장음표시 사용
31쪽
id quidem ql genus ciusmodi .& materia hic uero qm uolens Dcculari ualens nisi qlcxter/num uetuerit .iaucroama speculans.& pprie sciens hoc A. ambo igitur primi pol tia scient .sed hic quide per disciplinam alteratione passusAc ex contrario multoti S mutatus habitu.Hic uero eo qd sensum aut gramaticam ha t,no agere uero ad agedu alio modo haec Aristoteles.ego ucronis me in sermone multu fore uereres, ad id, qae propostu est, di ipsorum Aristotelis interptum expositioncs adducerem .nsic paucis dictione declarare tar,ut planam mnum talium imperitis sentesiam philosophi costituam.inae sic de ciusAS potentia .& actu est diuisione fere ex his quae iam in eo capite.qae hoc antcccslit,disseruimus, perspicua sunt. enim simplr.ac indistinete in superioribus ronib' posuimus quo pacto potentia.& actu Aristoteles usus est.hoc.n. perspicuum fecit dicens.Nunc.n .simpliciter de ipsis dicamus huius gratia uerba citis posuimus.diuisonem horu facit. Vno igitur modo oem,in quit holem potensia scietem uocarim si scientiae nodum habitum habeat, ut gramaticus, se cudo irem modo potetia inquit. et cm dicit .quia ia scientiae ad tus est Fabi tum scd no uir inquit uterqr.quos recensuit,scietes sunt .sed hic quidcm prior.qin eiusmodi genus cxpones; quod genus intelligat intulit.& materia hoc est ipm scientiae subiectum,dico quidem ipsius iusceptiuum quaeqnide hola est natura .in univcrsum.n.potetia sciens omni Sho dicitur Am, ut scietiam recipiat a natura aptitudinem habet .mentis. n.& scientie dccst,& dici mr ho sulcoptiuus.atq: hoc est .qd' prius potentia uocatum est.qui uero habitu iam grainauces suscepit, ita inquit esse potetia sciens dicitur quasi ualeat .cu uoluerit scientic nisi ' cxaemum proliis bucrit .speculationem a redi.Praereptor.n. nisi aegritudo aut discipulon penuria ,aut ineptitudo impediat docebi imilla d aedihcator aedificabit.& in aliis no fixus.& haec cst potentia: se da significatio quae N actus primus nucupatur.is igitur habitu praeditus, cum ia docet, promens speculation .hoc.n. significauit.cum dixit hoc uero. A.quasi diccret,hac uero spesculationem .fit ama sciens sci udo uocato actu.ita igitur eius O' potetia S actu est, diuisione sectens Aristoteles U' habitu speculationes habes cum ex habitu actionem inchoarct id per alteratione non sustineret .dcinoem intulit.am igitur primi inquit potetia sciet ,sed hic vadem perdisciplina alicrationem pastus.& no raro ex habitu mutatus contrario pruno dictus potetia modo sciens fit,inquit actu sciens.hoc est scietiae habitum suscipit pcrdisciplina ali rationcm passus. Disciplina.n. alteratio est .Qua.min eo quod album fit dralbatio ronem ha tat hanc in eo qui in sciam mutatur disciplina obtinet sepius uero inquit talis,ex habitu contrario in cotrarium mutatur habitu. Addisco .n.aut ex ignorantia perdisciplinam cognitio nem .aut G Disa in ueram mutatur opinione.selsum uero contra iij cst xc autem cli,& P prie ait ratio. alteratio. n. utapse in naturali docuit Aristotcles ex altera specicinin spem alteram mutatio corrupto, quo mutatio secto uero,ino'.queadmodum doliatio.& calefisctio qui quidem fit albus, in album ex nigro mutatur, ' quidcm in spem ex spcciecst,abolitionc nigrcdinis aeditur album S calido inue,& PgiJo,in calidum corrupto frigido, & cali
do,gcncratio cst.mutatio aurem in cognitionem ex ignoratia atq; omnino in sorma cx priuationc generationi potius qua alaerationi pcrsimilis es l. ita primo dictus potinae modo in ha bitum cx potcnua .pficiscitur. Sccudus uero quomodo hoc cst fiditus habitu ut aspretus non aspiciens,aut quia tmebre .phibent aut quia coniuet,aut alia quae uis causa impedies nulla insensu alteratione secta. sedat noto impediente solum uidedi actionem paratam habet. o. n. in alia forma in alia est mutatus forma prius quidem aspectit no agens, posterius uero ages,nel ex integra priuatione in serma. Sensus. n.habitum possidctat,quauis per tym non age retralius igitur aer hac inquit modus ab habitu in aetionem Fgressus item ipse paucis inters
Postisne oratio pducatur longius media omittam, quit.Speculans. n. fit habens scietiam, quidem alit alteratio non cit,in idem. n.incremcntum,& in actum.aut genus alterationis alicrum qudobrem no rectum est dioere, prudens cum prudelia agit,alterum fieri,qu adsmodum,net aedificans aedificat.ccce claro sermone inquitAlprudens hoc est habitu scisciniae sditus cum Pru&ntia agit,hoc est cum lautiam aggreditur, non alter fit,neq; bene esti D eiusmodi
32쪽
eiusmodi nucupare alicrationem .non .n .quod in omni alteratione,ac motu accidit ex forma facta est mutatio in forma .sed Bla habitus manifestatio. Hoc igitur ipm probans Aristoteles addidit hoc. in idem.n.incremetum S in persectionem:quae quidem est domostratio oem reprehensioncm fugiens ex habitu ad actionem accessum notae alteratio m. quadoquidem igitur actionisaggress oesteratio sit .nm prius motus aut mutatio Si uero alicui inquit grastu sit. & huiusmodi uocare alterationem .intulit genuS hoc alterationis ali cru mutuocum,net diuersum ab ca quae cst in qualiciae mutatione ut si quis di colore qui in nocte est, quis poliqua te bruabsccdcre,co cetus cst,noa cctu comphensius prius,alterum factucile dicat. sed de noibus sermo minime torcndus,scd si ucre rei mutatio aliqua,& sorma,circa stibiectum fitali cratio cum ex habitu in actu se admoueret,quod quid dcmostratum cst no criSi uero tale alicrationScst pcrspicuu omnino est,ness motum,neq; mutatione Urimotus.n. tres sipes habentur,aut se dum locum,aut secudum augumctum,& d mmmm,aut est crastioncm,qS ucro nullo cancrorum motu, quod cxcoquod non agit,agendi actionem nomimoucatur. quid oportet.& dicer qm neq; accrescit,nri; decrescit, i in loco in locu trast, nullo igitur modo. quod ex habitu in actionem descedit,moucturin in aertio clusiam tractastus libro. cno aliis in locis non alia item ab Aristotcle aduerbum declarata sunt, sed &quae nunc adiecimus etiam his qui non admodum contcntiose agunt,fatis sint. Quod non ignorantia Proclus Jedsponte ut inexperita falleret eiuymodi subticiarum necne forma. Cap. VIII. HIs igitur demostratis,quomodo quiliam non admirationc capiatur.qd quidem in ini/uo correctionis ronum magni Procli dixi,ita manifeste.& rebus ipsis clamantibus ac fere non nemine Aristotclis timoitration approbaae,cum de disterciali bus eius cici' in potentia atqi in actu cst, significationibus,tum quod nullam alterationem uel motum subiit is; qui ab habitu in actioncm proficiscitur,nihil horum philosephum oratio declarasse. atqui neomo euiust nodi speculationum ignoratiam ipsi tribucre audeat.unum sibi ppositum csit quouis modo rationibus contra rim instructo ueritate dFugnare,quasi talium impcritos aduersus nos rationes structati.in ratione quid quae hanc antecessit,iuXta eiusAd' in potetia. at actu est aequivocationcm,fallacia contexuit in hac autem dicere ausisScst non prius agetem. posterilis uero agentem hoc cst ab habitu agendi actionem agendi depromete,motu, ac inuistationem hoc est alterationem subiirc.ut ita cocludat,uci moueri hoc est est crationem pati diuinum necesse sit.ψl si hoc ficti nequit,nulla.n.in deo,ut diuina asserui uaticinia, mutatio. aut uersionis umbra ab aeremo una cia deo mundum consistoris igitur no per motum ab habitu actionis fit prosectio,contingit igitur,cum deus prorsus immobilis ac immutabilis m,neat.& mundum intcrdum quidem csse,nonunqua ucro non esse. Dubitatio G flutio. μ non tollimus pri semper Deus iso si status per quid se dum habitum opificem esse medi3 supponentes non ab aeterno esserisse mundum,m quo s idem in deo habitus,ot actio spinon simul cum rerum notione deis res esse nccesse Ul. Cup. IX.
SEd ipsum inquit dicere prius non agere posterius uero agere,idest prius habere solum habitum posterius ureo una cum habitu,& actionem.quin Deus prorsius imutabiles sit deislct.non. naeodem s p statu erit aliquado quidem agens,interdia uero no agens. maxime q/dem o admirabilis satis nobis tum ratio demostrauit,tum Atisitotclis testimonium firmauit in nul lo generationi obnoxio ne dum in Deo ex habitu in actum se dum taressum nec stes rationem nec mosioncm cs Iteratiora. alterumPSesticit siubiectum,haktum uero habes
Blutum ac Piectum,deinde operas ipse a seipse magis alter factus no est, ne uero tuam
33쪽
perturbauit mentem potius ucro occasonem dereptioncs costruende dedit quod nos sciet iam m praediti habitu cum actioncs quae cx habitu Pficis tur,depromere uolumuS in univcrsum indigeamus,lc corporis motione, quae instrumcim absoluitur eo quia re ipsa notione 1 Ia ppria conficere nequeamus oper Pastrein diisonem aliquam habeamus altera ncccl/se est non in eo qd' stingitur notionc sed in co qd instrumcntu cst dico quidem in corpore,&hinc uelut aliquam larua pucris proponis.omnino oportcre dc in Deo alaera quadam hcri dispositioncm .s prius non ages posterius agat sed siqiam Deus custorum s p pcricetus cite sector eo qd' semper cffcctuum non alio modo rones habeat.& sola cucta faciat uoluntate. cum nullo ad costituendam rerum substat iam instrumeto indigeat .no alter ipse a scipse ago,
minime tiarias habet quibus 5c opifex cs .no altero cx coql agit,uci no agit sacto. in univcrsum .n. non differre in Deo habitu .& actioncm diccm nephas n5cstudem,n.sunt ambo .clinerentia uero in eo ql partic scst dincretia fit. paulo uero supcrius per quada Lilitudine, qadictum est lumens maniseste explanaremitar.Cum.n.bifaria omnis sumatur scietia uno Tdem illo ci m in an me di 5nc spectetur qua speculationem dicimus .ac notionem. Item cuextra dopromitur, ut cum aliis nostras comittemuS notiones cum intestigoedo soluse specus lando scientias habemus .secudum habitu cas ha re dicimur,cu uero anime cotemplatione. uel per svllabas exterius mutiamus, ut in scicnitis,quae ronis sunt qua .& dcorina nuncupa mus uci per manuu actiones extra educimuS,ut in activis tunc se dum habitus opari dic mur queadmodum inscientiis quaer6nc incedut siquis nostras ipsas trem se ammas a corpo ribus la orsum nudas intelli ret,nosecret utiq: ipsas nullo amplius instrumcto indigerc,ut v prias adinvicem notioncs ostedcrciat sed nugis uicissim intellectibus occurrentes uclut nulla' ipse ad seipin differentiam aliqua habeat.qui sccundum habitu si culatur 5c qui in aliud se
dum illam notionem agit .dis Acm ucro altera circa aliud. s.habet quod illi notione co praehcnsium cst . facta .ita ec secudum speculationes activas anima absit instrumeto aliquo sosa ipsa notione.si ualcns cu uolucrit,erit.secudum notion ,operat ucere nihil utiq; vcm rerum notio atq; habitus differret ab opauone per se,atq; actione. igitur nullo in reru subostantia costimcnda Deo est opus instrumcnto,sed ipsa sola notione, uolucrit.omnia constituit Zc nihil magis .aut minus .eoqae r sint,aut n6l int,notiones circa idem habet in .cos quem utiq; erit habitum .dc operatione in ino nihil dis ore non qna sola notione cuncta cos didit notiones uero dc clarum rerum rationes sempincocussas ac firmas haesi, iam prospter hoc ab aeterno res una cum Des notionibus costi lcrc est ncctile.Hoc enim dc in secunda a nobis ostensum est rone non.n.ut in uite naturae neccilitate sol simul ac ades .illuminat. d lanis calcfacit.ita dc Deus naturae necessitate uolens nolemi seras cflcctus es eri .supior. ninnam necessitate chetorum causa est unde non omnino una cu de aliquo notiones cognitu esse necelle. scire.n.dc quae futura sunt,dc quae nodum existunt Deu non differetur,ut qa.dcqua
les rursus cum corporibus hac uitam uiuet anime di qualem singula quat clirat uita .dc quae cuiusq; clectione a puidentia,quae falli scit,cosequuntur,& tempuS tutum iam rio Hos ipsi temporis ci sectori psens adinac coelestiu corporum future car uolutio , dc ' quoq;
- ,--ἰ-- s,m - , t L Lim climos Hici ratior tem re aliam iliter se sudenNe tem tura porc adinvicem future erut habitudincs alio nai rempore aliam inter se sydera naciscus tur habitudinem .pcognitionc Dei uideliret impartibiliter comi hense sunt.quadoquide ho rum,quoru sine medio ipse cilicetorcst .inus nescius non est. Si igitur futura prius il in lucem
sunt aedita,rui notione comphensa sunt,sutura ucro nodum sunt,qm no utiq; sutura Sent,
non igitur simul cu Dei de aliquo noti ,6c ipm existeresst ncccsse quaobrem accuratam ecomni ex parte absolutam psectionem ut demostratum ill rerum effectrices in Deo rones habent.producit quidem atque cui que cum uolucrit,substantiam constituit Deus. uelle solo cuncta producens.Vult ucrosum bonus sit,his,quae gignuntnr,sicri in univcrsium bonum,
quo ad natura corum capax est,naturale aute his, quae gigniatur est,utcu. p cete aeterna nia
sint,ut in pruna Ostrium cst ratione Ius dc hoc interdu uella,nonua uero nolle alterationc co
34쪽
asserui si uero id alteratio est seipses Deu in alteratioc sempesse supponentes latet.
Quod non a Deus aliquando idem vult,aliquando noli alteratio est. s omnimo no sunt Dei disserestes voluntates sed una ac Implex πsem eodem cistens statu, quia Volunt essesem; bonum in bis quae careunionesunt bonaflectatur mutabilitas. Cap. X. T TTrum particulariusingulum ut Socratem aetemum esse dita .anno sed ali iii V horum queq; csse, nonnuqua non tae uult.at planum est particularia aetema esse nollec a t. n.utit omnino aeterna s uide noIuisset. itur particularium quodlibet interdit esse' aliquando noesse uult,si uero id n alteratione sempue satur sinat hoc ipm aliquando esse
uelle interdum uero nolle,no tacaltera ne est ocratis uero si contingerit.aiam interdum dem in ipsius Socratis corpore esse nolebat inus qm n Socrates crat aeternus aliqn ucro uoluit cum ipsam Socratis corpori colligauit ac rursus noluit,tum cadem a corporis uinculis gnuntur .alia uero corrupuntur semp quaeda quidem esse,
mutatio secudum ipsos,atq; alteratio semp igitur se dum ipsos in alteratiae uersabit Deus. Non.nasserunt1pta gigni noueste,neq; non gigni no uelicitat radictio.n.simul uera ent. qae fieri nequitiati secus.si gigni no uult quomodo gigniatur si uero ' uult pon gigni. omnino gigni uult negatio.n.ex uas istione simplici equa est affirmatione alioquin si ipsa gigni noluit quomodo se dum Platonis Timaeu coelestibus nissit ad mortalium alatium inestione accedere,atno solum iussit,ucrum 6 ad agedum ipsis facultatem p inquin imo & si ad esse/ctricem Duidem sponat causam, puid ita ucro ad id qd' consat speetas,ucianimas corpostibus colligat uel ipsas a corporibus soluit.Planum aliquado e placere ear cum corporsi ceinterdum uero a corporibus separari uella. hic uero ut sapietibus uidctur.alterai est sempigitur se dum ipsas Deus in alteranoncerit. Si hoc uero a rone abhorrens est,no igitur' aliqKme Mile interdu uero quid esse nolic alteratio est. scmp n. nu uult potius uem ipse est ipsa bonitas.natura vem generabilium,quoad ci posse cocessum est, ni inde des iis particeps eius igitur hoc uelle aliqd',quod conserat,sactu ad usum eoru,quae bcneficio affecit noalte ratione circa diuinu operatur, Petrice aute semp de modo uirtute habet Deus.& ipso so, io uelle cuncta in inentiam a ducit. Nulla igitur ineratio cx hoc 'd' agit aliquado' notitiqua uero non agit,inmintclligetur.Vult .n. nas pcr siue igitur aliquid agit,sive no id prorissus bonum ita tame factorem stagulo culo ps Ionem imput,quoad generabiliu natura caspax esse potest. una igit . ac simplex Dei uolutas,atq; secundum eadem Aceode semp in statu se habes,s p naqi bonu uult.in bis uem quae,hac participat,mutatio ac alteratio spectaturqueadmodum uerbi gra um,ac simplex solis uirtus, siue illuminatem siue calefacietem quis nucupate uclit.nci quae glia participateque participat, S singulu eade simila. securuli. noctiia dc aliter lio ac ipsa nacm.quarc dc aspretuSN sanus in lumine cotinuo uertans alios, almis qui ex locis luminc priuatis subito ad loca delatus lumine Pledctia habet.no i iis participatiumutatio,&alicratio quada circa agete alteratione nos suspicari cogit.si uero no citerati Asubiicit' noages Des,dcide ages,no igiz ipe, ut agat,indigebit,simul atq uult,cucta Nuces. Ambiguitatis expositio ac rephensio,s dicit,s si non sem erat mundus, prius liseret. tetia Deus erat op exo ideo impsestus. in quos ob suba ipsa asci a sine habitudine secundum virtuus
naturales Palm in ipsa flectantur persemonem habent non secutam viristes emorantes a potentiis in alias a tiones. Cap. XLHoc demonstrato illud quoq; per haec solutum est,quod continue ad deceptionem ado/lescentas ab ipsis a positum,ql nisi esset se per naudus,prius potentia erat Deus opi
qua mundus generaretur,omne uero potesia mpsectum quaobrem &ante imperfectus
inus,qua mudnm conderet,iunc aute Pascinus e sat cum opus absoluit. mo' actu
35쪽
est, .qci potentia persectius esse asserunt hoc nam ipm de sapies Proclus nobis lanificassit.
quibus assciit,ut no motum imosectum sit prius Π fmini ucro posterius atq; ite motu uc/ro dicens,& no immobile non semp dicit pici tum sed nonunqua dc imp istum.& in ratioc, quae inscripta est cosideratio cotraciictionum quam in Platonis Timam composuit Arist. haxaduerbum disserit Proclus. existat somperqd' agit .semper&qd'cditur ab co , qd semperagit Editur aut .n. neq; Deus seinpagit.aut ille idem seinpagit univcrsum auae non somp fit uel illesimi agit.&uniuersum semi gignitur.sed si quiaem no semp agit Deus poteria uictahccxciatas ,ec rursus actus de imos clus opifex .& indigenS teporc.Si uero ille agit semper. uniuersum aute fit aliquado . qi heri nequit. Cum.nvictu sit agens.& quod fit actu fit,am bo igitur senap hoc quidem fit hoc uero agit de quomodo initiate aliquasso sapictissimc nutolam alterationem subici .sue agit siue no .uid ostratum cst quid. n.ipse poeptor scipse fictior doccnssc no docens euaditout aedificator aediscas .dc non aedificasa sidera aut sic roncm. sol corpus quodda in sole lidum. luminosum. igitur si quis nihil eoru . quae uiro tute solis luminosi participat .esses apponcrct ut si coelestia corpora nspicua no mcnt,&acr, ut luminis actionc trui ualcret.imperfectus ne sol inci ho puto aliquom amrinatum,non M. in habitudine, quae extrinseca est .substatiarum c letiva uirtutes. ita.n. so luemus, Anaxagonu roncm introducetes qui nullius naturam me determinata scit cuncta adinvicem in habiatudinc cile habere dixitFiusmodi veroopinione pro uiribus Plato & Aristotclcs cosutarunt.
s igi: ur s ingula sit inalia no in habitudine ad aliud esse habet sed solutas. in scipsas repleti
Dasaci sectivas sui uirtutes ha t. hinc liqiret molem plectum ipm csscsecudua priam sit stantiam,quauis illuminatricis uirtutis rivis nullu,qd parti arit tacta tur siecinumires. tur participatia. nihil magis ipse seipsos idum persectivas suas uirtutes .aliquid plus habes h demdcin ignis calefactiva uirtute s.D.nost aliqui 'quod incalcsccre possit nihil minus Dudiaua substati ascin suam ronem ignis pscctus cst atq; item crastcnto aliquo quod incale, scat no magis ipso plactior ipse cua Lirim non ut ad aliquid i qr in i c caliditas,nc in sole luminoia cxistit uirtus. cxplcitu a.aRr perscctiuc substantiaria uirtut sine quibus notitiqi subicctu conseruari quiret ipse sicci dum scipsas suri habitudinc rebus insunt.qm Sin plan is tosta pscctam coloris ronem habet,& si is in nullus comphendat stas , si ucro in corapotibus h. quomodo no uere blasphemus,& gregic impius quino tantu cauta reruincia sectri Q in cilc concedens iam: nosius non Ge habu udinc subflatiatos uiruncs csie uoles ut enim natura.& per se ignis calidus,5 sol luminosus calciacit ac illuminat in habitudine, qua externa respicitata quidem dc Deus opifex quidem est si p secudum habitum efffectricii ra tionum pseclum ut oc aedificator,& si no aedilicet. Cinat uero. in ta & ad intcrna Spriam ramit actioncm,nd tame perfectionem ab hac su scipitanon.n.actioitibus trinisus, scd uinutibus substutialibusqu-r res designatur.Homo n.secudum habitum ronalis est.& secunduhunc habaci n6quia dis Prat,d 1kn. non dillerat,nihil minusi Gnaliscit.&nix fruida. quis non resti xc quia quod recipit frigiditatem a sta&m Mn oriani actione. si autem adhuc conici crint non aliter Deum proiectum esse ascrentes,nis ab aeterno naiadum fabricatus saerit,modicum quid nobis intcrrogantibus respondeanta n' 'Quod diuinum o sum sui sius expletivam es nilal externorum in sum nectione indigem .s s initi seinpterna oriscum ronum non in emici intra Iebcctionem habet. Cap. XII.
Diuinum ne sussiciens. ac in suae uirtutis, S Bbstat iccxpletivum est an non sigitur n5siumciens,in aliorum capita malcdictio.s ucro potens,di ipsum sibi latis ut no indigum sit A pcrscctum 5 corum qua extrinsecus,nullo indiRet.extra. n. diuinasiubam prorsus osa ab ipse ininiue producta,unulcrschabitudinis subalis,qua cius est,aliena constituta sunt. nfectus igitur Dcus.&ipse quavis nullum siuom operum exulat,a scipso perfectus,ta aliter o sectio.& susticienna diuinae subae uel ibi de in ipsa ex ipse incst omin no nulla extrinsecus postenua indigens,uel alicu Munde persectio suppcdiaetu quidem aliuti stuppeditans co cui suppeditant,
36쪽
suppeditatur beatius ac Ioge prius,atq; ualetius est.qui Auomodo ulmi dedit cit no habuit. qd' igitur hoc est: quid uero aliud tamdum ipses.qua opcra.& eflestiis.sne quibus inu pera
fium notae dicere non horret.Si.n.Deus aliter persectus no existat .nisi & enectus sint. cs,
festus ergo agenti psectioncm impertiet.ita qdcm s no ex ipse eius Bbstatia, sed extrinsecus inoperistio accedit. si ucro cxtrinsecus nisi hoc. n.manifestum Jc his qbus ultu li de moliquet ses ipsa uero substatia accedit Deo sustici tia ac psectio .alioquin mi fristus non cflci, nisi semp una adst ipsi ab ipso . pducta Pars igitur diuinae substatiae res omncs,& reni postic
Deo consessus in no aliter Pisto esset se dum gr. aecas suppones persectus&us,nisi perpe/tuo nitidus cum ipso una existat. subarum uero expletiva ac Trsectiva ipsiria pyrtes sunt, utronale hominis.& nostri corporis manus p ,subitantiae igitur Dei inudus pars crit. & quae sequutur ipsi inserant.itan.& DeuSciit corpuS,N quae ni corporibus adsunt, pcrpctictur. dc secus si Deo Hrseetio no ines Ict,nisi ro aeterno una cu eo fuerint plusqua suis operibus triγbuit Diras ab ipsis uicissim accipiet.dan&n ipse ee,ab cisdem uitauim,ut psectus sit, accipit. Longe.n.praestabilius ipso sinpliciter cile, psectum esse,quaobrem Deus norpror suam bo, nitatem pducet res in quo esse nonulla sunt hac participatia sed ut ipse sine tristitia 5: sumet, enter degeret perfectionis causim in se cossici habes. quemadmodum N nos forte sprie constitutiois causa inicimus domus,uestra,& ciusmodi no in co,illa b cficio ut assciamus. sed eo qa nostre praeuidetes consulamus quieti,sapientcs igitur latuere scipsos ex qbus Deo persectione iniungere uolunt,per haec ipm imperfectum piant m ipm sibi non satis esse ad persectionem sed ad subam .his,quae ab ipse .pducta sunt,indigu. sed ad haec sorte aliquis di.
cet minime nos res serre Deo ad persectionem incrimus .scd actioncm .quae cunctoru csse,ctrix est.quae in Libstatia Dci inest,qua omnino res esse conloquitur. sed nihil minus Jc .ppterhax inseretur absurdum.SLn.no sint AS aedite,actio impsecta,acrione uero implacta existeste Deus non est perfectus perserito igitur per actionem media ipsi ex cflectib' accedit. sed noactioncs.quae in nabitudine quae cxteriuS spectat iunt,agentium psective sunt.o sapietissimi. hocin .5c Aristoteles non asserit poeptorem dc in uniuersum aliquid Opant in exactione. quae ad extema reiicit .est cratidi pati, quod perficitur,aliquid patitur,ati alteratione subiit, agens uero assectionem, aut alteratione nulla sustinet,ut non raro demostrauimus. quaobre,
neq; cum docet pficitur poeptoriSi uero docere persecti habitus hceptoris perfectivum non . est .nest agere igitur psectivum essectoris substatiae erit,sed ipsi sola est trix uirtus. atq: habitus ut intelli in habitudine ad escctus n6exillat. Si n.agere siueslatiae diuinae absolutione impii rei perfectionem .ayre uero in habitudine quae ad enectus esse habet.opifex.n.opificiorum opifex existes operatur.in habitudine igitur quae ad opera respicit,ut phciatur, atq; ex/pleatur .diuina habet substatia.ita uul ad subam his indigeret,quibus cnc dedit, quo utique quid impium magis de Deo suspicari possumus si igitur ciusmodi de Deo intelligere, aut disserere illa omni reserta impietatae,id,ut dicerent, Simpulere,nisi semper sit mundus Deus prius erit imperfectus,quam gignatur munduS,PerfectuS igitur Deus, quavis corum, quae
ab ipse proaucta sunt, nihil extiterit. Quod non movni uersiliu ta admotai particularium Deus est opifex. Car. XIII. Cons. rata uero sc hic dignu cen leo.omnium Deum esse causam a primis usq; ad extre
niabnquit. Plato dc illius gratia curia,& ipse cuctorum bonos cause.ac item ipse initium ins uit.& fine rerum medium Deu continere,neq; multorum principatus bonu,unus princepsit,ut Homero.atis Aristotcliuidetur.s.naa ulla eorum,qua gnuntur Trqualcia caulas medias in luce cduntur,at ccric planum cst olum longe maxima causam subsileue ipserunt prima esse causam quae' mcdus causis,ut cause snt,uirtutem piat, usam ucro prima,qua,
Proxima causam,clla magis causam ex ipsis quidem pspicuum est rebus. uid ut dixi se le
37쪽
cundis causis,ut sint causa: .uirtute illa tribuit,nihil uero uetat Sc Aristotele hoe quidem ipmdisseret in mcdium inerre.in octauo naturalis auscultationis libro asserit motum a mouc te moueri,dc mouerem,aut absq; medio inoucre aut p plura media ut si quis baculo moueat
ianuam,hic. . primum moues cst anima postremum uero baculus, anima mi manum mouet,baculia uero manus ianuam baculus.Haec igitur disicies insere,quod illa mouere dicimus.&postremum.illud. n.mouet postremum,sed non Ppter hoc primit, absci' uero prim postiremum no mouebit,illud ucro absq; hoc ut baculus no mouct .s homo no motici 5 paraso insta. rem inquit ipse planu.n. movcri a mouente superiore omne motu ac magi S a primo mouctuina.&itc paucIS interi ris. Non .n.crit primum cs,stud uiritq; inoucbit utauqet, n primum est OueScausa magis mouendi. contiguum ac primum& moucbu magiS.ifariam. n.mOucre crat hoc quidcm coqa,ipsum ab alio motum hoc uero a seipso. PUnia uero magis,longiuSmoti principio qua meὸium . ni seste igitur Tr haec ait,quauiS media sint plui a mouctitia,motus caulam prima longe magis motus cau lam queadmodum ita cXeeplo, O' posuit .amma.n.magis qua baculus,ut ianua moucatur,causa csidc .ppter hoc nO immerito moro ppinquiuScilc inquit, remotius moues,ut anima ianue magiri,qua baculu5, 4
pinqua no loco sed uirtute,& causa motus.qm igitur anima prima motus est causa, Ppiquio rem magis ianue aiam qua baculus est esse asserit.ω' uero in motu asserit Aristotclis, hoc de in omiti causa veru es e perspicuum cst.Et.n. si sceptor por aliqvcm res dentem d Ct,do
Prima causam cilc uolunt Ite cum prima secudum ipsos Deus causa est, ficciori ut ipse sit alactor,ille utiq; & cuclorum subsistetic maxima causa est .His igitur ita cc monstratiS,Neccile in particularium Mncrationis prima inu iam Deu tae quavis in ilia causarum dccc suppo natur,& in s uda ipsius Procli rotae vcria adiceimus in ratione, qua: dc dcce conira , pia dcutiam dubias,in quibus mani sine opifica di prouidetcm Dei uirtut cm ulqr ad cxti cma,ta admodum ex qua ptinere Proclus citcndit.inquit.n .lia summatim i tur dicetcS cuciorum .p ductivum illud unii,cuctorum cosciuauum cile dicimus omnis substatiae ueriore subsis cita dc omni cognitione illustriorem habcs atq; item illud uero in uno mane S intrasibile simul ac
impat tibi lc.& no diueris cuncta cognoscit modo.& no hominem solii atq; lote,de omne, flaeiusmodi vi, at dc singularium queq;.nullum.n.illud unu fugit.& si dicas esse,&cognosccie,
dc item,ita ex .puidciaue singularis cognitio in eodem impartibili cium cst disgregat ob cognatio,& maximc indiuiduorum singuli,5 uniuei salium maxime cuiusq;. oc ut lingulis i uoci unum costituit ita dc se dum unum cognoscit,sngulum ad indiuidua ni inac usin Opilica Dci mrunere uia tutcm necessarium este in his omnibuSperspicuum est. Quodpobus nosram de mundos potionem in incomodum serre uidentem, asscremti,squidem sactus es mundus, prius s Jieret, potcntia erat, erus T hac imperjectus his ipflis in maiorem aburditatem ducunt temper potentia esse Deum opificem π semper impcrsectus existentem suis timctituentes sis
positionibus. Cap. XIIII. a Voniam igitur Deus,ut Sparticularia ac indiuidua admodii,snt causa est, ut Soci aolato.hic equus haec planta,respondcant nobi&utruna indiuiduorum omnium
actu semper Deus Mector est.an non siquidem omnium actu est ininor,quo pacto cuncta non simul psentia sunt.sed hac quidem corrupta sunt aliqua siti Runt,n ulla futura sunt. suturorum igitur,squidem actu est opifex quomodo futura psentia non sunt i ucro potemtia .quod ucro potentia secudum ipsos impellectum semper igitur siccudum ipsos Deus immsectus. siquidcm semper indiuiduorum partim quidem corrumpii iur, partim uero in latum sunt gelicranda.Et si secudum lapicaem Proesum cum potentia mundus existat & huius opυ sex potentia cnt,ut in tertia cinat est argumetatio sc uter calicro,ut hunc in actio
38쪽
nem perducat opus est 5 siquidem indus actu si, dc primum actu esse opificem est ne,
Glc.,i uero potentia 5 secundus potesia. & alio item aertio indigere inquit S hoc in infini/riam,conseques quidem omnino se dum hanc supponem,aut causam indiuiduorum quae futura Rint,proximam potentia sere.aut S causam Dpinquae causae potuita essem ita ad pri, mana xilitaredientes& ipsem potentia dicere copcllemur.f. n. prima causa actu est,ut secus da causa sit causa .5 secuda actu erit causa fuero haec. 5 tertia ite causa actu erit cat a S ita ad extremam iacm causam. lucadmodum si 5c postrema potensia est,ut potentia pater. dc prima ex necessitate erit. qm igitur sempnonulla sutura sunt indiuidua homines dico.& plantasta reliquorum quodq;.planum .pximam gencrationis horia cauum potetia esse causam. quas obrem 6 huius causae cause .potentia erit. dc ita ad prima usq:.omne uero potentia,ut Ucrutimsctum, sempi tur se dum ipsis causa potetia dc unpsecta erit prima.& si eorum, quae
per generationcm iam in luce aedita sunt actia Deus est opita sed futuros tame potetia erit ut i lurci edere necesse est qd' secundum hab tum potentia in pinum csse aut in uniuersum inus summrum semp impersectus opifex crit. p. n. futurorum potetia erit opisex nomodo uero in particularium creati .sed uniuersaltu quoq hoc accidere necessariu est. quorum Deus sine medio est opita coelum.n.5 cunctas spes ut asserit Plato .snc medio produ. Nitiin Timaeo igitur post hominis generationem ad corti incolasinos S intelligibiles ac semsum manetes solem unal dc reliquos eiusmodi quaeda dis lauit. Oratio uero sic habet . quo, tum igitur omnes quicu* immanisci uoluuntur dc qui quatenus uolunt apparent Dei gesneratione sortiti sent. ad ipsos qui univcisum condidit haec disserit,ini Dcom, quom opcat ego parens effectori sum.& paulopost nunc igitur qd' dico demonstras pcipitc. tria reliqua restat mortalium genera.quae a nobis Incrassi sunt.quibus plermissis cccii abselutio pse
non criti iacta. n.complexu animalium Vncra non cotinebit Oportet uero ut cotineat.s os,
no persectus futurus sit per me uero s fiat 5 cuncta uita participant,Diis equari possunt ut igitur mortali generentur coditionc S univcrsum uere uniuersum sit,uos susti te ut illa sti, gnatis .uim meam imitamini.qua in uviro me usum ortu meministis.in quibus qui tales ere,antur.ut cum Diis immortalibus comuni nomine ccnseatur,diuini generis appcllentur omisniumqr animatium teneat principatum,uobis iure,de lege pareat quorum uobis initiu a me traditur. Si igitur omnia .quae in Geso,ac prorsus aeteria a .ut ipsis uidetur ab i medio ab opifice Nucuntur utrum se radem P ducit D S an a .mucti cum semel pduxisset eadem quiescit, reliquum uero coseruas,aria corinens. si igitur 'uicuit ad ductione omnino &orsus stera omne.n.quiestans omnino necesseest.& inchoask.s uero senapagit hocin. ipse vide. tur ut 6c Proclus in superioribus non raro declaravit,in tertio igitur asserit capite qdriactu
opisex sem opifex.5 opificium sempactu erit opificium. Et item in eodem sequitur &else,ctus esse actu semp.5 naudum sempcile sectum.& in quarto S in quinto non aliena disterit
nemo in ca cuius dudum meminimus rotae,qua pro I in o aduersius Aristotelem coseripsit'
dc genitus semper TMitur.Si igitur haec uera,admiror,quomodo non animaduertit qd ipse suis capietur nitas i.n.d iam inudum creauit DeuS,N aca inunc .5 .ppicr hoc mundus eciam genitus est gigniturq; nuc,aria futuro gignetur tempore,co qd' non queadmodum aeterna .subitam psentem omnem ha t subsistetiam Ad lcmpore interpoliata,noetae ude nune qa fit, prius,qua nunc extat,quatinuS nuc fit,prius potonia tac.Si.n.S prius actu erat sed non quatinus nunc est,sed ut tunc generabatur,tunc ecerat,& actu existcbat.si. n.ut nunc fit ec est prius.qua,nunc existeret'c actu erat prim no utiq; sempgi cretur mudus neci: esus elle temporis intcruallis distingueretur,sta,ut aeterna ,subitam haberet cximnata at neq; ipsi Proclo clusimodi esse uidetur naudi subsistetia.Dicit igitur in rone cuius metioncm secimus
aduerbum haec,si uero aliquado futurum uocatinum mundum Timae aestem ibusda
39쪽
hoc turbationcm incuteret,nuna in t poris parte ipsi ortum tribuit. Al iquasso.n. parporis aliquam csse a nobis dicedum. ut i tur omne in tepore existens sue infinito sue finito. lamp aliquado erit. quatum.n. ipsus cst hoc in aliquo est temporc no.n. totum smul,sed stain ejus pars aliqua ips est. si quid ergo in tre quavis in infinitum cxtendatur ipssst quidem aliquado in infinitum gi itur sed non aliquado in aliud sempirassatum N crat aliquadota est aliquado dc ali vado crit semo quidem istud aliquata est crum cstsst tame in quo aliquado est,in temporis igitur parte subsistentiam habens dc gignitur aliquado, de est aliquancio .dc erit aliquado,quod uero in omni tempore est quidem .a siqvado gignitur uero sempogni sempinuicena,qa scia per esi. si igitur ut Sips uidetur Proclo, quia in tempore munduScst,semp aliquado est. qm quantum mundi est in subsistetia hoc in parte rumporis est aliqua, quonia non aliter subsistit aempus, qua lecudum partem. 5c scmper ab alio aliquado in aliud
trassertur aliquado dc erat quidem aliquando de nunc est aliquado.ita ec crit aliquado.sutuFuero aliquado,quatenus crit aliquata nodum nunc actu est.quonia ncq; futurum at iquado, temporis pars nunc actu est,cssct enim fimirum ia actu piens, cesse quid sutura aliqua do mundi subsistetiam,nunc potcntia esse.igitur ec causa fututa inudi subssiciatic nunc potelia cius est caula.qucadmodum. n.quia mundus actu iam aliquado est quin etiam potetia scnsi austri,quatenus erit aliquasso eo quia cum tempore simul ipsus subsistetia priuatione suscipit,ita iam; subsistantie mundi causa quia iam actu ipsa causa fuit quatinus ia substitit qua
sit potetia remouem quat iis ci crit causa ut rursus sit,ut.n.quod gignitur se habct,ita de gisnetcin se trabere in necessc atqr cotra ut gignens ita dil quod gignitur ut de ipsi no raro ante disseruit Proclus. si n.quat clauserit aliquado mundus.nuc ipsius ac uinus cst causa, cu ueFro causa. c ciliciens actu sit S cffectus & q, fit actu erit Proclum in ronc qua paulo ante recesui,disscretem audiuimus.& sutura isitur aliquado mundi subsistentia nunc actus crat.qua re dc futurum ips,in quo sutura crit aliquado mundi existcntia nunc actu crit. Futurum igitsubsistit iam actu,quod quidem ut dicatur,scri nequit. no igitur contingit,quatcnus crit alis quado mundus nuc ipsius actu cflcetorem esse inu. igitur si quataenus crit aliquado inudu nunc nodum actu,sed potentia cst,ta causa igitur future existentie cius,nunc quatenus Sygnetur ipsius potetia causa est. dc temporis futuri potena nuc causa Dcus cst. semp uero crist pus,dc semp erit aliquando mundi existetia semp igitur dc Dcus poletia crit,dc temporis,
dc mundi causa. ut.n. dificator quia iam aedificauit,non remouetur,quin sit potctia futuro rum aedificiorum aedificator,tcd quatenus aedificauit actu .aedificatorcst quatenuS uero aedificabit, potetia.ita quidem dc Deus,ut nitidum .dc lepus aliquado condidit,iplorum actu causa cst,ut uero aliquado erit mundus,ec rempus crit igitur ipsorum scmp potentia opificx De . quo igitur deterius,ac impersectius sempcr esse potetia eo q, potentia aliquando,eo magis in maiorem incidit absurditatem ipsorum suppositio popotuc inudi generationis, Ppter ret Lec idoneam ali ineuitabilem iptorum contra ueritarem argumcntationcm. Quod malescitis item Proclus in ration: bus d Areditur. Cui . XV.
OPereptium quidem fore arbitror,s Procli ronum statadcin intelligamus in his uerbis qnuper incensuim .na0 quo seratur oratio,dico, ut opi sex semper potentia esse osted tur minimc nescius,& si callida orationis arte occultare nitatur,nihil uero minus ita ab ipsa pspicue complicias cst uctitate. dic .n. O' omne in t pore in siue infinito, siue finito scit
per Ialiquado est,quaobrem,quatum eius in tempore est aliquo id cst Do simul totum est tempus. Pai s.n . post partem succcssiue,dc item,quod, si quid in tempore est,quauis in infinitu γγ tendatur icmp .aliquata est .de quod sempcr ab alio aliquado in aliud transmutatu ratiqn, ta erat aliquado ec aliquado vi atq; aliquado erit,dc qa s cmp alicru aliquando est in in quo est aliquando Cum hax dilictuisset,atq; quod dixi,sentiens,qa nccclle cille dum eius suppositioncs causam suturi aliquado,quatenus aliquado erit, potantia,nunc esse causam no. n. actu.siquidem fieri nequit,latairum,quatenus eri nunc ut actu suhoc occulere ualcias addis dit
40쪽
dit quod est quidem aliquado fit uero in infinitum sed non aliquado & it .hoe quide igie
in temporis parte subsistentia habens .ae aliquado gignitur,dc in aliqua .hoc uero in omni tempore,est quidem aliquado senap uero gignitur.ut s p gigni diccndo de non aliquando,
caueat Potentia dicere cilesius,quod gignitur factorem .ut arbitratus est 6 hoc siquide sem r in continua .atq; minime interrupta generatione inudus costitit ac dum gignitur, esse ha/bet.s no aliquando gignitur sed senap non aliquasso critsed semp est cin. ipsius,dum fit,siub sistentiam ha t si uero .quia in tempore subsistit inudus,ac minimc subita omnem,ut aetas nam,sua cosstcnaem exist tia ha t. quaobrem totum ips non .ut aeremitas simul subsistit,
Ppaer hoc,semp in hoc aliquado est mundus 6c non erat non aliquado S cst aliquado, neq; non erit aliquata ab alio aliquado in aliud aliquando semp permeans ipsus uero cile aliud, qua gigni non est ncccsse. itur qucadmodum crat.aliquando est aliquando,neq; non erit aliquaao,ita&genitum aliquado, neq; non gignialiquando atq; futurum, ut gignaturaliqn, Non enim secus cste,qua dum fit participat. si 1ῖitur gigni aut no aliud cst quam ipsua esse, aut causa eslcuigni cst,ut ec ipsus se habet. ita ha ri. de gigni neccsseest. Siquidem idem stpropicr boc.siuem causa, uidetur&ipsis queadmodum effectus habet se, ita dc cam la
bem,atin contra ut causa sic de reinus.quaobrem si aliquando in mundus.& necessario si gnitui aliquado,atq; seorsum a generatione ipm per se dicere mudum aliquado futurum fosre,si non absq; opifice causa snt noecile,&suturi causam quatinus erit,iauc sc dum .pprias corum suppositioncs potentia cilicii igitur semp futurum sere habet mundus,quia dc te pus, d causuri lcmp futuri,quaaenus crit intcntia cile, cst necessie.quaobrem&scorium a dicedo futurum,ut gignatur inuduS in idem abhorres oratio detrudetur incomodum, dico quidem semper Opificem potcntia esse Dcum,ati in crfectum semper,ppter eorum ineuitabilcsargumcntationes,nri; calliditate adumbrare adhorrctem ypriarum suppositionum incomos ditatem Proclus ualuit. Quodosecudum comunes notiones π secudum philosophum Plotin in ipse asel spersectus es opifex Deus nihil eos efficiens,postea assumens impersccitionem cos omnia iam praecognitione Deo praesentia adsimi etiam num quae nondum in lacem edita sunt. Cap. X VII.
QI igitur secudum pias de Deo notiore ipse setipsius Deus Ebsolutio est nullo, quod ab ipso productum sit ad persectioncm indigens Planum qd' neq; ex rerum existetia ad psectionem quicqua recipit iaci idco quod haec no sint,ipse seipsis erit impersenior.qdauetore Plotino dc quae nodum sunt, ut res Deo psentes sunt adiecimus igitur ipsi de prius deeisonem is ratione qua de intelligibilibus,taci de bono habuit,cuius,& Hunc rcminiscamur dignum censeo. de opifica.n.in illis Dei potentia disserens haec,inquit, at quidem,s oportet taetula actio nem non impsectam csse,neq; uero phasini quod uis aliud quid putare.qua totum.&omne oportet in quovis eorum.quae ipsius cuncta inclic, portet igitur Nistud sempesse oportet dc
suturum iam psens esse,no quidem potarius in illo d iam illic psens, posterius in aliud misgnitur.Si igitur suturum iam psens est, cesse ita adesse,ut ante intellectum in posterius h uero est,ut nihil tuc indigeat hoc uero est,ut nihil desit,omnia igitur iam crat,& s p erat.&ita erant ut dicatur,postcrius hoc Ppter hoc. Extensum quidem n.5 taqua explicatu . habet hoc.ut demoliretur, post hoc.tamen uero omne hoc, hoc uero est. 5c in ipso causam habens. sigitur phil osopho Plotino auctore futurumsc t nondum factum iam inopsens est.& nishil apud ipm posterius,sed posterius suturum, iam psens Deo est,ac sempadest.& ita adest ut in posterius pcognitum Nypter hoc singulti Dei actio pCrsecta esst,ut p notioc capiens. quae posterius sere sutura sunt. ut Dei actio nihil deficiat,nusina indiget cum qiprius futurum. positorius iam pducit.Si haec uera neccile quidem l c cocedere ipsos,& si ab aliquo pricipio mundus subsuer t.quam planum .5 priui qua costiterit mundus, o plantem fuisse ut ante cognitus posteriussc Ppter hoc psecta opthca Dei acti O,nihil positerius cc apud Deum . posterius futurubam ipsi psens praecognitio est α nullo posterius indigere,ut in mundi po