장음표시 사용
491쪽
horum tibi idoneus visus est , qui aetate , honore , auctoritate antecellunt, ut cum eo dedicationem communicares ρ quorum quidem tu non contempsisti , sed pertimuisti dignitatem . LII. An tu auderes quaerere ex P. Servilio , aut ex M. Lu cullo ; quorum ego consilio atque auctoritate rempublicam consul ex vestris manibus ac saucibus eripui; quibusham verabis , aut quo ritu , primum hoc dico, civis domum consecra- res; deinde civis ejus, cui princeps senatus, cui etiam ordines omnes, deinde Italia tota , post cunctae gentes , testimonium tutius urbis atque imperii conservati dedissent λ Quid diceres , o nefanda & perniciosa labes civitatis Z Ades , ades, Luculle , Servili, dum dedico domum Ciceronis, ut mihi praeeatis, postemque teneatis . Es tu quidem cum audacia , tum impudentia singulari : sed tibi tamen oculi, vultus, verba cecidissent, cum te viri , qui sua dignitate personam populi Romani , atque alictoritatem imperii sustinerent, verbis gravissimis perterruissent: neque sibi fas esse dixissent, furori intereia se tuo , atque in patriae parricidio , & scelere .
Quae cum videres, tum te ad tuum amnem non delectum a te , sed relictum a caeteris contulisti . Quem ego tamen credo , si est ortus ab illis, quos memoriae proditum est ab ipso Hercule , perstincto jam laboribus , sacra didicisse , in viri fortis aerumnis non ita crudelem fuisse , ut in vivi , & iam
irantis caput bustum '' suiς manibus imponeret: qui aut nihil dixit, aut, si secit, omnino poenam hanc maternae temeritatis tulit, ut mutam in delicto personam , nomenque praeberet : aut , si dixit aliquid , verbis haesitantibus postemque tremebunda manu tetigit. Certe nihil rite, nihil caste , nihil more instruitoque perfecit . Viderat ille Murenam , vitricum suum , consulem desisnatum , ad me consulem cum Allobrogibus communis exitii indicia afferre : audierat ex illo , se a me bis salutem accepisse , separatim semel, iterum cum
Quare quis est, qui existimare possit, huic novo pontifici ,
A, Horeula I Pinarii, & Potitii sicra ablatum. Manutrus. quae iam ab Hercille didicerant. Liviii , lib. I. 4t Separati,n J Cum de ambitu, Cicerone M Bustum J Signum de busto meretricis defendente, est absolutus. IIem.
492쪽
PRO DOMO SUA. 489 primam hanc post sacerdotium initum religionem instituenti ,
vocemque mittenti , non & linguam obmutuisse , & manum obtorpuisse , & mentem debilitatam mein concidisse : praeseristim cum ex collegio tanto , non regem , non flaminem , non pontificem videret: fierique particeps alieni sceleris invitus c, geretur , & gravissimas poenas assinitatis impurissimae sustineret 8 LIII. Sed , ut revertar ad jus publicum dedicandi , quod ipsi pontifices semper non solum ad suas caeremonias , sed etiatam ad populi jussa accommodaverunt : habetis in commeniatariis vestris, C. Cassium censorem de signo Concordiae dedi eando ad pontificum collegium retulisse, eique M. AE milium , pontificem maximum , pro collegio respondisse , nisi eum populus Romanus nominatim praesecisset, atque eias iussu faceret e
non videri ea recte posse dedicari . Qiuid , cum Licinia virgo Vestalis , summo loco nata , sanctissimo sacerdotio praedita , T. Flaminino , Q. Metello consulibus , aram , & aediculam ,δc pulvinar sub saxo sacro dedicasset, non eam rem ex auinctoritate senatus ad hoc collegium Sextus Iulius praetor retulit 8 cum P. Scaevola, pontifex maximus, pro collegio respon
dit, quod in loco publico Licinia, Cati filia , injustu populi
dedicasset, sacriim non videri . Qtiam quidem rem quanta severitate , quantaque diligentia senatus sustulerit, ex ipso senatus-consulto facile cognoscetis .. Recita . SENATVs-CONsULTUM . Videtisne , praetori urbano negotium datum , ut curaret, ne
id sacrum esset Τ & ut , si quae essent incisis , aut inscriptae
literae , tollerentur Z o tempora , o mores t Tum censorem , hominem sanStilliinum , simulacrum Concordiar dedicare pontifices in templo inaugurato prohibuerunt: post autem senatus in loco augusto consecratam eam aram , tollendam ex auctoritate pontificum censuit, neque ullum est passus ex ea dedicatione literarum extare monumentum . Tu, procella patriae,
turbo ac tempestas pacis atque otii, quod in naufragio reipublicae tenebris offusis, demerso populo Romano , everso atque ejecto senatu , dirueris , aedificaris , religione omni violata , reipublicae tamen nomine contaminaris : in civis hujusce aedi- m. V. Q. si bus ,
493쪽
bus, & in urbe , quam suis laboribus ac periculis conservasset, monumentum deletae reipublicae collocaris ad equitum no tam , ad dolorem bonorum omnium, sublatoque Q. Catuli nomine incideris': id inera ili rempublicam diutius , quam , quoad mecum simul ex pulla careret his moenibus , esse latu ram 8 At , si , Pontifices , neque is , cui licuit , neque id , quod fas fuit, dedicavit: quid me attinet jam illud tertium , quod proposueram , docere , non his institutis, ac verbis , quibus caeremoniae postulant , ὸedicasse ZLIU. Dixi a principio , nihil me de scientia vestra, nihil de sacris , nihil de abscondito iure pontificum , dicturum . Quae sunt adhuc a me de jure dedicandi disputata , non sunt quaesita ex occulto aliquo genere literarum , sed sumpta de medio, ex rebus palam per magistratus assis , ad collegiumque delatis , ex senatus- consulto , ex lege . Illa interiora , iam vestra
sunt, quid dici , quid praecipere, quid tangi, quid teneri ius
fuerit. Quae si omnia ex Coruncanii scientia , qui peritissimus ponti sex fuisse dicitur, aeta esse constarent aut si M. Hora tius ille Pulvillus, qui, cum ejus dedicationem multi , propter invidiam , fictis religionibus impedirent , restitit, & comitantissima mente Capitolium dedicavit, hujusmodi alicui deducationi praefuisset ; tamen in scelere religio non valeret: nedum valeat id , quod imperitus adolescens , novus sacerdos , si roris precibus, matris minis adductus, ignarus , invitus , sine collegis , sine libris, sine auctore , sine fictore , furtim , mem
43 Ad e uisum notam J Aut Ioeus mendo non caret, aut inscriptio monumenti aliquid habebat , quod equites Romanos tangeret .
44 Incideris ) Quid incidit ' Credo tuti excitiisse , & sie olim fuisse : sublatoque Q.
sros habuisse paeanos, mi Artemidoro II, 3 docet Lipsius II. Eleb. eap. I 8 , cui haec debes. Sed Gutherius de vetere Iure Pontificio II, 34. putat fictores diei, qui in lacrissimulata pro veris offerunt , videlicet pro animalibus, quae difficile inveniantur, de pane , vel ema facta, & pro veris accepta. sic dietisse poetam sacrorum peritissimum xv. Kneid. Di cet simistitor fiotis Averni . Hane simulationem ait tenuioris fortunae homini a concessam fuisse . Illos enim , cum nullum animal sacrifieare possent , taurum e sarina finxisse , ut Suidas prodiderit in Les . Et taurum ver nasque in Commentario saerorum signifieasse ficta sarinacea , ut videre liceat apud Festum in Taω- , a quo fictor ex Pontificum dictos , qui de pane vel cera simulatas hostias secerint . Equidem
494쪽
te ac lingua titubante secisse dicatur: praesertim cum iste impurus atque impius hostis omnium religionum, qui contra fas inter viros saepe mulier, inter mulieres vir fuisset , ageret illam rem ita raptim , & turbulente , ut neque mens, neque Vox , neque lingua consisteret . . Delatum tum est ad vos, Pontifices, 3c post omnium sermone celebratum, quemadmodum iste praeposteris verbis, ominibus obscoenis, identidem se ipse revocando, dubitans, timens , haesitans , omnia aliter ac vos in monumentis hab iis , & pronuntiarit , & secerit . Quod quidem minime mirum est , in tanto scelere , tantaque dementia , ne audaciae quidem locum ad timorem comprimendum fuisse. Etenim, si nemo unquam praedo tam barbarus atque immanis suit , qui cum sana spoliasset , deinde aram aliquam in litore deserto,
somniis stimulatus, aut religione aliqua , consecraret, non horreret animo , cum divinum numen scelere violatum placare precibus cogeretur: qua tandem istum perturbatione mentis, omnium templorum , atque tectorum , totiusque urbis praedonem fuisse censetis , cum pro detestatione tot scelerum unam aram nefarie consecraret 8
Non potuit ullo modo quanquam & insolentia dominatus extulerat animos, Sc erat incredibili armatus audacia ) non in agendo ruere , ac saepe peccare , praesertim illo pontifice, &magistro , qui coseretur docere , antequam ipse didicisset. Magna vis est cum in deorum immortalium numine , tum vero in ipsa republica . Dii immortales suorum templorum custo dem , ac praesidem sceleratissime pulsum cum viderent, ex suis templis in ejus aedes immigrare nolebant. Itaque istius veco dissimi mentem cura , metuque terrebant. Res vero publica ,
quanquam erat exterminata mecum , tamen obversabatur ante
oculos extinctoris sui , & ab istius inflammato atque ignito furore iam tum me , seque repetebat. Qirare quid est mirum , si iste metu, si furore instinctus, scelere praecem, neque institutas caeremonias persequi, neque verbum ullum sollemne po
Bomes dicti sunt a Daeiate tuis , teste var- fieba- . Gro. rone , lib. VL de ia L. quae causa
495쪽
. LVI. Qitae cum ita sint , Pontifices, revocate iam animos vestros ab hac subtili nostra disputatione ad universam rempublicam , quam antea cum Viris fortibus multis , in hac vero causa solis vestris cervicibus sustinetis . Vobis universi senatus perpetua auctoritas , cui Vosmetipsi praestantissimi semper in mea causa praesuistis ; vobis Italiae magnificentissimus ille motus , municipiorumque concursiis; Vobis campus, centuriarumque una vox omnium , quarum Vos principes atque auctores fuistis; vobis omnes societateS, Omnes ordines, omnes , qui
aut re, aut spe denique sunt boni , omne vobis erga meam dignitatem studium, & judicium non modo commis lim , verum etiam commendatum esse arbitratur 'ε.
Denique ipsi dii immortales , qui hanc urbem , atque hoc imperium tuentur , ut esset omnibus gentibus posteritatique perspicuum , divino me numine esse reipublicae redditum , idcirco mihi videntur fructum ipsum reditus, & gratulationis meae ad suorum sacerdotum potestatem , iudiciumque revocasse . Hic est enim reditus, Pontifices, haec restitutio , in domo , in sedibus, in aris, in locis, in diis penatibus recuperandis. Quorum si iste suis sceleratissimis manibus tecta , sedesque convellit : ducibusque consulibus , tanquam urbe capta , hanc unam domum, quasi acerrimi propugnatoris, sibi delendam putavit: tamen illi dii penates , ac familiares mei , per vos in meam
LVII. Quocirca te, Capitoline, quem propter beneficia populus Romanus optimum , propter vim Maximum nominavit, teque , Iuno regina , & te , cuilos urbis, Minerva , quae semper adjutrix consiliorum meorum , tellis laborum extitisti , precor ac quaeso : vosque , qui maxime me repetistis , atque re- Vocastis, quorum de sedibus h. ec mihi proposita est contentio, patrii penates, familiaresque, qui huic urbi & reipublicae praesidetis, vos obtestor, quorum ego a templis ac delubris pestiferam iIlam & nefariam flammam depuli : teque , Vesta mater , cujus castissimas sacerdotes ab hominum amentia, surore,
46 Arbitratur I Tu lene eum Lamh. ambia tuν. At vobis male fit, mali Typographi . rantur, vel cum aliis, 2 lubet, arbitrabun
496쪽
8e scelere deseruit , cui iisque ignem illum sempiternum non sum
passiis aut sanguine civium rei tingui, aut cum totius urbis imcendio commisceri : ut, si in illo pene fato reipublicae obieci
meum caput pro vestris caeremoniis, atque templis, perditissis morum civium iurori , atque serro : & , si iterum , cum ex
mea contentione interitus bonorum omnium quaereretur , vos sum testatus , vobis me ac meos commendavi , meque ac meum caput ea conditione devovi , ut, si & eo ipso tempore , & ante, & in consulatu meo, commodis meis omnibus, emolumentis, praemiis praetermissis, cura, cogitatione , vigiliis omnibus, nihil, nisi de salute meorum civium laborassem; tum mihi republica aliquando restituta liceret frui : sin autem mea consilia patriae non prosuissent; ut perpetuum dolorem , avulsus a meis , sustinerem : hanc ego devotionem capitis mei, cum ero in ledes meas restitutus, tum denique convictam esse , & commisi am putabo. Nam 'nunc quidem , Pontifices, non solum domo , de qua cognoscitis , sed tota urbe careo , in quam videor esse restitutus. Urbis enim celeberrimae & maximae partes adversum illud non monumentum , sed vulnus p triae contuentur . Quem cum mihi conspectum morte magis vitandum , fugiendumque esse videatis , nolite , quaeso , eum , cujus reditu restitutam rempublicam fore putastis, non solum dignitatis ornamentis , sed etiam urbis partibus velle esse pri
LVIII. Non me bonorum direptio , non tectorum excisio , non depopulatio praediorum , non praeda consulum ex meis somtunis crudelissime capta permovet o caduca semper, & mobilia haec esse duxi : non virtutis atque ingenii , sed fortunae & te
porum munera : quorum ego non tam facultatem unquam , &copiam expetendam putavi , quam & in utendo rationem , &in carendo patientiam . Etenim ad nostrum usum propemodum jam est definita moderatio rei familiaris: liberis autem nostris satis amplum patrimonium paterni nominis , ac nostrae mem riae, relinquemus . Domo per scelus erepta , per latrocinium
497쪽
occupata , per religionis vim sceleratius etiam aedificata , quam eversa , carere sine maxima ignominia reipublicae, meo dede core , ac dolore non possirin . Quapropter si diis immortaliabus , si senatui , si populo Romano , si cunctae Italiae, si provinciis , si exteris nationibus, si vobismetipsis, qui in mea s lute principem semper locum auctoritatemque tenuistis , gratum & iucundum meum reditum intelligitis esse , quaeso , oia testorque vos, Pontifices , ut me , quem auctoritate , studio , sententiis restituistis, nunc , quoniam senatus ita vult, manibus quoque vestris in sedibus meis collocetis .
498쪽
ARGUMENTU Μ.EXaudito in agro propinquo , t suburbano , qui Latiniensis
vocabatur , strepisu quodam recondito , re horribili armorum fremitu , senarus , ut flebat in similibus prodigiis , arque Osen-xis , haruspices consulendos censuit . Haruspices haec responderunt: Postulationes debitas esse Iovi, Saturno , Neptuno , diis caelestibus. Delicta autem , ob quae Diis violatis expiatio debebatur ,
I. Ludos minus diligenter factos, pollutosque . a. Loca sacra, Sc religiosa , profana haberi :3. oratores contra jus , fasque interfectos: . Fidem , & iusiurandum neglectum :5. Sacrificia vetusta , occultaque minus diligenter facta ,
pollutaque auamobrem monere deos immortales , I. Ne per optimatum discordiam , dissensionemque patribus , principibusque eaedes , periculaque creentur , auxilioque deminuti deficiantur : quare ad unum imperium pr inciae redeant , exercitusque pulsus , deminutioque accodat . a. Ne deterioribus , repulsisque honos augeatur .
Cum igitur Clodius AEduis Curulis dixisset in concione , secundo ex criminibus , propter quae Dii erant irati , derinari domum Ciceronis , quae sacra , o religiosa , quippe a se eonsecrata , profana habebatur ' sumpta Cicero oceasone suae domus defendendae , inυidiaque liberandae , hane orationem habuit in Senatu , in qua , ps expiatam aedium suarum religionem , ita in ipsum Clodium
499쪽
es inυectus , ut omnia fere Haruspicum responsa pertinere ad LDum , ostenderis: quod si quid calamitatis Reip. impendeat , ejusdem sceleri oe furari tribuendum esse . FERRATIUS .ESTERNO die , Patres conscripti, cum me &vestra dignitas, & frequentia equitum Romanorum , quibus senatus dabatur magnopere commovisset, putavi mihi reprimendam esse P. Clodii impudentiam , cum is publica corum causam stultissimis interrogationibus impediret, &P. Tullioni Syro navaret operam , atque ei sese , cui totus venierat, etiam vobis inspectantibus, Venditaret. Itaque hominem furentem , exultantemque continui , simulac periculum judicii intendi : duobus inceptis verbis ' omnem impetum gi diatoris , ferociamque compressi. Attamen ignarus ille qui consules essent , exsanguis, atque aestuans, se ex curia repente proripuit, cum quibusdam fractis jam atque inanibus minis , & cum illius Pisoniani temporis, Gabinianique terroribus . Qiem cum egredientem insequi coepissem , cepi equidem fructum maximum , & ex consurrectione omnium velirum , 3c ex comitatu publicanorum . Sed vecors repente sine suo vultu , sine colore , sine voce constitit :deinde respexit , & simulac Cn. Lentulum consulem aspexit , concidit in curiae pene limine: recordatione , credo , Gabinii sui , desiderioque Pisonis : cujus ego de ei frenato & praecipiti furore quid dicam 8 Haud potest gravioribus a me verbis vulnerari , quam est statim, in facto ipso , a gravissimo viro , P. Servilio , consectus, ac trucidatus . Cujus si etiam vim , &gravitatem illam singularem , ac pene divinam assequi possem, tamen non dubito , quin ea tela , quae conjecerit inimicus ,
I 2υ bus senatus dabatur a Ut audirentur a Duobus ine/ptis ueuit J Accusare Clodium controversiae, quae erant inter Syros, & eam de vi poterat C ero , quia saxis, ignibus , pubιieanorum secietatem , quae Syriaca veis ferro vastitatem suis aedibus intulisset. Quodctigalia de eensoribus redemerat . Dissensim qui fecissent, eos decrevit senatus lege demes autem inter provinciales , & publicanos vi , quae esset in eos qui universam rempu nunquam sere non suisse , notius est , quam blieam oppilenassent , teneri. Infra. - . ut exemplis indicandum esse videatur . 3 Inimicus 3 Ipse Cicero. Idem .
500쪽
quam ea, quae collega patris ' emisit , leviora , atque hebetiora esse videantur.
II. Sed tamen mei facti rationem exponere illis volo , qui hesterno die dolore me elatum , & iracundia lonsius prope digressum arbitrabantur, quam sapientis hominis cogitata ratio postularet . Nihil feci iratus , nihil impotenti animo , nihil
non diu consideratum , ac multo ante meditatum . Ego enim ,
Patres conscripti, inimicum me semper esse professus sum duobus γ , qui me , qui rempublicam cum defendere deberent , servare possent ; cumque ad consulare osticium ipsis insignibus illius imperii, ad meam salutem non solum auctoritate , sed etiam precibus vestris vocarentur: primo reliquerunt: deinde prodiderunt, postremo oppugnaverunt, praemiisque nefariae pactionis q funditus una cum republica oppressum , extinctumque voluerunt : quique suo ductu, & imperio cruento illo, atque funesto , supplicia neque a sociorum moenibus prohibere , neque
hostium urbibus inferre potuerunt : excisionem , inflammationem , eversionem , depopulationem , vastitatem eam , sua cum praeda , meis omnibus tectis atque agris intulerunt . Cum his
furiis , & facibus , cum his, inquam , exitiosis prodigiis , ac pene hujus imperii pestibus, bellum mihi inexpiabile dico esse
susceptum , neque id tamen ipsum tantum , quantum meus , ac meorum , sed tantum , quantum vester , atque omnium bonorum dolor postulavit. III. In Clodium vero non est hodie meum majus odium , quam illo die suit, cum illum , ambustum religiosissimis ignibus 7 , cognovi muliebri ornatu , ex incesto stupro , atque ex domo pontificis maximi emissum. Tum , inquam , tum vidi, ac multo ante prospexi, quanta tempestas excitaretur, quanta impenderet procella reipublicae . Videbam , illud scelus tam importunum , audaciam tam immanem adolescentis furentis ,
4 Glina patris I Cum patre P. Clodii ν Ambustum senibus I Eorum Aerorum ,
consulatum gesserat P. Servilius Isauricus . quae apud pontificem max. in operto Bonae Idem . Deae a solis mulieribus pro salute populi R s-Consulibus, Pisoru & Gabinio. mani fiebant. A-ωstim vocat, quali ad saerificia ita prope accesserit , ut ignibus ammo M ariis pactionis I Aeceptis a Clodio bustus videri possit . poninius. Provinciis, prodita salute mea. Mem.