장음표시 사용
61쪽
quos, eloquentiae Caussa, nominabam, tolerabiles aehoni etiam plerique oratores : sed tamen longe iidem absunt ab eloquentia. Quid λ an non eloquens Demosthenes an non eloquens M. Tullius quorum alter Atticam eloquentiam usque eo corroboraVit, ut Athenae nunquam antea visae fuerint eloquentiores; alter Latinam eloquentiam genuisse etiam in urbe. . Roma dictus est, nedum corroborasse. Quod bona venia vestra dicstum sit, Auditores , ne Demosthenes quidem satis mihi eloquens , neque Vero Mamcus Tullius . Sint magni illi viri, quantiun vultis,
ac prorsus admirabiles quis enim neset in dicendo: tantum illi studio atque industria in eloquentia
prosecerint , quantum nemo adhuc quisquam mΟ talium : tales denique sese illi ad eloquentiam du-Ces ac magistros praebuerint , quales studiosus quis que eloquentiae Certissime semuletur. Esto. Quid tum an ne idcirco perseetias orator Demosthenes, qui ob dura quaedam atque intolerabilia verba vati de reprehensus suit, atque exagitatus ab AEschine, qui neque Ciceroni satisfacit, nec semper aures ejus implet , qui ut unus inter ceteros in omni senere dicendi emineat; tamen secundus videri pos. sit a Cicerone . Quid enim si Tullium, quod mihi semper Visum fuit , qiladantenus praeseram Dem stheni Eloquentior enim quum mihi orator quisque, quo saPientior , esse Videatur, atque eloquentiam sapientia metiendam putem ; sic autem Cicero Platonem in Philosophia aemulatus fuerit, ut Platonis ubique sapientiam adaequaverit ; cur, quantum divinus ille philosophus Plato videtur sapietitia Demostheni praestitisse , non ego tantum Ciceroniel
62쪽
Demostheni eloquentia anteponam Quid si igitur in comparatione hac Demosthenis ac Ciceronis, gravissimorum quorundam scriptorum judicio me auda stet opponam quid si Tullium praeseram Nonne , quod Tullius eloquentior Demosthene fuerit , Oratorumque etiam princeps fuerit judicatus , ideo etiam videri possit veram illam & absolutam eloquentiam , quam nos tandiu , & tam anxie quaerimus, obtinuisse Non ego equidem puto , Auditores , neque ita olim putarunt reprenensores illi Ciceronis, Brutus ac Calvus, & Annius uterque Pollio , neque , quod maximi momenti est, ipse de semet ita putavit magnus alioquin aestimator sui , Marcus Tullius : qui quum celeber jam orator evasisset , atque in caussis agendis satis esset Versatus ἔtamen Moloni Rhodio , , actori optimo Causiarum , castigandum sese ac retractandum tradere non dubitavit , ut suam illam nimiam redundantiam, quan Um posset, Coerceret. Videbat enim Tullius, quam longe ipse distaret a serma illa eloquentiae , quam animo Comprehenderat , neque adhuc tamen assecutus fuerat. Quod si redundans illa & nimia eloquentia fraudi in primis fuit maximo illi oratorum Ciceroni , ne veram & absolutam eloquentiam consequeretur nunquam enim satis nimium illud eloquentiae suae reprimere potuit , ac COerC re quid illis nunc fiet sequioris corruptiorisque aetatis oratoribus, qui luxuriam quoque, si Deo placet , dissiuentis otiosa quadam loquacitate orationi; laudi sibi esse ducunt , atque ornamento , Juique nervos omnes industriae suae in eo conten-unt, ut Vel Cicerone redundantiores atque abun
63쪽
dantiores ips esse videantur Quorum sanε ementita eloquentia decepti saepe adolescentes, sic eos, tamquam deos quosdam eloquentiae, colunt, ac Venerantur , ut Iam Ciceronem arroganter superbeque fastidiant, neque Ciceronem sibi displicere , certhnon satis placere , fateri erubescant. Videtur enimiis Cicero , prae oratorum istorum suorum copia videlicet atque ubertate, nimis pressus, Peneque aridus at me jejunus et Cui tamen veteres, meli res , ni fallor , dicendi auistores atque mamri, nuhil adjici posse censuerunt. Eant phalerati isti , &plusquam Matici oratores . Eant, qui verborum aleras, non succum, neque medustam orationis, udiose persequuntur. Eant , qui eo jam eloque tue scilicet adspirarunt, ut iis Cicero minus placeat . Μihi contra placet Demosthenes, perplacet Tullius. Sed ita tamen uterque placet , ut neutri sene illorum summani persectamque eloquentiam concedendam esse existimem; sed tantam, quantam, nemo adhuc unus ex omni hominum genere, a que ex omni vetustatis memoria , sibi comparavit. Quid ego autem de memet dicam, qui tam Ionisse, MN qui maxime, non dico, a summa, sedi a mediocri, atque adeo a tenui, vel etiam . qualicunque, absum eloquentiat Non equidem me vel utcunque eloquentem dixerim , quod ut falsum, ita esset hominis arrogantissimi, atque impudentissimi; sed amatorem duntaxat et uentiae. Sentio, me Vehementer rapi amore pulcherrimae illius sormae &elegantissimae , quam imaginem persectam sui i animo meo impressit vera perfectaque eloquentia
Summae hujus speciei, quae mihi semper ab ineum
64쪽
te rationis usu obversata est, & ad quam omni virium contentione adnitendum mihi esse duxi, ne compos unquam fierem , in tanta rerum mearum ac fortunae varietate , tanta praesertim ingenii mei imbecillitate , id ipsum, quod ceteris , sed mihi mutito omnium vehementissime , obstitit , rei nempe ipsius incredibilis magnitudo. Est enim res omnium maxima , atque adeo dissicillima , Vacuum unum. aliquem esse prorsus ab omni vitio orationis , eumque omni oratoriae virtutis laude esse plene cum latum , quod vera consummataque eloquentia requiarit. Iam vero quis non videat, quae singula sunt Permagna, eR ils universis constare Veram hanc , quam dicimus , eloquentiam , idque praecipuum, maximeque proprium esse eloquentis, ut, quae Propria sunt atque lingularia aliarum omnium doctrinarum, ea sibi adserat universa quum tamen aliae omnes
doctrinae, ipsae per sese existere possint sine eloquentia. Ρoteit esse quis grammaticus , diale nicus, philosophus, juris peritus, quin sit eloquens. Rem
mnem mediCam ut quis calleat, minime omnium necessaria est eloquentia. Geometra ut unus aliquis sit, ut muscus , ut reliquarum omnium disciplinarum mathematicarum peritus , non opus certe habet eloquentia. Ρotest quis etiam consummatus esse atque persedius in rerem divinariun cognitione, quam Theologiam vocamus. qui sit idem ab eloquentia destitutus . Denique ut fit sapiens. non valde induget eloquentiae. Tamen nemo unus potest esse , elo- qns, nec gravi ilis oratoris nomine dignus viiseri, quin sit idem oe bonus grammaticus, & acu tus dialecticus, di praestans philosophus, ta legumia F atque
65쪽
atque juris apprime peritus ; quin sit idem in musica atque in erudito mathematicorum pulvere egregie versatus; quin medicorum praecepta, omnemque
medendi rationem idem ipse teneat; quin Theolo iam, omnemque bonarum artium stientiam, omnemenique ipse sibi sapientiam , acquisiverit: eo quia
nimirum ex omni istarum omnium rerum Cognitione exsurgat atque emorescat, Oportet, oratio. Quibus omnibus, ut dixi, accedere debent ornamenta quam plurima oratoriae elocutionis r ut ornate nimirum lccopiose, & ad rem quamlibet accommodate, & cum audientium etiam admiratione , singula exponat. o Veram hanc, o perfectam eloquentiami quam ut pro
dignitate quis laudet, ipsam illam, quam laudat, adhibere debet eloquentiam. Sed quid ego plura det
eloquentia Hoc ipsum, quod dissicultatem tantam eloquentiae adipiscendae exaggero, tantamque Vim docti inae uno oratoris ossicio comprehendo, quale d mum est, ac quantum. Auditorest Tale est profecto, ac tantii , ut neque ad naturam atque ad dignitatem eloquentiae demonstrandam quidquam majus a que magnificentius, neque ad honestissimorum ad Iescentium animos amore omnium doeti inarum , i Primisque eloquentiae, inflammandos quidquam acrius atque vehementius afferri a me potuisse videatur.
Tantum enim abest, adolescentes, ut dissicultate hac eloquentiae, quam summam esse ostendi, studia vestra, Vel retardari, vel, quasi desperatione, vel mianimum debilitari posse suspicer . certissima ut mihi spes injiciatur, fore, ut, qu dissicilior eloquentia est, atque altior , eo majori ardentiorique incitati ne, ad Omnes bonas artes , sine quibus ea esse nequit,
66쪽
qui , contendatis. Quid enim non sperandum de ingeniis vestris , quae . sunt a natura praestantissima.
atque ad omnem , rerum omnium maximarum ac
nobilissimarum scientiam adipiscenciam unice Comparata praesertim , quum tot lantaeqtie studiorum hic vobis atque doctrinariun Commoditates suppetanr,
quot quantasque missiosus quisque sapientiae adolescens optare maxime Potuisset: quae tamen veteri. hus illis, summis atque ardentissimis amatoribus sapientiae , maximam partem defuerunt. Non enim
vobis , ut Pythagorae , Platonique ac Democrito , propter discendi cupiditatem, longinquae sunt terrae obeundae ; non Ana Vobis tota peragranda , ut Tullio ; non vobis , ranquam in Phalerico , ad si Elam declamare est necesse, ut Demostheni ; non, ad doctorem audiendum , ut Euclidi illi Megarico, vitae vobis pericula adeunda . Hic, hic, adesescentes , theatrum Vobis amplissimum patet omnium diasciplinarum , hic in Pisano Lyceo seminarium v his virtutis atque eruditionis constitutum, hic sedem ac domicilium vobis suum sapientia ipsa collocavit.
Hic Dialectica, hic Physica , Uc universa Philosophia, hic Medicina, hic Iurisprudentia , hic Math maticae disciplinae, hic Theologia. hic Eloquentia,
hic honae omnes. artes atque dodrinae in summo otio, rerumque omnium tranquillitate sese ultro v . his offerunt, amplissimaque etiam vobis praemia , si ea receperitis, pollicentur. Etsi vero, pro sapientiae ipsius magnitudine atque immensitate, arres hae omnes liberales in suas veluti classes partitae sunt ac distributae; tamen, qui eas hic artes profitentur, summite doctissum viri , collegae mei humanissunt, ita pro F a se
67쪽
qiiisque profitentur , ut etiam universas singuli complehantur. Unde euim, ne longius abeamus, rasi ex hac ista rerum omnium Cognitione , variaque eruditione , ac litteratura fieri creditis , ut magistri vestri abiti usiora quaeque atque dissiciliora altilitamarum doctrinarum tam Latine vobis edisserant, tamque eloquenter Unde, inquam, nisi ex ea, quam dixi, omnis generis eruditione ac doctrina, fit ad Iescentes, ut hic, quasi in regno, Latinae Linguae et Mntia, Latinaque eloquentia dominentur Ut mehe Cule , quod ad linguam Latinam attinet, liceat jam vobis de mam ris ve1 ris dicere , quod de C. Iulio Caesare Atticus ille Tnllianus , eos , ut Latine loquantur elegantissime, multis litteris, iisque reconditis &exquisitis, esse consecutos. Ut hinc etiam de Eloque,tia facile appareat, quia magistri vestri sapientia omniaque rerum scientia excellunt, ideo eos florere ac praestare eloquentia. Masistros hos vestros, viros amplissimos, eorumque admirandam planc doctrinam, amque eloquentiam, intuemini. Oratorem ego vobis
non ex rhmorum ossicinis, sed ex mediis niagii r vim vestrorum scholis , atque ex intimis eorum do. ωinis, deprompsi. Eorundem vobis exemplo, bonae omnes artes doctrinaeque addiscendae , ut ad veTam illam perfectamque eloquentiam, quae ex omnibus simul aoduinis mirum in modum coalescit, quam,
proximὶ poteritis , accedatis .
68쪽
70쪽
I usquam alibi, quam Pisis, aut ceria te apud alios, Mam apud vosmet, Patres Sapienti i, ceterique A ditores ornatissimi, de studiis litter rum atque liumanitatis paullo liberitis atque audacilis verba hodierno die essem Disturus. verendum mihi valde esset, ne aut hujusce ipsius diei, quem studiis doctrinarum omnium instaurandis 'solemnem . atque legitimum majores nostri statuerunt, rationem minus habere , aut litteris ipsis humanioribus plus aequo quidquam Concedere , aut de maximarum n bilissimarumque disciplinarum dignitate nonnihil imprudenter detrahere oratio mea videretur. Vertuncum dicere me cogito Pisis, in urbe parente atque altrice studiorum humanitatis, in gymnasio hoc celeberrimo totius eruditionis atque doctrinae, hic praesertim apud vos homines . humanissimos, hoc est, st