장음표시 사용
111쪽
dies, bidens coram eo dec. Quibus significat , Deum in operi. bus suis modo quodam speciali consortem ubi adhibuisse Saapientiam; & quidquid in mundi architectatione persectum est, quendam quasi lusum diuinae auis ac Sapientis fuisse ι cui volupe fuerit, manifestare se filijs hominum , & in operum Dei Praestantia, specie , ornatu , ordine , symmetria, spectibilem lsc prae caeteris, atque conspicuam, admirabilemque praebere. 'Verum etiam efficacior videri potest locus posterior: in quo videlicet ipsa Dei Sapientia, non iam se conErtem aut sociam Dei memorat in ipsa Vniuers effectione, sed molitionem hanc
sibi proprie vendicat, dicens : Ego ex ore Arismi prodisi
primogenita ante omnem crearuram. Ego feci in caelis mi oriret υν Τ lamen lassiciens,'fcut nebula tera omnem terram. Gyrum
caeli circuivi siola &c. Quod autem dicitur et Sicut nebula texi omnem terrion , idem valet atque id quod capite i. scripsit idem Ecclesiasticus r Deum Sapientiam suam effudisse super omnia opera sua; nimirum quod horum singula, velut artis suae diuinae specimen ediderit, omniaque Sapientiae suae vel tanquam rore imbuerit, vel, quod ad speciem decorem Oe attinet, praeclara tanquam luce resperserit': ut dicere liceat, res omnes creatas, diuina Sapientia velut intinctas & quasi coloratas
Postremo loco obsermo in libro Sapientiet , eidem diuinae Sapientiae non tantum Universi conditionem c quippe quae Deo s s.
uerit, tunc cum orbem terra m faceret λ sed omnem deinde subsequentium iaculorum seriem , totamque adeo oec nomiae mundanae administrationem, adscribi. Hanc enim , illum sui primus formatus est a Deo pater ro. Morbis terrarum, eduxisse a deliino suo r hanc eripuisse Noe
mum ab aquis diluuij, Lothum ab igne deicendente in Pen. tartim a Abrahamum , t aacum , Iacobum , Iosephum pro texisse & direxisse in omnibus: hanc denique populum Israel. Egyp ereptum, Duce Mose, cuius animam insederit, deduxisse in via mirabili. Tanquam,quidquid unquam us,iamsi rem ac salutariter in orbe terrarum gestum sit, tot suat quasi actus diuinae Sapientiae, in theatro uniuersi ludentis, &a obationem ac plausum in humano genere requirentis. Atque in eius rei confiimationem ,Patres aliquos pasti in iis dicatiimiis, partim deinceps refeIemus. u. a terum mundi procreationem, non modo patres scriptu
112쪽
tam secuti, Dei Verbo aut sapientiae attribuunt, tanquam uniuuersorum opifici, & Patris in rebus condendis ac g rnandiscut duriuscule plures loquuntur administrae et velum etiam veteres Philosephi, Dei verbum , seu mentem secundam a prima productam , demiurgam seu rerum opificem licet nonrib. δὲ im line errorum admissione θ agnouere. confitentur enim, inquit -- ης --hs magnus Athanasius, es aliquem Dei λεμ, buης d e m Uniuersialis esse , atque in ipso creaturam omnem a PatrEfabricatam e se: huius item prouidentia illuminari cuncta dec. ιὸ t ex prouidentia operibus, tam ipse, quam per eum PGer agnoscatur. Quae quidem postrema notari potiunt, pro iss quae postea dicemus. Tenullianus item in Apologetico Gentes al-
ω. xi. loquens: Apud me os quoque sapientes, sinquit λόγια, id es
sermonem atque rationem, constat artificem miriri Vniuersiaris. Hune enim Zeno determinat factitatorem, qui cuncta in ris Milone formauerit. Et quae sequuntur. Et sane , quod locis varijs Scriptura significat, ante omnia genitam a Deo Sapientiam, per quam deinde ut artificem tuorum operum , huius uniuersi naturam omnem machin retur; simili quadam ratione, tum Hermes Trismegistus , tiim Plato, alijque prodidere e dicentes, Deum ante omnia produxisse Verbum suum, veluti propriam atque perfectam sui imaginem, ac deinde eodem verbo suo effecisse mundum &omnia quae in mundo sunt, tanquam secundaria minusque persecta ipsius Dei simulacra. Videri potest Mercurius in Pimandro, ubi Pisandrum ita inducit loquentem Ivimen illud ego sum, mens, Deus tum: Hlud mero ex mente lucidum Verbum , Dei Filius. Addit autem rMentem Veibum complexam . di pulchriam intuitam , ad eius exemplar, res omnes perfecisse ; ipse verbo consubstan. r. a. - . tiali cuncta artificiose di nente. Ex quo item Philosopho Mi . haec refert Cyrillus, tanquam ex libro I. digressionum ad T
lium t Omnium Dominus dixit sancto.inussirenti- Mori Sermisi suo: sat Sol deci quibus paria ex Ambroso iupra vi
De Ptitonis mente, ne longior sim, videatur Ficinus, Partim Theologiae Platonicet libro ιι. cap. 4. panim in compem dio Timaei cap. y. & in Et quae tum de illo, tum alijs priscis
Philosephis, tradit alias citatus Eugulanus, de per uni Philtas phia lib. ι. Gp ta l
113쪽
Ex Phil o Iudaeo, istud attexam: hac ipsa de causa , ex eius mente . . cum Patrem , eiusque Sapientiam , velut duos milii, di progenitores atque parentes esse agnoscendos, dum ita at : Patrem creminem munia. , matre i , eis sapientiam, bonorem
'Res omnes creatas , quaseum Dei loquentis et oces, aut diuini . Verbi tanquam expressiones esse.
VLterius igitur argumento nostro insistentes , illud nunc
in primis addimus; ex SS. Patrum sententia, res omnes creatas . ad humanae sensum intelligentiae comparatas , non aliud esse, nisi quasdam Dei nobis loquentis vrees, & suam essentiam & Sapientiam manifestantis. t Sancti quippe Patres, tum alta non raro, tum potissimum illos exponentes Psalmorum versus, quibus res omnes, etiam rationis aut sermonis expertes, inuitantur ad laudandum Deum, dicunt res omnes esse voces quasdam , quibus ipsa sese nobis loquitur diuinitas, de humanae menti magnam sui admirationem ingerens, ad ipsum earum collaudandum artificem, publico nos quodam atque communi veluti celeiasmate hor
S. Augustinus in Psalmum 26. Ipse species, inquit, creatim gnarrat. a. rum , mores sunt laudantium Deum : Et in Psalmum 1 8. ad illa verba: confessio rivi super cinum ἐν terram: Omnia clamant inquit omnium pulchritudo vox est confitentium Deo. Et infra explicans. quomodo id fiat, subdit : Ex tua confideratione clamant, ex tua mota clamant: quia nempe earum pulchritudo, vocis & clamoris persectam rationem non habet , nisi comparata ad naturam audientem , siue intelligentem , atque ex operum diuinorum aspectu, sese ad artificem cognoscendum, laudandum atque amandum erigentem. Non quo cuncta ista In V68.
ut idem admonet alibi θ babeant sensum Deum laudani ; sed
pia cuncta bene cogitata Liudem past iunt,Wimpletur cre creatu.rae , ad erudianam hymnam crearori. Unde etiam S. Gregin L. s. e. ao. rius in Moralibus, tot ait esse tanquam venas ad nos diuitiae
vocis, quot sunt ipsius creatoris opera. agi enimperquendum ad
114쪽
L. 3. e. 33 E . I. l. a. c. 3. m. 3. l. 3. c. 3.
nos finitum erumpit, dum α; deranda nobis sua opera o dit: in quo semetipsum mmumque indicat , dum quam fi mo- ὸ hos bilis manifestat. Sic Gregorius.
Sonant igitur creaturarum voces, dum suam speciem sen-fibus intuentium ingerunt, audiuntur autem , dum humana mens earum aspectu ad laudem conditoris incitatur: ut proinde iunc Deum pei secte laudent, quando nos ex illis Deum laudamus, atque ex his , nobisque, unus tanquam chorus tis.
tius naturae Deum celebrantis, essicitur. secundum 'uod itiadem S. Augultinus ad Deum aspirans in subs Confessionibus: Iaudent te aiebat) opera tua, mi amemus te, tr amemn te, Ut l. dent te opera ina. Qui alibi rursum ita exclamat in ij sudem suis Confessionibus : caelum ἐν terra ἐν omnia qua in eis sunt, eae Pndique dicunt, it te amem , nec cessant icere omnibus, mi fini inexcusabiles. Altius autem tu miJerebens cui miseratus eras, Er misericordi praefabu, cui misericors sueris. -- qui caelum terra surdis loquuntur laudes tuas. Recte autem surdis: non enim omnes ad has naturae , immo diuinae Sapientiς voces, auriti liint , ad idque opus est, tum interiori Dei docentis magisterio , tum docili quadam humanae mentis attentione. Quam si adhibueris ; ut cum Plotino hoc dicam Platonico Philolopho; Munatim audies ita clamantem : me procul dubio fecit Deus, atque inde factus sum pem fectus. Neque hoc tantum t sed super omnia amandam esse illam pulchritudinem , quae sicut omnium pulchritudinum creatarum sons primaevus est, ita illas immenso atque infinito tranlccndit. Ut enim alibi idem Philosophus: con dera precor quanto iam interuallo distat ab origine, quod est fadrum, tamen quantum ad c st admir. indum. Neque tamen f tale quiddam est quod gignitur , etiam quod ante ipsum es , omnino tale putandum. Nempe omni esse tu praestantius est, extra causim ex-
ωt, magis mirandum, quod Aquid edidit post seipsum, talias
i us msigia sunt. Ita Plotinus. Quod autem fgnificat Augustinus; omnia undique clamare & tanquam circumstrepere , eὁ quod nihil si , quod pro suo modulo artificem suum non commendet, & ad amor prouocet conditoris; hoc item homilia quadam expressit S.ChWsostomus; ubi ait, in opere mundi, voces viaequaque emisti loqui artificem. Perinde videlicet, atque si hae diuiniis ratis per opera sua loquentis voces, vasto caelorum semice
115쪽
exceptae, rectexione multiplici reddantur, earumque in sese incurrentium conflictu, atque repercussit, tantus existat Vniuerstatis, tamque canorus clamor, ut pline surdum esse oporteat, qui eum non senseriti
Eundem in sensum, sed in paulὁ diuersam, quanquam huleas inem, sermonis 'uram abiere; qui res omnes creatas, tot quas litteras seu scriptas voces esse dixere, ipsim diuinitatem infinitam Sapientiam manifcllo prodentes & explicantes: ex quibus hic mundus, velut magnus liber compositus & compactus existat, sapientiae Dei, seu secundae personae sanctissmae Triados aemulus ; quam in Thibeti regno accepimus, a gentis sacerdotibus, quos Lamas vocant, Magni Libinomine appellari Tertullianus aduersus Marcionem scribens r .
inquit, inscrip est diuina scilicet, seu prouidentia, seu Sa. '' pientia ' is omni conscientia legitur.
S. Athanasius oratione contra idola r ta homini facultas, ex ijs prae apparent, Dei cognitionem adistere, rerum natura, eve-ltiti titteru per ordinem Er harmoniam , Dominum suum condi- rorems indicante. Sanctus autem Prosper agens de Vocatione Lis. I.e. r. Gentium, tradit diuinitatis testimonia nullo unquam tempore defuisse, in totius mundi pulchritudine inenarrabili, de summae prouulentiae beneficijs : per quae ut subijcit perapposite
in rem noli ram in humanu coribus quaedam aeterea legis tabula praebebantur , mi in paginis elementorem ac et oluminibus remis porum, communis ἐν publica diuina institutionis do ina lege.
bed audienda est ea super re Doctoris Angelici sententia; qui scribens in Plalmum M. ita pulchie disputat in rem praesentem: Operatio lingua est, quod per eam disiunditur Sapientia Uu. A. in qua est in corde, transfunditur in materiam sens bilem , scilicet pergamenum Deus autem o loquitur, et scribit. Loquitur, quam do trans undis Sapientiam suam in mentes rationales. G. M. Audiam quid loquatur in me Dominus Deus. Scribit, quia iudicia Da Sapientiae imprimit in irrationalibus creaturis. Eccli. i. E at illam Juper omnia opera sua. Sicut enim respiciens librum, cognoscit Sapientiam scribentis; ita cum nos πι mus crearinas, cognoscimus Sapientiam Dei. Haec S. Thomas.
Expressissimὰ denique Guillelmus Parisiensis & Nicolaus Cusinus: iste in tractatu de Uniueiso: Mundus, inquit, est me
116쪽
A scriptam Ges scriptura, qua Deu/ seipsium loquitur: Hie
libro s. Excitationum et Mundiu est, ut uber artis aeterena. Ita illi Sive hane interim allegoriae rationem eo potius adamauerint; quo intelligeremus, egregias illas naturae voces, non
sono fligaci atque evanido constare, sed ad perennitatem, i 'mundo inscriptas, impressas,& quodammodo insculptas esse: sive, quia etiam Scripturae phras, prout innuit quoque S. Thomas) eaedem illae voces , seu signa manifesta diuinitatis, non auditi dicantur, sed conspici; quod signorum proprium est , non ore Armatorum , sed stripto expretarum. Secundum quod etiam S. Hippolytus Martyr alicubi obseruat: ' tam Dei esse ii iis , Verbum autem hominis adiribile: ad quod illud adfert ex Ieremia , secundum Versionem Septuaginta in terpretum t suit in spostos Domini, θ' miit Vrebum eius 'Neque longe hinc abit S. Augustinus ; dum libro de vera religione cap. so. ita loquitur : Per sonos ac litteras, ignem, fumum , nubem, columam, qlio quad. verba visibilia , cum infantia nostra parabolis G simium ibus quod.ἰmmodo ludere, non est asternata inestabilis miliericordia Dei. Versim pluribus eiusmodi omissis, quae passim occurrunt
Patres legenti: haec quae nunc diximus cum superioribus com-Prantes, horum ex illis rationem aliquam, altius repetito principio . inuestigare atque reddere conemur.
Vberior atque expressor proxime dictorum declarauis, ad pro postum nostrum applicatio. ΙAm vero non una de causa, res istae creatae, diuinitatis vo ces , siue Verbi diuini ac Sapientiae expressiones, dici vi
Primum enim, uti supra diximus, Deus pure dicendo imperandoque secit omnia : Ipse enim dixit,'facta sint, it semiadisie-creata bunt. Universa igitur, quaedam Dei dicem iis voces sunt. Quia enim sola dictione extra dicentem per se proprie producitur, aut vox est, aut quaedam vocis species; quae & ipla vocis, propria est germanaque imago , & quae-
117쪽
Cura rationis vim egregiὰ confirmat Clemens Alexandrunus asserens ex eo priscos Philosophos, quandam in Univer-
to Stromatum ecce, sint istae Et in siumma , 'thum, a re is es, o Plato dic es, se mire et orem Dei don ie
Rursum: sicut Verbum mentis nostrae, iam spiritale st&Intus latens, non potest per sese ad aliorum sensio appelle sed debet vocem uaduere ut sensbile fiat, & organum impetitit, sensumque moueat: ut proinde voces ore zmate. Omprie loquendo sint verbi in mente latentis interpretes atque vicariae: aut veluti quaedam interiorum sensorum vehic a quibus illi inuecta seras prodeant, & quaquauersum ad sentis primum audientium , deinde ad intelligentiam deses inst*ς ς- M, quς diuini Verbi propria se ries.& uti dicemus 3 resonantia quintam, seu ἀ-o sunt
censendae sum esse voces quaedam diuini Verbi vicariae qui bin illud ine quodammodo conuestit, ut nobis in illis ararem , tractari iam possit humana intelligentia , & ipis quasi 'sensu palpari. Inui ia mim edita, is 'factount intellicta conlpiciuntur. Quo item pertinet illa s. Thomae obseruatio. creatura inis aquit, non potes dici proprie Verbum, sed magis edox 'HIS, q. M Wrt tetit enim mox Tifestas Vertam, ita ir creatura man stat diuitiam artem. Et raeo dicunt Sancti quod mis Verbo dixitD -- crea ram: mnae creatura sent quoi exprime: Πημm Vertum cuinam sie illi. 7 7 PN me. Ergo, quod antea ex Trismesisto, Platone aliisdue obseruabamus: scut Deus verbum tuum produxit..tLio 'su perfectam sibique Inatam, atque quidquid eoriam qui dam corura senierint θ iψ producenti eotuam: ita pelv naundum effecit, ut maginem sui secundariam, e in Ue
cum Dei Filius sit Patris imago conlubstantialis, & suo aequa M a. principio;
118쪽
principio; res Mnem creatae 1 Dei Verbo longe Miciant i
quippe exisses solum & imperfectae illius resonantiae neque induimaetines s saltem Maimam rationabilem excipi θ quam inchoatae quaedum sui exemplaris adumbrationes. Quemadmodum olimi dixit Marius vi riuus: risii ,
Cxteium t suae modis dbita sent, cons antim etiam habemus S. Hippolyti Episcopi & Martyris priscam Theologiam. Quippe qui et libro,quem dc Deo uno ac trino, ac de mystet te, sensi, scripsit contra haeresin Noeti, ita loquitur
in rem nostram. Deus cumsolas set, nihils βι coaevum habe. reto voluit mundum orere; ta mundura. mPLU volens dicens, effecit. Nihil erat praeter igum, trage solus multiti erat. Nec enim erat iseratione,'eirio: omma erant in eo , erat ornma. b. domodo et oluit, ndit Verbum m tempora ita apud eum domaris p r quod omnia fecit, sus cum mustu facit, quando cogitat
perfici; quasse V luitur, o imrit; qua D format, Sapientiam
Omnia emm quae factasιnt, ratione i ibapientia fabrefecit: ratione quidem creat, Sapientia ππὸ ornat. Eorum itutem qt facta sunt, duc m, consiliarim, operarium generabat Verbum. Bod Verbum elim in je Liberet, mundo creato ιη spectabile, fecit a jectabile, emittens priorem vocem, ἐν lumen ex immine generat Vis , depromnis is creaturae Dominum , sensum
VI qui prius ipsi tantum erat Neisi ,
Lia , hime misitem facit, O mundus cum eum quι apparui: duet. Diuus fieri posci .. o Quibus quidem partim obtarioribus sed ipsa vetustate veneralibus, geminam implicate videtur sectam a P e Verbi sui oliensionem: alteram ι per productionςm pes Vesbum tuum creans omnia Mamquc in et
atra ollentans, ipsum Veibum ex invisibili ffci: visibilaeum modum quo Verbum mentis nostret, visibile hi aut sensibile cum foras prodit, sensibilibus vocibus Indutum. Lib. 3. δεῖ. Al eram , per carnis tu eptionem: de qua apud γ' mum cardinalem Culanum, olim memini legere. Q
119쪽
modum memate Verbum oporte induere et cm, ut iure bis sensibile; esque fieti interuenicine spiritu dicentis. ita Vesin m Dei. manam carixem indinde .us caipppricius o fieret fissibile atque attIectabile; ii .vi S. Ioanno m pruna se . cap. v. i. epitrua loquitur in idque esse sinum, antes uemcru diuini ζpin
Quam etiam comparationem , havenio a S, qma in . t tam .opuscula breuiter iudicatam. Expressius autem S. Au lim nus in litais de Trinitatee Ita eum l. inquit sebum nostrum 'is φ
re quodammodo corporis fit, assimundo emi, in qua mam aertur sevino h-mum.; Aut metim Dei curo fictum est , mendo rivn , an qua En ini m. manifestainetur senibus hominum
Sed nemo'eam rem.' in quadversamur, berius
Nicolao Cardinale Culano. is enim in primi . Ebta de ulla: tione Dei; ait; Dein creauit sim bilem n tam suma ad nem intellectualium spirituum, materi m eiu quas ocem , mqua mentisse Vertum mὶ stat rese nrisere 1 mi omnia )ω- , I αὶ usa 't ιι ιtionum mariarum oratumes, a Dco Patre, pers-bum Certum in spiratu semer; lini ιxplicata. Quod ante ibidem declatauerat . similitudine magi Ihri orbum ivit mimcntale, per vocis externae Armationem, in audixorum mpn, t ., transsundere latagentis, Et capi. 7. Compendi j, eadem praemii in verbi vocalis ad verbum mςntale comparatione lis
inquit de formatore omnium conceptum facito , fiat de mentc. usu ipse, de Verbo is Je genito , Ie cognoscιt, in creatura, quae in increati Verti Anum, Je ostenuit ιn, at ijs ignis 'arie. Esnihil esse potest, quod a. t signum ostens is genitι Verbi. Et scut mens nolens amplius Je ostendere : a verbi vocalis pro ι- tione cessat, ἐν nisi inde entcr proferat, exissere nequit morais Verbum i se Ie babet creatura ad creatorem. Et infra : Pαι formiter junt creaturae , quae sunt nota ἐν o Ien ones interni Verbι dcc. . ). Ita quibus pronum est id eincere , quod conte unus omnes creasM esse voces quasdam Det, loquensis, & clarasseri
120쪽
is de Deo, Deum creatorem , a Parre mmo. Uu Sapientia omnia foranando histrat, b sub ue sice usis antei metur Imqt ab aeterno , mr in creatura con*Imum iraturi creatura. Ac squis diceret, rodendo librum Audi. Eora Aaronem e mimmunia r. ameseiarum S untia Dei. est crearum, quam Sapientia Dei Mistoralis, non senis Sapumat istit is, , ibis com--ura ossent a Duplicem igitur potest hic L- cum antineri r humiis Sapisimia ante. omem cre. Duram. fraum ine ; aeum in .explicinone, mi in ili Gm. Viaemr in Sapientia increata mundusi, Gri in causia causatum e miritur in1-ndo Iapi tia in causam cati . creator omnium creauit Sapientiam. Si enim omnia creata respicis, non aliud creatum encomperia, quam ipsam Sapientiam tinam illa semota nihil esemetira. Haec omnia Cardinalis.
vii Concludat hoc caput Gregorii Nyssent in idem conspira tis praeclara sententia. Quippe qui de rebus diuino imperio . . in lucem productis agens, cum illa dixisset: quidquid enim orachia sapisurres Detum M , quaedam meluti Dei rivo s. rori deinde declaret , hanc ipsam esse vocem Sapientiae, sinae ipsas res creatas, quatenus quaedam sunt Sapientiae diuinae manis statio; non ita mulio p. st ista subiungit re- π cono ra verba L qualis Asse ex diuina mora dueerupta sunt, David ipse cimspectam in rebus generatis sapimtiam ametit. It. Haeimus Nystenus.
Vniuersis hoc nihil nisi Echonem Verbi diuini esse , maris re perino, multiplicis responsi, resonantem. Ommonstremus nunc explicatius, quod obiter tantum superioti capite indicatum est: Uniuersiam hoc esse Echo nem quandam ide quasi responsum diuini verbi atque Sapientiae, varie ac multipliciter in Iebus creatis resonantis. Quod videbatur hac ratione posse confieri. - ιν. Cum apud Areopρgitam Dionysium'aliquando legerem din. a. - r istas Corporeas habere in sese diuini decoris aut Mari . ως nitris, quaedam s Vt ipse ait se, hoc est, obscuriorem