장음표시 사용
181쪽
pedibus, in si a sapientiae penetralia ingredi andent, qui, lainetsi penitus rudes omnium illarum bonarum artium , sine quibus ad maiores altiore e discipli- , nas nemini cuiquam adirus patet . & Ρhilosophiam& Medicinam, & Iurisprudentiam , ipsam denique ,
quae ceterarum omnium disciplinarum domina ac re-igina est , dc vera ac summa sapientia, Theologiam attingunt . At enim rectus doctrinae ordo in primis postulat, ut Graece quis sciat. Quis enim Graecae linguae prorsus ignarus Platonem atque Ariit telem, principes illos ac duces philosophiae, reluqitosque silmmos philosophos , bene intelligat, aut vim etiam proprietatemque verborum pernoscat, quibus non satis perspectis, neque ad originem suam redustis , ne ipsae quidem res Philosophiae, aut medicinae , aut juris civilis, aut Christianae etiam Theologiae , accurate exquisitinue percipiantur Postulat etiam doctrinarum ordo , ut nemo quisquam, nisi in Geometria bene eruditus, ad Ρhilosopniam, aut medicinam, aut jurisprudentiam, ani divinorum quoque librorum interpretationem accedat. ais enim Geometriae funditus expers , satis recte de mundo, rerumque natura philosophetur, aut bene etiam Capiat , quae philosophi de re civili, ac militari, quae medici de re chirurgicil vulnerumque curandorum ratione , quae jurisconsulti de agroriim fundorumque divisione , quae denique sacrae, instinctatque divino Conscriptae , historiae de singulari planeque admirabili arcae Noemicae , templique Salomonici stru Rura Commemorant Postular idem ipse doctrinarum omido , ut majorum omnium artium atque disciplinarum studia a Dialectica studiosus quisque discendique
182쪽
ORATIO OCTAVA. 1is . cupidus 'adspicetur . Quis enim sine Dialeghici de
re Dus humanis atque, diVinis rectu tutoque rati bnetur , quae Phane Dialectica , ut sapientissime quondam sapientissimus illς Augustinus in libro suo de ordine , docere docet ac discere Postulat hic idem
doctrinae ordo , ut ne studiosi optimartim litterarum adolescentes multo, quim oportet, curiosius omnium rerum scientiam conquirant. Quis enim in rebus munime omnium utilibus , atque adeo etiam noxiis, percuriosus, . ad veram selidioremque doctrinam comtendat, & non potius per vanos inutilesque libros, animi , non eruditionis causia, frustra atque otiose pervageret Ρoibilat denique ordo hic reddis doctrinae , ut initio quisque a rebus facilioribus ducto, i de ad dissiciliora, per quosdam . veluta gradus, progrediatur , neC ante conquiescat, quam ad summam rerum omnium maximarum scientiam perveniat. Quis enim unquam difficiliora assequatur, qui faciliora munime omnium perviderit, aut ad summum sapientiae fastigium adscendat, qui in primis duntaxat sapie tiae gradibus semper sibi manendum existimaverit Haec igitur omnia quum recta studiorum inmmendorum ratio nece1Iario postulet ac requirat, quis ille mihi Theologus , qui locupletissimo reliquarum omnium .disciplinarum apparatu, veluti instrumento quodam ac
supellectile in primis necesseria , non sese ad The 'iogiam praeparaverit Quis ille i mihi medicinae satis Peritus, qui nihil sese penitus in ruthematicis, pariun in Physicis exercuerit Quis ille mihi jurisco sultus , qui levicer Dialeeticam, ne primoribus 'u,
dem labris Philosophiam moralem gustaverit, nulla que Graecae Romanaeque antiquitatis cognitione ad
183쪽
tum sibi ad jus civile patefecerit Dicat hie mihi
unus ali is adolescens , sese uni duntaxat ac soli ex omnibus chsciplinis studia onmia sua dedicasse . eamque unam ac solam disciplinam abunde sibi ad omnem vitae usum lassicere, neque Academiae huic
Pisanae, matri atque altrici uberrimae omnium doctrianarum , sese unquam nomen dedisse, ut ad omnem hic erudiretur inum liberalium omnium artium a
que disciplinarum ; sed ut de majoribus disciplinis
tam unam aliquam ac solam, puta Theologiam, aut jurisprudentiam , aut demum medicinam , per
omnem vitam profiteretur. Sed tua vehementer te
fallit opinio, adolescens , eoque fallit vehementitis atque gravitis , quo disciplina illa excelsior est atque altior, quam tute tibi pro merito ac disnitate profitendam susceperis . Quis enim in litteris atque doctrinis paullo versatior nesciat, quod a Hris doetis, simis verissimh atque acerrime assertum fuit , discuplinas artesque liberalissimas , ex quibus universa Pe
tectaque doeti ina coalescit , communi quodam C gnationis atque societatis vinculo inter sese contineri atque cohaerere , quoque una aliqua disciplina in altiori gradu atque ordine posita est atque Constituta,ed illam plura atque majora docti inarum alumenta requirere. Nego igitur , posse te, adolescens, perfectum Consummatumque Theologum evadere, nisi ad scientiam rerum clivinarum , rerum quoque humanarum do strinam , & torius sacrae profanaeque antiquitatis, Graecaeque etiam linguae cognitionem adje-Ceris. Nego , pone te jurisconsultum , hoc est, j ris & aequi sacerdotem , fieri, qualem te esse πO tet , numeris omnibuS absolutum, ac veluti CO
184쪽
mune quoddam civium tuorum oraculum, nisi Di Iecticam , omnemque philosophiam , reliquasque optimas artes , duces tibi atque magistras iuris diacundi adsciveris . Nego, summum te atque perfectum in medicina esse posse , nisi ad rem medicam
Geometriam atque Astrologiam ceterasque artes Mathematicas adhibueris. Quid nego , posse te , adolescens, ad eloquentiam adspirare , aut oratoris grave illud 8e magnum munus sustinere , nisi cum eloquentia doctrinarum omnium elegantiam Consociaveris. Nego denique, posse te artem ullam, quae ad dodrinam atque eruditionem pertineat, per fecte assevi , nisi ceteras omnes, quae ConneXa inter sese runt , atque aptae, simul obtinueris . Testes appello interpretes illos divinos Religionis Christianae , Viros doctrimos atque sapientissimos, qui Christianam Theologiam tum scriptis suis mirifice 1LIustrarunt , tum omni argumentorum atque eruditi nis genere sive adversus impios transfugas ac d seriores , sive adversus philosophos exteros , ace
rimh defenderunt . Quid elegantioris doctrinae defuit origeni , quid Hieronymo , quid Augustino, quominus , qui summi Theologi erant, iidem etiam ab omni humanarum disciplinarum scientia celebr
rentur Num quia Origenes ab ineunte aetate totum sese ad litterarum sacrarum studium contulit, non etiam Platonem, non Aristotelem , non priscam illam Graecornm sapientiam universam diligentissimh atque accuratissime excoluit Num quia Hieronymus divunos libros summa cura ac fide est intereretatus, non etiam in omni eloquentiae humaniorisque eruditi
nis studio est , quam qui maximi , versatus Num
185쪽
quia Augustinus maximus Theologorum fuit , ceterorumque Theologorum masister , Ρhilosophorum do ruinas neglexit, qui in illis etiam omnibus doctrinis , atque in totius Vel profanae antiquitatis c gnitione nemini cuiquam Visus est ves erraditissimo-xum atque doctissimorum Virorum concessisse λ Testes appello priscos illos jurisconsultos, milosephiae
aeque atque suris antistites, eosque ab omni. erudati ne atque disciplina instruetissimos, quorum tanta fuit in jure responsitando sapientia atque auehoritas, ut de eorundem ipsorum responsis atque scitis meritbarumaverim, quod de duodecim i tabularum libello magnifice quondam atque ambitiose in oratore sita Μ. Tullius . iis mehercule pristorum iurisconsula rum responsis milosophorum omnium bibliothecasic auistoritatis pondere . & utilitatis ubertate su
perari . Num quia prisci illi jurisconsulti toti in conindendo dicendoque jure occupabantur , non etian Dialecticae . omnique Philosephiae dies novisqueta studuerunt aut non etiam sese accurata veteris historiae notitia, bonaque omni litteratura eXornao Tunt, atque expoliverunt Testes appello pristos illos principes atque auctores medicinae, homines pr secto natos ad salutem generis humani, ideoque R cunctis mortalibus, honoris gratique animi causi a , maxime omnium celeta at . Num quia parem ille optimus Medicinae Hippocrates praecepta Pr, mus dedit medendi, itaque 1ese in omni re medica gessit . ut neque ipse unquam alios . neque alii eum unquam sesellerint, reliqua doctrinarum genera im ravit , in quibus ille omnibus longe inter ceteros excelluit Num quia Galenus curam atque operam. in
186쪽
in medicinam , secundum Hippocratem, diligentissi. mam ac pene incredibilem contulit, non etiam Ma thematicas disciplinas , non Dialecticam, non mito sophiam , non oratoriam, non denique Grammat,
cam , studiosissimὸ atque in primis sedulo pertractavit Testes appello veteres ii s oratores , qui tanta, quanta fuerunt, eloquentia, admirabisi in ac divina , minime certh extitissent , nisi omnem
rerum quarumque maximarum scientiam consecuti fuis. sent . Num quia Demosthenes nervos cmnes imsenii' atque industriae contendit, ut eloquentiae sibi in tota Graecia principatum vindicaret , adjumenta summae' periet haeque eloquentiae adsp rnatus est, quae iunt reliquae omnes disciplinae Num quia Cicero ita in eloquentiam incubuit, ut, Fabio Quinistiliano teste, Cicero , jam non hominis, sed et quentiae nomen habeatur, non est etiam quam dilia gentissimδ persecutus studia reliquarum omnium a tium atque disciplinarum o viros illos sapientis mos , atque immortalitate dimissimos, qui quum ex tot tantiique artihus uni praesertim sese liberalissimae disciplinae totos dedissent , ceteras quoque Omnes ruberalissimas artes arque doctrinas ut tibi adjung
rent , tantopere laborarunt, sine quarum pulche rimo ornatillimoque comitatu ne illam quidem unam
persecth atque integrε stare posse existimarenti Haec
Vos exempla intueamini, oportet, optimi adolesce I , atque ad horum exemplorum imitationem vos Hudiaque vestra conformetis , ut, s sortε, magno- Tum illorum virorum exemplo, uni vos disciplinae prae aliis omnibus addixeritis, non ab ejus Consortio ceteras alias segregandas; sed ciun ea qu,ri
187쪽
maximε coniungendas arbitremini, illudque unum superesse , ut , ne doctrinarum multitudine atque varietate studia aliquando Vestra interturbentur, ea quam optimo ordine disponatis atque moderemini. Nam quid eso hic dicam, Auditores, quam multos, ingenio s alioquin & laboriosos homines, studiorum suorum male institutorum poenituerit, qui, dum uni alicui doctrinae unice studerent, aliis cisciplinis penitus neglectis, aut Confuse , nulloque ordine per cursis, post magnos agque etiam incredibiles labores exantlatos , in ea quoque, quam quaerebant , doctrina, oleum sese & operam perdidisse tandem animadverterunt quum e contrario alii vel imbecilliori fortasse ingenio homines, qubd studia omnium doctrinarum sita ordine pertractarunt , in summos doctissimosque viros evaserint. Qua etiam de Caussa, Auditores , videre aliquando est, nonnullos de nostris adolescentibus, optimo illos atque acerrimo i genio, toto quasi decuris praestantissimae alicusus disciplinae , ut , exempli caussa, Theologiae, aut juris civilis, aut medicinae spatio , alios exiguum sane ex multis laboribus aut vigiliis doctrinae fiuctum ;alios verb multo maximum atque uberrimum reportasse . Quid enim in disciplinis quibusque difficiliora
quaeque atque reconditiora explanat atque eXponit,
nisi ordo Quid obscuriora quaeque illustrat atque. Patefacit, nisi ordo Quid totam, seu Barbaram,
seu Graecam, seu Romanam antiquitatem, superi Temque omnium aetatum memoriam , & tempora , di locorum ac terrarum situs sub unum yeluti adspectam subjicit . nisi ordo Quid tandem laborem illam talem ac tantum in tot ac tantis tamque variis,
188쪽
variis honestissimis artibus atque doctrihis levat atque imminuit, nisi ordo ordo facit, ut multissimul praeclarissimas artes clare di 1 incteque doce
mur , ordo , ut tanta illa rerum discendariun varietas nullam discentibus moram, nullumque impedimentum inserat; ordo, ut a primis usque legendi & scribendi elementis ad summam rerum omnium scientiam non longo temporis Cursu, neque multo sane labore progrediamur ; ordo, ut , temporibus
omnibus in certa quaedam spatia divisis atque distributis , scriptores omnes & Graecos & Latinos, jam inde ab antiquissimis. suam quemque aetatis serie gradatim perlegamus ; ordo denique , ut, quod ab no
mine uno in . maximia quaque re, atque in ' omni doctrinarum genere sciri potest, totum id, qua tum per humanas quidem vires licet, cognoscamus.
ordinem hunc studiorum , qui doctissimorum hominum usu atque auctoritate est comprobatus, vobis ego etiam atque etiam commendo, optimi adolesce tes , Vobis commendant praeceptores vestri, homunes omni doctrina excultissimi atque ornatissimi, qui, tametsi suam quisque, 'pro commissis sibi munere , disciplinam profiteantur, tamen reliquas V bis vel pernecessarias vel certe perutiles suo ipsi exemplo demonstrant; commendat nostra haec Academia , quae studia omnia atque exercitationes Vestras in suas quasque horas optimo ordine dis-Positas esse voluit , ut ne disciplinae unius studium obstaret alteri atque officeret. Quem si Vos ordinem m studiis his vestris diligenter se
vaveritis , brevi futuriun spero , ut non eam
modo, quam prosessuri praecipui estis , disciplinam, Diuiti sed by Cooste
189쪽
' et is anam; sed rete illa quidem pe
190쪽
DE . COΜITIBUS . GUIDIS ARCHIEPISCOΡΟ . PISANO CORSICAE . ET . SARDINIAE . INSULAR PRIΜATI GENERIS . NOBILITATE . LITTERARUM Ρ ATROCINIO CHRISTIANAE . RELIGIONIS . STUDIO TOTA . ETRURIA ATQUE . ALIBI . ΕΤΙΑΜ SPECTATISSIMO ALEXANDER . ΡOLITUS ORATIONEM . HANC . SUAΜΑD . ACADEMI ΑΜ . PISAN ΑΜDE . HUΜANARUΜ . LITTERARUΜΑD . CHRISTIANAE . RELIGIONIS . USUM OPPORTUNITATE MAGNO . ACADEΜIAE . PISANAE CANCELLARIO OB . INSIGNEΜ . EIUS ERGA . SE . BENEVOLENTIAΜΕΤ . SINGULARIA . IN . LITTERAS . MERITA HONORIS . GRATIQUE . ANIMI . CAUSSA