignum optimis adolesce tibus fuerit , eos , quum domos suas reliquerint, latque in hanc sese urbem, eruditionis Caussa, con- ltulerint, non, ut eloquentes bonarumque litterarum rperiti fierent , aliquandiu elaborasse ; sed, qui innia doctrinarum genera percipere facile potuis sent , eos mediocri quodam uniusque duntaxat generis doruina contentos , hoc est , paullo erudiatiores , quam Venerant , ad suos rediisse . Sed, iquoniam brevis est hominis vita, vetus illa in plu- lrimorum animis opinio insedit , humanae virae Cu sum tam angustum esse , tamque undique coarctatum , ut non nisi brevissimus bideri possit , si,
non dico, ad omnium, sed Vel ad unius etiam artis magnitudinem Conseratur. Ego Vero, Auditores, qui , . ingeniorum nostrorum Viribus bene accurate-
qne perpensis , nihil humile , nihil abjectum, nihil
egregiis maximaeque spei adolescentibus indignum omecum unquam meditor; Communem hanc de to go artis , brevi vitae cursu humani generis quere- Iam ex hominum mentibus exturbare , si fieri potest , aggredior , itaque maXimum , quo a sapientiae studiis dolescentes deterrentur, impedimentum re- movere. Demonstrabo enim, quam potero , diligen-' tissime, breviorem longe esse earum Omnium artium ,
' nuae sunt libero homine dignae, quam humanae 'ige cursum . Quod sane argumentum, tametsi alibi
94쪽
a me abhinc multis annis non incommode pertractatum; tamen mihi quidem dignum videtur, quod aliquanto etiam nunc diligentius atque curiositis, anniversario hoc studiorum initaurandorum die , pro loci hujus & muneris mei amplitudine, atque utunam Cum aliquo Orationis meae fiuctui retractetur. Verum . ipso statim orationis limine , quis me vestrum, Auditores, non oppugnet, ac propemodum obruat summa summi ac celebratissimi viri auctoritate , cui nisi ego primum omnium occurram, Valde etiam vereri debeam, ut utilem fructuosamque sim ipse operam in hoc tale tantumque argumentum collaturus Quis enim ab Hippocrate disse tiat, maximo illo torius antiquitatis , & pene dia Xerim , divino ingenio i cujus tanta tamque admurabilis fuit in exploranda rerum veritate solertia, ut, quo ille non pervenerit, nemini uni sperandum sit, posse sese unquam pervenire. Atque is tamen vir 1apientissimus, quum brevissimis acutissimisque sententiis, quas Graece aphorismos dicimus quasi medicinae totius oracula esset simul complexurus ι inde sibi exordium capiendum censuit . ut Vitam humanam brevitatis . longitudinis artem incusaret. Vitam enim dixit brevem; artem longam ., Sedishid de trivio argumentum , quo a tanto nomine quaeri solet torpori ignaviaeque nostrae patrocinium, neque orationis sese jam explicantis Cursum abrum-Pet , neque a sapientiae vos studio , optimi adol Icentes , retardabit . si paullisper consideretis, quod Vos fortasse miremini . sede tamen verissimum est, Caussam inde meam confirmari, unde penitus infringi evertique potuisset. Nam , clim oculos ad illum
95쪽
Ium medicorum veluti deum, ad Hippocratem conis verto , eximiamque ejus in Omnibus artibus eruditionem attentius cogito; satis jam video , nullum aliud ex tota antiquitate opportunius atque ad rem
no1 ram accommodatius exemplum asserri unquam
potuisse , quod vobis ad omnem do strinam proponeretur . Fuit enim, si quis alius, non in arte sollim medica; sed etiam in toto disciplinarum orbe exercitatissimus, eaque vere laude dignissimus ιqua nescio an major ulli unquam hominum Contia
gerit , quod & alios fallere , & ab aliis ipse falli nesciverit. Quapropter qui volunt , laboriosi
scilicet in otio homines , longius multo e1Ie a tium liberalium Curriculum, quam ut toto eae Vitae tempore perdiscantur , & luculento admodum Hippocratis exemplo refutantur, qui eas omnes a
tes calluit quam peritissime , & quaenam hominis
mens , quodve Consilium fuerit , minime omnium assequuntur. Nisi siquis forte adeo deliret , ut arbitretur , ideo Hippocrati longam artem; vitam a tem di istam esse brevem , quod hac potissimum ratione alios vellet a medicinae stiidio avertere, qua ipse medicina maxime omnium eniteret. Sed o Prava hominum minime ingenuorum , qui de ingenuo viro tam inique atque adeo proterve senserunt, judiciat quos etiam gravissime olim reprehendit optimus principis medici interpres, medicorum & ipse longe ClarisIimus , Claudius Galenus. Quid enim areita ratione magis alienum , qiuun , ad humani generis bonum , commentarios Medicos conscribere , quibus nihil unquam utilius aut esse aut excogitari possit, simulque ab arte univeria, cujus do-
96쪽
emna hominum tete saluti atque incolumitati con si iere velle profiteare , legentium prorsus animos avocare Aliud omnino voluit parens ille medicinae Hippocrates, aliud in votis, aliud in mente habuit , dum artis magnitudinem eo protrahendam putavit, ut longissima ea esset, si unius eam ho minis vita metiremur. Non enim ad otium ignavorum , inertiumque hominum fovendum , sed ad se Iertium navorumque diligentiam excitandam ; non . ad excusandum torporem , sed ad laborem promovendum ; non ad deterrendos abalienandosque ab artis medicae madio animos, sed ad exacuenfliam
Iroposita artis dissicultate ingenium, eam retulit de
revitate vitae sententiam: ut nempe, quo vita br Vior esset, ars autem longior, eo impensiori cura majoriqΠe animi contentione opus sibi esse studiosi quique intelligerent , ut brevi artem tempore adupiscerentur. Quanquam autem explicationem hujus.cemodi veram illam quidem , sed veluti ad Hi
pocratii sensum non satis appositam, neque aptam, miniis approbat Galenus ; tamen illa ipsa Hippocratis verba ita interpretatur, ut doceat, breve etiam
tempus ad artem Perdiscendam sincere, si redia
studiorum via, Constansque labor adhibeatur: non posse quidem ab uno eodemque homine , quam vultis , diligenti & studioso, artem aliquam & incho ri & ab lvi , quod ad inventionem spectat; sed , posteaquam inventa ea fuit, pluresque docti atque
industrii viri, multorum annorum decursu , ad eam constituendam perficiendamque laboraverunt, nihir jam in caussa esse , cur breviori temporis spatio eam quisque artem non comprehendat; eaque de re K Per-
97쪽
perbreves conscribi commentationes oportere, quibus omnia, quae magni quique viri multo tempore, magnoque labore observarunt, incredibili quodam &temporis & laboris compendio, sub unum veluti ad-jpectum subjiciantur. Sed Cur in una tantiu nos a te immoramur quasi Vero non in toto disciplinarum orbe nostra versetur oratio. Age igitur, qua tus qualisque est , quamque hominibus Omnibus inditus a natura , cognitionis amor, & veritatis quam nunquam Otiatur in nobis haec veri inveniendi cupiditast quam rei cujusque noVitate pueri capimur , & detinemuri quanto . discendi ard re aci liberalium artium stladia impellimur adolescentes t quam magnam vitae nostrae. partem Viri, saepe etiam Cum ' maximo rei familiaris detrimento, litteris rerumque cognitioni impendimus i quo st dio , etiam qui a rebus gerendis longe ansumus, senes res gestas i imus .& audimus , neque hiastoriis modo, sed etiam fabellis recreamuri quam denique in omni aetate , ut ab aliis Curis Vacuus animus secum esse permittatur ; tamen nunquam
quiescit hoc sciendi omnia desiderium t Solonem ferunt , quem in sapientium hominiim numero Gra cia habuit , morti jam proximum, assidentibus amicis , & nescio qua de re sermonem inter sese conserentibus , caput, ut potuit, sustulisse, ut re, de qua disputarent , percepta, eruditior atque sapientior moreretur. Tanta humanum genus disce di cupiditas tenet; tantaque inde est , rebus tandem cognitis . animi nostri oblectatio. Id enim, quo uno bestiis maxime praestamus , & homines sumus , mentem nimirum nostram , rerum scientia
98쪽
perficit , honestissimaque complet Voluptate. Α agittir existimabimus, stustra hunc esse in nobis c snoscendi veri ardorem, tamque iniquis atque imauriose erga hominum genus sese naturam , tanquam novercam quandam, gessisse, ut, quum s ne quam vehementi perpetuoque impetu ad studia nos omnium liberalium doctrinarum impellat atque rapiar; tamen adjumenta nobis denegaverit, quibus earundem ipsarum doctrinarum scientiam assequeremur An Galenum oleum & operam, quod est in eqverbio, perdidisse putabimus , quem nullum nouipidem movisse ajunt, ut in omni doctrinarum genere persectus evaderet An Cleanthem Assium, quinqctem hauriendis aquis , diem bonarum artium studiis dedisse traditur, atque inde a labore Hercule alter est appellatus, laboris hujus tanti fructum hunc retulisse arbitrabimur, ut in liberalibus artibus comparandis animum prorsus desponderet An inane in Euclide Megarico censebimus studium sapientiae ade,
eximium ac singulare, ut, ouod Megarensibus capi tale erat, ipse Athenas, Veste muliebri indutus, venire noctu, ad Socratem audiendum, minime omnium dubitaret An, ut sexcentos alios ex tota antiquitate viros doctissimos omittam, quibus tota vita nihil antiquitus fuit, quam optimarum omnium discruplinarum apparatu pulcherrimo atque elegantissimo instrui, Dustra Pythagoram, frustra Democritum, frustra Platonem, quales, Deus bone, virosi dicemus patriam, ubi sinimo honore florebanr, reliquis. se, ultimasque terras peragrasse, ut, periculosissima per barbaras incultasque nationes peregrinatione nullum non doctrinarum genus a sapientissimis omnium K et POP
99쪽
populorum viris discere Vellent , scire autem non possent O miseram humani generis conditionem l opoenitenda hominum Vota, si sapientiae, quae persecta est atque accurata bonaTum omnium artium Comprehensio. pulchritudinem ardentissime concupiscant, illam quaerant , illam meditentur, ad illam maximo conatu anhelent , neque illam tamen unquam complectanturi Sin & nihil stultra molitur optima parens natura, & nulli penitus deeth de reliquis omniabus animantibus , quominus fines adipiscantur suos; quantb majori curea prosi exisse homini reputanda est, ceterorum omnium animantium longe nobilissimo ac principi , quem unum ratione uti Voluit, omniumque Git capacem disciplinarum ut nempe, quemadmodum summam nobis ingeneravit percipiendae V ritatis cupiditatem, ita & nobis larissime copiosissimeque subministraret, unde optimarum omnium amtium scientiam, quanta quidem homini satis esset, obtineremus At falsa plerique existimatione decipiuntur : quibus quum instrumenta omnia a natura affatim suppetant ad omnem doeti inarum elegantiam; tamen otio suo & ingenio abutuntur; maluntque ingrati naturam reprehendere, quam suam ipsorum segnitiem emendare . iniae autem & quanta sit humani ingenii facultas , & quid & quantum, si annutitur , in universe illo liberalium omnium artium studio eadem possit, docent ii clarissime , . quos summis laudibus celebrandos duximus , Viri Veterum multd sapientissini: quos omni disciplinarum genere Ornatos instructosque maxime fuisse accepimus. His vero dum Democritum accenseo , nolim, Craitetis,
Auditores, aliquem de grege philosophum, qui Cum
100쪽
majorum gentium philosophis nullo modo sit cons rendus ; sed tanta virum eruditione, ut Hippocrati ipsi Coo maximae admirationi fuerit, &, quum plurimos tum discendi ardore, tum rerum omnium d ctrina vicerit, nemini uni secundus videatur. Ε enim prae sapientiae ihudio , quo maxime Incendebatur , amplissimas opes humanaque omnia Contempsit;
peregrinatusque est in Ρersidem ad Μagos & Chaliataos; in AEgyptum ad Mathematicos ; in AEthi piam atque Indiam ad Gymnosophistas ; in omni
autem sapientiae parte adeo prosecit, ut quinque certaminum victori non absimilis diceretur , quod ea quinque do strinarum genera , quibus universa veterum eruditio definita atque conclusa erat, pr he tenuisset. Iam vero si optimas ipsas arres pro
Pitis intuemur , &, quarum amore tantopere eX- ardemus, proponimus eas ob oculos ἔ mirum est, Auditores, quanta sit earundem artium atque docti inarum inter sese connexio , quantus earum o
do , qumque uno eae societatis inter se vinculo coalescant. Nanque illud ego dicam , quod a Platone assertum in Epinomide , multo faciliorem, a que Contractiorem, ciuiun vulgo suspicantur, reddit Cursum omnium disciplinarum , miro quodam inter sese consensu bonas cunctas artes sapientisque viri proprias concordare, & hanc liberalium cloehrin rum in unum veluti conspirationem facillime inteia lectum iri, squis vim rationis ejus, unde omnia alia pendent, & ordine quodam cognoscuntur, antea exploraverit. Inde enim & Μusae , quae vel ipsae sunt liberales artes, vel artibus certe liberalibus praesident, visae sunt quibusdam sic appellarae,