장음표시 사용
161쪽
quenter de ista subiicit, quorum huic loco valde subseruit extrema clausula r Ita Mysis 3 terrena subiecta , orbes temporum γιorum numerosa Dcoone, quasi carmini Tniuersatis conficiant. In quibws multa nobis fiuientur inordisata per bata, quia eorum orim pro nostris meritu assuetismus, nsientes quid de nobis diuina prouidentiapulu μm gerat ita perscite magni is Doctor: postremis illis nos admonens; non esse quod ullus re-
Ium euetuus, aut ulla nos laetorum ac tristium vicissitudo perturbet : sed in re qualibet allentiendum nobis esse atque ac quiescendiam sapientissimo consilio ac dispositioni supremae prouidentiae , ex nac ipsa resum varietate , pulcherrimum nobis felicissimumque vitae nostrae cursum ordinantis atque attemperantis: et uetus rei rationem ac modum nondum possimus in telligere.
Cui non absimilem cogitationem inuenies etiam apud Plibnium in Panegyrico Traiano dicto, verbis relatu dignis ex- prellam: Habet inquit has vicis conditio mortalium, me ad nersa ex secundis , ex aduem secunda nasca tur. Occultat mirorumque semina Deus, ut plerumque bonorum malorumg, causa. Db viuersa speciὸ lasent. Ita ibi
Eiusdem praecepti pertractario. Vtrisuis rebus Hecte mundum iitri suis Milostptandum, Sapienti. Sta distamus licet, etiam ab Ariano Principe, quo tenore
nobis, inter has laetorum trittiumque vicissitudiues. vita decurrenda sit. De Theodorico Gothorum in Gallia Rege, per pomeridianas remissiones, tesseras tractarite, ita pulchre scribit S. Sid nius Apollinaris: In bonis iactibus tacet, in malis ridet. in neutris irasciner, in miri que philosopharum Putes illam ir in calculis arma truciare. Quae nobis licebit ad eam transferre Di lotophiam, quo hinc admoneri nos sentiamus e quando, ex verbo veteri ita rata est bomnum, quasi cum ludas tesseris; qui- Πν. - .cunque iactus, hoc est euentus rerum, incidat, de siue proΩ - β si pera leu improspera obijciantur; neque rebus lecundis efferendum, neque adueuis dei ciendum, sed utrisque sapienter,
162쪽
id est moderate, usurum esse, sepientem. Quod quidem etiam
apud Platonem animaduerto, maxime Socraticum esse prax
ptum. Qilippe qui dialogo io. de Rep. in persona Socratis, de ratione disputans qua Sapiens aduersa toleret, id illi serum dum primo loco praecipit, his verbis : c si lare inquam circa ea quae acciderunt in primis oportet, tanquam, is talorum iactu, prout cecidit, quomodocunque rario melius rem basere dicat, ita negotia diponere. Quo nimirum fiat, ut sortis humanae infelicitarem , quoad licebit, emendet sapientia ; & quod malὰ
cecidit, in bonum vertat rectὰ utenti
Quod item Platonis pronuntiatum uberius proponit Plutarchus libro de animi tranquillitate. Vbi postquam illum huc facientem prisci Poetae versum laudauit: Bene erit tale qui rebus obtingentibus recte et titur : Iudo enim subdit) tesserarum Plaeto Pitam comparabat; taciendum, quod est comm dum,'iactu quod cecidit, recte serpandum. Ae iacere quidem, in nostra non est potestare: f vero resti sapimur, penes nos est, quod fortunia obtutit conuenienter accipere, Ur suo quodque disponere loco, UAVpropria maxime conducarit qua praeter πο- luntatem eueniunt , minime offendant. Alioqui eos , qui mitamnum arte adlabita, nulla prudentia degunt, cum res secundae s pra seam extollunt sortem, tum aduersa dediciunt. Sic illi: atque
ad vitet usum perquam accommodaee. Nam velut periti gubernatores, etiam ventis aduersis, & ,sisbi sinantur, aut in contraria, aut in diuersa ferentibus, sequandoque utuntur, ut illis nonnihil obsecundantes, & certum in morem obliquatis velorum sitii bus , eorum actatum excipientes , eosdem denique curl ii suo obsequentes habeant, e que ubi e selicius portum teneant, quo aut impotentius ia. Atisuerint, aut im i vehementim. Ita vir sapiens omnium quasi temporum homo est; & quaecunque aura successerit aut impulerit, cursum suum tenet, & aduersis iuxta atque secundis , suae velificatur felicitati. Et profecto , siquis ea uti recte nouerit, opportunissima saluti via est aduersias; & multos eo rum quos transuersos agebat sua selicitas, hos reflans semina
Quod quidem praeclare obseruatum habes a Beato Augustino, initio libri quem de Uita beata scripsit, ad Theodorum Manlium; ubi tradit, multos tempestate aliqva quae stultu, inquit, aduersa edi detur θ in optassimam terra nsimul errant , compingi. Tum
163쪽
Tum de ijs agens qui voluptatum honorumqtie fallacissima specie in altum incaute abripiuntur : His profecto sit it quid Eiud optantam est, φιin quedum in rebus illis , a quibus iactari excipiantur, improvera, si parum est, fuiens omnino tempestas, contraries ians riventus, qui eos ad certa ir βο-lida gaudia, mel sentes gemente perduciit φArchytae Tarentini', Philolophi Pythagorici, c&, teste LTullioὶ Platonis in geometria magistri , haec praeclara sertur, & ad propositum app'litissima oratio, ex libro excerpta, quem de Viro bono & beato scripserit e Aio mirum bonuvi eam esse, qui rebus miremporibus magnis recte utatur ; qui quid o b Ielicitat possit c ' infelicitatem ferre , ac tum rebus bonis dignam se praebe*; rum risin mutatis, recte, quod euenit, ferat: qui denique qualicuntue tempore recte pro re nata se ge-
ω, nee sese Dium , sed ur auos Mi fidentes ae nerum socios ita
Atque ille quidem haec cedro digna locutus est, eo in tractatu , cum de vito bono atque beato disputaret; aperte signi scans. hanc animi humani, ad utriusvis fortunae casus perinde facti, comparationem , ad bene beateque vivendum omnino esse neces Iariam , eandemque per se conducere, ad mentis sta tum Omnis perturbationis expertem , ipsamque adeo siqua esse potest in vita mortalibusὶ uniuerso hominum generi, tanto stu. 'dio atque opere , desideratam felicitatem. 'Cui pro istis similis est quaedam is ratis in Panatheniaco a cip. s. Clestiente in quinto Stromatum celebrata sententia r Sapientes O , qui recte tumur dis quae quotidie a sint, Er occasones modum, rerum prudenter aηι iduertunt qui moluptatibus qui dim temper l, or eis siunt se periores, non vincuntur autem asuess ,1ed in eis strenue se gerunt, i et pro ignitate nivrae cuius Iuni participra. Porro in hoc quod aiebat Archytas 1 virum bonum esse, qui j felicitarem ferre possit ἐν itfelicitarem ; obseruanda est verbi proprietas, & latens eruenda hominis acuti philosophia. Vt qui verbis istis lectori suo insinuet, quod eodem tractatu hac expresserat sententia: Non infelicitatem recte , quam felicia ratem ferre, didicibus es: quasi ingens onus sit, id quod felici- ratem mortales appellamus, & maioris artis ac facultatis sit, inter prospera sibi constare , & blandientem alludentemque quam aduersam serre fortunam. Cui sententiae assinis videtur
164쪽
vox illa Romani Philosophi : Infirmi animi est, pari non psis
diuitius. Simillima autem & maxime gemina istaec eiusdem: Eadem ratione st, mi aliquis felicitarem bene , cadamitatem
struter ferat. Qui & alibi dicens: Periculo Mam esse felicitatis intemperantiam ; satis indicat , quod tanto ante edixit ille Tarentinus: difficile admodum de paucorum esse, magnam serie aut concoquere filicitatem. Plures quippe rupit illius pondus,'quam ii cumbens fiegerit infelicitas. iam minus miremur , ex tillianae sapientiae decreto certissimo; aerumnas atque aduersi tes, huius sicculi selicitati, ut vitae magistras , modestiae est inces, Omnisque virtutis conciliatrices, anteferri; quando ipsi Wioque pervidere Gentiles Philosophi ' non facile virtuti &se scitati conuςnire; proclivitias autem esse sapientis cum infelicitate commercium. Nam quas ista inter se contraria snt, bona sortuna-mens bona : ita melius in malo sapimus; velut idem Annaeus praeclare. Unde alibi rursum merito.exclamat: O quam mmcaeginis mentibus humanis objcit magna felicitast Per quam nimirum fit , ut iste beatulus, quasi dulci sua sortuna ebrius, humanaeque oblitus fragilitatis, iam Dei suique nescius vivat: cum e contra. hominem ad se reuocet, & Dei tacite ii reinimus erudientisque solerter admoneat, de caelo immissa tribulatio. Quemadmodum scriptum est : In tribolatione murmuris do. ctrina tua eis. Et rursum : De excelso mise ignem in ossibu/merila erudiuit me. Quo lane verissima videatur, licet ad vulgarem mortalium senium perabsurda , illa inter caeteras Guigonis Carthusiani, veluti cuuis dam Epicteti Christiani , perbrevis ac sortis senteti.
tia : stuandoquidem sola moluptate caperis , sola diactabilia suis cauendia. Nui quam ergo secura est anima christiana , nis in aduerss. Qui proinde alio in loco , Augustini sensa, sed ab eo
diuersam allegoriae rationem secutus; velut ex istius Sancti Doctoris mente vidimus, ijs qui nimium aura secunda esserantur , optandum esse ventum contrarium, quo ad portum
verae felicitatis pervehantur: ita ipse Guigo, huic mundo, quem eis decrepitum velut puerum stultum considerat, adesse optat sapientem nutricem piam stilicet Dei prouidentiamὶ quae ei subtrahat quae noxia sunt & causae dolorum , falsam videlicet praesentis faeculi felicitatem. Verba Guigonis sunt
illa. O quis dubit decrepito Dero, tumea stulto, id est humano
165쪽
generi, toto orberi sq, quandam magnum, quandam sapienti Vmam muricem, qua is chra, solicitudine s trahat ei, PH reqvocer eum a se se, qu futurorhm femina sint dolorum letiam, mortalium . o, tametsi id minui a s,scentium ;pas sin facere Prouidentiam, subdit his verbis: V e nutrix ma ac potentissima nunquam cessat me persemeti m , seu aliter,hkmano genera causas dolorum, id est tempor is, ahferre autnon
dare. Nimirum puero .etiam inuito ac lacrymanti, ea quae nocere possint, auferre, pigmatiis ac bonς iuitricli, necessiarium
oscitim est. Quale sibi impensum a Prouidentia, gratus agnoscit Augustinus in suis Confessionibus; iri quibus describit,fidclem Dei misericordiam circumuolantem se, Ni in omnibu, '' quae peccaret te stagellantem , atque amatis offensionibus aspergentem omnes illicitas iucunditates suas , ut ita qxiaerei et sine offensione iucundari.
Cui simile quiddam inuenies apud B Cattharinam Genuenis Vis. e. 4r.ssim, pulchrὰ istud Amoris diuini tanquam litat agema describentem , qui animam humanam cupiens sibi s ubi jcere , o cultis quibusdam rationibus , sed amica fraude, doloque non malo, ei subtrahit quaecunque amat, quo denique nuda amore rerum transeuntium , u tam se sancto amori tradat. Velum utcunque haec se habeant; istud ex dictis accipiamus oportet: sue magna est serenda calamitas, siue cum ma nafelicitate luctandum est, vici suis euentibus philosophandum es lx sapienti ; ita vidclicet, ut fortuna quavis, arte& ratione utamur, & quod de viro probo dixit Archytas magnis seu
rebus seu temporibus, palem animum adferamus. Magni quippe resert in quae tempora cuiusque virtus inciderit : eoque o ratulabitur magnus animus eas sibi occasiones offerri, quibus &seipsum experiri valeat, & ostendere mundo , quantum aut fa-
. cere , aut pati, Dei causa posuit. Et vide , amabo, si non his quoque consonantem Romanam Porticum habemus. Remm D. ior. conditisnem inquit Annaeus) mutare non poss-us: id possumus, magnum sumere animum, ἐν viro liso dignum, quo pariter somtusta pariamur b naturae consentiam . Qua postrema voce, eam item disciplinam inflauat: ut ad eas leges quas naturet indidit impressitque Prouidentia, libenter accommodemus animum, & quod ipse auit. Me querela, mortali- raris tributa pendamu . Quid enim miramur conquerimur ue , si
orta occidant, si pugnantibus compacta soluantur, si temporis 1 subiecta,
166쪽
subiecta, ipso tempore consumpta intereant Qua meditati ne , ubi res ferret, exerceri solitum deprchendo etiam magnum Augustinum: qui, Wandalis Africam summa crudelit tap. 28. te atque atrocitate vallantibus , se is ter haec mala ut in eius
vita Possidius) euiresdam sa emissententia costabatur, dicens rnon erit magnus, magnum Iratam, quod cadunt ligna os lapides,
Quod quidem quid esse dixero , nisi stare inter cadentia,
vepr id, aut quo fere modo de Catone suo Seneca rectum consistere ruinas gentis humanae 3 Quanquam quas nos clades, quas ι . ruinas vulgo dicimus, has ille tu alta constitutus arce Sapien tiae , ut lusus aspicit providentiae, artisque diuinet, per eas rerum humanarum vicissitudines, ad destinatos sibi fines, nullo labore , ordine summo, contendentis. Similibus in rebus, ii aduerti inus, etiam arti humanae sui .ii lusus sunt Murum nonnemo eo extruxit artificio, ut cadentismilis semper consiliat. Arci alius, turriue praealtς impositum verticem, ita diuertit in partem alteram, ut spectantium oculis imponat, specie reipsa labentis. Quidam nauim ita composuit, ut si ibito motu, distatuta compage, dehisceret, eoque usetores ex imperantis voto perderet: saeuitis inuentum, sed artis
Ita quae ruinς videntur esse , casus, insertunia mortalibus; sapientie in Orbe ludentis, artisque aeternet sunt facinora: quet cum esse iniqua non possit, sancte ac iuste temperat omnia, at que in omnibus, mirabili nobis ac paene suspeesta , sed sibi complacita, semperque dccora ratione, electorum saluti ope
Neque alia mente fuisse credam diseriissimum Philonem, in libro, auod Deus, immutabilis, ita philosophantem: Verbum
diuinum in orbem choreas ducit, quod amius seminum fortunum nominas. Quasi contempletur aeternam Dei saetentiam, quam nesi. 1 . de se praedicantem audimus ; quod gyrum caeli sola circumierit, 3- penetrarit abyssos, fluctus maris obambulauerit &c. velut in or bem ludibundam choros ducere,& prout diuerse se commoueri aut inflexerit, eas vicissitudines rebus adferre, eam prosper rum improsperorumque varietatem , quam vulgus fortunam appellitet ; lapientes autem , non , quam isti fingunt fortunae rotam, sed gyros artesque agnoscant aeternae sapientiae, & dia uino inuentam ingenio, diuina pei sectam atque attemperatam
167쪽
industria, eoque pulcherrimam atque omni ex parte admirabilem, & tum uniuerse, tum ipsi adeo hominum generi con- pruentissimam 'eorum omnium, quae velut particulae quaedam, saeculorum corpori intexta cernuntur, dis disitionem.
Imposeum 1 nus a summa prouidentia ordinem, omni ex piti te vitari non posse ; sed qui a primo eius ordine proteru)discedat, hune in alium quendam infeliciter incidere. ENimuero ad humanum animum , in ipso rationis ossicio,& plena sub Deo subieetioue continendum, abunde sit Lficere deberet, certissima illa atque unicuique naturaliter insita, persuasio: hunc esse , seu legis aeternae praescriptione constit nim , scii ipsius rerum condito iis ius lilsima voluntate, ipsi Uniuerso impositum ordinem , ut eorum quae mundo continentur, inferiora quidem subiecta sint superioribus, uniuersa autem suo plenὸ tu uat atque obsequantur autori: idque prae caeteris expectari ab humana natura; ut quae ordinem illum sibi speciatim impositum intelligat, atque eo proprie sui arbitrij ac libertatis effecta sit, ut se autori suo sponte libera subijciens, euidentius seruiat eius doriae , & nobilius selici utque eiusdem sui conditoris beneficio) ad finem se suum ipsa proferat
Quam enim absurdum alioqui, quamque abhorrens id fuerit : si, cdm inferior omnis natura , qua constat hic mundus aspectabilis, lumma ratisne atque ordine administretur, & per. Retὸ subiecta legibus diuinae prouidentiae, eos fines , ad quos ab autore suo ordinata est, assequatur ratione certissima; sola hominum natio, princeps portio diuinorum operum,& cuius gratia res istae reliquae, aut vitae, aut sensus aut denique ratimnis expertes, arte diuina excogitatae, diuinaque potentia condi-K sunt, ipsum peruertens rerum ordinem . suo ipsa subdi nolit autori ;& per eam ipsam rationis & arbitri j usuram, quam Dei munere, & quadam summae rationis & arbitrij participatione , acceperit, supremae mentis atque omnipotentis Sapientiae leges subterfugiat, eludat prouidentiam ; & cum in nat
168쪽
tis infimis ordo spectetur admirabilis , in summis regnet confisio, & temeritas aut anarchia dominetur.
od si quondam B. Martinus, cum serpentem, fluuium
secantem,& ad ripam, in qua Hrii uetus cum iis constite rat, adnatantem , in Dei nomine redire iussisset, atque is r pente paruisset, sertur altius ingemuisse , quod serpentes quidem se audirent, homines non audirent: quanto iustius queretur suprema illa Prouidentia ; quod, cum reliqua natura rerum, constitutum sibi ordinem seruet, eamque ad omne quod imperarit, dictb audientem atque obsequentem i, eat ; atque etiam ipsi serpentes, draconesque deserti, ad sui conditoris gloriam quod ipse quodammodo apud liuiam gloriari videturὶ
quod conserre possunt, contribuant ; solus homo, cui mentem indiderit rationis compotem, & quem prae caeteris oporieat ex
ordine cςlcsti, sapienti q te diuinae legibus, aptum subiectumque pcndere, ipsum quod in se esti peruertat Vniuersi ordinem ; malitque sibi quam autori suo atque factori vivere, tuoquo
adeo genio obleqiii, quam ei, cui ut pareant, vivunt omnia;& cui perfecte este lubiectam , uti primum ac siimmum deis bitum est, ita sola& certa rationalis naturae selicitas. Nam, etsi verum sit; reliquam naturam inferiorem, non libero motu, quo careat, sed inicita sibi, autori ido , necessitate parere : non ideo tamen absurdum non est , si id munus
diuinum . quo uti dicebam ) ea gratja donati sumus, quo perfectius nobiliusque Libserviamus conditoris gloriae, in ipsius detorqueamus olfensam ; &, quod bono nostro accepimus, in nostrum potitis opprobrium, infelicitatemque comiertamus. At, quod monstri instar esse deberet, hoc humanis moribus passim receptum, de omnibus seu locis seu temporibus inductum est; neque iam admirationem tabct, quia solenne, familiare , perpetuum. Ea igitur nostra est, caeci Ias dicam, an vecordia utcsim mundus iste quantus quantus est, & ingens illa rerum machina . ipsaque labentium saeculorum longissima series, supte mae mentis leges secuta , summo ordine regatur ac sapientia,& res istae, quanquam sensus expertes, prouidenti et ductum tamen sentiant , cui nisi ad nutum obsequerentur , iam non subsisteret Universitast nos , qui soli mentem habemus, animumque capyem sapientiae, soli tamen expertes ordinis , sine consilio, ratione, sapientia, hoc est sine corde ac mente
vivamus, & quantum in nobis est o diuinae ani ac prouis dentiae
169쪽
dentiae nos subducemes, caecae supiditati, stultae temeritati
Neque aduertimus quod deinceps nobis paulo pluribui demopstrandum est quidquid *gitemus obnitam uim , non posse a nobis omni ex Prte vitari ordinem , quem ratio fixit omnipotentior id uae : quia quod ad extremum de nobis illa constituerit, nullo nostro copatu siustrari potest, sed sumi 'quidem, at forti, α tandem es ci, dispositione fiet. - Nobis quidem arbitrij libertas, sed suis terminis circumstabpta, concessa Gi quas do intra gyrum prodidentiae sic con. stringimur, ut ii Ir illum huc illuc vagari liceat, quoad illa permiserit, at ilkm omnino exire atque effugere, siue , quod incaciter de nobis ipsa statueri x, frustrari, nemini uni n- cessum Q. Tu quidem peruersa animo tuo obsequendi libidi, ne, non vis sibiwi supremae Dei justissimetque voluntati; at dure fiet Dei voluntas; quae etsi te sinit parumper agi tuis moti. bus. at retrahet te tandem , sibi in subdet, aut, misericordia ad paenite mi m, aut iudicio ad poenam. 5 Hi j enim illa sunt S Augustini, in sexto libro de Musca lanior et ιρrisIm- tminis ammam polluit; quae cum in illi, citu i non mia , qui tua , sumam dimem diligat, ami ipsast,
est, ita est , qt modo: e tales, ordinarisii sit et mem, clis ordine ren I. Et alibi ait, idcirco miseriam paenalςm diuina militutam sapientia: ut pae na ordinet animam peccaIuem , A talem cse non tarpe sis, Ut t , derari evminstarιs con vere cogat viri t peccati dedecus eminuri a b c .s'. paena peccari. V proinde , qti obra elegenti. Imper pliaci rasti tueritas, decenti is partiset ordinata. Nam si praestantes artifices, subinde in opere faciendo, oc currentia materiae vitia emendare i orunt, ini operis decus venustatemue ita vertcro; ut quω vssium erM, iam putetiat
ars, & quod calu incidi . studio quaesitum existimetur: quas ito certius oppommiulquq omnium nil ex Pipvidentia , bene utetur nostris viij js, de nostrae citam ab ipso fine aberrati nes, ad fines sibi ratii,tritos , si premae artis omnipotentia. nuertet Nam cum ei nihil improuisum /ccidat hi suo op re, possitque, si ita plaςuς rix, arti iii et ubicct in materiam in incoepta Πrgam allegoria ) per onum sibi habete obsequentem : ex rccepto S. Afiguitini effato. mala in rebus esse non
170쪽
uaeret, nis h ό sapientissimὸ ordinare, sue ex malis bona sibi destinata, essicaci suae prouidentiae consilio, elicere &'educere
u Duriusculum putabis, Pod vere dicam :b usimi. Quod ne prius culpes, quam summis' vitum auri duris , seueriinim Boetium , iii hanc non modo sententiam , sed I Α δε η' in hςc ipsa, quae produxi, verba , proniintrantem Sola est di βψ r U si' inquit . cui mala quoque bona siunt; cum eis compete 'ur tendo', id cuius boni esse tum elicit. Ordo enim quidum cuncta complectitur : mi qvod ab in nasa' ordinu ratione discesserit, hoc iam, licet in alium, tamen ordinem , relabatur nequid in regno 1roisedentia liceas temeritam Sic ille appositissime. -i, Hoc enim illud est ex intima delum iam Theologia pronuntiatum: Quia primo ordine diuins voluntatis quo I exempli causa, illum Dei bonitas udfclicitatem sempiternam, si bene vivendo ei se aptare voluisset, quantum est de si, destina. uerat, per vecordiam proterviamue discesserit ; hunt necesset esse in secundum ordinem relabi, ut de fiat denique i, quod de talibus demum ipsa iustissima Dei voluntas consti isto Hoc , . . i l est; ut qui uti parata ipsius misericordia,' eiusque gloriet sponi teseruire, noliterit; eidem gloriae nolens seruiat ditiinae subuiostus iustiti i, piusque decorem commendans, incredibiliunipexperientia, ac commonitratione suppliciorum. '
Osdo enim quidam cuncta complectitur ; ut post Ais inunisu , dixit Christianus Philosephus; ut hic ipsa quo id quς inuria λ . ordinate geruntur a peccantibus, vel hoc saltem modo ordinii. e serviant , dum aeterni ordinis decor', & a diuina Mente praestituta rebus dii stio , 'quet aliquousque perturbari infuscari que videntur per culpam, redintegrantur restituunturque per
λἰ uo etiamssiat, ut neque suprema absolutaque Dei volii ins v quam vincatur a peccantibus ; neque quia ille dixitὶ iii regno prouidentiae, quicquam liceat temetitati. 2 Obseruandum quippe, faeilioris intelligentiet gratia , dupli cem hiciex Scholae placito, post Sanctos Chrysostomum, D mascenum S alios, in ino distingui voluntatem ; antecedentem unam , alteram consequentem.' Atque ad antecedentem
v. g. illa pertinet, qua censetur velle , quantum in ipso est omnem hominem agnitionem veritatis atque salutem per . uenire e consequens vero ea dicitur', qua pretistieas quid quis