장음표시 사용
191쪽
Diuini congiij ratio, in mundo condendo, mittendo Filio , hominea alutem adducendo , in pauca colligitur ; ibis per V omnia belle consentiens ostenditur. Porro Apostolicis verbis in istam sententiam productis a que expositis , nobis iam liceat diuini confiij rationem,
ac prouidentiae ordinem uniuersum , in pauca eollectum attentius recognoscere .
Primum quippe Deus , cum prae infinitet perfectionis exuberantia, sese extra se diffundere, & quasi producere, vellet, atque res aliquas demum extare, essentiae suae bonitatisque participes; mundum verbo suo & sapientia ita condidit, ut cum res singulae, tum ipsum potissimum Uniuersum, impressos prae- 'ferrent artis suae diuinae characteres certissimos , & ubique sparsa sapientiae vestigia , quorum contemplatione informatus humanus animus cuius nempe gratia, reliqua omnia condita sint θ ad mundi artificis atque parentis, suique itidem conditoriris, notitiam, admirationem, cultum, amorem, ipsa subleuaute ac conducente prouidentia , haud sane dissiculter adduceretur. Suam etenim sapientiam Deus: ut cum Siraeide dixit modo laudatus S. Thomas) effudit super omnia opera sua: ut sicut lucem hanc solarem i quaen merito colorum reginam appellat s. r. io.&U. 'Augustinus in omnibus affusam corpotibus, eorumque colores ς 3Α'sulc itantem atque animantem, eadem intentione vitus attingit, qua colores ipsos intuetur : ita sapientiae Dei splendorem, rebus omnibus non tam affusum extrinsecus, quam infusum atque imbibitum, discernere possit atque debeat humana mens, dum retum istarum aspectu ac contemplatione occupatur. VI
qui in hanc domum & tanquam templum diuinς sapientit imtromissus, atque hanc ipsam Dei sapientiam , tot rerum visibilium formis vestitam , factamque quodammodo sensibilem,
ac per uniuersae naturae voces sibi loquentem , Deique omnium conditoris notitiam ac gloriam sibi ingerentem, non attende- .rit, neque exaudieribetiam autore diuina ScIiptura, moritodI-- r. m. catur. & veto siti, inexcusabilis. ISed contra; euenit quam sperabatur. Mundus quippe. seu
192쪽
mundani homines, capti atque decepti rerum istarum externa specie , selis intenderunt visibilibus; earumque insano amore obscuratum habentes intellectum, & similes facti iumentis insipientibus, non Deum in istis suis operibus agnouere, sed extrema ducti insipientia ac vecordia, ipsa Dei opera, ipsas inquam umbras atque extrema vestigia diuinitatis , Dei nomine nuncupauerunt & venerati sunt; & cum artificem in ijs possent atque deberent recognoscere, ijsdem e contra ad factoris contemptum atque contumeliam abusi sunt. Quod siqui Gentium sapientes, ex huius mundi contemplatione, ad autoris Dei cognitionem velut theoreticam, & mere contemplativam, per- t. v. uenerint: attamen hi quod ait Apostolus cum cognouissent ' Deum, nM scut Deum glorificauerunt, aut gratias egerunt . 1ed etia erant in cogitationibus suis &c. Adeo ut uniuerse verumst, quod eadem cum Paulo antea a nobis exposito mente, de .. Dei Verbo scripsi loannes: cum esset in mundo, utique vitiato. opere suo quia mundus per ipsum faetias est ) eoque in
opere, per impressas artis atque sapientiae suae notas , diuinam suam praesentiam satis aperte manifestaret; mundum tamen, ipsum non conn Isse.
Ergo ut ipsa nobis magis sensbilis & quas palpabilis fieret
Dei sapientia, perque eam nobis propinquiorem, & generi nostro veluti cognatam effectam . via ficilior ac compendiosor ad salutarem Dei notitiam humanae menti Praretur ; misit Deus unigenitum suum in similitudinem hominum factum,& habitu inventum ut hominem ; quo iam aliam sbi ae8ificante domum Sapientia, Verbum ipsum in nobis habitans, nobis quasi contubernalis fieret ; & carnem induta Sapientia, non iam per mutae naturae voces, neque per umbras & mibgmata, sed inlam ore suo loqueretur ; & quam latentem in corde Patris, & a sensu nostro longὸ submotam, omnino nequibamus attingere , neque in suis se prodentem operibus satis perspexeramus ; nobis concorporatam ac concarnatam, eoque nummis sensibus propiorem ac similiariorem redditam , demum agnoscere, contrectare,&tanquam gustare, possemus. m in rem, uti ingeniosa, ita mihi sane perquam suauis olim visa esst , quaedam B. Ausustini commentatio r Verbum N i idcirco carnem tactum , ut nobis Pruulis lactescem, sapie tia Dei, & cibus ille Angelorum, cui capiendo p r infamiam haud eramus idonei, humanitata nos Ia zzmperatus, & transformatus
193쪽
Armatus quodammodo, ad nostrum paruulorum craptum atque gustatum accommodaretur. Quam cogitationem suspicari
possumus etiam autorem suum delectasse, quando hanc ille si pius scriptis suis interposuit. Etenim in primis, Consessionum suarum libro 7. Et γε - ωρ. is. b. inquit) mum comparori inciris, quod es, idoneum ad fruendum te, non inuentelam, donec plecterer mediatorem Dei hominum, hominem chri m Iesum, moeuntem ν' escentem: Ego
summia, meritas, Ur et ita ibratam, cui Ggicndoinuati eram,
mi centem J rei, mi infantia nostrae lacteserer sapientia tua perquam crisi omnia. Et alio in loco : Hoc eredimus de so a seria 'U os M , quod possumtu capere, dum actuc sumus serui. Hoes enim illud lac paruulorum , quod temperauit, panem tradiciem per ca nem. Nam panis ille Angelorum in principio σα Verbum. Quibus ille quidem suauissime commentatur , ut dicebamus : Dei
Sapientiam eo consilio nostia carne commixtam, ut nobis lacesset, seu velut cibus infantium: quando neque ipsam ut in se purὰ subsistentem , seu prout in caelo manducatur ab Angelis, gustare poteramus ; neque vero sub istis oblata, naturet rerum quasi seiculis, visa est admodum facere ad gustum nostrum. Expressius autem, ac luculentius, scribens in Psalmum 3o. En tries me ait ut malidus D ad manducandam escam qua pastis Angelos. Hic enim lacte nos nutrivit, quι no, caelestem cibum promisi, iu es maeterna misericordia. Sicut enim mirer luctans, eandem escam, cui mendae idoneus infans non est ,per carnem trabest, or lae infundit : fe Dominus, sapientiam mi laenobis faceret, carae indutus menit ad nos. Postremo commemtans in Psalmum 33 concione a. etiam pluribus idem repetit; pulchre inter caetera incarnandi nomine ad eam rem amplius Usgnificandam abutens. Ita enim loquitur et elis autem homo
potest ad illum cibum hoc est, Verbum Dei, quod manducant
Angeli , & saginantur de cor tam idoneum illa cibo ' oriteta ergo mensa illa laresceret, ad parvidos pertineres. Vnde autem cibus D laei 'de clam in lae conuertitur, nasi per camem tradiciatur φ Nam marer hoc facit. euod maniscat mater, hoc manducat infans. Sed quia minas idoneus es infans qua pane satur, ipsum panem mater incarnat, or per humi titatem Mamilia ἐν l
elis succum , de ipso prae pascit infantem. 2Fomodo ergo de ipso pane pavit nos Sapientia μι quia Verbum caro factum es, o
habitauit in notis. Haec omnia Augustinus. Haec
194쪽
Haec igitur tandem diuini consilij ratio, hominibus ad Deum
adducendis, efficax & idonea inuenta est .r qui nempe occulta incerta diuinae sapientiae , non iam in paginis elementorum,& voluminibus temtarum velut supra loquentem audiuimus B. Prosperum ) sed in tenera virgineae carnis tanquam membrana, familiarius , & ad captum suum accommodatius , descripta legentes, intellexerunt denique de adamarunt 2 atque
stulta facta sapientia huius mundi, per stlattitiam Dei uti l quitur A italus ) hoc est , per verbi carnem & crucem, reipsa sapientes atque felices effecti sunt: tala quod Hil um
o D i inquit ille sapientius est homini . Neque in alio
magis opere, quam eo quod stultum videbatur, & Deum ip sum parum condecens , elucere visa est excelsa & superemianens sapientia Dei r amans videlicet cum ingenijs ludere, sensibusque mortalium , di per ea etiam quae rebus ipsis incongruentia videantur, ad nnes suos sortiter suauiterque per
Argumenti, capite severiore caepti, executio. V Eruntamen & ipsi rerum ordini conuenientissimum suis. se, ut eadem ipsa Sapientia Dei quae mundum condiderat, caelo delapsa conuersaretur inter homines, eisque ad Deum reducendis, verbo exemploque salutis viam ostenderet; idem Augustinus sapienter obseruat libro i. de consensu Evangelu
statum, ubi ita loquituri stuapropter cum si ipse chri s s lientia Patris, per quem creara fiunt omnia, cum lia mentes rarionabiles, η participatione ipsius sapientes fant: consultum sdiuina prouidentia mortalibus, ut eadem ipsa Dei Sapientia adrisitarem personae suae homine Hlumpto , congrua saluti nostrae incendo faciendo, patiendo j sustinendo , fieret hominibus
exemplum redeundi &c. Sed ne adueniente in terras Dei Sapientia, & carne se nostra obuoluente , nostrisque proinde obtutibus sese iam familiarius praesentante, ad rem tam insuetam, atque adeo primo aspectu stultam, ipsa tanti operis nouitate, miraculoque perculsi, obstupescerent sensus mortalium; ad id illi sensim ac va-
195쪽
rie, nec lapsu temporis exiguo , disponendi & comPrandi fuere. Ergo in qua gente sedem fixura , & olim in carne apis
raritura, erat sapientia, huic tanto ante in ducem datur ac praesidem, ut paulo quam antea familiarius cum ea conuersans, actum ipsi πpulo sub umbris varijs ac figurarum integumentis, tum Moysi aliisque Prophetis sub humanet carnis eisgie manifestius apPrens, suo aliquando in carnem aduentui proluderet, atque ita sensim hominum animos ad sui notitiam, cui tum , amorem , desiderium conciliaret. Oportebas enim c iii-quit loco citato Augustinus ut aliquando in omnibus gentibus redderetur, quod diu per inam gentem promittenetur. Itaque quae prunum in huius mundi templo , per impre sos in natura rerum artis suae diuinae ac praesentiae characteres, sese ipsi mundo sp ctabilem frustra fecerat; iam in mani incto tabernaculo temploue , propiorem sese ac pretientiorem ostendit; tanquam in figura templi illius aut mali, quod olim sibi sine manibus, in utero Virginis aedificaret: dum seipsam denisque in templo gloriae, aperta facie & clara luce , velut in se est manifestet, amatoretque suos , sui ssessione , aeternum
Ita, non dubia diuini consili j ratione , S: certa stabilique
prouidentia, per omnia peruadentem, Omnes Trtes agentem, ubique vigentem atque regnantem, habemus Dei sapientiam: ac piimum quidem , Orbem condentem , administrantem icurium taculorum , mundique statum digerentem a tum ρο-
tum Dei sibi dilectum, peculiari nomine regentem atque procurantem, & seu lege data , seu luis per arcam oraculis, seu Sanctorum Prophetarum vocibus, seu multiplicibus mirisque prodigijs, eundem ad bona olim promissa disponentem;
tandem assumpta carne mortali, nostrae informationi, Iedemptioni . laluci, admirabili ratione laborantem ; ad extremum completo ordine cursuque rerum, dissesseres fidos claro sui nspectu i ntem atque beantem. Ut in hiinc sensum iam intestigam , quod de ea a Sapiente sq. g. m. ii
seriptum est o Attingit ergo siue protendit & ex trigit se a De mystis ad finem sisti in hoc est, ab extremis primisque
rerum miti js , ad fines usque complementumque saeculorum la d Domi omnia Iumirer. Quo item respicit egregia quaedam in libro de Diuinis Nominibus Magni Areopagitae sententia; via; ω. 7. cum illud nobiscum dixisset, Dei sapientiam. vi omnibus MY ex
196쪽
ex omnibus agnoscendam : Haec enim subdit ) iuxta Scripturrum, est omnium artifex, semper Oaenia componit, os causa
indissolutilis cohaerentia ἐν ordinu rerum , ne si priorum cum sequentium principjs semper connectit, Er inam Vniuers conspiritionem concenturi pulcherrime Ocit. Ista Dionysius. Atque isti assinem ordinem rerum , progressumque diuinae prouidentiae , inuenio item quodammodo secutum Magnum Athanasum, dum tractatu de vel bi Incarnatione in hunc se te modum philosophatur. Ante omnia autem illud statuit: cum homo ex conditione sua, sibi inditam accepisset, impressam ue menti haberet, summet diuinitatis imaginem, in diuinet rationis de arbitri j luculenta participatione consistentem l ut enim idem alibi loquitur: Sicut nostra ratio Verbi fimulacrum existimandum est, ita sapie tiamstra etiti sapientiae imago tuisse ex ea , ac debuisse, ipsim diuinitatem agnoscere. & ex sibi insculptis intrinsectis diauinae rationis ac sapientiae characteribus, & expressis quasi diuini vultus lineamentis, ipsum inuenire suae conditionis autorem. Sed postquam primaevae labis vitio, non ratione , sed sensu duci ; neque iam ad sese respicere, aut in mentis suς pen trali recognoscere diuinitatis imaginem , sed totus effundi extra se,& retas istis visibilibus unicὸ teneri caepit: restabat, ut sautem in his sapientiae operibus, quae illum adeo delectarent, nisi caecus plane 5e excors esset, ipsum deprehenderet artificem, at que ex Apostoli sensu, per visibilia quae fecit, ad inuisibilia i p. sius intelligenda deueniret. At illa nimirum occupatant sensus,
non erudiebant animum ; & corruptae naturae infirmitati, pcciscandi potius materiam, quam caelestis cuiusdam philosophiae argumenta, suppeditabant.
submissi igitur tum Prophetae sunt, qui non iam muto eloquio, aut occultis quasi Ueroglyphicis ipsi naturae rerum insculptis, sed excella quadam ac manifesta praedicatione, populum electum ad veri summique Numinis notitiam, fidem,
venerationem, ipsa duce Dei Sapientia, nec sine portentis si gnisve monstrificis, informarent ;& quibus legibus institutis 1eruandis, quam castis religionibus, qua in uniuersum sancti
tale morum, is coli se vellet, edocerent. Veruntamen de his minus ex voto succedentibus ; opotauit denique velut extremo diuinet artis & bonitatis conatu , ipsam de caelo demitti Dei Sapientiam, quae nostra sustepta humanitate, visibilem sei nobis
197쪽
nobis & quasi tractabilem faceret de 'modis ad nostram, siue proterviam reprimendam, siue infirmitatem roborandam ap-rissimis , se nobis viam, veritatem & vitam proponerer, &. . diuina in nobis imagine reformata , sibi fide ac dilectione coniunctos, sterna de atque sui consortione bearer. Quae quidem ex Athanasij sensu, inon item verbis, retuli 'mus; sed quae ille paucis indicauerit, hac dicendi forma conuestita , in rem praesentem adaptauimus.
Ierusalem, seu caelum . Beatorum sedem , T plum Dei aurast imam sis Portis iam, ut ab Allegoria, in qua prae materiae ubertate, diutule immorati sumus, ad sensum quem vocant Anagogicum paucioribus exequendum transeamus ; demonstrandum nobis est hoc loco, quod minsis sortassis operosum erit effcere , caelestem illam ac diuinam domum, liabitatio nem Sanctorum felicissimam, proprio quodam suo iure, tem-
sum diuinae sapientis esse. In primis igitur, c tum hoc, quod oculis mortales spectamus, apud veteres praesertim poetas, templi nomine esse appellatum , notius est , quam ut multis probari necesse sit. Hinc enim & apud Lucretium atque Ennium, lucida, aut caerula Geli templa; & apud Varronem, magηa caeli templa commista stebus splendidis dec.
Verssim caelum illud secretum a mortalium oculis, Angelorum hominumque-beatorum sedem aeternam, & in qua Deus specialiter habitare dicitur, templum esse Dei sanctissimum ac diuinissimum, & persuadet ratio, de diuinior conuiuacit autoritas. Siquidem in Plalmis& alibi passim eius appellationis. currunt exempla: ut cum Psalmo io. v. s. dicitur: Dominiu intemplo sancto Do ; Dominus in caelo sedes eius. Ad quae verba Magnus Gregorius: Templum etenim Dei superna patria est ; de siqua etiam per Prophetam dicitur: Dominus in templo sanctosuo; Dominus in caeis ora. Nisi forte quit quam, non istic caelum templi, sed ἡ contra templum caeli nomine venire putet; quod de illud Deus ut Y a domum M
198쪽
domum propriam inhabitaret , & suae ibidem praesentiae aestoriae illustria signa allie essestias proderet; escente etiam Iosepho Iudaeo, tertiam templi partem sacer ibus inaccessam hoc est . Sancta sanctorum , caetim Dei quodammodo reprae
se masse. Quae tamen ratio, siquid incla, e cometio ostendit, sicut Dei templum c tum quiadam est, ita caelum quoddam Dei templum esse ε, idque hoc augustius atque sanctius, quod& in eo Dei praesentia multo atque immensse sit illustrior, &locus ab omni labe purior, δe sanctiores ministri, & altare di. uinius, & sacrificia acceptiora Simile est illud e Deuteronomio r Restice de sanctuario tuo, b de excelse talorum halita A. Vbi coniunctionem esse exegeticam, sue membri prioris expositivam ; ex Hebraeo asinparet , ubi legitur. Restice de habitaruio sanctitatis tua, de caelo
Verum in Ioannis Apocalypsi, caelestis illa Dei sanctorumque habitatio , non semel dςsignatur templi nomine: ut cum capite ii. v. i'. dicitur: Et apertum est templum Dei in caelor Uetus est arca testamenti eius, in templo eius. Et cap. 7. V. II. 1 nil mi ei die ac nocte in templo eius: & alibi. . Nec refert quod Euangelista , describens postea ciuitatem sanctam Ierusalem, illam scilicet novam atque caelestem, dicat se templum non vidisse in ea. Hoc enim duntaxat eo sensu accipiendum est; ut neget, se in ea vidisse locum aliquem specialiter destinatum diuino cul. tui: quemadmodum in terrenis urbibus, earum pars aut regio aliqua, templo istic erecto, ad sacros usus & diuina sic rificia deputatur. Nam cum ipsa per se Diuinitas uniuersam c. testem Ierusalem numine suo atque gloria, maiestate ac ianctitate, aeque impleat, & ubique sese perinde videndam ad randamque pret beat; nihil opus erat Priem eius aliquam priuatim dedicari Diuinitati ; quando ipsa ciuitas quanta quanta, nihil nisi templum est: immo ipse Deus, in quo Beati illi arcano quodam modo inhabitant, ijsdem pro templo esse ponsi. Secundum quod ibidem subditur ; Dominus enim Deus omnipotens templum illius est, Agnus. Vnde & S. Thomas scribens in priorem ad Corinthios, sic ait: Omne illud in quo Deus babitat, potest dici templum. Habitat autem Deus principaliter iu
s ino, quia ipse solus se comprehendit. Unde Ο' ipse Deus temnon
Dei icitur. Apoc. M. Dominus Deus omnipotens templum illius est. Ex
199쪽
. Ex quibus potius confirmabitur, quod dicebamus; cilestem nimirum Ierusalem umaue Diuinitatis maxime proprium atque intimum templum esse. Observentur denique Apostoli verba ad Hebr os capite v. v. a . in hunc modum scribentis: Non enim in manufacta So- Ieseu introiuit, exemplaria merorem sed in ipsum eaerum, ut apparein multus Dei pro nobis. Ex his enim manifeste habemus ; vetera illa atque typica sancta sanctorum, exemplarias ut est in Graeco in antitypa fuisse sanctuari j caelestis: hocque suisse verum ac proprium Dei templum, in quod Pontifex noster Irivs CHRisos introierit, ut apinreat vultui Dei pro nobis : quemadmodum Pontifices Aaronici Sancta illa sanctorum manufacta ingrediebantur, preces de hostias pro uniuerso populo Oblaturi. Quamobrem si quis coniecturam recipiat Parte prima a nobis propostam, de Salomonis templo supremae Dei Sapientiae proprie ac speciatim dedicato ; ei pronum fuerit, &de templo caelesti cuius istud umbra atque figura suit θ quiddam si . mite dicere : quemadmodum e contrala de templo caelesti id in praesenti docuerimus ; indicio erit, id ipsum & de templo Salomonico non immerito dici posse: cdm necesse sit, umbram corpori, figuram veritati, proportione respondere.
Parriam caelestem serim esse propriam . regionem , regnum araque adeo remplum, Sapientiae diuinae. V Eruntamen istud, quod modo faciendum suscepimus, argumentis huic loco proprijs, quoad consequi possumus, essiciamus. εAtque eo sere argumenti vis in praesentia reuoluitur , ut seu autoritate, seu ratione doceamus: Patriam caelestem ' se dem esse propriam, regionem, regnum, aeternet Dei Sapienti , huic illam sedi specialiter praesidere , ibi conspici, coli, regnare ; proindeque templi illius diuinissimi qualec tum esse reto dictum est hanc proprie prssdem atque Dominetdiam Cui cogitationi in primis fauentem habemus Aurelium Pr Υ 3 dentium,
200쪽
dentium, eo poemate, quod Psychomachiam inseripsi: ubicum' animam Christianam in hoc saeculo militantem, repugnantemque suis cupiditatibus, unaque Virtutum Christianarum de opinpositis viiijs, post acrem conssimam, victorias ac palmas des, cripsisset tum ipsam inducit Sapientiam, quς hollibus omnibus, Virtutum sibi militantium ope, subactis, in animam sanctam ac Deo iam pelliete subditam , velut in ciuitatem ceti sti Ierosolymae mulam quippe ijsdem gemmis, quibus illa cintestis, Fide & Concordia aedificante constructam, & ad Portas duodecim, totidem nominibus Apostolorum Agni inscriptam triumphanti similis inuecta, ibidcm in AEde leptem columnis cWitallinis lubnixa , ροcato iam regno praesideat. Quam in
rem sic citiait, inter c tera.
Hoe res det solio pollens Sapientia, omne consilium, regni celsa diibnit ab asta, Tut is hominis leges Jub corde retractat. Pbst vero a regno , quod in corde iustorum sibi in hac vita
constituit ipsa Sapientia , ad aeternum eius in caelo regnum, gradum faciens, ad extremum orat, plenam sibi concedi de luis viiijs, cupiditatibusque victori am:
Donec praefidio christus Deus asst, omnes
Virtutum gemmas componi re, sede piata. Atque ubi peccatum regnauerat, aurea templi Atria constituens, texat ste Limine morum Ornamenta animae, quibus oblectata, decoro AE ternum solio diues Sapientia regnet.
Quod non nisi in illa caelesti beatitudine futurum est ; viatum
ciuitatem, tum ciues ipsos sapientia, pro regno ac templo sempiterno, est habitura. cap. 1ο- S. Augustinus libro di. Confessionum , illud commemorans diuinum ac dulce colloquium, quod cum Matre sua S. Monica, Pul ὀ ante eius moriem habuit ad Ostia Tiberina ι ubi ut ait remeti a turbis colloquebantur soli valde dulciter, & per scalam
Ierum creatarum ad Deum ascendentes,ntigerunt denique degustaruntque modice,& tanquam rapida cogitatione, futuram aeter vitae iucunditatem; de ea sic ait inter caetera: Et mentima in