장음표시 사용
121쪽
quandam imaginem, seu, uti loquimur, resonantiam'plam ras quidem, exempli gratia, vitam habere, τῆς Pinc
secundum mitimam atque extremam mira resin tiam ires autem vitae expertes quarum, autore S. Gregorio, extrema essentia est ) habere e se καli , Patenus tenuissimum quiddam ipseu boni in lys resinat; seu magis ad Uerbum , secundum multesimam , & quia saepius multiplicatam,
boni rasonantiam, adeoque a prima longe longeque distantem, iamque extremo quas tinnitu deficientem ; cumque aliunde id meminissem, quod Scriptura Pssim edocet, Deum Verbo suo creasse mundum, atque adeo rerum productionem , non nisi dictionem quandam, proindeque Verbi a Patre concepti prolationem , expressionemque fuisse r ex his, inquam, iii eam
veni cogitationem, ut dicerem:
Huius Universi absolutam pulchritudinem, esse instar Echus pulcherrimet & artificiosissimς, ipsum aeternum Verbum, artemque Dei ac Sapientiam , imitatione loquaci , & multiplicato repercussu referentis, auribusque non ineruditis ingerentis atque insinuantis.
Quanquam si mundus hic uniuersaque natura rerum, ad Verbi diuini comparetur, infinitis modis excedentem & supereminentem, praestantiam; non tam Echo, quam , id est, o,scurum eius imitamentum,&exilis quidam tenuisque tinnitus ex
Dionysj mente, censeri possit. Semel quippe qucis Psalmus ait re si .m.ii.
apud te locuto es Deus: Verbum unicum ab aeterno progignens, quo uno se, & omnia diceret, vivam expres Iamque uniueribrum formam ac rationem , imaginem menti secundissimae sese producentis aequalem, infinitam denique Patris intelligentiam, implentem. Verum huius Verbi Deo coaevi, quod propter suam infinitatem, unica voce, ceu sui simulacro, repraesentari non poterat, plura ac diuersa imitamenta, atque Deo dicente imperanteque,& Verbi sui generationem extra se quodammodo protendente, producta sunt: ex quibus haec rerum,
velut vox & echo, diuini Verbi vim quoad fieri tatuit, ac
congruens fuit) reserens, resultaret Vniuersias. Porro uti natura comparatum est , ut ubi multiplex prolatisoni repercusso, eoque multiplex Vocis repetitio contingit,ipis progressu sensim decrescat congeminatae vocis expressio, eoque euadat obscurior , quo magis ac magis a prima vocis productione receditur: ita res huius Universi , quo, naturae
122쪽
suae persectione, principio suo propinquiores sinat, ut Angeli,
ut homines, eo diuini Verbi expressior sunt resonantia; idcirco, Sapientum consensu, ipsius diuinitatis imagines appellati: at naturae reliquae inseriores, quae sol sim dicuntur diuinitatis vesti gia, respontu quodam obscoeriore diuini Verbi vim atque
energiam referunt, velut extremi quidam conatus, atque tinnitus vocis deficientis.
rque hoc quod dixit diuinus Areopagita , de multesina,& vestiti nos explicare coepimus, semper decrescente resonaniatii , id ipsum his verbis exponit interpres S. Maximus: δι--
admotam squis magna mobseratione aliquid dicat, qui adstant, ἐν bene clamorem, θ' quoa dictum est , percipiunt , qui autem distant, quo magis distant, mistis sionum audiuntiqui mero longe. sonum tenuigimum audiunt, sine benificatione motas. Sic, inquit,
in praesenti cogitandum. Eademque mente, licet alia sermonis figura, libro t. in Somanium Scipionis ait Macrobius: qiiod fulgor quidam diuinae mentis, cuncta quae ab ea profecta sunt ordine quodam illii minet, or in iniuers cppareat; mi in multis inquit in speculis per ordinem postis, vultus umis. Quae quidem plurium speculorum ceno ordine dispositorum, & vultum eundem ob scurisis semper obscuriusque referentium comparatio, in rem praetentem aptὸ conuenit; cum etiam de Sapientum sensu res
omnes creatae, quςdam sint diuini Verbi ac sapientit specula... I imeUa mundialis machina ait B Laurentius Iullitici
nus in quid tu , quam aeternae veritatis estspeculum 'Sic illi. Itaque vox illa omnipotens, quae diuini verbi effracta muti dum eduxit e nihilo, multiplici illa, pro varijs rerum natura rumque gradibus, resiexione ac repercussu, quas ipH spatio elanguescens, sensim minor fit, ac minos minusque perfecte a prole, seu opere suo, replicatur ac redditur: non quasi vox ipsa per se sit incssicax, sed de materiae limitatione atque circumscriptione. Ipra interim tot reflexionum diuinς vocis refractionumve modulate decrescentium varietate, ad soni potiti suavitatem, & auditus spiritualis voluptatem , pertinente. Ut Artam. ἰου hic quoque valeat, quod sanctus ait Ambrosius di morem is psim n nemoribus aut montibus, gratiore plause, suauiore)- , resultare. r. i. is Sunt igitur res omnes creat , tanquam iocoset quidam c ut
3 - ω φ, M Horati j dictum alludam in diuinet vocis imagines, autori suo
123쪽
multiplici olausu atque re nia laudem reddentes, eiusdem decorem, bonitatem, sapientiam , suo quaeque modulo mota talibus annuntiantes.. Secundum quod ait etiam S. Augustinus. in Psalmum, Irarique tibi Omma resonam conritor uam quidem a nobis, occasione verborum S. Dionysi conceptam, atque hoc loco propositam commentationem, conis
ni mare licebit ex ipsius Dionysii paraphraste Georgio Pachymerio ita quodam loco loquente : usod est in m sone imagos luminem quandam primi exemplans referens ; hoc est in - ritu resonantia, fmilitudinem quandam 'Docu hmhens quod nimirum indest quod a bono limum resectitur comidera igitur spiritalem Dei pulchraminem habere quodUmmodo ra. nonem qu dum soni , figularis prosumoccvsti; ex quo oυ ex qua pulchritudine, resenantia quaedam qu. st smititudines ipsus, licet dissimiliter accipiantur, ad creaturas deferantur Sic ille: quem obiter obseruo in Dei pulchritudine, non Echo nis, ut alij vcrrunt, sed soni Graece iii ἡχου, non εχῆ ὶ ra tionem agnoscere : quippe cum rectius in ipso Deo, non nisi
principium atque Cilin resisnantiae, extra Deum autem omnis resonantia seu rcflexio constitui videatur.
Observetur denique quod propias ad rem praesentem qu loco ii adit ipse Dionysius: Ex Dei nimirum Sapientia habere, primum Angelos, 'uod intellectuales sint; deinde ani sensus imos siquis Sapientiae quem dum Milum Graece esse dixerit, nequaquam, inquit, a mero aberrasit. ciuibus ille quidem Sapientiam Dei cons. derat, prout vis qilaedam est res sbi obiectas percipiendi.&vitali quadam imagine repraesentandi ; eiusque sic sumptae estigium aliquod , siue tinnitum aut sibilum ait posse alnosti etiam in externis sensibus. At nos, illius loquendi modum aliis in locis imitati, rem quamuis creatam dicimus, esse aliquod Sapientiet Dei hanc videlicet, veluti ideam ac sermam rerum, quς per Dei Verbum in mundo fiunt, suumque principium tuo quaeque modo reserunt i prout argumento nostro congruebat considerantes.
124쪽
Ex rerum omnium Vniures ratur m moribus, carmen quoddam aut canticum exsere, 'quo con let harmonia temporum, i a rerum attemperetur Vniuersias.
Ex hactenus dictis pronum est in hanc cogitationem de-iaenire, uti elegantem de eruditam . ita praeterum S. Augustino familiarem, & suluis nonnihil philolophari amet, ad usus actustae humanet vitae peropportunam. Si etenim, veluti satis multis iam ostendimus, res omnes, quibus siue pariter consistentibus, siue inuicem decedentibus ac succedentibus, Uniuersum hoc componitur, velut totidem sunt aeterni Uerbi siue diuinae Sapientiς voces ; quae sibi inuicem certo responsa, proportione , consensu, ordinatissime & modulatissime respondeant: consequens et , ut illud dicamus quod ipsa indicat divina Scriptura, & Patres manifestius prodidereὶ lyculum hoc , atque , ut Terti illianus appellat, corpM temporum, ipsamque praesentis Universi consti tutioncm, esse instar diuini carminis, aut modulatissimi canatici; quo & ipsa sese oblectet Dei Sapientia , ob hoc dicta luadere in orbe terrarum,& per illud artis suae specimen,& scitas ditiinet harmoniae delitias, ad sui nos notitiam prouocet, sui admirationem , cultum , amorem conriliet.
Et Scripturae locos id indicantes, nonnullos in decurso insanuabimus. E Patribus autem vel unus tussiciet Augustiiriis, ut qui non uno loco eam rem nobis, & explicatissime, elegantissime tradiderit. in primis cnim epistola s. ad Marcellinum ; huius mundi cursum, proportionem, pulchritudinem. Velut magnum carmen diuini artificis considerat; dicens, Deum alia alijs temporibus aptare , unumquodque accommodate cuique tempori : donec
inquit) uniuers seculi pulchritudo, cuius particulae sint quae Iuisquil que tempori apta sunt, et elut magnum carmen cuiusdam inessutilis modulatoris excurrat, atque inde transeant in aeternam contemplationem Decisi, qui Dexm rite colunt, elim cum tempus
est fidei. Quibus utique expressum vides quod dicebamus : res omnes quibus h c uniuersitas componitur, & quς spectandae sitne
125쪽
sunt ut particulet pulchritudinis eius, esse tanquam voces' aut syllabas , ex quibus inestibilis modulator, ipsa scilicet artificis Dei sapientia , magnum quoddam carmen ordinatis limum. que quasi concentum efficiat; cuius elegantia & suauitas, non ex singulis eius Prticulis, & tanquam syllabis, sonisue, spectanda sit; sed ex elegantis lima, quae ex his omnibus inuicem comp'sitis, in ipso toto essio rescit, symmetria. Deinde hoc ipsum etiam pluribus tradens idem S. Doctor in alia quadam id S. Hieronymum Epistola, in hunc modum loquitur etiam recte illius moderationi ista relinquere, Σ3. quem scimus omnibus temporaliter transeuntibus rebus, cursum arisimum atque ordinatissimum dare: sed nos ista sentire non posse, quae ' sentiremus , delectatione in abili mulceremur. Non enim frustra per Prophetam , qui haec diuinitus inspirata didicerat , dictum est de Deo : qui profert numerose saeculum. de flhomo faciendi carminis artifex, nouit quis quibus moris e cibus tribuat, mi illud quod canitar, decedentibus ac succedentibus sonis pulcherrime currat ac transeat: quanto magis Deus, cuius Sapiemtia, per quam fecit omnia, longe omnibus artibus praeferenda es, nulla in naturis nascentibusHoccidentibus temporum spatia, quae tanquam ollaba ac merba ad particulas huius sculι pertinent, in ue labentium rerum tanquam mirabili cantico , mel brevius, vel productihs, quam modulatio praecognita ἐν praefinita deposcit, praeterire permittit φ Haxilla scitissime: ubi rursum vides, huius Universi particulas, siue res omnes suis temporibus orientes ac decedentes , syllabis aut verbis comparari , ipsius autem Unis uersi cursum admirabili cuidam diuinae apientiae cantico; cuius pulchritudinem ac suauitatem si animo nostro comprehendere, eiusque ideam uno cogitatu complecti & informare possemus, summa utique voluptate , ω delectatione ineffabili mulla
Ad quam sibi amicam atque iucundam cogitationem etiam alibi telpiciens, pulchre dixit, quod, Verbum Dei, cum fit in is sis io3. principio Deus apud Deum, ibi non habet syllabas, quia non habet tempora propter infirmitates nostras .cendit ad particula. 91wrum nostrorum rcum scilicet suscepit infirmitatem carnis nostrae, & rex si ulorum, tempori insertus, factus est & ipse lyLlaba quaedam ὸiuini carminis, & pars ipsorum saeculorum. Atque his plura affinia proferis. Doctor locis varijs: quorum nos nonnulla in decursu indicabimus.
126쪽
Quod autem epistola supra latvlaia , hula sensui suo com
firmando, Prophetam allegat dicentem : profert numeros ἡβ tum , obseruandum, id desumptum esse ex Isaiae s. capite, ubi ita legimus ex versione Septuaginta Interpretum et ια--τιν ωοοιο, ἀὼου; quod ita verti selet: qui educit iuxta numerum ornatum eius ; pro eo quod habet vulgata nostia r qui 40, numero militiam eorum. Porro Augustinus iti xόσα non pro ornatu, sed pro mundo siue saeculo accepit ι & illud a vertit numerose; ut sensus sit: saeculorum feriem cum ceno numero seu modulatione sapientissima procedere, de instat habere ordinatissimi carminis, aut suavis limi cautici, in quo longa breuibus, acuta grauibus, concitata remissis, limilia dissimilibus, contraria contrarijs, artificiosa modulatione
Quem in sensum accepta Prophetae verba, illum nobis reserunt naturae aut caeli concentum , de quo sic legimus in li- ιο, 33. bro Iob t diu enarrabit caelorum rationem , concentum caliquis dormire Dei t 'Atque illum quidem, non sensili sono aures mulcentem ve Pythagorae quidam , etsi minus iuste , tribuunt in led ratione
sola , ordine, proportione constantem, de non nisi mente &intelligentia comprehendendum. Neque alia mente dicemus fuisse Putonem , dum ex Pythagorica philosophandi ratione , mundum uniuersum , humanosque animos harmonica quadam numerorum proporti ne constituens, ipsi quoque caelo suam musicam attribuit, ab animabus caelorum motricibus quas idcirco Sirenas appellat formatam, atque compositam. Sic enim is Dialogo io. de Rep siue do Iusto , diserte tradit: Supernὶ praeterea cuilibet circulo haerere Sirenem, una cum globo delatam, iocem unam, nlim videlicet tonum, emittentem. Quod pluribus explitans Ficinus, argumento in eiusdem Ionem, siue de furore Poetico ; ait, ex Platonis mente Musas esse sphaerarum caelestium animas : qua inquit nouem animae, nouem Musae vocantur ; quia dum caelos harmonicὸ movent, muficam pariunt meloduim ; qua in notum distributa sonos , octoJcilicet sphaerarum tonos, unum omnium concentum, nouem Sirenes Deo canentes producit. Porro in sequentibus idem Ficinus, sphiris caelestibus Musas singulas speciali ratione attribuit: addens aliter, Apollinem animam esse Blis, corpus autem Iesis, ipsius
127쪽
lyram. Quam appellationem ipscaelo assignabant Pythagorici. illud Dei lyram appellantes 1, prout idem Ficinus , suis comis mentat ijs in Plotini librum tertium Enneadis secundae cap. 4. testatur. Vt & m his facile, caelos Dei gloriam & Sapientiam annuntiantes, possis agnoscere.
De concentu caeli orbium, caelestium cum nouem choris Angeh. rum consenantia.
Eruntamen hunc ipsum cstorum concentum, harmo nica quadam proportione diuinas laudes pretdicantium, diuerso non nihil, magisque Christiano sensu , exponere liceat , si Theologiam nostram cum Platonica coniungentes, quas ille nouem siue Sirenas, siue Musas appellat, nos nouem Angelorum choros siue ordines interpretemur : non quas vllum dogma nostrum videri velimus ab externis Philosophis mutuati ; sed potius ut illos quod saepe facit Clemens Alexam drinus in libris Stromatum ex Prophetis nostris, sacrisque libris profecisse, demonstremus. Quemadmodum in re quam
modo tractamus manifestum est, Iamblicum Philosophum, in , .d ruis libro de Mysterijs, de numinibus inuocandis agentem, AnSe- lorum & Archangelorum Principatuumque nomina a rumis accepta usurpasse; quibus tamen Deos & daemonas & Heroas adiungit, ex a gyptia aut Graeca supe istitione.
Quo & illat peliant Minuti j Felicis in Octauior Animadvertis Philosophos eadem di utare qua dicimus ; non quod ustaram vestigia subsecuti , sed quod illi de diuinis praedictionibus
Prophetarum, im am interpolata meritaris imitarisint. Igitur ut rem ipsam explicem ; quando ex magni Augustuni sententia, in libro suarum Confessionum duodecimo, caeli cap. s. 13. nomine quod initio Genesis a Deo conditum memoratur, caelum spiritale seu intellectuale Angelica scilicet creatura, quae semper faciem Dei contemplatur, tacta diuinae aeternitatis particeps in intelligendum videatur ; istis. Doctoris cogitationi insistentes, haud incongruenter primim dicemus: ex ipso totius Angelicae naturae complexu, quandam constari vehit machinam supramundanam ac supra caelestem , nouem illis suis
128쪽
ordinibus, seu choris harmonicis, tanquam totidem orbibiis caelisue spiritalibus, constantem; ex quorum ad inuicem oris dine, consensu, responsu, proportione suauissima, concentus resultet inenarrabilis, & diuinis quidem auribus iucundissimus, solis autem ipsis diuinis Sirenibus, aut non nisi puris beatisque mentibus, intelligendus. Quos equidem canos spiritales, idem Augustinus, Psalmo ii 3. v. 16. caesum caeli appellari censet, propter ipsorum eminentiam , & quia ut ait j ad illud calumcaeli, etiam terrae nostra caelum, terra est eosdemque addit, in Psalmo alio ad Deum laudandum, eiusque nomen suo illo concentu concelebrandum inuitari. Quo referri potest etiam quod in libro Iob dicitur: Clim me laudarent fimul astra matutina, e r iubilarent omnes fili' Dei. Nam si eo loco astroruni matutinorum nomine cum Hieronymo , Gregorio, aliisque, sanctos Angelos accipimus iam in ijs verbis manifestus est ad caelos nostros spiritales respectus: quorum etiam concentus viis detur innui, ex hoc quod Deum simul laudare perhibentur. Cui expositioni etiam fauere videtur, quae sanctis Angelis cum stellis intercedit analogiae ratio : cum utrisque competat, dici& esse caelorum ornatum ; ijsque in diuinis litteris communis sit, exercitus cailestis, aut militiae caeli, appellatio. Adde, ex communi interpretatione , iplos Sanctos Angstos in membro altero Filiorum Dei nomine venire. Quom do sui id obiter interseram etiam Plato Sirenes caelestes, so. rores esse pronuntiat; eodem nimirum Patre Deo prognatas. vultu, id est moribus affectibusque consimiles, atque in unam eandemque Patris sui caelestis gloriam , harmonicis illis moti bus suis conspirantes. Sed , quoniam ita comparatum est, ut inseriora oporteat, proportione quadam respondere superioribus: idcirco vit,rius, nec sine fundamento dixerimus Novem sphaeras caelestes quem olim numerum, cum Ptolometo, Hipparcho &c. cilis Mugnabant Astronomi) nouenis illis c lis spiritalibus, seu choris Angelicis, naturali quodam responsu comp'rari, atque alludere. Sive interim velimus, in re inexplorata Theologis, unicuique sph rq singulatim propriam e choris singulis attributam Intelli sentiam : siue hanc rem dicamus, in sola naturet operationumve analogia versari ε, aut sortasse etiam istius resisponsus gratia, quandam his in illas, vel ut prςsidibus aut antia stitibus, aspirationem, energiam, directionem conuenire. π. .
129쪽
ΡΑRS SECUNDA . CAP. v II. ii 3
Atque his assinem philosephandi modum placuisse video
Franci ico Georgio vetulo, in docto ac curioso opere, quod Harmoniam mundi totius, inscripsit. Quippe qui eius Harmolai et Cantico r. To,no 4. Angelorum choros singulos , totidem caelorum corporeorum sphaeris , ea ratione attribuit; ut Seraphinos dicat respondere primo mobili: eὀquod hi, ex S. Dionyso, Deo proximi sint, semper mobiles circa diuina , & uniuerjali abs blutaque motione, cuncta promouentes, ut ad ipsum primum denique redeant. cherubinos, caelo sidereo: quod tam hoc quam illi repleantur pulchris ima ginibus, ex sente idearum derivatis. Nam, velut, telle Dionysio, Cherubicus ordo plenus est diuina pulchritudine, & scientifica traditione: ita oetaua sphaera exornatur altris radiantibus,
inraginibusque signorum caelestium ; quas ex nescio quorum quos appellat viros probatissimos o Pradoxa sententia , signiscat non tantum in situ siderum, sed in veris figuris apparere. Thronos Saturni : quὀd huius Planet et aspirationum participes, firmi sint ac ibit dico iij, profundae scientiae . solitudinis, silent ij, ac quietis amantes in quibus clara appareat Thr norum seu Sedium, atque Saturni analogia. Vt non bie mst
ris siquitὶ Deus dicatur quieuide die tu attributo, eodems dispopulo βο quinem, Sabbatum , indixisse. Dominationes , Ioui: quod huius effcientia dicatur praefertim consistere, in concilianda dignitate Armae, nobilitate animi, iuris dicundi, legum ferendarum, verbo o regendi dominandique autoritate. Vim tutes, Marti: quorum , vel ex ipsa appellatione , piopi ijsque operationibus, satis illustris est comparatio. Potestates, Soli ;quod eae, ex munere suo , bellignis ac beneficis aspirationibus, bona concilient, mala aueitant, tenebrarumque principibus, siue aduersis potetulibus, obsistant. Principatus, Veneri caelesti; quod earum proprium censeatur, ordinem in rebus ac proportionem intendere, atque adeo diuini decoris ac pulchritudinis imitationem : dicente S. Dionysio, quod deducunt ea quibus principantur, in consermationem Opificis,cuius ima. ginem gerunt. In quo itidem iusto partium ad inuicem responsu ac conuenientia , quidam elucet decor , uniuersalis pei sectaeque iustitiae, de qua celebre est illud Philosephi: Eam esse minutum omnium praeliantissimam, θ' neque Hesterum , neque Iuriferum c quc re ipsa sunt ipsum astrum Veneris) adeo este admirata .
130쪽
Archangelas, Mercurio; quod ij, secundum Dionysium diui
nas illuminationes Dei formiter annuntient, ut nobis per Angelos eas manifestent secundum sacram uniuscuiuique illumi natorum analogiam. Et ipse Mercurius idcirco Deorum nuntius atque interpres creditus sit quod eloquentiam ac prudentiam conciliet, & quod ait autor) numeros vocales, Et formatis aut ip rationeses, conducere in eandem consonantiam laboret. A clos, Lunae; quod, veluti Luna quod ait Tulliusὶ ultima caelo, citima terris , superiorum effluuia nobis proxime communica eiusque adeo esseimis magis sentiuntur : ita Angeli, & natura nobis propiores sint , & nobiscum vertentur familiarius,& caelellium gratiarum nobis sint interpretes & administri. Quae omnia pluribus citatus autor, & ingeniose sane, persequitur. Idque haud scio, annon aptius & accommodatius, quam loco antea citato Marsilius, de Sirenibus Musisue suis inhax ipsa verba disserens. calliope Musa inquit mox est ex
omnibus resultans sphaerarum mocibus: Vrania, caesiste feri ; per dignitatem se dicta. Polymnia, Satu= ni ; propter memoriam re rum antiqvarum. Ter Aore , Iovis; salutiser enim choro hominum. Cho, Martis; propter gloriae cupiditatem Melpomene, Solis ; quia to ιus mentis temperatio est. Erato , VeneriS; propter amorem Euterpe, Memcxwi propter honestam ingrauibus rebus deiecta onem. Thalia, Iamae ; propter viriditatem, eius humore rebus exhibitam. Ita ille ; luae attributionis, analogiaeue, ratione serme petita , ex Graecarum vocum , quibus unaquaeque Musarum appellatur , annominatione.
Quid si porro dicam, posse vos fortassis , etiam ex diuinis
Litteras, ante memoratae viri eruditi cogitationi nonnullum pondus autoritatis adiungere Quippe cum inueniam eruditi Lsmum Iuxta atque aiatiquissimum Clementem Alexandrinum
' s. libro s. Stromatum ita loquentem : Annon b c sent ilia D quae icta sunt a Propheta Sophonia ' Et ass-nt me spiritus isse lidit in quintum caelum , ur contemplabar angelos qui Domini vocabantur, Ur diarima eorum impostum a Sancto Spiritu ; ἐν erat sedes iniuscuiusque eorum septuplo maior luce solis orientis; habitantes in templis salutis , or laudiant Deum iness. bilem Ur est imum. Sic ibi. Quae, etsi , ut notat Clementis expositor Gentianus Heruetus , hodie in Sophonia non imueniantur m utique nec apud Septuaginta Interpretes, quos consului θ