장음표시 사용
211쪽
Tropologica Templi Sapientiae, & morum nostrorum sanctitatem propius spectrans, expositio.
Etiam euisque nos,um animam , inhabitantis Sapientia Dei, templum ociendum. A M, ad Tropologicum, siue Moralem, senissum quod attinet; id nobis denique hac extrema parte ostendendum est: praecipuo quo
dam nobis studio connitendum esse , ut nostrum etiam cuiusque mentem , ad exem
plum caelestis Ierosolymae, inhabitet, gubernet , possideat Dei Sapientia r in eoque uti partim diximus in praecedentibus 4 demum sitam esse, sepi mam, quae in hac mortali vita haberi possit, rationalis animae
Atque, ut inde rem ordiar: Sanctissimam Christi :. maniatatem, propter diuinum Verbum, substantialiter, ut Ap stolo Paulo loqui visum est ) corporaliter in ea inhabitans, pr pria latione templum suisse diuinae Sapientiae , supra Parte prima indicauimus. Idque magno consensu tradunt SS. Patres; qui idcirco verba illa Salomonis i Sapientia adscisis sibi δε- mum; Hssim ac libenter de Unigenito Dei exponunt, in utero Virgiliis sibi corpus humanum aedificante. S. Augustinus libro septim decimo de Ciuitate Dei, locum c illum Salomonicum ex vertione Septuaginta Interpretiim , de ipsis Christo in hunc modum exponit. Misi seruos juos Sapientis cum excelsa praedicatione ad Oterem , dicens e stut 6 in piens, Avertat ad me. Et inopibus sensiu dicit: Venite ,mand
212쪽
cate δε panibus meis, or bibite minum quod miscui mota. Hic certe agnoscimus Dei Sapientiam, hoc est, Verbum Patri coaeternum, in itero virginali domum aeis se, corpus humanum rer huic tanquam capiti membra bubiunxisse Ecclesiam, mair rum victimas immolasse , mensam in vino i, panibus praeparasse; Ubi etiam apparet Iacerdotum secundum ordinem Aletes sedech. Ad quem etiam locum alludens in suis Confessionibus in
hunc modum Deum alloquitur: Verbum enim tuum aeterea veritM , buperiorabiti creaturae tua partibus supereminens , subditos
erigit M seipsam : in inferioribus autem, aedificauit Mi humilem domum de luto nostro per quem subdendos deprimeret aseipsis, di ad
se trajceret i sanans tumorem, nutriens amorem.' D. 33. Leo Magnus in quadam epistola : Sacramentum reconcili rionis nostra, nurae implebant figurae; quia nondum luperuenerat Spiritus Sanctus in Virginem, mi ἐν intra intimerata mi Vcer aedi-foante Ibi Sapientia domum, Verbum caro feret dec.
S. Gregorius in Moralibus. Vndesene omnem
Sapientia aedi'. isti domum. Sapientia quippe domum Ibi condidit, cis Vnigenitus Dei Filius in semetipso intra mterum nimonis , mediante anima humanum si corpus creauit. Sic quippe corpus Unigeniti, Domus Deι dicitur; scut etiam templum tu aitur. Pro quo videli potest sertullianus libro 3 contra Marcio. nem cap. 2i. ubi ait: Christi m esse carbolicum Dei templum , in quo Deus colitur, constitutum seper omnes eminentias rinutum Potest itum dec. Rupertus Abbas libro i. in Cantica, de B. Virgine loquens Vt totum sanctum feret Lillitaculum , in quo Deus totis nouem mensius habitaret, tota omnino munda materia, de qua sancta Dei L s ἐς es ' Sapientia domum aeternam stimet aedificaret. Et alio in loco do tis V i domum aedificatam a Sapientia, ei se domum non manufactam, templum Dominici corporis , adiungit consentanee t twρ- S. Augustino sermone quodam) eam quidem fuisse aedificatam
in Incarnatione , sed dedicatam in Retur rectione. ibus patia habet Potho Prumiensis libro de Magna domo Sapientiae, sub finent. Alii plures videri possunt apud istius loci Interpretes. Simili de causa Mariam Virginem dictam intelligimus se. 4 dem ac templum Sapientiae, quod Verbum Dei, tum spiritaliter in eius mente, tum mentibus nouem in eius utero corporaliter inhabitarit: quam ob causam dixit S. Thomas i Dei Filium
213쪽
Filium, sia sinquit est Dei sapientia , Digulari modo in ipsa 3 p q. a .
habitasse. an. 4. dem Bernardus appellat Domum Sapientiae. Alij autem mis. s. re plures tabernaculum Dei r quippe qui de ea intelligant, quod re mi in Psalmo dicitur: Sanctificauit tabernaculum suum Altissmus. Ita Athanasius, Hieronymus, Damascenus&c. Ambrosus ad illud Apocalypsis: Et apertum est templum Dei co. 11. ,. in caelo : Poissumtu , inquit, per templum Dei , Mariam intellis is gere ; per arcam mer o testamenti, christum, qui ex ea carnem summ. Quo etiam facit, quod apud S. Birgittam, eandem in- L. 3. Os uenimus, templo Salomonis praeclare comparatam. Tandem Patres Basileenses, de conceptione agentes glori sae Virginis, qua ut aiunt am Patri sapientiam, Dei Filium DF as. aeternum, in m te opertκlit; lubiungunt, ea de re agi ,- Etificationem V dedicationem templi illius concernit, in qMo antesa cuti , antequam terra feret, Er a aeterno, sibi mansonem ordinauit prima j aeterna meritas. Caeterum & mentem cuiusque iusti, atque illius potissimam. qui non modo virtute, qua sibi, sed insigni etiam sapientia, qua alijs prosit, excellat; templum Sapientiae censendam atque aripellandam esse, quiuis facile colligat. . S. Doctorem Augustinum laudans S. Prosper in carmine de
Ingratis, ita de eo canit inter caetera. Nam ci illi, .
Et mita θ' requies Deus est, omnis, et optas, Vnus amor Cisi ii est, ivnus Chrijsi est honor illi: Et dum nulla Mi tribuit bona, sit Deus illi Omnia,qinsancto regnat Sapientia templo. Aurelius porro Prudentius ita canit Hymno de S. Romano
filem Ibi ipse mente in hominis condidit, vera 'pb. Viuam , perennem, senseatim , sabilem , Solus incap em posse , nec destructilem,
Pulchram, et enustam, praeminentem culmine , Discriminatis mutam coloribus.
Illic sacerdos arserato in lumine, Eo se, primo virgo custodit Fides, dec.
214쪽
Quibus illam aedem omnino videtur describere . quam in hominis mente ipsa sibi condit Sapientia; cuius tum aedilua, tum mystis, Fides ut, siue Religio, reliquarum comitatu cincta vir
Idem alio in loco ita Deum iuducit loquentem, ut templum se dignum dicat esse mentem hominis, ei assine quod sua gloria , sua lux sue sapientia , ipsum inquam diuinum Verbum, in humana came libimet olim aedificauit. Huc pertinent hi versus, aduersus Symmachum scribentis :Templum mentis amo, non marmoris.
Hae domus apta miti est, haec me pulcherrima sedes Accipit, aetereo caelestis hostile digna. - Nee novies hic locus es; suxu mea gloria in artus, Et lux mera Dei, Deus, illustravit alumnam Materiem, corpuG Parens halatabile fecit . Ipse Mi, pluviso mi possit requiserra templo. Haec Prudentius.
In eundem sensim disputans Lactantius Firmianus: cuius templum, scilicet Dei j non lapides aut lutum, inquit, Iedibo-- ipse, qui fimam Dei gestat. si templum, non auro urgemmarum donis corruptibilibus ,sed aetems rtutum intineribus omnatur. Et alibi rursum. Firmiud ir incorruptibilius templum esspectus humanum. Hoc potius ornetur , hoc meris illis imminibus virtutibus inquam θ impleatur. Quod autem ait, pectus humanum; in mentem reuocat quod de martyre Leonide , Origenis Adamantij patre, accepimus: eum scilicet in Origene suo adhuc puero , diuinitus indita cintillis cuiusdam sapientiae semina demirantem, dormientis p ctus saepenumero denudasse , atque ut ait, eam rem narrans
Eusebius illud perinde aeracer Dei Spiritus idem ipsum flatum quam templum consecrasses, reuerenter opidatum esse. Demum S. Bernardus sermone quodam: Beatus inquit tu quo sapientia aedificat Mi domum, excidens columnas septem. Beata anima, quae sedes est sapientiae anima utique iusti. Templum enim sanctum est Deo ut idem alibi)mens psa, Ualtare optimsm cor eius. Quia iam olim dictum a Sixto; non Martyre, sed Phil sopho, i)sdem seroe verbis 'extat aput Augustiuum libro de natura & graua cap. i . A Neque
215쪽
Neque vero id tantum nostris hominibus, sed inter externos etiam Hierocli Pythagorico Philosopho , compertum Disse animaduertet, qui apud eunt legerit: illum solum nosse, Deum honorare, qui per Sapientiam atque virtutem , animum Dum, diuinum friulacrum faciens, mentem quoque m , ad di uini luminis se sceptionem, templum Deo tu construit. A qua etiam mente non abludit Philo Iudaeus in libro de Cherubim: ubi cum quaesisset: Regi regum,inhuius tuniue si mundi rectori Deo , com tutis atque humanitatis causa dignaetos V creaturam invisere, qualem tandem domum oportet instrues 8 Etiamst tota terra respondet aurum, aut I uid auro pretio fus repente ferer, moxs per opificum artesu in porticus, moibula, autia , areas, aedes, saeras impenderetur, ne bellum qui dem eius pedibus posset feri. Dignum tamen eo domicilium anima, fift idonea. . Pergit autem Philo deinceps ostendere, quibus illa rebus Hid munus idonea reddatur. In primis squidem requiri generosam indolem, institutionemque praeclaram, quibus virtutes limnestaeque actiones superstruantur. Atque ex virtutibus, earum que actionibus, munimentum firmum accedere aedificio i his tamen etiam orbem doctrinae , humanarumque disciplinarum encyclopediam adiungendam. . IA disciplinis enim encyclicis pendere totum Ognatum animae : batque esse.velut pietiaras, tabellas , marinoratas incria stationes, quae ut ad firmitatem nihil conserant, at asse tanti tamen delectationem. Atque ad taliter instructam domum Iaduenturas caelo Virtutes seu Potentias, leges ut inquit) hi. raque serentes,' Vteam consecrent, tu ta Patris ipsarum iussa
Verum nos, quibus praesertim artibus,mima iusti sese com paret, conformetque in aedem ac rurarium Sapientiae s quibus item vijs, decus illud suum exorneti inque tueatur έ magiιὸ
Christianae Philosopluae, regula, veraque scitis sapientiae, a
216쪽
TEMPLI SAPIENTIAEC A P V Τ II.
Rum indvis Durum mimum , ad Sapientia disciplinam,
eius, in nobis aedem excitandam, auferendum. O Vam in rem in primis ponendum est, id abhorrens non esse a Christiana philosophia pronuntiatum. Quippe cum SQ. i. v. . notum sit illud e diuinis oraculis r In malevolam animam non inuoibit spientia, nec habitabit in corpore subdito peccatis. Quod quidem licebit, rei nostrae gratia, triplici via , seu sensu, ex
Et primum quidem uniuerse ac generaliter; ut, qui diuinae Sapientiae candidatus sit, sibi intelligat ab omni noxa atquc
i Deinde , uti speciatim nominatimque admoneamur; non posse quenquam Sapientis templum eis ci, qui impuritate conia Leleratum animum , & luxuriae sordibus tanquam pollutum atque incestum, habueris. Pollacmo , ut hoc quoque sensu dictum putemus, non habitaturam Sapientiam in corpore subdito, seu obnoxio, Peccatis ; quod ipsa etiam sapientia corpus requirat bene com positum , atque ad virtutem quodammodo factum atque propensum , indolem felicem , rectam , sedatam, neque ullis yiths , seu grauioribus animi motibus ac perturbationibus
Atque , ut de sui gulis horum dicturus, ab eo quod postremiam posui , quodque huius capitis proprium est , incipiam rSatis competium est inter omnes, praecuram indolem, ει emianens quidem, sed natura sedatum ingenium; liliarimum scilicet ad insignem sapientiam , plurimum ad excellentis virtutis decus, praesidi j atque opis adserre. Neque enim peruersa indoles, aut suopte ingenio quodammodo in vitium propense, mcile admittit disciplinam sapientiq; aut diuinet lucis imaginem belle recipit ac reddit animus varijs commotus affectionibus, neque pacate secum consistens ; sed huc illii cue irrequiete , prout illum sua natura impulerit, perpetuo distractus a, que dispersiis. Supernis a nobis laudatus. Philo, praestantem ac laetam in dolema
217쪽
dolem , velut pro fundamento constituit, cui in aedificarae at- que superstructae virtutes, in hominis anima Deo dignit in tem-μum essiciant.
Eademque gratia Deo sibiqiae gratulabatur Rex sapiens, quod
ad sapienti et satus admittendos, bene filissct a natura composi- tus, & tum sortitus animam bonam , tum etiam corpus incoin- quinarum, purum inquam a vitiossastectionibus, bene consti
tutum, & cum anima praecla te consentiens.
Atque olim quidem existimauere nonnulli, de caelo demit fas grandes animas, pro sua quasi magnitudine, congruens sibii domicilium aptare, & siue venturas in corpus , dignunt prius LV m M'metari hospitium, siue cum venerint, habitaculum fingere probabitu suo. Vbi nos magis Christiane dixerimus; insertam ipsi mundo mentem , diuinam inquam prouidentiam, quos ad ma-i gna quaedam speciali cura destinet, his ad fines suos opportuna aptare instrumenta , ipsaque corpora ad dcstinatae virtutis lau-1 dem stanquam si ea meliore ex luto argillaue componeret)s belle attemperare. Eosque adeo, quos sibi futuros sapientiae my- a stas, sacros ite ministros, conlii tuerit; us etiam indolem ad id idoneam, conspirantemque corporis habitum, ab ipso conceptub conciliare. Quὁ illud pertinet Graecum verbum, cuius verita-α tem sanctitatemque apud Boetium ipsa commendat Philos,
phia: A' I in ὀisia..ῆji: hoc est, Viri sacri corpus in Uirtutes aerificant. Virtutes autem, Graece δειά - , hoc est Po- testares. Sive ea voce vim ipsam diuinam intelligamus , aut
ultatem quamuis Deo propi iam : quas ipsa Dei sapientia, potentia, bonitas, in hominis sacri, Deoque in templum aediscandi , componendo corpore , speciali quadam prouidentia allaborent. Sive Dei ministras potestates Angelicas , quibus id studi j curaeque incumbat, humanos conceptus seosque maxime quos ad munia praestantiora destinari constiteritὶ ad diu in rationes prouidentiς, modulari, & suis quemque finibus peridoneum instructiumque reddere. Huc enim facit vetustum illud Tertulliani pronuntiatum: omnem hominis in utero serendi, De Uim . Humi , figendi paraturam, aliqua Frique potestas diuinae Iuntatis ministra modulatur , quamcunque EIU rationem agitare sortita. Quo ille nomine , potestatem Angelicam intelligit. Etenim sequitur : Nos ossicia diuina, Angelos dicimus. Ita Tertullianus.
Neque tamen , si ea in parte quisquam minus benignam
218쪽
atque fauentem naturam expertus sit, continuo est illi sapientie possessio desperanda. Quanquam enim proba atque tacitis indoles, auctoris naturet proprium ac speciale donum sit ε, nec vero cuiquam sit integrum , in ortu suo qualem maluerit na- . turae corditionem adoptare : attamen indolis mim,s felicis aenaturae vitia emendare potest tum sancti parentum accurataque educatio, seueriorque iam a teneris disciplina, tum ipsius quoque, qui sese nonnullo caelellis sapientiae desiderio incenadi senserit, adolescentis, eo acrius atque contentius egregia- sttigia 'um artium: & aduersus improbos animi motus , priusquam conualelcant, sedula & constans atque pertinax decertatio; super omnia autem, frequens ad Deum , Patrem luminum recursiis, per vota , preces, suspiria : ita admonente B. Iacobo
IM. 3. I. Apostolo : Sipiis indiget sapientia, postulet a mo: tr dubitur ei. Nimirum neminem auersatur Dei sapientia: sed sicutscr - si 3 turri midetur ab his qui diligunt illaminumitur abi si in i qi ut illam. Atque ut Clemens Alexandrinus libreter
communicansobumanum quiddam Grςce κοινων κω καὶ φιλάνθρωπον est sapientia. Tantum, serio desideretur , constanter quaeratur, atque eius obtinendae gratia, vis aliqua prauis inseratur naturae
L i cupiditatibus: quoniam ut ibidem litiait Scriptura ὶ initium illius mer Ima es dis,plina concupistentia , ubi disciplinae nomine, secundum Interpretes, significatur prauarum affectio. num & cupiditatum castigatio. His artibus quisque. ad extremum consequi poterit, ut indolis defectum diligenti suppleat industria , de luti fieri amat in plantis agrestis ingeni j ὶ quod natura non habuit, quadam velliti insitione adscilcat ; atque ita labore improbo, constantiuque conatu, dignam Deo sedem ac domicilium in suo pectore
At enim Platonem animaduerto, ea in Drte, Milo fortassis austeliorem ; ut qui in quadam epistola, ad spem aliquan- do adipiscendae sapientiae , tantum momenti ponit in indole, ut nisi qui natura ut ipse ait; sapim cognatus fit, neget unquam fiaturum sapientem. Qui etiam magni viri sensus, videri possit a forma loquendi diuinae Scripturae nihil admodum abhorrere. Nam illa Gclesiastae cap. 7. v. 1 . confidera opera Dei, quod nemo positi corrigere, quem ille despexeris; misi quidem videntur, posse in hunc sensum, ipsi textui valde congruentem,
219쪽
rao δgruenteis. accipi s viniim nimi him videatur despexisse Dcihi, cui indoles deterior praua , distortat; & ad sapientiam ato evirtutent mmi me iam, contigmkii Ex quo pro ita de quispiam inferat , finistra sorei, siquis in eiusmodi colligendo opeiae
Ueruntamen, quod ad Scripturam attinet . ex illius sense etiam is dicitur non posse corrjgi, qui non nisi dissiculter v - de corragitur e secundum quod eiusdem libri cap. r. v. is. dicitur: Peruers comgungunt com tamen in textu Hebraeo eaedem vitobique voces habeantur. δEt Platoni me dare tactumus: si ientiam accipimus, excellenterm quandam. rerum ouiliarum humanarumque scientiam , ad eam frustra aspiraturum , qui non a natura ingeni que ad eam famis de comparatus sit. Verum eam hoc ici paulo mollius accipientes ; eum etiam dicimus, qui alioquiminias sit selicis indolis, labore improbo curaque solicita , ita sermari, atque eo denique adduci posse, ut & generalia qua dam , magisque obuia praecepta sapientiae, capere & adamare condiscat, & ad ea vitam moresque suos accommodare, in eumque sensum ex sapientia & virtute vivere. Eoque proinde merito recipiendum , laudandumque verbum .illud Horatii; Lib. i. v. in quadam epistola pronunciantis r neminem adeo serum esse qui non possit mi Atare , si modo culturam manumque fori.
Quid enim valeat in teneris animis, quamlibet indole dissicili , naturaue a periore priditis , accurata & soleta educatio; vel in belluis ipsis videre est, quarum fetus infantes uti liqui amat Pliniusὶ inter nos educti, nobis, e assueti a teneris, sensim dediscunt indolem sitam . neque ad usus nostros finis guntur tantum , sed velut in mores atque inst tuta transeunt, &, si dicere liceat, quendam accipiunt quasi colorem , siue tincturam, humanitatis. Quam in rem licet Papinij Statij ver.
sus obiter recognoscas: - Vt Leo, materno clim raptus ab et re, mores
. accepit, pecti, iubas, seminem, vereri Edidicit, nulli , ruit nisi iussus in iras,
Erit igitur, siue diligenti alienae aetatis institutori, siue vescui. que , cum sese inosse ac respicere coeperit, in eo prcsenim omnis ponenda industria; vr principi h obstet, naturae sue via. Bb tia,
220쪽
tia, quae seu ille in alumno suo, seu bic: in seipse, deprehem
derit, opportuno studio, curaque contante compescat; prius quam scilicet iesita conuilestat improbitas, ubi mora robustior sit, nulla fortasse vi, industriaue, conuellenda. Sed nos huius rei rursum commendandae occasionem , in sequentibus
conditum in nobis Sapientia templis, animi puritate, co/pori si pudicitia tuendum esse atque colendum.
IAm purus ille castimoniae nitor, Ae corporis animique munia ditia , quam necessaria ratione, ad sapientiam , seu compa. randam , seu conteruandam , adhibenda sit; licebit ex his in telligere. tracgans est, & huc proprie faciens illud . ex supra mem rato Afro Doctore, quiuam expressum compendio; Templam αι esse animam nostram i cuius ae mainantistes fit pudicitia. Etenim si in his templis quae isto constant aut marmore, cura praecipua munditiei habenda est , eoque adhibetur aedit iras, qui loci nitorem suictitatemque tueatur: quanto magis templum pectoris nostri, quod magis propria , magi que chara diuini. ratis stata est, omni labe purum incorruptumque seruabitur D. so. ιι Nihil enim quietius, nihil purius linquit S. Paulinus) nihil dui - ' Ρlchrius ea mente esse debet, qua in Dei habitaculum praeparanda est ε, quem son auro fulgentia templa, non gemmu tataria distincta, delectant Hid anima ornata mirtutibiis. Perscite igitur Tertullianus , ut ipsas eius voces proferam cis omnes templam fmus, illato in nos. ἐν consecrato Spiritu sancto, eius templi adima θ' antistes, pudicitia si qua nihil immissim, nec profanum inferri 'at, ne Deus ille qui inhabitae, inquinatam sedem ossessus derelinqxat. Neque vero aedi sapientiae in nobis tuendae conseruandaeque congruentior assignetur aeditua, quam ipsa pudicitia: quae, de I ro suo proprio munere, spurcitiam omnem ab ea longe alpelit, de quandam habet specialem atque intimam cum sapientia