장음표시 사용
51쪽
tullo ritu ad Senatus Romani judicium devenit . Quo iudicio Patres hostem patriae Gildonem iudicarunt , bellumque adversus
eum decreverunt , repetitam due Africam Honorio reddiderunt. Hinc Claudianus Sti. liconem ingentibus effert laudibus , quod ad rectae rationis atque pri lcae Romanorum institutionis normam , ex Senatus sententia hellum decernendum , remque militarem ferendam curarit unde inquit lib. I. de
laudibus Stiliconis: Hoc quoque non parva fas es eum Iauderelinqui, Quod non ante fretis exercitus a Nitit uItor, ordine quam Prisco censeret bella Senatus . Negl lum Stilico tot iam per secula morem Rettulit, ut Meibus manc ent praelia Pa. tres sDeereroque tore felix legionibus iret Tessera, Romtilens leses rediisse fatemur, Cum proceram iussιs Jamulantia cernimus
& libro 6. de Honorii Consulatur
- aenoscunt proceres, habituque Gabino Principis, o Duribtir ciretinissipata totalis Iurae paludatae iam Curia militat aulae. eodemque libro pluribus laudaverat Honorium , quod omnibus de rebus ad Senatum referret, more maiorum , his versibus:
His es ille puer, qκi nune ad nosra Quirites Eincat, o folio fultus lenitoris eburno
Gesarum Patribus e fas ex ordine rerum, Event que ruert, isterumque exempla se
Digerit Imperii sub iudire facta Senatu .& libro 3. de laudibus Stiliconis , exultat
idem poeta , quod Roma rerum domina nomine suo legiones duceret: Ipsa iubet signis, bellaturoque togatus Imperat, oe vectant Aquisae decreta Senatus .
Ubi sunt , qui aut periisse funditus Romani Senatus potestatem somniant , aut in Graeciam evolasse Cur quia nimirum rara inveniunt huiusce potestatis exempla post Conllamini discessum , quasi ad nos monumenta publica pervenerint omnia , vel frequens fuerit huius remedii , talisque potestatis exercendae necessitas e praesertim ex quo Caesaribus creatis per legem, quam exposuimus , Regiam , belli pacisque cum hostibus arbitrium a Senatu permittebatur adeo ut Caesaribus tantum ipsis secum contendentibus exustitandum futilat iudicium Patrum , ipsam Rempublicam rebdentium , viresque proferentium pulli caenativae perennisque maieitatis , qua . ma testatem temporariam & commodat Hiana Principum aut definirent, aut explicarent, ad usumque Reipublicae flecterent componendis recidendiique dissidiis militaribus auctoritate civili : quae nisi constitisset in
corpore Senatus perpetuo , cum ipsa im- erantis vita , ut supra exposuimus , occuuisset ἔ remque omnem Romanam , sive Orbis terrarum regimen, in suum interitum traxisset . Ouae publici iuris ratio communis est & regnis illis omnibus ,
quae per electionem traduntur , non autemper successionem, quorum potestas publica eum ipso hereditario Rege nunquam perierit : quia utcunque secum ambulet majestas personalis ; maiestas tamen realis defuncti Regis posteritate , tanquam capi te ac radice perpetuo continetur . Quod autem in regnis electione tradendis lineae Regiorum descendentium non adplicatur , id oportet vel in civitate universa , vel in primoribus civium , atque in Senatu , &magistratibus perpetuo locatum existim
Nemra conrectura Gotho redi a veri fimui mannopere abhorret . prodesque posteriori , quod neu. iqua in Constantinopolis a sede Imperatoria sola di. n talem suam nacta est , sed , ut toties observa, .it Noster . Romae veteri exarauata . sotomenus ut Imperium a veteri Roma ad novam translatum diceret , nulla necessitat erat , eum satis si , idem inter utramque eommunicatum fuisse . In nominibus
magistratuum cepe lusum, a nervata iam potestate dignitatum . quibus libera Respubliea utebatur . Temporibus Honorii , qu d exemplum memorabile est Africam ei patres adiudiearunt , Cildonem hostem patriae pronuneiarunt , sed hune ipse Claudianus NegIoatim dieia eae par saeuia morim , nee cententiae patrum Ossit Gildo , sed minis in o dinem togendus fuit.
52쪽
operis Concit so . UT autem eo revertamur, unde disces smus , satis arbitror , ostendimus . Romam fuisse imperii sontem ; Byrantium vero sedem Imperatoris , non quidem perpetuam , sed diuturniorem: eum Imperator non aliam sedem habeat perpetuam praeter militiam, quae habitat in castris ; cum quihus mutat & ipse domicilium , utpote ad
obeundas armis provincias Romanorum , a ue ad victorias Pop. Rom. multiplicandas nesque tuendos, aut propagandos institutus. Ideo Byrantium utpote sedes certior , atque constantior summi Ducis . Praetorium erat stabile, quasi castra vallata muris & tent ria in alaificiis collocata. Quamobrem cum aut Reipublicae necessitas exercituum Ducem ad occidentales regiones vocaret , aut
ad plures Caesares Imperii administratio deveniret , Roma suum repetebat Principem; ipse que in ipsius Imperii domicilium remigrabat . Quod rerum stellarum & antiquitatis totius fide comprobatur: siquidem quoad maiestas Romana & Imperium omne stetit incolumne , nempe ad Augustulum usque, Odoacris parricidio sublatum , res Romana, vel ab uno , vel a pluribus Caesarihus ita gerebatur , ut vel unus praesto esset , qu cunque helli causa traheret; vel plures sibi
provincias ita dividerent , ut alter orientalem, alter occidentalem Romani orbis partem tueretur ac regeret aliquando vero plurifariam, pro imperantium numero, dividerent sibi Romanum orbem pluribus ducibus concreditum ; tanquam unius tutela, quae pluribus tutoribus gerenda committatur. Sed iam vela contrahentes, & Reipublicae Romanae sermam de superioribus disputationi hus breviter exprimenteς colligamus , eote statem omnem Romanorum publieam iam a Tiberii tempore ad Senatum translatam, in Civilem & militarem ab umhis primordio discessisse . Civilem variis portionibus sub iurisdictionis nomine ad sngulos manalis magistratus . militarem per S. C. transsisse in Imperatores e ut duo principa-
tus prodierint , veluti duarum ex univerto terrarum orbe nationum ; Quiritium videliaeet & militum . illorum principatus erat ei vilis nempe Consulatus , aut regnum umnius anni ; horum principatus erat militaris, nempe ius armorum perpetuum , sive Imperium ex Romanis institutis nunquam jure magistratuum , sed certa lege transitu rum e unde natum apud JCtos nomen imperii meri e summo iure militari venientis, neque iurisdictionem unquam comitantis . Hi ne a scriptoribus pilicis utriusque principatus inter se munera peritissime fecernuntur: Cum principatus Civilis militati praeis cellens Consules, Censores, Praetores, ali Oiaque minores magistratus, omnemque Re publicam principatus militaris Legatos , Tribunos, Duces, omnemque militiam Reipu' licae causa inititutam contineret . Unde Tacitus Neronem , nondum felicitate labefactatum , ita iura publica temperantem ac
partientem inducit .' Teneret antiqua mun-ra Senatus . Consulum tribunalibus Italia ,
publicae pr inciae assisterent .
Nempe proWinciae pacatae, quas una cum Italia sibi Senatus retinuerat: ideoque adis ministrabantur, a Consule , cum exercitu ,& Imperatore opus non haberent : a deinde subdit i se nempe Caesarem mandatis, exercitibus consulturum ; l ti alibi Deinde ceteri composita indignatione , quod Consul Rempublicam Dux Imperatorem proindidisset . Et Suetonius Rempubl. omnem ad Consules revocat, eum scribit, Caligulae tempore , prolata Consulum creatione, triduo Remp. fuisse sine summa potestate. Quamvis autem Imperator, susceptis sibi per militarem potentiam frequentibus Conistulatibus , aliisque magistratibus maioribus,&Tribunitia potestate, quotannis, ius praeserret pene regium ; tamen quia nunquam ex instituto Pop. Rom. munera cum muneribus , aut potestas militaris cum civili confundebantur; sed semper, etiam si unius in personam coirent , natura sua distinguebantur; propterea neque ius Imperii extinxit iura magistratuum ; neque potestas militaris extinguere unquam potuit potestatem
civilem in se tu perpetuo infidentem , Amagistratibus omnibus , sicut & Ducibus , iliaco by
53쪽
ue DE ROMANO IMPERIO LIBER SINGULARIS.
iplisque Imperatoribus, Reipublicae nomine, & propter assiaitatem rerum ti temporum, imperantem . cum tribia hi lce superioribus coniunctum , Atque haec de Romano Imperio ad Au- vobisque, IRIsES, dicatum voluimus, gustulum usque . De variatione autem ipsius qui tam bene armis legibusque vestris de a Carolo Migno, & a Germanici Regnilomni humano genere meruillis ; Quique mistura, si vita, & facultas dabitur, pecu-imem ra divulsa Orois terrarum , homine tiari tractatione disseremus: cum sylvam re .lque agret ibas moribus dii trae ris , & dii si-rum suis locis ad sententiae nolirae muni- paros , ad haneitatis commercium , urbis mentum & lumen tribuendarum , ex ido ivel irae communione, convocaliis; ut si qua ne is auctoribus , & e civilis & Pontificii cultura supere it animarum, ea omnis vobis iuris interpretibus , longo gravique labore debeatur , & latini sermonis usu legumque
a nobis collecham , ad manum habeamus. vestrarum itudio confervetur. Hunc autem librum modo editum, propter χρηγον ενεκα τροπTimui Icrimen iuris ab ea tractatione sejunctum, κωτει. Thucιd. lib.8. cap.7 6.
54쪽
CARDINALEM.que veterum ti novorum interpretum usum , antiquitatis Romanae notitiam , dc severam ac solidam , non lacatam aut ambitiosam eruditionem , summa cum laude nominis tui , ac omnium sere mortalium utilitate contuleris . t Etenim ne aliquis illorum' esses , qui , quum interpretes populo dati sunt , interpretem sibi alium e populo quaerere coguntur; usque ab adolescentia sacrorum duram,& privatarum publicarumque caularum c gnitionem pro deserendis muneribus suscepturus, non modo Ius, in quo versamur, cognoscendum ; led veterem omnem Eccletiae flatum percurrendum tibi putasti &antiquorum patrum sapientiam tui muneris sociam atque consortem dignitatis adscivisti ; ut e iiirpe sua repeteres eam consiliorum copiam & maturitatem , qua diu gentibus prospexisti , quaque tuis sententiis eam auctoritatem concilialli, ut non modo haec
aetas aequi & iniqui discrimen a tuo iudicio deducat ; sed & gravissum illi antiqui moris judices Coruncani , & Cassii , si te
cum irent in consilium , tibi deliberationem suam committerent , tibi ius omne traderent mentis suae , plusque in responsis tuis, quam in propria conscientia ponerent. Jure igitur urbs universa de summis rebus deli heratura veretur, ne quid sine auspiciis aggrediatur , nisi te antea consuluerit I ita
55쪽
ut incremento gloriae , quam tibi uni d
hes, amplissima illa ornamenta superaveris, quae a maiorum tuorum splendore profici. leuntur; & cum sublimiores honorum gradus adscenderis, nullam adhuc meritis parem inveneris dignitatem . Nos vero contentionibus illis excitati , quo demonstremus , iurisprudentiam a retrusiori eruditione derindere , ac simul facem aliquam , quantum in nobis est , Juxis eivilis studiosis praeseramus , adiecimus
nuper animum ad exponendas origines Iuris ei vilis. Quod si mihi successerit ex se
tentia, facile vicero , eruditionem Omnem
incurrere in iurisprudentiam , ae ius civile vix ab ullis melius posse praestari , quam ab iis , qui exemplo graviorum interpretum leges e suis hausere fontibus , iisque studiis usum incorruptae Latinitatis , & philosophorum acumen , ac veterum notitiam temporum adjunxerunt . Quod opus cum
plurium annorum sit , & immensi 'laborisae industriae ; interea loci quo monumentum aliquod obsequii ia cultus erga te nostri statuamus , ex rudibus adhuc illis , nee dum digestis commentariis , specimen hoc excerysimus , in quo breviter exposuimus, quae fusius in primo de originibus libro disputabimus . Quod munusculum , quantulumcunque illuci si , pro tua humanitate
Quoniam igitur nemo est auctor sui , nec ullam homo sibi tribuere iacultatem
potest , sed tantum edere atque versare , quod in tributis facultatibus conditum a Deo fuit , a quo proficiscitur quantumcunque praeserimus ἱ ideo quatenus cuiusque
facultas excurrit , eatenus cupiditatis iura porriguntur : siquidem natura nemo alteri iure propriae facultatis exercendae praecel
lit . fit quia dispares hominum sunt & fi.
nitae facultates , infinita vero cupiditas singulorum ἱ ideo , concurrentibus cupiditatibus omnium , simul iacultates impellua
tur ; ita ut vel minores coerceantur a maioribus, vel pares mutuo collidantur . Quam animorum conflictationem rapinae , iurgia , & mutuae caedes , & tumultus , & rerum omnium perturbatio conseque retur , nisi cupiditatum impetum ratio com primeret recto usu libertatis , quae regendis data est flectendisque motibus animorum, eaque ratione magis exprimitur.quam cupiditate : ratio enim expeditur cuiusque naturae potestate , cupiditas rebus externis vel coercetur , vel impellitur , vel agit tur ; ut quo cupiditas latius effunditur, eo libertas arctius contrahatur ἱ ideo cupiditatem , supra quam seri naturae facultas, attollentes ab ipsa natura , quam maxime conamur augere , desciscimus : quoniam ea complectimur animo , quae rebus potius ex ternis quam naturae facultatibus gubernantur , & ab alienis occupati . curam nostri
externarum causarum potentiae tradimus .
iisdemque rebus obnoxii , quas urgemus sdum ad majorem potestatem contendimus , miseriorem incurrimus servitutem . Quo
igitur se quisque sibi vindicet , naturae potestati cupiditas est exaequenda & componenda ratione , quae nihil aliud est, quam
propriae naturae potestate circumscripta vo.
luntas , quam vel honestatis initium a pellemus licet, vel ipsam potius honesta
Virtus enim , quae nullis rebus extra sepositis ducitur , sed propriae naturae viribus explicatur , summum est libertatis Behonestatis opus ; ideo sapiens , qui omne
bonum in virtute ponit, summam , quae quidem homini convenit , assequitur libertatem . Quamobrem lapientes , qui potissimum rationem habuerunt expeditam ,
suo sbi consilio regendos suis perunt
eos, qui animum quodammodo in potestate non tenent , quique magis aliena- .rum opum , quam propriae tranquillitatis desiderio rapiuntur , & a cupiditatibus
sistuntur hie primo loea sententiae Spinosaeae Nob si . eommentis Gravi n. inerustatae . Quae dein sequuntur patinae aliquot ad verbum sere descri- via sunt ex libri II. e. t . is. a r. ω 23. nis potiussaee eapita ex hoe opusculo mutuatus est Noster rquod veris milius 4 quia opu eulum prius editum . Reis liqua totius opustuli usqua ad finem e usdem . epito. men suunt eoae mentarii ad xl l . tabulas , qui eo.
4em libro seeundo continentur , R quem supra i lustravimus . Epitome ipsa saepe verba commentarii λstit . Distri mea in solo ordine traftitionis , quem hie secundum tabulas praeeunte Gothosredo sequitur , eum in I. ad exemplum Hotomanat ordinem materiarum sectetur . nisi quod in fine opustuli usurispationem actibus letitimis annumerat , quam in comis mentario ad XII. fabulat praetermisit, ti quod paullo ante , venditionem familiae inter actus legitimos fgillatim reeenset , eum eam rectius supra generali mancipationis vocabulo complexus sit .
56쪽
& Woluptatibus , quibus indulgent, suo &aliorum detrimento in maxima pericula coniiciuntur . Quoniam ἰgitur usu compertum suit & ratione provisum , homines , si jusquisque suum propria utilitate ac facultate metirentur , eupiditatibus distractos perpetuo conflictalum iri, ac omnium talutem in assiduo periculo versari ; propterea sapientia, sive adulta ratio, sua cuique rerum portione tributa , ut intestinum&externum periculum arceret, societarem constavit; utque eonfiatam societatem perpetuo tueretur , civile b num propria & communi utilitate definivit . Quo vem singulorum ti commune bonum perpetuis vinculis contineretur, certis pactionibus constituendis atque firmandis suam quisque voluntatem contribuerunt, ac in medium proprias contulere facultates , ut ex omnium voluntati hus & facultatibus eodem confluentibus publiea voluntas exoriretur , & summa potestas e quarum altera dicta lex est, sive communis ratio, vel ciuilis sapientia, & publica philosophiar altera imperium, sive virtus , & facultas universorum. Eaque non sapientibus, sua quibus ratio lex est & imperium , sed iis sunt
polita coercendis, ad quorum animos componendos ratio non Valet, ut, quae perturbatio propria ratione non reprimitur ἐ rati
ne ae potestate publica, & alia maiori per.
turbatione , nempe mortis & poenarum metu , contineatur . Etenim a a importunos
morbos medicinam adhibemus saepe tristiorem,& ubi vulnus sementis non levatur , serrum tandem & iῖnem admovemus. Hinc ex placida & inermi armata prodiit & imperiosa sapientia , cuius vi libertas nostra minime praecipitur , quoniam ea potestas extitit ex consulis omnium iacultatibus , & lex universorum complexa v luntates , singulorum rationem & potesta. tem in se ipsa conditas perpetuo conservat: unde qui lege premitur , non aliena vi, sed sua potius imperii portione gubernatur . Quocirca omnium interest tueri leges , utpote vinculum publicae salutis , qua unusquisque intelligit contineri suam . Ubi enim homines mutuo compulsi metu convenerunt in civitatem , portio sua fit quisque reipublicae , cuius commodum, privatorum criminibus rescissum, eorundem est poena sarciendum , ut exemplo alieni
supplicii a publica salute , quae singulos ine.
tur, nodorum criminum pericula propuli en tur. Ideo conditis legibus , & imperio coninstituto , rei ad minuirandae ratio quaerenda
fuit, unde publica potestas vel ad Optimates ad icendi i , vel consedit in Principe, vel tributis communi consensu partibus per singulos ordines permeavit . Quae potestas alcommunem utilitatem publica voluntate in stituta, si publicae salutis detrimento, & sinis gulorum injuria, vel ad unius, vel ad paucorum utilitatem detorqueatur , eodem rein volvitur. Abest enim a tyrannide consensus universorum, sine quo nullum ratum est
iustum imperium . Unde , quod commoda civium fieri possit, licebit sane rempublicam
a praedo ne repetere , ne cunctorum opes salus paucorum aut unius cupiditatibus vel libidinibus devoveantur. Etenim res est saerosancta libertas & divini iuris , quippe
humanae a Deo implicata naturae , ut eam tentare scelus sit, impium circumvenire , occupare nefarium . Et contra, publicae utilitatis causa jus est Principibus atque potentioribus, legum vim armis & auctoritate re stituere, si iustam libertatem effusiori licentia multitudo corruperit. Suprema vero potestas , sive in Populo , sive in optimatibus, sive in Principe, sive pro sua cuiusque portione consiliat in omnibus, explicatur per magistratus & iudices. adhibitis in consilium Iurisconsultis , qui sunt legum voces , Sc Iuris cuilodes , atque
Justitiae sacerdotes . Hanc autem univertam rationem publicae tranquillitatis prudentissimile eum latores, ut populorum natura serebat,sormarunt, 'atque dcxerunt, & ad suos cuius que regionis & temporis mores derivarunt . Minc , quamvis unam omnibus honestatis insormationem natura dediiset , vultu tamen ae specie minime apud omnes exprimitur eadem , ac diversae populorum ti discrepantes sunt inter se leges , qu niam non iisdem ex sentibus suam omnes ducunt utilitatem e cumque unum sit opus uniuersorum , singularum tamen urisbium resimen pro temporum & morum varietate distinguitur . Sane Judaeis , quem sibi populum Deus olim habuit eximium, lex divinis promta suit oraculis, eorumque regimen ipsius divinitatis voce constitutum runde recte Iosephus Iudaeorum rem pubi i-H cam
57쪽
cain Θ κρατοῦυ , sive divinum regimen appellavit. Aliarum gentium, & Romanorum leges , adluas descendemus, ex humano profluxere con-ilio. Omnium autem Principem leges dedisse serunt b Cererem , in majorum deorum numerum , quos Cabiros vocabant, ab Actgyptiis relatam λ quorum simulacra deorum , nemini nisi laeerdotibus adeunda , Cambyses post longam eius superstitionis derisionem incendit b . Ea sacra Erichteus &gyptius Athenas , ubi magna erat rei frumentariae penuria, comportato frumento transtulit , fel eoque beneficio meruit , ut regnum ei deserretur, ae in Eleusi sacrum Cereri solemne institueretur . Sunt , qui legum institutionem tribuant Onomacrito , de quo haec ab Aristo
Alii primas leges ducunt a Rhadamantho d Lyciae Rege, hoc nomen adepto, quod apud Rhodum ab Illiensibus fuerit inititutus , iique ob insigne studium iustitiae, quo in vita tenebatur, fingitur apud in seros mortuorum culpas aestimare. Persis Zoroastrem leges tradidisse complures existimarunt, ac eum esse censuerunt antiquissimum. Cum autem de illius aetate summopere contenderetur ii ac
a Xantho Lydio sexcentos annos e J Zoroastre ud Xerxem, ab Hermodoro Platonico annorum quinque millia fluxisse a Zoroastre ad excidium Troiae crederetur , duo ab aliquibus positi suere Zoroastres , cum testimonia scriptorum frequentiora sint de illo astronomiae peritissimo , quem Periae recentiores Hystaspis Darii Regis patris aequalem iaciunt i a quo Hystaspe Magorum doctrinam enatam esse, Darius filius in patris monumento inscribendum curavit. Caeterum Apuleius Zoroastrem constituit sub imperio Cambysis, cujus inter captivos Pythagoras, ut idem Apuleius tradit, doctores habuit Pe sarum Magos, ac praecipue Zoroastrem . AEgyptii ab utroque Mercurio leges acceperunt
ab eo scilicet , de quo IJ J Cicero tradit,
Actgyptios non leges modo , sed & literas
accepisse, quem Theut appellabant, quemque posteriores rerum AEgyptiarum scriptores antiqui ismum iaciunt, s ρὶ & ab eo, quem Moeri Regi sucossisse Marshamus ex Syncello colligit . Atque ille eum prioris Mercurii artes & inventa coluit & conformavit , librisque quadraginta duobus humana divinaque omnia comprehendit, tum vel priores restituit leges , vel condidit novas. hJ Atque huie vulgo asssignatur comis mentitius ae male sartus ille Pimander. Porro ante pastorum colluviem , quae se in aegyptum profudit , ius in tribus maioribus restionis illius urbibus reddebatur , Thebis
ilicet, Memphi , de Heliopoli , quam a
pastorum dominatione liberatam, Amosis qui Regum AEgyptiorum primus Heliopoli praefuit , legibus munivit , & tribunal constituit ex triginta iudicibus , quorum denos civitatum singulae dabant , de quibus unuseeteris & auctoritate in consiliis, & gratia apud Regem , & dignitatis insignibus praecellebat : etenim e collo catena suspensam aurea gerebat veritatis imaginem gemmis
ornatam, sil cunctisque iudicibus in consilio leges omnes, octo descriptae libris, pr ponebantur . Horum leges & instituta thagoras transtulit ad Crotoniatas . Hinc e Magna Graecia , ubi divinae ille locauit ae humanae sundamenta sapientiae , facta sunt ei vilia doctrinae iurisque divortia , legesque ab eius discipulis ad finitimos populos traductae suerunt e Pythagorica schola r qu rum eeleberrimi sunt duo , Charondas quem plerique Thuriis leges tulisse volunt J & Zaleucus, qui Locrorum regimeneonstituit I ac ambo sanxerunt , ut , qui leges proponerent novas , capite plectere nintur , nisi legibus suis universorum civium utilitati consulerent I ae Zaleuco non mortuo tantum , sed , vivo atque videnti,
cives mactarunt victimas , & oraculi iuula divinos honores habuerunt , scuti Scythae Zamoixi eorum legislatori , Pythagorae servo , qui dominum in i ypti peregrina.
58쪽
grmatione sequutus , quos inde arripuit ritus & instituta, transtulit ad suos. Tarentinis Architas leges condidit, Parmenides & Zenon Eleatis. His consimiles legislatores prodierunt Eudoxus, a quo Gnidii , Androdamus Rheginus, a quo Chalcidentes, qui sunt in Thracia . Verum legumlatorum omnium celeberrimi & prudentillimi fuere Phoroneus Inachi filius, Graecorum Regum antiquissimus a quo exuti seritate& in urbem coacti , & legibus fuerunt instituti atque educati, Minos, Lycurgus, &cum Dracone Solon. Minos Cnossium intelligo , non eum , qui Apolloniae regnavit, ut ex Platone Straho & Valerius Maximus colligunt nono quoque anno Iovis antrum subire solebat :unde prodiens decreta & leges in eo secetIuconditas Iovis nomine propone hat; unde Ho
Platoni in Minoe: .nτουσαι εἰ, τό αντρον τῶ. Lycurgus in Cretam prosectus Minois instituta cognovit, & eorum multa in suastra nitulit leges, quas Lacedaemoniis promulgavit, ac, ne suum ei numen deeiset, eas Apollini assignavit . Quas leges , utpote non tam ad urbanitatem , quam ad militum serociam institutas, Plato & Aristoteles agrestes censuerunt & asperas . Athenae vem , qua ex urbe omnis fluxit humanitas, &morum atque sermonis elegantia , post ei
ctos Reges diuturnis iactatae seditionibus , nec dum firmis radicibus in populari statu
constitutae, ac praeter paucas, quas tuler I Reges, nondum certis legibus illigatae, ac- Ceperunt eas a Draeone , qui auctoritate magis quam legibus suis civibus imperavit. Siquidem ius ab eo conditum propter nimiam leveritatem ad seritatem deflectebat; ac minime congruebat humanae imbecillitati naturae , quam ille voluisse videtur extinguere , eum vel minima erimina maximis exaequaret , quas leges ipsa severitas relaxavit. Cum etenim vel leviter errantibus poenam capitis minarentur ; levibus autem erroribus vel sapientissimi sint o noxii ', nemo tuebatur id quod omnibus erat aeque sermidandum : ideo per se concidit, quod nimo populi, neque ullius magistratus auctoritate fulciebatur.
Quippe malum Draco non tam ex imgnitudine iacinoris, quam ex vitiato peccantium animo aestimabat, ac ex omni vitio quodlibet maleficium oblata facultate putabat erupturum , quae fuit ratio Stoicorum . Quaerenti autem cuidam , cur omnibus delictis capitale supplicium statuisset;
respcindit, se delictorum vel minimum moriste dignum iudicare ἔ ad maxima vero nullam poenam invenire morte maiorem e Taeu ἐν ιιικρά αλώματα Θαηατου α'rae νηιίζειν, τοis δἐ ευγαλοις - ἐχευ με ἰζονα ζηαἰαν .Hine & otium poenae obstrinxit , exemplo forsan AEguptiorum , a quibus Solonem hanc transtulis 1 e legem in suas Herodotus tradit; nempe ut snguli suum vivendi genus apud magistratus profiterentur; cum legem Pollux de otiosis Draconi tribuat, qui ante Solonem leges tulit , ac a Solone otii tertio damnatum infamia puniri scribat. Certe Solon Areopago negotium dedit, ut viderent , quod quisque vivendi genus institui iaset , & in eos , quos otiosos essendissent ,
animadverterent. Theophrastus Uero τίν ris γαν νίειον , legem de otiosita Pisistrato assignat . Ceterum propter earum severitatem Draconis leges natae dicebantur a sanguine. Quas tandem novis conditis legibus abrogavit Solon postquam ab Atheniensibus Arischon non sorte . sed sponte suit constitutus. Isque eum Rempublicam sal accepi iaset intestino morbo laborantem , & adhuc veterum seditionum reliquiis periclitantem, relictis magistratibus penes divites, in quibus antea constiterant, censum civium egit,
ordines descripsit, &, pro tributa sibi a P
pulo potestate, magistratus, conciones, iudicia ; curias, numem tempore munere quedistinxit, iuraque cum privata, tum publica, suis legibus definivit, & senatum Areopagiticum , gravissimum illum & pervetusum, constituit ex iis, qui annuum magistratum gesserant atque novem Archontibus , qui antea summi iudices erant, nihil reliquit praeter examen reorum. b Senatum praeterea decretis ante comitia Populi faciendis constituit e quatuor tribuum centenis , ut plebem ob rem illam aes alienum ferocientem comprimeret. Utque Arbstotelis te ilimonio concludam , Solonem ,
59쪽
ait ille, senatum di magistratuum electionem pri itinam minime luitulisse; sed omnibus iudieandi potestate tributa Populi tenui l-
se voluntatem. Itaque mi ilum regimen instituit, quod deinde convertum est ad popularem itatum. Solon autem suas a Draconis legibus non re tolum, ted vocabulo quoque discrevit ; appellatae namque sunt Draconis
leges i , silve sanctiones , fa j vel, ut ab aliis exponitur , initi tuta e Solonis vero νηισἐ, sive leges. Eandem rempublicam postea Pisiilratidarum tyrannide dii solutam iis expulsis, & novis additis legibus, composuit Clisthenes , dc secundum hunc leges aliae conditae sunt , Aristophane , Diocle aliisque rogantibus ; aliae a Demetrio Phalereo , cum rerum potiretur Athenis. Primis autem ieetum Atticarum auctoribus ad
Ex Atheniensium autem legibus masnam partem manavit Ius Romanorum , in quo versamur I quamvis non translati-tio , sed suo proprio ae peculiari iure urbs fuerit usa sub Regibus, a quibus de sacris & de publico privatoque iure latae sunt leges, nempe a Romulo, Numa, & Servio Tullio, quorum primus naturae ius extulit,ae educationis liserorum , matrimonii , &parentum iura stabilivit: alter ius gentiumaexpressit , ac de homicidiis, de bonae fidei contractibus , de sepultura , leges aliquot
promulgavit , praeter ritus & caeremonias , ct sacrorum religionem , quae sere omnia ab eius institutione profluxit: poliremus maiorem operam ad Ius civile contulit , &de contractibus ac delictis quinquaginta rogavit leges: IbJ item & de scenore , de
nexis Ic de aere alieno . Quae omnia in unum volumen contulit Sext. Papirius ,
unde ius Papirianum, de quo librum conscripsisse Gravium Flaccum auctor eit Paullus Iuris consultus se . Quod ius exactis Regibus exolevit . Imo lege Terentia fuisse abrogatum . Hotomannus d ex Pomponio scribit . Iosephus vero Scaliger putat , leses Regias minime suilla sublatas , sed comerus in tres priores XII. Tabula
rum , quam coniecturam auctoritate tuetur
conquiri, quae comparerent , iusserunt. Hinc
Caroli Sigonii judicium probo , qui . L.
Bruto Triu. Celerum serente , censet eas tantum fui, latas , quae ad regiam dominationem stabiliendam pertinebant .
Et Marcellus D lib. 18. Digess. tradit,
ex lege regia deicendere, ut non ante humetur mulier. praegnans, quam partus excindatur. Verum cret cente in d es numero civium , exundante negotiorum copia, & vi atque iniuria pro natura multitudinis ae luanis te, prudentiores nova morborum semina novis opprimenda consiliis censuerunt . Cumque solis moribus & repentinis,. ut ita dicam ,
legibus Populus regeretur, fixo & perpetuo iure componendam ac in pollerum firmandam rempublicam ex illimarunt . Cum igitur C. Terentius Aria Trib. plebis , ut Consulum in plebem immoderatam potestatem imminueret, legem promulgarit de quinque viris, qui leges consulari imperioperi criberent , creandis , eaque deliberatio variis contentionibus per decennium extra
Eta fuerit, & poli impetratam duplicandorum Tribunorum plebis potestatem inter- milia , revixit tandem Romilio Veturioque Coss. in plebem Romanam , quae militiam detrectabat, impotentius dominantilius. Hi noanno ab U. C. CCC. Spurio Tarpeio & A. Terminio Coss. res ad Senatum delata eii ,& ex sententia P. Romilii sactum Senatu Leonsultum , t quod dhinde suit Plibi scito
confirmatum, J ut tribuς triremibus , pro matellate Imperii Romani magnifice instructis , legati per Italiam & universam
Graeciam petitum leges mitterentur e crea
lique sunt Sp. Poilhumius , Sextus Sulpicius , A. Manlius , qui utiliores ciuitatum singularum , ae Atheniensum potissimum , leges descripserunt : g non nullas a Lacedaemoniis fuisse sum ras , Athenaeus f hJ & Ammianus fit Marcellinus & Tribonianus thi tradiderunt o Igitur leges in urbem delatas Decemviri , ad
60쪽
ad quos iussu populi earum componendarum pote itas , & Consulum atque magii iratuum auctoritas omnis redaria erat . In decem tabulis digesserunt , partim integras, quales acceperant, partim emendatas, & al urbis mores populique consuetudinem conformatas, adhibito in conlilium Hermodoro Ephesio in Italia tunc temporis exulante , qui Romanis eius legationis au for tuit . quemque plurimum ei negotio contribu illa ae aliquas etiam leges Romanorum condidi liis , accepimus a Strabone . Qao pertinet omen illud Heracleti, qui, ad Hermodorum Icribens , speciem sibi, ait, oblatam in somnis orbis universi ve aerabundi . & ad illius leges, Per sarum more compositis ad osculum labiis,
His autem tabulis publice propositis, facta unicuique obiiciendi & corrigendi potestate, polleaque omnium consensu grobatis, ut corpus integrum Romani juris absolveretur, duas Decemviri adiecerunt, factoque Senatu Lconlulto, capitis auspiciis, accitis Pontificibus ti Auguribus, Comitiis centuriatis leges universi sciverunt . Quod Jus ad omnium notitiam & utilitatem aeneis incisum tabu-
lix se & in foro jussu populi collocatum. Moς hic incidendarum legum descendit a Corybantibus, qui columnis insculpere legus
docuerunt , ut refert Theopompus . Solon
a in ligneis incidit tabulis , quas
κω appellarunI: cum ante tabularumulum edaicerent populi leges, & frequenti cantu eas memoriar Lb mandarent. Quamvis autem Pomponius X H. Tab. eboreas
quae lectio est Florentini Codicis) sive , ut fortalis legendum est, roboreas fuisse scripserit ;tamen id de iis accipiendum est tabulis, quae populo emendandae. non de iis, quae in perpetuum observandae, propositae fuerunt; nisi vel Triboniani audaciae huius loci vitium
assignemus , vel Pomponium adversus omnium veterum auctoritatem loquutum esse faciam as . Id autem Ius cum propter miram verborum proprietatem , atque brevita
tem sane concinnam , tum propter summam aequitatem , atque prudentiam , rerumque pondus & masestatem , universam continere sa Mentiam , ac o malum philosophoruin doctrinam gravitate superare puta-uatur. se J Huius Jaris fragmenta complures antiquitatis A iuris ci/ilis itudiosi simi diligenter velligaruist, ac, e variis lcriptori lius
eruta, in antiquum ordinem, prout conjectura ferret tribuerunt : omnium autem diligentillimam his colligendis, disponendis ac inter; γrctandis operam navavit Jacobus Gotho fredas, cuius o dinem atque iudiciun nobis dum in his ver labimur, merito propctsuimus.
Prima Tabula rationem in fit uenat iudicii tradebat , cuius primum caput f Si quis inius υους. atque eat, J veluti solemne carmen vel pueris in ore suilla ; scribit Cicero , bi) ac in ius vocatum conseitim sequi iubebat . Haec ampla definitio pluribus exceptio uibus a Praetore circumicripta suit. Ex multis, qua ς huic capiti attexuit Caius, duae te J supersunt : altera, Ne quis de domo tu A : altera, Ne impubes D puella alieno iuri subiecta in ius vocetur. Cum quis autem in ius vocatus sequi nollet , tum actoreas , qui aderant, testes vocabat: quod antesari dicebatur, sive ante tesari; vel exam, quod circum prisce significat, eos te itari , qui circum sunt, prehcnsa auricula , adjectoque hoc verbo, memento: Sc si fugeret reus, vel obniteretur, tum actor iniecta manu eum in ius obtorto colla rapiebat , eaque manus iniectio dicebatur . Qui moso .unis ex Atheniensium jure descendit. Exem. plum entin existat apud Arillophanem in Uenpis de a me statione, & de manus injectione in comcedia palliata Apollodori a Terentio conversa, quae inscribitur Phormio.
DK. In ius eamus. PH. Is ius 8 hue, si quid lubet. DR Adsequere, ae retine, dum ego huc
CH. Etenim filias nequeo o accurre fugPH. Una iniuria es
Tecum . CH. Lege agit. m. Altera eii tecti in Chreme . DE. Rupe tam