장음표시 사용
161쪽
que enim mehercule parum quid superest reliquiarum; sed de veteribus illis bibliothecis, seu potitis
veterum illarum bibliothecarum veluti residuis, multa certe adhuc reliqua sunt, Auditores, eaque, nisi ego vehementer fallor , in omni rerum praeclaris. imarum , ibidiorumque liberalissimorum genere mutito jam omnium optima, atque eleganIistima et quibus dies no stesque versandis ad omnem do fh inarum et gantiam , atque ad summam perfectamqtie eloquentiam pervenire facilε mssimus: praesertim quum, patrum nothrorum , noitriique etiam memoria , viri sum .n γ ingenio, tam seaulo tamque diligenter ad artes perficiendas litterasque restituendas incubuerint, ut, . Guim vetustae illae bibliothecae aliis aliisque in .
dies do in inarum copiis supplentur, incredibilis facta sit bonorum utiliumque librorum accesso, & ,rui trecentis ante annis a librorum penuria, nunc, ivino quodam munere , atque hoc mirabili typographiae compendio , ab immensa iam librorum murutirudine laborare videamur. Quid igitur dubitamus, Auditores, nos quoque, Catonis illius exemplo, helluones librorum nominari inlid, inquam, dubitamus, in b bliothecas nos abdere, in libris versari, Iibris nos involvere , in libris tempus Consumere,&. q'od de codice Iliadis Homericae Aleκander ille Magnus facere consueverat, libros capiti ad somnum captandum supponeret Quid ire nos post veterum illorum vestigia , hominum do Rissimorum atque et silentissimorum . qui bibliothecas in urbe , bibli thecas ruri, bibliothecas in balneis , tanquam instrumentum atque supellectilem domus in primis hecessariam, habuerunt, ut, ubi maxime omnium otiosi esse
162쪽
ORATIO SEPTIMA.esse videbantur , ibi minime omnium esse iis otiosis liceret Quid nobis parare quam possumus maximam& festivissimam ad omne studiorum genus copiam librorum, & insignem illum atque percelebrem Grammaticum , Epaphroditum Chaeronensem pro viribus aemulari , quem ferunt Romae libros subinde ementem, optimorum quidem & selectorum librorum tri
inta fere sibi millia comparasse Quid nos ira facere dubitamus . itaque in optimis & selectissimis libris sapientiam nobis atque eloquentiam emere, quae ex se
quenti assiduaque librorum bonorum teditione efforescit ac redundat Quod si res nobis domi arctior multo est atque ansultior , quam ut quidquam pecuniarum, aut etiam alimentorum nostrorum in libros vel maxime nobis necessarios emendos impend
mus , quid ego hic dicam, Auditores humanummi Equidem illud dicam, Mod verissime dice dum est, optandum Valde esse, ut bene & laute& liberaliter cum litterarum studiis agatur, qua nisi adjumento hoc de multorum & bonorum Iubrorum sustententur atque recreentur, lamescant
penitus, necesse est, certe quidem persem omnia husque numeris absoluta nullo modo esse possint; utque Deus tandem . aliquis hic Pisis , in Musto hoc Etruriae, in hoc celeberrimo omnium diicipitinarum atque artium liberalissimarum emporio, bibli thecam exsusciter, quae, quidquid nos in omni d Eti inarum atque eljantis litteraturae genere desu. derare unquam possimus, copiosissime nobis atque uberrime suppeditet. Fingite animis , Auditores, hibliothecam hanc Pisis, qualem ac quantam alibi Iocorum apud celebriores quasque tota reliqua E S a ropa
163쪽
IU ALEXANDRI POLIUropa Academias usurpare ipsis oculis licet; fingite, inquam animis talem ac tantam, pro Academiae nostrae dignitate , bibliothecam hanc Ρisis di in qua& doctorum hominum imagines , qui satis diserte atque copiosδ in libris illis loquantur, vobis ante oculos obversentur, & libris , quibus velitis ad omnem scientiam atque eruditionem utamini. Quid inde, &. quantum non alumenti modo, sed etiam incitamenti ad eloquentiae studia atque omnium do-ivinarum Te, Quincte Μaxime, te, bli Scipio , Vos , VOS Praeterea , summi atque clarissimi Romanae civitatis viri , appello , quos solitos ita
dicere accepimus, cuin majorum imagines intuerentur. animum inde sibi ad virtutem quam vehementissime inflammari atque amendi . Non ne animos hominum multo etiam vehementitis ad sapientiam
atque eloquentiam incendi , dichari facile fueratis, si eas, quas homines Ionge sapientissimi atque eloquentissimi imagines sui perfecte in libris expressas
reliquerunt, contemplarentur Illae enim imagines sunt vultus , hae ingenii atque animorum , mutae sunt illae imagines , nae eloquentes ; illae ad oculos oblectandos , hae ad animos mentesque pascendas atque erudiendas comparatae. Atque ut de me ingenue fatear , Auditores , quod . quisque Vestrum multo, quam ego, melilis atque verita de sese habet dicere; ut de me, inquam, fatear, homine
quidem parum ingenioso , parlimque erudito ; sed
tamen librorum utcunque uudioso atque amante , quam ego vehementer ad eloquentiam incendor , m Demosthenem ac Ciceronem lego i quam ego
acri atque incredibili amore ad sapientiam inflam-
164쪽
mor , cum in manus Platonem atque Aristotelem sumol quam ego subito , & quam divino furoris atque Musarum veluti instinctu corripior, cum Poetas , atque in primis Homerum atque Virgilium lectitot quam ego ardenti & quam Incitato rerum divinarum studio aflictor , cum sacros atque divinos libros pervolvol quam ego denique studiose & quam cupide rapi eo me sentio, quo sedula me atque attenta bonorum librortam lectio nec opinantem adduciti Te hic etiam, divine Plato, appello. Tua quum sint multa sapienter , dicta, atque praeclare, tum illud dictum est multo omnium sapientissimh , atque praeclarissimε, tantam esse pulchritudinem sapientiae , ut , si ea oculis Cerneretur, ardentes mores sui excitaret . Non 'ne autem oculis ipsi nostris sapientiam in libris tuis cernimus non ne in libris aliorum summorum hominum atque phialosophorum, qui tam graphice nobis tamque et ganter coloribus sapientiam suis depinxerunt, ut munime omnium miremur, si, clim libros illos leG-tamus , amores sui sapientia in nobis ardentes excitet Quid si praeterea, Auditores, ad scribendum nos conferimus quando stylus, Optimus ac praestantissimus magister est dicendi, neque valde probari ii videntur , qui ita sese libris addiderunt, nihil ut ex his in lucem atque ad communem fruetam & utilitatem proserant . Age porro , quale di quantum istud est scribere, & quam multos ac pene infinitos libros requirit, si tamen scribimus ad aeternitatem l Ferunt. olim reges AEgypti Pt lemaeos Alexandriae ad bibliothecam illam, quae multitudine dc bonitate librorum ceterarum toto orbebia
165쪽
bibliothecariam mater habita est ac magistra. Μ seum perillustre adjunxisse , in quo docti & li terati viri, in sumna rerum omnium copia, libris N Musis operarentur . Nempe quia reges illi pr dentissimi , atque perspicacissimi probe , ut puto, intelligebant, doctis iis & pereruditis viris , qui ad honos libros conscribendos serio sese vereque a
plicarent, non quietem modo Curarumque vacuitatem; sed etiam librorum, quos legerent, quosque consilerent , & eX quibus rerum atque orationis thesauros expromerent, Vim maximam praesto esse oportere. Ο rudes illos atque imperitos, qui, quum ipsi nihil scripserint dignum memoria polleritatis , tamen levioris rem momenti esse opinantur, scribere ad aeternitatem l Quid est enim, per Deum immortalem, scribere ad aeternitatem . nisi , quae utilissima sunt, quae pulcherrima, quae scitu maxime digna, summa cum elegantia atque eruditione ii teris consignare Quod sine multa ac diligenti plurimorum atque optimorum librorum leutione qui umquam fiat Scripserunt multi ad aeternitatem, homines doctissimi , atque eruditissimi, tum Veteres, tum recentiores Scripsit ad aeternitatem Μ. Tullius , scripsit Seneca . scripsit Quin stilianus. Scri inserunt etiam de nostris hominibus Origenes, Hie- Tonymus , Chrysostomus , Augustinus. Plerique alii Christiani Patres de rebus sacris atque divinis ad aeternitatem scripserunt . Quotus autem quisque eorum est , qui non etiam plurima in omni d Euinarum atque elegantiarum genere ex vetustioribus iisque praeclarissimis rerum atque eloquentiae magistris legendo cognoverit, &, quod omnino facien-
166쪽
dum Seneca monuit, non etiam lectionem atque scriptionem alternaverit Z Si quis unquam veterum
fuit . qui ad aeternitatem scripserit, fuit hic certhC. Ρlinius, is, qui libros Naturalis Historiae, opus
summae variaeque eruditionis, a nemine quoquam antea Romanorum tentatum , nedum perseitum, ipse
mirabiliter conscripsit atque perfecit . Quis autem Plinio non in scribendo modo, sed etiam, ut paullo ante diximus , in legendo Dequentior ac diligentior qui nihil unquam legerit, quod non excer pserit , atque adnotaverit, qui libros etiam malos aliqua ex parte prodesse posse dictitaverit, qui tantum diligentiae atque laboris in litterarum studiae impenderit , ut vel homines studiosissimi atque dia ligentissimi prae illo maxime desidiosi Se inertes via deri potuerint, qui denique ad libros illos Nat
ratis Historiae conficiendos duo serδ voluminum millia pervolverit , atque ex centenis scriptoribus rerum praeclarissimarum observationeque dignissimarum yiginti millia collegerit '. Tanti constitit Plinio sua illa Naturalis Hiitoria . Cogitate hic , Auditores , quot & quanta deinde quotidie incrementa rerum atque doctrinarum cognitio hominum acceperit , quanto deinde plura sunt a recentioribus & acuth excogitata, re feliciter reperta, quae Veteres Pro sus ignoraverunt, quot & quam immensi terrarum mariumque tractus navigationibus detecti . quid &quantum novi in coelo atque in astris observatum, Sc quanta in re medica, in re nautica , in omni philosophi et . admirabiliter anima duersa , quae priscorum omnino hominum diligentiam sugerunx ν quid denique di quantum verae in Deum religio
167쪽
nis, antiqua superstitione sublata, quae omnium pro
pemodum gentium animos misere occupaverat, atque oppresterat, sit hominibus,, ad salutem ipsorum mpiternam, divinitus traditum atque demonstratum . Haec omnia, aliaque hujus generis plura , lectitando iis plane cognoscenda, qui scribunt ad
aeternitatem, ut nempe primum omnium rei cujusque notitiam ex uberrimis veterum scriptorum fontibus diligenter hauriant, deinde ad recentiores , qui acceptam a Veteribus rerum omnium scientiam cumulatius multisque partibus auXerunt, recurrant,& , Cum bene accurateque perspexerint, quomodo& quibus veluti gradibus rerum cognitio , a rudiabus initiis prose sta, sese in clarissimam lucem ex plicaverit , tum demum omni eruditione atque doctrina referti, doctrinam illam atque eruditionem suam , quam ex aliorum libris legendis sibi comparaverant , ipsi libris suis conscribendis, ad reipublicae bonum , amplificationemque litterarum , in alios diffundant. Atque hoc demum est, Audit res , scribere ad aeternitatem . Quid si etiam ad veteres illos , summos omnium doctrinarum atque elegantiarum auctores & magistros imitandos n8smet CORVertimus, atque applicamus quod sane optimum Censendiim est genus scribendi, si nempe qui ma-Xime omnium veterum in quolibet genere excellu runt, nobis ad scribendum de quacunque re pro luceant, hoc est, ad eorum exemplum, & qua dam veluti aemulationem scripta quoque n8stra CoΠ- formemus . Age vero, quid ad bene recteque imutandum magis necessarium bona & assidua muli rum librorum te stione, non modo, ut , qui optime
168쪽
omnium , atque praeclarissiane scripserint, ipsi per nos dispiciamus ; sed etiam ut optima quaeque atque praeclarissima & rerum & dicendi exempla ex me lioribus quibusque scriptoribus in usum nostrum se
ligamus. Quare etiam Horatius in Arte exemplaria nobis Graecat nocturna diurnaque manu Versanda . esse praecipit , . ut Graecos illos eruditionis ac d cuinae principes atquei auctores, a quibus omnis ad Latinos doctrinarum elegantia manaVit, quam .pos. sumus diligentissime, imitemur. Iam Vero quis umquam Latinorum , seu oratorum, seu philoseph rum , seu poetarum, non sese totum, ad . Graecos imitandos contulit non Graecorum virtutes accuratissime expressit non Graecos midiosissime est aemulatus , & quo Graecorum similior fuit , non eo etiam melior , non eo sapientior, non eo eloquentior est habitus Quis enim de oratoribus Latinis sapientiori, atque elegantior Cicerone λ Atqui Cicero sese totiun ad oratorum & philosophorum Graec
rum exemplar Mnxit , tum Ceaerorum omnium ,
tum in primis Demosthenis, a quo Cicero, Quin Gliani gravissimi rhetoris judicio, magna ex parte factus est , quantus ille unquam fuit, idest, summiis & eloquentissimus orator. Quis etiam de poetis Latinis praehantior. atque divinior i Virgilio Atqui in . Virgilip eximia quaeque sunt' ac selecta non siret Corum i modb; vertim etiam Latinorum Poetariam; sed tamen . in primis Graecorum : de quibus quidem Graecis Theocritum in Bucolicis, Hesiodum in Geo gicis, Homerum totum tin . Eneidem Virgilius nobis retulit atque . repraesentavit Quid in una solaque AEneide quum Virgilius utrumque iIlud , Homeri , POC,
169쪽
t K ALEXANDRI POLITI .ma, Odysseam atque Iliacem, admirabili provis sinagularique artificio delineaVerit atque eXp erit, nonne multo etiam artificiositis atque admirabilitis utriusique poematis exordium, quo Homerus non tam prooemiorum legem servasse, quam Constituisse, visus
eth Fabio minctiliano, initio AE neidis suae conjuniaxit simul Virgilius atque adumbravit Quod quum eso alibi ad , Homerum Primus omnium observaveris , dignum id ipsum judicavi, quod huc etiam vobis. 1hidiosissimi rectae imitationis adolescentes, veluti praeitantissimum quoddam ac singulare ingenio sit simae imitationis exemplum , in medium as tarem. Quis etiam de Latinis Sed quid ego, post:
Ciceronem atque Virgilium, alterum Romamu eloia quentiae patrem, alterum Romanae Ρoesis principem, alia quoque exempla eorum consecter , qui optimbatque elegantillime scripserunt, eo quia optima qua que alpe elegantissima, qua Oratorum, qua i poeta
Tum , sunt imitati quum & Ciceroni vetiutissimi quoque oratores, Vel rudes atque impoliti, plurimum alumenti atque utilitatis attulerint, & Virgilius ex faecibus Ennii poetae plane minimε omnium Cesti atrue ornati, sese aurum collegiise assirmaverit. Vietis hinc atque perspicitis , Auditores, summis illis viris, summi ut essent & oratores & poetae, studiosam multorum librorum te nionem plurimum profuisse, non qubd omnia omnium ii semper sem lati fiterint neque enim omnia omnium sempersunt multo optima atque elefantissima ; sed quod, tametsi unum sibi maxime imitandum proposuerint, tamen non eum unum ac solum sibi imitandum . Censuerint; quumque aliorum Omnia legerint, i
170쪽
men optima quaeque duntaxat . atque selectili in usus suos flumpserint- Ergo, si neque Mariacus Tullius sine imitatione summus ' orator tesῖ potuit, neque Virgilius summus poeta, i persedata autem , imitatio multiplici potissimlim . lectione nil tur ; si egregia Ierum . omnium eruditione, summaque eloquentia , sint ii , oportet , instrucri , . qui scribunt ad aeternitatem egregia autem. rerum mnium eruditios, summa'ue eloquentia, Veluti i ex fonte quodam , quotidiana atque assidua i , Tum . multorumque librorum . lectione latissime dima nat ; si denique tantum scimus, quantum . mem
Eae i . mandamus, . Oblivioni i autem atquα inscitiae . a Tenta. 8c. accurata Ied IO Primia. medetur quae est summa' orationis tinus meae, i Cur .non tandem
aliquando fateamur , . Auditores, i quod ego tandruoratione demonstro , unumquenque litterarum si diosum in Melainis atque eloquentia tantum certos se rum , quantum in bonis' multisque omnis generis libris legendis profecerit . O : hanc praecla-Tam, adolescentes hanc regiam: & directam , re apertam viam doctrinarum, atque eloquentiae o vos de litterarum studiis, de patria, de vobis 'apsis optimh meritos , si viam hanc itistiteritis, si nempe, posteaquam praec atores hos vestros, viros
doctissimos atque sapientissimos quam diligentissim δaudivistis, iisque ducibus & magistris ad reconδ-ras quasque oc exquisitas doeti inas percipiendas usi
Iutitis , nihilque omnino praetermisistis , quominus eorundem praeceptorum velirorum do strinam atque eloquetiam imitando jpsimet in vobis essingeretis , tum demum, ad scientiam atque eloquentiam a T a Sem