장음표시 사용
161쪽
ctarunt Ecclesiam . Ut autem magis hanc opinionum discordiam alerem, ac veritatem, quo possem artificio tegere . duxi semper homines per abrupta & devia , rectam semitam obstruendo . Ita enim conlaeverunt interpretes , me suadente, scripturam exponere , ut certi nunquam aliquid conlii tuatur , quin alio statim opposito loco possit everti . Nam cum ea sit optima veritatis inveniendae ratio, quae docet, ut nihil admittatur in animo, nisi quod simplicius sit,& certum, ex quo deinde, quasi per gradus deveniatur ad aliud: hanc ipsi normam neglexerunt, & ex pluribus locis obscuris ac ambiguis smul eoactis certam ac firmam eduxere veritatem. Quae ratio pestis est maxima doctrinae, squidem ex pluribus & s-
milibus ambiguis , quantumvis numerum eorum adaugeas, nil, is umquam certi poterit oriri . Cum igitur locos illos ambiguos quisque pro suo ingenio interpretaretur . evenit, ut varii varias pro varia interpretatione sententias efferrent. Huc accedit, quod cum raro quisque deponat , quod longo studio comparavit, qui ad fidem accedebat, occupatus alicuius sectae decretis, scripturae sentus detorquebat ad opinionem , quam princeperat , nec se scripturae , sed scripturamsbi subjiciebat. Hinc erat, ut, quod quisque vellet , deprehenderet in verbis divinis, &'erueret inde, quod cuperet, ope dialecticae, quae comes est nostra lidissima. Praeterea tot interpretandi genera sunt inventa, ut tamquam plurima retia tendantur , quod hinc effugit , illuc cogatur incurrere , ac quivis sensus si una via non successit , alia possioccupari. Qui etenim placita sua non poteste scripturis elicere per interpretationem proprietatis vocabulorum , confugiet ad tropos& metaphoras; hic si obstructus est aditus, divertet ad analoaicum sensu in ; s neque hinc exitum reperiat, undique patebunt AOccurrent allegoriae, quae deesse non possunt unquam; cuilibet enim ex suo ingenio eas efformare licebit, ut nihil iam facilius sit, quam humani ingenii partum scripturae divinae supponere . Has autem vias late stravit Origenes , qui liberius proprio indulsit ingenio , ac a genuino scripturae sensu ad coactum & remotum avertit homines . Quem deinde secuti sunt illi omnes , qui sibi prae aliis sapere visi sunt nunquam re-
tinentes eum scripturae sensum, quem sun-plicitas orationis expromeret, sed etiam in re perspicua , semper aliud per subdolamia importunam interpretationem exerentes. Hae vero subtilitates & argutiae rerumque caligo ex inventorum varietate conflata arma praebuerunt Ario nostro , quibus doctrinam de Trinitate perspicuis in novo stamento verbis expressam oppugnaret. Haec duas in . Christo personas per Nestorium , unam naturam per Euthychetem affinxerunt : Haec alteram ei voluntatem per Mo- nothelitas ademerunt. His humanis praestigiis captus , Origenis spiritu compulsus, cuius ramusculus a Hieronymo nuncupatur, Pelagius , originale peccatum & gratiae nece ilitatem , abnegando Christi mortem, inutilem atque irritam reddidit. Haec denique Christi regnum pene perverterunt, nO- his vero solium extulerunt excelsum . CAS. Videris tu mihi eiusdem erroris maculam
adspergere etiam sanctis illis & veteribus Ecclesiae patribus &doctoribus; nam & ipsi
magnam disputationum partem e philoso hicis sontibus deduxerunt, & e Platone potissimum , e cuius doctrina uberem argumentorum copiam excipiebant. HHR. Sumini erunt ipsi , fateor, a doctrina philosophorum non pauca , tamen ad id non sponte veniebant , sed ab adversariis provocati, non libere , sed coacti , ac ea tela intorquebant , non ut adstruerent ac fidei fundamenta locarent , sed ut conatum adversariorum reprimerent, eosque caperent iisdem laqueis, quos tendebant aliis, falsitatemque delerent iisdem armis , quae in veritatem erant intentata: Praeterea philosophiam addicebant fidei tanquam ancillam atque pedissequam , quae nihil per se ageret unquam, sed cederet atque pareret imperiis. Nec tamen hie desinunt nostrae fallaciae, nam alias struximus graviores, Ut enim pestis serperet latius , non in sola dii putatione regni nostri sun stamenta locavi , sed ad clamores& strepitus disserentium , vim etiam atque potentiam imperantium adieci . Fortiores enim viribus ti opibus valentiores hinc occasionem arripuerunt , & regnum affectarunt , cum quilibet studium religionis praetendens , cuilibet sectae propagandae ducem sese sortissimum praebuit , armis adversus alias illatis , eoque artificio cun-
162쪽
cto, ili; sectae addictos imperio suo subegit .
Et dum quisque Principum externos ritus& alienas doctrinas a suis finibus 2rcet, accenduntur animi suorum adversus alios, tanquam infestos animarum saluti , atque ita
Princeps securitatem sibi ab inlidus &mva sonibus alterius parat, & suam cum divinae ausa eoniungendo populum ubi lubiectum inexplicabili nexu & exterius obedientiae vinculis obitringit. Ideo vero dissentiones rediseordiae in perpetuum aluntur , ut is qui regnat , populum suum ab alus secernat, non modo morum & veilium diversitate , sed quod omnes concordiae nodos incidit, religione & cultu atque ita diremtum fit eommercium inter populos diverbis subiectos Imperiis. Cum igitur in Chrittianam fidem has fiammas intulerim , cogor eam assulue aliquo vento , vel novae Vel renovatae d'. ctrinae perflare , ne unquam ex his vepribus , quae Dei verbum irretiunt & obbident , scriptum puritas atque smplicitas evadat. CAS. Ego vero, mea soror, multo expeditiori via perveni , quo tu per strages& arma contendis Eoque rem selicius
gessi, quod tibi nunquam contingit immittere pedem in Ecclesia catholica, cum ego in hae potissimum pesti serum virus effuderim . Quodaue mirere magis , Evangelio cladem intusi sine bello , necem sine vi, nec strepitus ullos aut turbas excitavi , sed
per pacem & foedus, imo per speciem cultus ti obsequii vi ei divinum verbum &obtrivi , pluresque animas in orcum deduco tradendo regulas . pietatis , quam tu
fidem & religionem laeerando . Tu nempe arietibus admotis & vineis aperte & palam Dei doctrinam inundas, unde fideles ad rixas & praelia concitantur. Ego contra nihil horum moveo , suo quaeque stare loco patior , fidei suum ius integrum servo e tantum cuniculis quibusdam occultis subtraholandamenta salutis , & venenum latenter in Ecclesiae eorpus immitto, quo sanguis&membra putrescant. HPER. At quonam pacto id assequeris, mea soror Miram enim rem narras , potuisse te fallere oculos tot hominum vigilantissimorum , ac iis ignaris nec providentibus quidquam tantam larem adspergere . CASU IST. Iam aperiam tibi rationem instituti nostri, ac ostendam, qua pervertam arte salutem hominum. Non
te fugit, Christum Iesum praeditat ones otia nes suas hue retulisse , ut lcilicet fidem
caritatem inter homines stabiliret . At ex
uno & altero Chri ili discipulorum , ipsius
eruditione insignium atque pietate , cinaures ad verba colloquentium inter se sorte quondam adverterem , accepi , nullum pondus habere fidem a caritate divulsam .
Qiiid a virtutibus sejuncta doctrina Chri-ili ρ Hoc est supremum opus divinitatis , haec est summa legis divinae ratio , ut perrectam fidem & sinceras caelestium notio innes , traducantur homines ad apicem culmenque virtutis, ac in pee oribus ardor caritatis excitetur , quod correpta mens
rapiatur ad Deum , & ad amorem hominum eodem studio , quo quisque inclinat in amorem ti benevolentiam sui , eandemque opem, quam sibi aliis praestet , aut ad
malum propulsandum , aut ad bonum assequendum : Haec nempe radix est virtutum omnium , haec summa lex rerum bene ge- rendarum , hie sons est omnium benefacturum uberrimus. Cum haec est in seulpta pectoribus, veram excitat honestatem & vi
tutes procreat universas. Hanc adumbrarunt
quidem aliquando Philosophi, nunquam tamen expresserunt. Christus tantum hoc lumen extulit vitiorum omnium nube dissipata. Hoc vinculo construxit ipse virtutes,& perpetuo nexu tam bene colligavit , ut eo vel soluto, vel aliquantulum laxato con tinuo diffluant omnes. Hue suam doctrinam
Christus contulit, & cuncta praecepta , quae si bene introspexeris ad amorem Dei , fle dilectionem fratrum excitandam videntur intenta . Totum enim Evangelium in haec
sere eapita distinguitur et aut enim divinam naturam , virtutem , & gloriam pandit, qualia sunt arcana Trinitatis , & Incarnationis Uerbi ; aut malefactorum poenam , bonorum autem operum praemia
promittit , qualia sunt ea , quae de suturo iudicio , de resurrectione mortuorum , Apostremo adventu Christi traduntur ; aut rationem vitae recte instituendae proponit , qualia sunt ea , quae de amore erga Deum & mutua hominum henevolentia praecipiuntur . Quae de natura divina produntur , ea caput S. initium sant re
ligionis , quibus Christiani a Iudaei ς &
Gentilibus secernuntur , & eum fideles
163쪽
conceptas habent veraς de Deo notiones, amorem suum in verum numen dirigant , eoque inflammentur ardentius, quod certas de teneant . Illust numen , cui subjiciuntur, subjecisse se poenis omnibus, ut homines poenae servos per peccatum iactos , &aeternae morti damnatos ad lihertatem vitam ue revocaret. Haec igitur prima lux verbii vini, si intimis sensibus hauriatur, mirum c ritatis ardorem excitabit. Cum autem huic accedit, aut imminens suturae poenae metus, spe aeternae se licitatis magis firmantur homines in exercitatione vi tutem, δc incultu summi numinis, a quo tanta merce ς he- ne actorum in spem ostentatur. His facibus inflammatus animus vi divinae promissionis, Ec contemplatione bonitatis infinitar facile B ctitur ad ea praecepta , quibus Chri lius humanam vitam in lituit ; qui enim in amorem summi. numinis totis viribus tertur,
is libenter accipit impositam sibi legem ,
conceptoque semel igne caritatis , voluntas in aliorum voluntatem dc utilitatemae beneficium inclinat ipsa per se , atque ad culmen virtutum omnium ardore incitata divino contendit . Triplici ergo ratio. ne Christus promovit atque complevit opus caritatis , se scilicet 8c sua bona patefaciendo , pcenam praemium constituendo , regulas δc vitae praecepta tradenda . Quibuq illud frequentius iniunxit , eos Omnes, qui doetii nam a se partam accipiunt , habendos esse tamquam plura in uno corpore coacta membra. Unde scuti si brachium in alterius brachii damnum tela vibraret , Icilii 3c sibi Si toti denique corpori periculum afferret; ita 8c Christiani, quod sngulorum est . commune debent incommodum reputare. Hinc . qui fidem prafitentur, sen-s1us tantum, Sc terminatione membrorum
snnuli sunt separati , mente tamen Sc divinae legis vi , unum constituunt simplex corpus & indivisum . Mee si ratio vigeret
in animis , resecaret omnes vitiorum radices , dc uberrimos fruetus pacis, humilitatis , iustitiaeque produceret.. Si sola enim amicitia in civitatibus bene firmata sedaret discordias omnes . 3c tolleret
necessitatem legum atque poenarum , ut
ipse etiam Aristoteles in libris Ethieorum
observavit , quanto maiorem caritatis concordiam firmaret, quantoque longius iurgia
8c rixas averteret . Nam quaenam invidia 'vel livor , aut quale unquam odium penetraret in illos , qui mutuis inter se voluntatibus complicati unanimes seruntur in Deum , atque in ipsius immensa banitate ,
tamquam in eodem puncto cohaerent. Quaenam acies peracuta diisolveret nodum tam bene contextum Hac autem animorum firmata concordia, quis non videt, quam mira sese tolleret moles cohorsque virtutum,
quae pietas in terris , quae integritas δρinnocentia floreret i Haec illi Cluilli diseipuli saepe inter se : itaque ipsos audivi de
caritate disserentes, ex quibus probe agnovi huius vim virtutis , quae si pectora occuparet latius , recte homines deducerentur ad Deum , dc patris notiti Opes exhaurirentur. Cum e contra si fides stet, deficiant autem opera caritate rellincta ; ingens mortalium tui ba fluat in orcum . Ideo caritatem &bona opera mihi opprimenda susccpi , ut exu Gerem succum fidei, Sc nervos ipsius eliderem , Chri ilique praedicationem non quidem oppugnado , scd vel negligendo , vel intervertendo perverterem . Facillimum est enim , maere Christianos in interitum de ruinam, abrupto vinculo persectionis, nempe caritatis lege relaxata . Ad id igitur omnes meas vires contuli , omnem industriam, δc quam bene mihi successerit opus, quibusque machinamentis legis divinae r bur oppresserim, accipe, primum omnium latissimam viam meis fraudibus patefecit negledius Sc ignorantia scripturarum : Si .enim ad ipsum sontem purum homines os admovissent , prosecto avertissent se a turbidis rivis, quos ego deduxi : tum si consuessent homines in rebus
duuiis, quae inter agendum Occurrunt, coniugere ad oracula lcripturarum , rationem statim rerum bene gerendarum Sc exerce
dae virtutis accepi flent , nec diutius iactarentur tot dubitationibus d difficultatibus , quibus delatigati tandem ad me recurrere coguntur. Quis enim humanorum eventuum ad legum divinarum trutinam 8c normam non si Atim expenditur P Deinde meam auctoritatem mirum in modum sublevavit humanarum assectionum impetus , quibus a praeceptis divinis homines abstrahuntur , ac ideo in incertitudinem se maximam conjiciunt; quia non ad eam vivendi
164쪽
rationem, quam lex divina praescribit, sed ad illam quam libentius humana imbellicitas patitur, animi sui sensus intendunt. Quam
facile enim dubitationes, quae in vitae curriculo se offerunt , scripturarum salce reciduntur Certe cum his duobus praeceptis omnis honellas & luprema rerum gerendarum ratio concludatur , quae sunt lumma
hominum erpa Deum , & par ac mutua dilectio inter te, duobus illis obnixe retentis, quilibet nodus citis lime solvitur. Quemadmodum non paucos ex veteribus Cliri ilianae legis doctoribus non semel audivi differentes, lauerit te aliquis dicebant quidam ex illis natura impei .eris ad uuiscendam iniuriam, haeres incertus inter has animi iactationes, quia simul vereris, ne aliquo te scelere labe sathcs , nec tamen de hoc habes aliquid certi nondum tibi conifans , vin' hos scopulas declinare, scripturas divinas evolve: istatim ill .e tibi proserent sana in Sc rectam in hac di putatione sententiam, Pone te enim in locum illius, contra quem suris, ternet adhibe in consilium, introspice animum tuum si tu velles injuriam tibi remitti , cogita idem & velle alterum , idcira igitur alteri praeita , quod eis es tibi suscepturus. Quaere, si potes , aliam avertendarum quaellionum rationem , quae facilius , quam haec nexus omnes inextricabiles dirimat. Nulla tibi profecto se offert expeditior , hac nulla prae stantior. Nihil igitur interrogabat alter, erit circa regulas morum inter Chrissianos obscurum , nihil implicatum ti anceps. Multa subiiciebat illa multa sunt , fateor, ambis ira & incerta , in quibus quantumvis perspicax ingenium haereat oporteat, sed hae nubes & tenebrae difficultatem nobis non ex ipsa re , sed vel ex cupiditatibus ti aD sectionibus noliris, vel ex negligentia divinae legis & ignorantia scripturarum oboriuntur . Indue patientiam, bonitatem, humilitatem, reputa intra animum tuum, illum Chrillo iudice praeliare ceteris , qui lihenter se subiecerit alteri , qui celerius loco cesserit , eum apud Deum sublimius evehi , qui humilius habitat inter homines , qui resedit in serius : Defiete in animo, lege Christi digniorem esse . qui iacet abiectior , praestantiorem , qui vilior , quique contemtior vivit in terris, & in hominum gloriosorum derisionem incurrit . Assuesce
meditari , quam levia reputenter a Deo , quae maximi sunt apud homines, quamque rapide cuncta fluant & evolent. Si haec insederint animo , iam spectabis alio, iam terrena supergreisus ex alto despicies errores hominum , quod saltum & luperbiam deponere pudet . Cum hoc ex huiuscemodi sermonibus cognovissem , iam mihi flaturi patuit , quo deherent ictus intendi , ut omnis pietas Chri iliana concideret . Jam prospexi , quo latere possit invadi . Quia
igitur homines nolunt serio retrahere pedem a cinna , sed cum praecepta ipla atque accensa cupiditate fututae gloriae , humanarum rerum studia miscent , & nolunt te divinae legi subjicere , sed eam ad suarum affectionum obsequium detorquere con An tur , ideo confluunt ad me omnes, a qua petunt rationem penetrandi ad coelum perima & putrida terrae . Illi vero gaudent , quod a me tam molliter benigneque tractentur , ut iis persuadeam , ad aeternam
gloriam consequendam necesse non esse humana contemnere , & immensas pecuniarum honorum ac imperii cupiditates resecare , deponere odium , condonare vi
dictam. Hoc enim Evangelica doctrina ceteris antecellit , quod graviorum philosophorum scripta umbrani tantum virtutum exhibent ; Christus vero ipsam effert lucem . Illi revera non extinguunt, sed formant flectunt & moderantur pravas affectiones . Christus vero conterit illas evellitque radicitus . Docet enim Evangelium , ut illi, quos supra indicavi, urgebant, non moderationem solum, sed abolitionem a flectionum pravarum per abnegationem tui ipsius, quod est suininum virtutum culmen,
quo nunquam acies ne acutissimorum quidem philosophorum pervenit . Hi namque semper aliquid humanum tamquam signum virtuti proposueriant nempe voluptatem, tranquillitatem , pacem reipublicae , conserva tionem libertatis, imperium, gloriam, suturam pG t rnortem famam, Stoicos enim nihil moror , qui honestatis vocabulo la-ilum & ambitionem involvebant cuncta praecepta tandem reserebantur ad ipsos , ac in eorum utilitatem , aut gloriam redundabant . Christus vero haec omnia spernit ,
suadetque contraria , nempe contemtum ,
paupertatcm , miseriam abicctionem , &
165쪽
quid vilius inter homines reputatur . Iustitiae quoque speciem formavit longe diversam ab idea , quam de ipsa conceperant
homines. Nam cum ea putetur optima luris ratio in assiduo commercio constituta , quae docet malum pro malo reddere, quamque reipublicae bene sun datae , ac insigniores philosophi probaverunt, innixi lege naturae , quae propriam de sensionem & propulsationem damnorum hominibus indidit rChristus id ipsum , quod hominibus summa lex est , qua malum sibi illatum inferenti rependere propriis viribus permittitur , eiecit , suasitque , ut non malum pro malo , ted quod omnem virtutem vincit ,& superat , bonum pro malo rcddatur . Nunc autem abductis hominibus ab huius doctrinae meditatione , sunt haec excussa dementibus , & affectiones naturae ad hominum pectora revocatae. isque enim latisse iustum putat, si quodlibet hominum damno suum sibi tueatur , ac actiones mas dirigat , quo pondus naturae declinat . voltre. mo , ut arctius irretiantur homines , nec
deflectere umquam pollini, ad legem Christi mentes eorum laqueis inexplicabilibus
involvi occupando illos in se phillicis captionibus Scholasticorum acumine contextis quibus humana ratio ita pervertitur, ut pro solidis rebus inania verba sibi patiatur obtrudi . Et quoniam adversus regulas , quas ego tradidi, quibusque, tamquam machinis affectiones humanae sustentantur , & provehuntur cupiditates, posset & quis opponere praecepta Christi , quae cum meis caIllonibus commentisque collata fraudem detegerent, ipsa me potentillimis armis hene munivi, armis inquam iis, quae si non frangunt
impetum , divertunt tamen , si non opprimunt hostem, suspendunt, & tanquam magi eis incantationibus in stuporem adducunt. Quae sint haec arma quaeris series, re nubes quaedam confusissimarum distinctionum, quibus noctem offundo manifestae veritati , &glaucomam hominum oculis objicio . Sunt
haec mirabilium verborum congeries , les obscurissimorum vocabulorum rum & constupentium vocum acer Uus, quibus inflantur mentes, non replentur ἰ qua l. santur , non devinciuntur . Haec veritati tamquam aggeres sunt appositae . Hae vineae
sunt, & halitiae & catapultae,
quibus non modo religio , sed & humana
ratio tandem expugnantur. His mentes convolvuntur in turbinem , ac longe inter strepitus inanium controversiarum agitatae demum in vastissimum probabilitatis oceanum
demerguntur. Huc enim fluunt errores omnes , hinc etiam refluunt , perque totam moralem doctrinam diffunduntur; huius humore nutritur omnis pravitas, hine falsae opiniones increbescunt , quibus conscientiae corrumpuntur. Liceat magnifice loqui, nihil eil tam impium , nihil tam turpe, nihil tam nefarium , quod pro pio , ac sancto non possim venditare, ubi semel inam.
plissimum probabilitatis sinum defluunt .
Hic scilicet oceanus cunctis primordia praebet erroribus. Jacet Evangelium , antiquos Patres tinea corrosit, squalore & situ veteres canones & summorum decreta Pontificum obsidentur. Tantum eminet probabili- Pervolitant undique nostri Calaistae in-
gentibus & novis voluminibuς suis, Chri-ilo & Apostolis insultantes. Ea vero est huius nostrae doctrinae ratio , ut oppositis itineribus homines in ruinam & interitum ducat i ita enim a me sunt initituti doctores nostri , ut aut nodos omnes divinae legis solvant , atque relaxent nimis opinionum libertate; aut animos opprimant, & in desperationem adducant , tot in rebus leviss-mis superiniectis scrupulis, quae conscientias
hominum misere contorqueant. Cum autem
venerea delicta sibi adiudicanda proponunt, mirum quanta sit eorum in confingendis modis, ac figuris venereis subtilitas, acumen, curiositas . Dispeream , ni elephantidos, tiAretini Tabellas vincant , & molliorum poetarum in describendis venereis ius bus evidentiam superent. Quam vero suaves sunt
atque festivi, quam diligentes, & perspicaces in notandis & observandis , imo excogitandis novis contrectationum generibus , quae ne perditioribus quidem hominibus unquam aut lascivies suggessit, aut longus usus ollendit, tantum nostrarum acumen, & dialectica in inveniendo subtilitas poterat tam multa nova luxuriae genera ipsis ignota Silenis & Faunis in notitiam hominum lucemque protrahere. Quod opus multum iuvit eorundem inprudentia singularis . Nec enim hos pudet , rem quantumvis turispem , suo Proprio ac genuino vocabulo Stoi-
166쪽
Stoicorum more notare circumlocutionibus, 'ambagibusque submotis, tam distincte , tam expresse , ut qui amoribus velit operam dare, hos prae ceteris habere possit peritis. simos nequitiae magistros , & qui velit libidinis sensus accendere, sopitamque Venerem excitare, ex horum lectione satis aptus rodire possit ad opus. Tam enim sese res uiusmodi tractantur , tam obscoene , tam aperte , tam minutim ut:
ιod pruriar incitare possint Non dico pueris, sed iis pilosis,
Qui duros nequeant movere lumbos.
Sed dies me di ficeret, si mentem tuam per singulos corruptionis fontes traducere conarer . Ut me expediam brevi, uno adspectu, ac sub una imagine eo pias tibi nostras ex- Pone mus , ut sentias demum , quanto sit
nostra potentia maior: cum tamen tu strepitu orbem compleveris & tumultu , nos autem latenter & occulto rem nostram agamus ita feliciter, ut sine ullius invidia, sine odio, imo cum ingenti favore populorum ,
horrendam animarum stragem ediderimus . Tu modo huc adverte animum attende
quid tuis se obiiciat oculis Hae R. Quid humum pedibus pulsas ὶ Cur incutis solo
virgam quidnam evocas e prolando Hem, ut terra dissiluit, ut efflat caliginem , quam atrae surgunt nebulae, qualis Detor hic effunditur Quo sol recessit, quis lucem fugavit, unde tam repente nox est adducta Iam tenebris undique circumfundimur , nisi quod dubia quaedam lux est intermista. Num relapsae sumus ad inferos, ad terram ascendamus, quis illuc nos insciis nobis revocavit
Dic age , mea soror, unde tam nova rerum
perturbatio CAS. Mox scies, 'intende hue oculos . HJER. Hem quale monstrum erupit, atrum, ferox, & horridum; cum acrius intueor, redeo in memoriam illius: Ah Hydram nempe adeo nobis familiarem ex inseris eduxilli , verum haec totidem quidem, non autem eadem habet capita; di similia sunt ora , dii similis vultus. Jam se circumagit in orbem , iam cauda flagellat humum, . iam posterioribus pedibus inflexis in anterioribus consistit. 'Iam illam inspexi totam , Hydram , video diversam ab ea , quae apud patrem permanere consuevit. CAS. Recte putas , alia namque haec est . Hanc
ego peperi, & ex his est emissa visceribus.
HER. Miram rem narras . CAS. Haec, quam vides, Hydra est celebris illa & ea-tiosa Probabilitas. Haee est nostrum robur,aec nostra potentia, vincit haec omnes leges , & divini iuris repagula perrumpit. Huic Ecclesiae universae cedit auctoritas. Non modo scriptum ius ista pervertit, sed inscultam in mentibus hominum a natura legem onestatis obliterat. Hac invasimus, hac ex pus navimus caritatem , hae de apostolicis script*s, de doctrina evangelica , de tota deinnique religione triumphavimus. HER. Ualidum profecto, ac mirabile monstrum; sed quid ista capitum diversias, cur vultus tam in se dissimiles , cur ex his quatuor tantum cornu praeserunt in fronte CAS. Ut rem Omnem teneas. Haec sngula capita sunt sin-uli loci communes, unde vis & robur adoctrinam Probabilitatis emanat. Quod libet enim horum capitum suo praecipuo nomine ac officio distinguitur. Vides enim hoc hi, mi demissum , semisomne , stupidum , torpens involutumque coeno, ad coelum ne leviter quidem attollens Hoc est peccatum Philosophicum. HIER. Quid est, quod cornu non habet in fronte CAS. Grave vulnus, soror mea, refricasti. Cornu quod gerebat, quoque impetebat smplicem turbam & imperitam, non diu est, cum ei fuit obtruncatum ab Alexandro UIII. Pont. Max. Verum accedamus ad aliud. En caput isti proximum angusta & caperata fronte obductis superciliis , buccis inflatis effundens tenebras , & tetram emovens caliginem , qua coelum tegit & lucem eripit oculis . Haeo est ignorantia inculpabilis. HER. Euge hoc integrum habet cornu . Sed quid hoc alterum caput tam varie se flectens & circumvolvens oculis acribus & acutis , transversis tamen & obliquis , ut ne seias quo se vertat acies anceps & dubia Hem , & huic cornu deest. CAS. Haec est directio intentionis, & restrictio mentalis, eui proh dolor i Innocent. XI. ictu praevalido deculsit cornu . H TR. Quid hoc tam audax , &petulans, quod irridentis, & contemnentis more casso cervicem obvertit , distorquet labia, extra os linguam projicit & agitat, solisque radios avertit assidue; neque cornu hoe servat integrum , imo recentiora sunt
vestigia vulneris CAS Hoe est neglectio divini amoris, sive accessio a dilectione ul-
167쪽
rimi finit . Hei mihi , & hure Alexandet
VIII. cornu confregit, sed ne doloris acerbitatem augeamus, modo perg imus ulteri. us. Vide es hoc caput erectum, & elevatum ardua cervice micans ὶ Hoc inquam, quod
os habet bilingue, linguas autem effrenas, vastas 3c subdolas . Cornu praeterea , vide quam sit acutum. Nihil huic non perva um, nihil non penetrabile . Nihil eli tam coniunctum ; quod hujus acies non dirimat , nihil tam densum, quod non dissolvae, nihil tam simplex , nil denique tam unum ,
uod non plura comminuat, non extremam
modo a ciculam, sed & Democrui atomos,& Pythagorae unitatem dastundere valebit . Ipsa denique mathematica puncta bifariam diuidet ductaque per lineae tractum in latera dissi carit . Huic capiti nomen est distinctio verbalis 3c sophniica. HER. Vetus est haec Sc notillima , frequens est enim
huius usus, ac necessarius ias omnibus , qui tractant scientias, a phylica & rerum a turalium investigatione ieiuncta I. Diu est igitur, cum ego utar eius opera. Imo Naliua
caput huic proximum diu est, cum te mihi comitem fidissimum adiunxit. Hoc inquam caput vaserrimum involutum laqueis, quod obsident impexi & tortuosi capilli nodis inexplicabilibus intexti . Nonne huic nomen definitio ambigua & captiosa Hoc
enim vero praevalidum cornu Lerit α. rO-hustum , quo nulla vi unquam nullo impetu contundetur . Haec igitur nobis lunt arma communia , progrediamur ad ultimum eaput. Intactum hoc habet cornu cervicem
flavam, frontem serenam , oculos hilares, Os ridens , totum denique aspedium placidum atque iucundum . Quam mode ita fa cies et , quam lenis & mansueta Ut se proseri libenter, qua n iacile se tractandam& demulcendam praebet, lingua manus contrectantium lambens quam leviter Ilet itur,& se ad tactum aliorum accommodati Quinso mihi nomen Sc vires illius indica. CASU IST. Hanc vocamus condescendentiam barbaro & inaudito veteribus latinis vocabulo. Hinc est scilicet ratio temporum, quae
Chri isti testem & Evangelium ad seculi mores , & ad hominum imbecillitates accommodat, lectendo sortia ,& acria demulcendo ac onera tandem hominibus aptando, non homines oneribus . Haec ost praecipua
nostrae potentiae pars, haec ancilla robustior. Omnes enim ab imo difficultates evellit, legemque divinam cuilibet tractabilem reddit dc ductilem . per hanc omnes valles implentur , dc omnes colles humiliantur, per hane prava sunt in directa, & alpera in vias plana ς mutantur. Haec sunt initrumenta, quibus Evangelio vim intulimus , iisque nnia solum vii tutas theologicas & Chrtilianas , sed naturales & gentibus consuetas evertimus. Hae R. Multum profecto debes probabilitati , mea soror , quae tot copiis atque auxiliis te instruxit, multoque validior est nova haec bestia dc occulta , quam vetusta illa , bc pervulgata in Apocalypsi descripta. Sed quid est , quod non satis libere movet gressus . sed videtur aliquantulum claudic re ὶ CAS. Hei mihi quam me mordet his acerba recordatio , quantisque odii stimulis
concitat adversus eum , qui vehementiusllam ausus eli attentare , nempe innocentium XI. qui contudit baculo tergum , &reddidit eam' elumbem, ut iam non tam celeriter & expedite vagari ponit . I TR. Nisi properas alio , mea soror , velim has tuas ogncs doctrinas , quas per imaginem expressisti, fusius evolvas, rationem earum ti auctores cujusque opinionis nobis indicando . CAS. Idem alio tibi die praeliabo . nunc non vacat , necesse est enim , ut opem feram cui ἐam judici , qui enim multa praeter fidem , in exercendis judiciis , gratia , aut donis corruptus, egerit, nunc illata damna nequicquam resarciendo , vellet sibi scrupulos omnes , qui acriter eum angunt , eximere . Accedit alter,
3 ut pretio sibi viam ad dignitates Eccle-iasticas sternit , aurum , non pro dignitatibus ipsis , sed pro bonis & commodis atque landis , quae dignitates ipsas consequuntur , offerendo . Item est , qui me consulit , an tendere impune in fialas aut calumnias struere possit adversus illum , a quo sibi honores , aut famam praecipi suspicatur . Huic se adiungit alter , qui illata morte iustulit hominem , a quo ei res alicuius pretii furto ausere hantur . Adest δc vir nobilis , qui provocatus ad duellum , postulat , an exire in locum condictum queat , cum voluntate pugnandi , si ab adeersario prius iniuste petatur . Item puella , quae surtivo complexu
168쪽
gravida anxie rogat , an infamiae vitandae eausa liceat sibi lixtum nondum animatum medicamentis abigere ρ Succedit Mercator ,
ut scenore , triplici contractu , aliisque
raudibus ingentem pecuniam congessit, ne-iue ad eam restituendam adduci potest. Non e sunt denique sicarii , malefici, raptores , usurarii, adulteri , inceltuosi , humanarum divinarumne legum perpetui contemtorex, qui conicientiae stimulis agitati expectant, ut a me his anxiis curis eripiantur , & sine vilius poenitentiae fructibus , excusso omni metu, in spem telicitatis aeternae vocentur. HER. Quid tu ad has consultationes &petitionesὶ CAS. Rogas Indulgentissime ad omnia, licere suadeo, quidquid volunt, eosque in spem obtinendae statim post mortem beatitudinis adduco , dummodo solo gehennae metu percussit, sne minima Dei dilectione, aut ullis laboriosae poenitentiae exercitiis Deramentali absolutione donentur , praeter tim si huie abiolutioni accedat iubilaeum aut indulgentia plenaria . Sin vero his aliqua supererogationis opera addere Iibet , eis auctor sum, ut Uirginem ter aut quater in die conceptis & solemnibus verbis , salutent , vel
aliquas recitent oratiunculas, mane cum sur-
sunt, & vesperi eum eunt decubitum: Ut sacris indumentis osculum imprimant, ut oleo e templi lapidibus sumto caput obliniant vel frontem lustrali aqua tingant , vel ad quodlibet sanctorum nomen caput denudent, praecipue dum templa praetereunt, vel septem B. Virginis vigiliis panem tantum in cibum sumant. & aquam in potum , tametsi majora Quadraget imae ieiunia & indictas ab Eeclesia .igilias violare pergant: Denique, ut satis diebus Ecclesias vis tent, &quibusdam sodalitatibus nomen suum inseribant . Ubi his pietatis muneribus perfuncti sunt , quae non magno constant , quaque libera sunt,& in euiυslibet arbitrio relicta ,, iis se sol tos credunt, ad quae legis necessitate adstringuntur, & cum levia haec impleverint, quae igraviora sunt legis relinquunt, iustitiam' sciscet, misericordiam , fidem , scelerum admi L lsorum poenitentiam , constansque propositum vitae rectius inposterum instituendae . Imo ,
ubi has, ut vocant, de votiunculas obierunt, tamquam plenam flagitiorum impunitatem limpetrassent , per Omnes voluptates, atque
libidines licentiosi discurrunt. HER. Euge, lIani Gravinae. Tom. II. I
l mea soror, attolle animum, & confide. Sit enim hoc noltrum institutum teneamus, Mego fidem , tu vero caritatem pergas Op-l pugnare, brevi totum Christi regnum dismipa bimus. Vale.
Creationis Eminentissimorum ac Revere diis morum S. R. E. CARD1NALUM institutae a Sane illimo D. N. CLEMENTEXI P. M. Diebus i . Maii & 7. Iunii.
I. VINCENTIUS GRAUINA EXCELLENTIΞSIMO VIRO
S. P. D. M Ussem ad te libenter , quas expetis , Pontificis nori Sacrati simi rergesas , cum publicas , tum privatas, si ullo humano
molis earum commentarios mihi abducere
licuisset e latebris , tibi suo iussu procul a
communi Lee conduntur . Ac vehe nenter
flauderem eomprobare inde tibi animum illius, in omni aetate ae fortuna suprema dgnitati parem . Quam multos enim tuos ante oculos saluerem doditos piosque viros , aut eius com mendatione a superioribus Pontificibus exo Natos, atit edullos ab egestate clandestinis lamotion hus o opibus, qui indigentibus de re ipsius familiari tarite , ac sub tunica profere hantur ' Quam summam beneficentiam si quis
apud eiam eommemorasset , laudandique illius occasionem inde cepisset , tanto rubores semindebatur , ut pudor prope in indurationemrransire videretur , qui aequam in amduis pariter ac prosperis mentem 'metuo susinebat , sola propria virliatis mentione perturbabattir: cuiusque opera opinionem superabant aliorum , ab eitis tantum desiderio vincebantur . Quid dicam de illius animi praesentia in proximis naturae periculis ,
169쪽
eae utilitatis ea a perpetuo toleratis P etiarum ramnium virtutum seriem magis re assiduis exemplis explieatrem haberes , ac forsan per me habebιs aliquando , β, eum facultas petredi da Bitur, persuadere illι potero , Principis modestiam id sbi sumere non debere , ut luccm su ferat praeclaris eius operibus , o subducat po-
feris memoriam eorum , per qua in omnes gentes prisa pietatis documentum imitatio tradu catur . Princeps enim, quatentis Princeps, adeo non suus es , sed totus alienus, ta vix qui uam iuris rei πeat in propriis virtutibus : guae ut proprietate sint octoris su , υμ certe atque fructu sum aliorum, quibus retendis fuit assumtus , quibusque poscentibus, nis bene acta Principiso memoria illorum exhiberentur, virtus ilia, qua propter im rationem aeterna maneret , in caducam o temporariam summa eum poetitatis iniuria verterrain . In praesenti vero, cum ad manum alia non habeam, tibi mitto actus proxima crea:ionis Cardines isi descriptos e Con. storialιbus monumentis . Qui sane actus digni sunt , ut e eontinenti serie rerum gestarηmavellantur, ac seorsum vulgentur, propter magnitudinem rerum di exemplorum novitatem , gravitatenque cum opertim tum verborum. Nam
praeter sententias ab E. E. Patribus de more sapienter dictas , in quibus Collegam sibi a Santissimo Patruo iure deposeunt adolesientem, omni lus doctrimu virtutibus ornatissmum occum renι ikrunde tibi plures orationes S. Pontificis , quae ut de versius Euripidis censebat ille , tertio quoque verbo continent immorta-Im Acumenta vitae . Occurret ei dem incredibitis quidem, sed peraeectus omnibus in hae ube Tima honorum distributione neglectas sui atque Dorum e qui propriis meritis in Eoclesia in Republica Dblimiora muneriam olirent, nisconsanguineus imperaret . Oecurret postremo -admirabilis, o perquam rara vel in sacra hiso ne ammortalis senis Philis erit ab oblata praecet a dignitate abstinentia , quom ille sonem an- revertit a se per summe auctoritatis Cardinalem
deprecari fripto, postquam eis res, sensit impendentem : adeo ut metuens auctoritate Pontificis Idi praeclus iri fugam, veluti de eoelo lactus conciderit, febristis eorreptus non ante ton
valuerit, FIam S. Pontifex eonsultis Patribtis eum trepidatione illa liberasset. Cuius nuntii pruirmaeo doctissmtis Archiater Pontificius , ad gi Arι curandam missus, morbum conmim cedere animadvertis, ut senem beat vi , euem δε-
mianimem λυenerat s post hune nuneium via derit prope iuveniliter exilientem . Tantam in animos aliorum virtutem propagaυit exempla suo P rifex nofer, qui non alia ex causare satam ab se diu supremam potesatem δει- ρepit , nis ut , quam fugere salva pietate
non poterat , molem curarum inde imminenistem publico beneficio complecteretiar . Quoniam vero ruis in litteris iubes , ut seripia nostra ad te perferantur , nos Iuros originum a castigatione uost a iam liberare sesinauimM . Addomus ct fprem orotiones nosras , ad mortim re Iiserarum emem tionem se regia men pertinentes , nempe rimam de inflauis ratione Iliaduram ad Cι emeκtem XI. Pant. Nam fecundam de Sapientia uniis a , te tiam de Iuri prudentia , quartam pro novis Philosophis , quintam de repetendis fontitas domisarum , sextam de rem in iure di putandi ratione, sptimam de Camne interiori. Insistitiones meas iam tradidi describendas . ut post annum fi fuerint absolutae, ad te mi tam , quae sunt quotidiani usus in foro etiam , nediam in θholis r adeo tit non silum inter eruditos , μου apud vulgus possint frequentes lectores invenire . Hoc enim Insituriones no-srae ceteris praestant, od pari filo eum Ii stinianeis contexuntur , neque notis oe commemtariis verba si induntur, Ied sunt paraphrasiso commentariorum instar , ιαυ tatem ordianemque illius , horam vero facilitatem copiamque reddentes o eruditionum explieationes breυissime eo Iectentes. Vale, meque tuistidis sissmum oe amantismum, uti facis, re da. a. Romae prid. M. Iun. MDCCCLACvri Cox Medi I in QTA CREATIO
S. R. E. C k CH VLIUM. INTER innumeras & ς Eensimas curas, quibus sub Apostolici Principatus
assidue premitur Pontifex Maximus, illa praecipuum merito locum Ohtinet , quae ad rim mentili. s. R. E. Cardinales eligendos spectat . Nihil enim Eselisiae DEI magas snecessarium, sicuti sacri Tridentini Concit si
Patres sapiemer adverterunt , quam ut Romanus Pontifex , quam silicitudinem universa
Ecclesiae ex muneris sui osscio debet , eam his potisimum impenaat , xt Iectisιmas ta tam sibi Cardinales iniseat . Sess. 24. da Ref. capit. I. Quod lancito reputans animo
170쪽
Sancti si ima Clemens XI. Pont. Max. non nisi post maturam ac diuturnam delibemiationem , atque alsiduis accuratisque precibus imploratum coelestis gratiae lumen , ad novos Cardinales creandos, qui orbata jamdudum sacri Collegii sublellia implerent, adductus est. Uti vero,' quos tanto muneri pares censuit , sedula circumspectaque cogitatione delegit, Sacrum Connitorium in Pa. latio Vaticano die i7. Maji i7o6. indici iussit , ut in eo solemni coetu derim os Cardinales proponeret, ut moris est, ac e eulgaret .. Habitum itaque dicta die suit Consistorium , cui interfuerunt viginti quatuor Eminentissimi S. R. E. Cardinales, quotquot fere in urbe degebant. Post privata singulo; rum eum sua Sanctitare colloquia, de ventum de more suit ad plurium Ecesesiarum pro- fitionem, vel praeconium, quibus finitis, Ponti sex universos Eminentissimos Patres e Pontificia sede ita est allocutus. Venerabiles Fratres. Postulat Roma, postulat Curia, postulat Ecclesia, ut imminu. tum iam valde Fraternitatum velirarum numerum augeamus . Hinc Christi Domini exemplo moniti, qui, antequam e discipulis suis eligeret Apostolos, exiit in montem orare, & fuit pernoctans in oratione Dei , illiusque potissimum temporis opportunitatem nacti, quo iidem Apostoli, post Christi
Domini conicensum in coelos , mox adve tum spiritu veritatis replendi, erant omnes unanimiter in oratione perseverantes: enixistam nostris, quam aliorum precibus Patrem misericordiarum exoravimus, ut nobis divinae
suae gratiae lumine adesset, quo tales ad sublime hoe in Ecesesia Dei mucius deligeremus , qui eximiam pietatem ac Tesum v strum aemul mes gravissimum infirmitati nostiae impositum onus levare , ac past valem solicitudinem nostram opera & consilio iuvare non praetermitterent . Hae igitur , quam tam ferventer imploravimus, coelesti ope confisi , ad maiorem omnipotentis Dei gloriam sanctaeque Romanae Eeclesiae decus & utilitatem , creare intendimus eos omnes, ne inpe viginti, cui adseptua senarium vestrum numerum complendum in praesens de lunt , Cardinales, & ex his novendecim nune evulgare , videlicet: Franci lcum Martellum, Patriarcham Hierosolymitanum,
Ioannem Badoero , Patriarcham Vene.
Laurentium Casonum , Archi- Episcopum
Laurentium Cors dium, Archi-Epis opum Nicomediae, Laurentium Fliscum , Archi-Episcopum
Franciscum de A quaviva , ArcM-Episc pum Larii sentem, Thomam Ruisum , Archi-Episcopum Niceae, Cubiculi notiri Praesectum, Horatium Philippum , Arehi-Episcopum Spadam , Epitcopum Lucanum , Philippum Antonium ν Archi-Episcopum Gualterium , Episeopum I molensem , Christianum Augustum, e Ducibus Saxoniae, Episcopum Jaurinensem, Raymitium Pallavicinum , almae urbis
nos; ri Gubernatorem, Joanneto ominicum Paraceianum , Proto notarium Apostolicum , & Auditorem nostrum, Alexandrum Caprara, & Iosephum dela Tremoille Rotae Romanae Auditores,
Gabrielam Philippuccium , Signaturae ,
stitiae Votantem, Carolum Augullinum Fabromo , Congregationis de propaganda fide Secretarium , Carolum Columnam . Protonotarium R-postolicum , & Palatii Nothri Apostoliet Praesectum ,
Petrum Priolum , Camerae nostrae Apostolicae Clericum, ae Alexandri VIII. Praedecetaris nostri Pronepotem, cuius memoriae notum omnibus est , quantum debeamus, Nicolaum Grimal dum , Congregationis Eis piscopyrum & Regularium Secretariam. Unum in pectore reservare inpendimus, arbitrio nostro quandocunque evulgandum. Quid vobis uidetur Tune Eminentissimus Dominus Acci aklus, Cardinalis antiquior primum, ac se inde reliqui Eminentissimi patres, servata inter eos ordinis & loci praerogativa, sententiam dixere ι singuli tum praestantiumvirorum virtutes & merita laudiis bus extulerunt , eorumque in faeram Collegium cooptationem consilio I assensu
unanimi probavere . L num tamen communis gaudii complemento deesse uiginti X a ex