장음표시 사용
271쪽
s misti quariumqfgna merorum Ant tantum, quae cum tempore ruuntur praetere Ant.
S. sentem asulto hoc maxime distare , quod in aeterxis ratio Abiu, his rem rabbita Δcatur. OVo magis distinctὰ pronuntiati huius vis ac ratio perci. piatur, iuuabit in priiunanimaduertere: rationum aeteranarum appellationem non uno modo accipi posse. Primum enim , aeternae rationes appellantur idear diuinae, sue Limae rerum faciendarum in diuina intelligentia exissentes , secundum quas velut archetypa rerum exemplaria , siue in Macrobius appellat ) orionales rerum species , quaecunque a Deo in mundo fiunt, uniuersa formantur. Sic enim S. Augustinus ideas diuinas describens, ait: esse principales quasdam Armas, staletles atque incommutabiles , ac per hoc aetereas ; quae diuina intelligentia continentAr. In quem etiam sensum , alibi ab eodem, Veibum Dei dicitur, ars quaedam omnipotentis sapientis Dei, plena omnium rationum visentium Incommm ab hum. Atque aeternis rationibus hoc primo modo acceptis, respondet in rebus, propria in primis cuiusque rei, tum ipsius i. uers, ratio tanqlaam quod non semel admonuimus in expressa nota , velligi una, character artis, omnipotentis artificis. Alio modo rationes aeternς dicuntur ipsa Dei lex aut prouidentia, siue sempiterna ratio ac dispositio , secundum quam . tum reliqua omnia, tum potissimum naturae rationales , li minesque aded singuli, ad fines suos ; &, quod quidem ad naturas rationales pertinet ad finem aetern ς beatitudinis, partim manifestis, partim occultis modis, suauitςr ac sortiter, destia fiantur, aguntur, pervehi ntur. ii , ni Istae enim sunt, quas item agnoscit Augustinus, at a r times eorum,quae temporaliter factas nitam aeterna temporum urquodammodo cardinales causaei; ruriumquς aeterea atque incommutatiles Dii leges; quae .n Sapientia Dei Munnt de in quibus Angelos Sanctos mutationes temporum ac temporalium prae uidete. Eodemque siciunt de illa Setierint. Boetij et
272쪽
O qui perpensa mintam rat e gubernas, hi, miras, Terrarum, qui temptu ab aeuo Iri iubes labilita remem Δε crine tam tra. Et quq sequuntur. In qua acceptione, aeternis istis rationibus, siue legi ac prouudentiae diuinae, in rebus ipsis Fatum respondet Christiane de finitum ab eodem Boetio: inhaerens scilicet rebus mobilibus imis mobilis distositio , per quam Prouidentia suis quaeque nectit ordinibus.
Postremὁ , rationes aeternae importare possunt praescripta quaedam atque dictata diuinae mentis, non quae iam ipsi sint agendorum ratio , sed regulae potius ac praescriptiones hum, tiae vitae ; seu quibus , in constituendis exigendisque vitae suae
rationibus, niti oporieat naturam mentis arbitiisque compotem , ut ex sapientia atque Virtute vivat, atque ita sese ad fine iii sbi propositum , aeternae salutis ac felicitatis , promoueat. Ex qua descriptione animaduertes, rationes istas praescriptionesve diuinae mentis, non eo duntaxat aeternas dici, quoniam abona. ni aeternitate ex ditiini mente processerint, aut in ea extiterint;
sed inde etiam, & quidem si praeiens s opus spectetur ) vel
maxime ; quod veluti finem , ipsam aeternitatem respici,nt. hominemque ipsum, non ad temporalem tantummodo feliciatatem, v lusue adaptent mortalis vitae . sed ad vitam perennem, fructumque conducant sempiternae felicitatis. His porro aeternis dictatis ac praetcriptionibus, ad extremum respondet in nobis, tum ipsa ratio naturalis , ut est derivatio legis aeternae , secretum illud uti egregie apud Aligustinum appellabat puer Adeodatus J Dei intus istantis ora lum; tum fidei lumen , & iniusta donum sapientiae, quae menti humanae finem praemonstrant naturali lumine luperiorem, & vias ei conleliendo consentaneas certissime dictant atque prae
In quem maximὸ sensum hoc loco dicimus sapientis esse
in omni consilio, in omni motu & actione vitae, aeternisduci rationibus: tametsi & ijs, quas ante posui, rationibus diu Ius eatenus obsecuturus est; ut & artis diuinae, aeternaeque Sapientiae opera, non modo miretur , approbet, laudet, sed etiam inuentam ire illis modulatissimam dispositionem , ordinemque incomparabilem , ad vitae suet rationes moresque recte coma
273쪽
utque in aeternis quoque dccretis supremae prouidentiae, quid
quid illa tandem utramuis in Priena, siue uniuerse , sue pri-'uatim serant, Pri ubique animi mce, immo quod robnitae, , neque vulgaris virtutis est cum dulci ac iucundo sensu Deo abditae mentis acquiescat, etiam iniet acerba vitae. Quam rem nos plus ulis Parte 2 pertractauimus. Potest autem in presenti capite a nobis asserta veritas arguis mentis euinci nece flatiis; ijsque velut ex causae visceribus. ex ipsa inquam Sapientiae natura, de propria notione, seu desinutione petitis.
Piimum enim, ut ex Philosopho non semel docet s. mmas: si Sapientem pertinet confiderare cassem ait Imam , per quam certissme de abys iudicatur , ἐν secundum quam omnia ordinari oportet. Atque de ratione sapientiae & sapientis simpliciter est, ut spectet in omnibus causis altissimas simpliciter, hoo est, Deum atque diuina ) & secundum eas omnis ordinet; ataque id non mera sterilique contemplatione quae ex dictis sit-pra non est digna nomine verae sapientiae sed quae etiam eor Eciat , mores informet, vitam dirigat: ita ut qui verὰ sapietas dicitur, etiam agatur spiritu sapientiae caelestis. Secundum quod etiam Doctor Angelicus, scribens in Tertium Sententiarum, ait: quod homo per donum sapientiae unitur asti m cassis, transformatus in earum militu em. Qui igitur erit huiusmo- 'di, is in omni vita diuinis ducetur atque aeternis rationibus, quae expetendorum agendorumue causas continent altissimas,
suntque primae ac summae omnis vere boni, pulchri, honesti praescrip'iones. Riii sum : sapientis est similiter , in cunctis quae intendit 8e agit, ad finem ultimum respicere humanae vitae. Finis quippe simpliciter ultimus, primum ac flammum expetendorum est, atque adeo prima, de altissima, uniuersalissimaque regula criterorum omnium expetendorum. Alioqui enim superuacanei
atque ridendi laboris sit, eo omisso quod & sui gratia de mise summὶ expetendum est , totum occuPri delassarique iumedijs, quae cum non sint ipsa finis ultimus, non suo merito exp tenda sunt, sed boni duntaxat ulterioris gratia , cuius ta lmen insecutio negligitur. Ut is proinde labor merito possit, cum scriptura Diuitia, Mor statarum appellari Quando igitur' Christiano constat, humanae vitae finem ultimum, Deum esse ' 'haeternamquc vitam a laque ua natum aeterauati, ut nisi dum
274쪽
uluit sibi in ipsam aeterni cin consulat, summe ins s luxurus sit; sumis vero selisi, si morurn,
tis.1 i. , aptauerit se, o lectis dcta ij , & inrta Huiusvis i. is pienti 3 - est profectos quod ait Ps Amisia in annos aeternos in mente ha-i s 7 ternitatem unice frictare , ad aliam lan wMaximis, consilia, actus, omnemquc vitam du fro, iςu Kk 9s in prς- senti loquimur, uniuersu, in rebus Hxptiones stςrnM tendere. Contra autem, non nisi insipientis; uno illo necessarion secto, rebus intendere sui tuac bisi; α saquq Iς adfinent humant felicitatis, hoc est ' ad summum bonum nihil con-i seruiit , pro sine ultimo, i seu lasquam psy, rebus sui Hinc expe- . 'tendis, ha re; Ner propter vlum icPapo saliun , qtern
-ι Praeter ara labicet scita , ipsaque natura, notum est: opor
tare hominem os naturς hunMnς mi ηsulanter, & suq digni tali consentanee iacturus est , in vita duςenda instituendaque. ad id quod ii, homine ipso supremum sI, Miςndς re, atque ad id velin ad priniam summamque eo in Osdiue regulam, actus
moresque suos accommodare ac conso mMe. Cumque homini, ultra regulam sensutam, ρος ni cum bruti4 animantidiis commutayis H, ratio in saper data sit, tanquam naturq rationalis propriaris. Q. de leae,& propinqua regula operandi: atque, haec ex S. Augustinu: j. - aliorum pie inctorum sententia γ in inseriorem superiorem m. s. . s. me bipertitala ; non reali istius scutiatu is plures paras diuulione, sed sola ossiciorum diuersitate; secundum quam, ea diacitur rari' insemor, qua re s in dit i portabM; 1 perior au. rem, q intendit aeternis constitiendis mi consulendis; cositiem
dis quidem , secundi, tu quod ea in sim fleculatur , consulendis
mei . , secundum quod ex eis accipiς VP las agendorum : hineptiam manifestum euadii . eum qui supremam sibi inditam regulam sequi, velit , intendere debeso nitique sternis r tionibus. Alioqui sanE, velut homo non sit, qui sensu so io, non nitione ducatur et ita qui in agendo solam sequatur rationis itiserioris regillam , ut homo sit, non fore tapientem. t i i-O Denique cum ex ipsa etiam sapientiri notione exploraturi, sit: sepientis esse , de rebus non pMut apparent, se l. prout in ' se sunt, vere ut recte iudicare, & quod hinc sequitur, unamquamque r pro isto meritoac dignitatesstimare: conse uena quoque est, sapientis esse, vera bona si .ma meta is,
275쪽
aeterna temporalibus anteferre; atque his despectis atque de rotis, ad illa suspirare votis omnibus, ad illa incenso studio , to. liniue conatu aspirare : de qui secus faciat, hoc est qui aeternorum, aut Litidiens, aut negligens, temporalibus eorum umbris ac simulacris totus incubet, itaque his haereat affixus,.quasi illa sola aut:vera, aut expetenda, boua sint; tametsi id nullo mentis errore , sed praetica duntaxat animi inductione faciat ;merito censendum appellandumque inspientem. Quo illa pertinent B. Chrysostomi in Psalmum s. ita scribentis : sis id est autem : fmul in piens L . stultus pmbuut ' Mihi miistur merba
facere de impiys, qui toti praesentibus rebus a bunt, eas siti 'ciunt, de futtiris autem nihil pla sephantur ue ea de causa mocans eos insipientes. Ex quibus omnibus consequentet intelliges ; quomodo verum sit, quod praefert Cupitis inscriptio, ea maxime re a stulto
distare lapientem. Nam cum violiensum est) eo maxime sapiens dicatur, quicunque vere & absolute est sapiens ; quod
unamquamque rem pro sito merito aestimans, temporalia, pro breuibus paruis ite seu bonis, seu malis habeat, aeterna ve id ut vera, Vt magna, atque solida aspiciat; atque rebus suis proi, de ita prouideat, ut cum se , quod ad animum attinet, immota talem esse meminerit, id unum sit solicitus in vita, qua ratione sibi in aetemum bene atque beate futurum se, nihil interim admodum pensi habens, quid circa se tandem rerum agatur, in diebus peregrinationis suae , & tempore quod velut umbra praeterit: liuitus autem eb vel maxime talis existimetur, quod contrario modo affectus sit ; quasi sensit tota, non ratione aut
fide regatur, praesentium amator, situri negligens; affixus tem- . t pori, incuriosus aeternitatis: fit ut hac ipsa re a stulto maxime
potissimumque distet sapiens; cum ex Schola notum sit. per hoc unumquodque per se primo differre a caeteris, per quod per se primbi in sua ratione, suoque elle constitutis r.
Atque ei rei confirmandae concludendaeque, peridonea v detur quaedam Platonis vox ; quam usuri de caelo demissam, prae caeteris illius dictis, merito diuinam appellandam censeas, &in Christiano etiam pectore alte ac penitus inscribendam. Ita enim ille in quadam epistola: Deus hominibus sapientibus Ir pru-- identibus est lex : insipientibu tem ἐν imprudentibus, moluptas. Quid enim est hominem lapicutem in vita degenda Deum viligem attendere: nisi quod hic dicimus, aeterius duci, siue di-I i uinis
276쪽
uinis rationibus Insipientem autem , voluptatem pro lege habere ι re ipsa idem est, atque in omni vita, instar bruis pecudis , trahi sensi nim lenocini js, & quidquid incidit, pro animi
sui lata libidine secere; aeternarum autem diuinarumqtie rati num, nullum respectum, aut cogitationem habere. Neque tamen quae modo diximus, in hunc senium quisquam. vi existimo, accipiet: tanquam omni rerum temporalium tractatione abstinendus sit sapiens, atque extra anni selisque vias, hoc est, extra omnem humanam consuetudinem , rerum ue sum ablegandus : sed quod in his, nimius inordinatusque animi ilictus, praecidendus sit, de usus rerum temporalium, ad rationes meruas reserendus. Aliud quin' eli temporalium rerum prout temporum necessitas, instituli ratio , omcijue conditio pollulet, curam aliquam gerere: aliud in earum usu, tractatione , administratione, temporales duntaxat rationes aupicere, his duci trahivo, atque ab his demum totum pendere. Quando & superius, etiam ex Senecae mente vidimus: magnum animum daturum operam , ut in hac statione qua positus est honeste se atque industrie gerat: quanquam eis rebus. quae circa ipsum sunt, non attendet quasi quicquam ad se pertinentibus, sed ut alienis & commodatis utetur, peregrinus& properans. Vtetur igitur temporalibus rebus etiam si
piens led in harum usu pendebit ab aeternis rationibus secundum quas, velut altissimas regulas & uniuersalissimas, iudicabit de omnibus, & ipla disponet ordinabitque temporalia , n que tempori ipse feruiet, sed huius usuram beatae subiunget& attemperabit aeternitati. Vt enim pulchre ac diserte Doctor
pq 7s Aneelicus: Secundum emam inumtionis , per res temporales in '' comtionem dediem mus aeternorum. In mia vero iudici, , per aeternai cognita de temporali ruricamus , discandum rationes aterianorrum temporalia diston M.
Interim, quoniam ad vitam beatam liquet in hoc multum esse momenti, placci paulo amplius eidem argumento insiste re, & procliuioris Mus gratia, nonnulla obicinare particultatim
277쪽
Non Pa dialis siveradduntur, atque psopiaes arymi, et sums m , applicaut in ΙGitur , si nomen ac munus suum, si professionem dignita
temque tueri velit ; sempiternis tantum rationibus mauu decretis, invita agenda ducetur sapiens, non, quod vulgus se
Si quidem plerique mortalium εἷ siue ultimi finis, ad quem benigna Dei prouidentia conditi sunt, aut ipsus veri ac sum mi iani, ignoratione; siue indolis vitio , curvae in terras. αad caelestia diuinaque parum propenta; sive quodam rursum quasi stu re, aut tarditate ingenii ad ea quae sensum fugiant attingenda, proferre sese & attollere non valentis ; sive . &praecipue, quod sensuum occupati illecebris, de rerum istarum fugientium, vel falsa delus specie, vel pesti sera consuetudine capti; ab his nequeant se, nisi violenter, auellere: his inquam de causis plerique mortalium , uti bonum suum sola tempor
li selicitate, ita vitam suam temporalibus duntaxat rationibus, metiuntur. Quos tametsi acutos sapientesque in rebus praesentis saeculi, attamen diuini Spiritus nomenclationem imitati, stultos ea causa dicimus, quod in nugis serij, in summe serijs,caeo. nique momenti rebus, ludere videantur; ac de rebus nihili
operose soliciti, in omnem deinceps aeternitatem sibi pessime infelicissimeque consulant. Ex quo intelligas . non eos solos pro insanis habendos, qui vulgo tales habeantur , sed eorum quoque longe plurimos, qui passim prudentes & sapientes exiis stimentur, etiam prae istis esse insanos. Uude, ex Lucilio suo quaerens Seneca r sit tu nunc mitam dici existimis stultam Bubae an Ixionis quos quidem oportet homines, nori titublatis eo aevo fuisse. Non est ita : respondet. Nostra dicimr:
vos caeca cupiditas in nocitura , certe nunquam sarratura, praeciapitat. Quasi si illas voces audisset , . in plateis raedicantis diuunae Sapientiae: Gquequo paruuli diligitis infantiam,vm n, ea, qua Asunt noxia, cupient In quem maxime censum Christianus peccator reserendus est: quippe qui felicem infelicemue aeternitatem , pro Ope I i 1 Tum
278쪽
rum cuiusque promeritis, unumquemque manere intelligens,
i de vici : quas nihil restaret post sanc vitam ; aut certὰ tanquam persuasum habeat quod quidem non verbo sed factis videtur ostendere ) temporalia iana , malaue, aeternis seu bonis, seu malis esse anteponenda. Quid enim inuniae ne sutori Iicam ) affinius quam , cum ita credas, ita viuere ; &propter modicum corruptibilis vitae delectamentum, scientem, volentem immortalibus se paenis , ac sempiternae coiifusonio icere λ Quoiam non inscitὰ excogitatum animaduertas illud, quod nullo certo autore passim circumfertur acroama . Viii uta turbae peccantium , duos tantum carceres esse in orbe necessarios, quorum alter infidelibus, alter insanis, destinetur. Vel enim , qui Deum , summum , praepotens, tempiternum- cluet numen, idemque omnium, quae quomodocumque gerantur, conscium , stetere aliquo audet offendere , ea non credi quae de Deo vindice , & interminata luppliciorum aeternitate, eertissima nobis autoritate, proponuntur ; atque hunc iam constat in carcerem infidelium compingendum esse: vel si ea credit, & tamen peccando, diuini Numinis aduersus seipsum iras prouocat; hunc iam enimuero esse insanum, atque ad carcerem in orum ablegandum. Quod igitur ad vitae usum attinere potest in praesentia; hoc primum nobis, idemque in primis conducibile, ac peropportunum, esto praeceptum: Christiano homini, ex sapientia hoc est, bene beateque viuere, atque ad extremum aeternam vitam, hoc est, finem tuum ac summum bonum, apprehendere v lenti, Onitendum esse ante omnia; ut menti suae insulam diuinitus aeternorum fidem, atque caelestem notitiam , non stabi lem modo , & inconcussam, & pectore intimo alte infixam retineat; verum etiam, ne elanguescat,&obtorpeat otio, si quenti illius exercitatione , animosaque propensae mentis sub Dei supremam autoritatem, subiectione, exsul citare identidem, atque animare , & tanquam alere satagat.
i. Etenim cum fides syrout eam definit Apostolus) ster durum sit substantia rerum, seu , ut est in Graeco, hypostasis; hac tanquam basi landamentoue , ex aliquo motu , siue succussu, in humano petitore vacillante , nutabit confestim aeternorum spes, collabescet virtutis studium; nobisque incautis obrepet. quod de pristi aut seu fortibus viris, seu eruditis hominibus, mansuram post Eta aeternitatem , in sola gloriae nomini cie
279쪽
sii quam sibi fingebant in immortalitate, computantibus, in hunc modum scribit Seuerus sulpitius : quippe qui ut ait 3 'νH. Unhumanam mitam praesentibus totis actibus aestimantes, stes suas fabulis, animas suas sepulcris dederint. Iam vero si ipsa dormit et fides, neque crebra sui exercitatione, vigens, alacris, prompta , & , ut ita loquar, ad casus v sue necessarios experrecta sit; nihil est fustu procliuius
quam ut vim illitis praevertant, & animum occupent, sens snostris magis cognatae ac familiares illecebrae; atque is, quem Scriptura memorat, fascinus nugacitatis, seu vanitatis, mentem obscuret, & illex animi concupiscentia, sensum etiam re
Nam veluti supra ex Epicteti mente diximus, malorum omnium in humano genere hanc causam esse s non posse communes recti notiones, ut quod, exempli causa, de honesto amando super:omnia bona mortalis vitae, quisquam generatim iam ante animo praeceperit, secumque i e constituerit rebus aptare singularibus; siue , regulas agendorum generales, ad c sus ususve Prticulares, essicaciter de utiliter adhibere; concupi laetitia videlicet ut cum Philosopho expresse tradit S. Tho- a mas in seu quavis Aia perturbatione, ligante habitum scientiae uniuersalis, ne quis eo in praesentia, siue in hoc actu Prticulari utatur: Ita modo itidem dicimus, in Christiana gente omnium ferme malorum hanc esse causam; non posse fidem ad usus vitae particulares applicare, atque adjungere: sue quod in multis fides ipsa modica, languens, dormitans,& quodammodo sopita sit ; ex aduerso autem vivax Ae essicax illecebrarum mortalium per sensus secta apprehensior sue, quod eam uti iam loquebamur cum S. Thoma j liget quaelibet vitiosa affectio;
ut ea praeuentus atque praepeditus animus, aeternas fidei rationes non consideret, aut eas certe velut semisomnis asipiciat;
ijsque proinde, sic quas e longinquo propositis,& tanquam ad sese, fictumue praesens minus pertinentibus, nihil admodum
Non igitur hoc iam de nihilo est, quod soli citius admonitum cupio sapientiae Christianae clientem , ut illam quam habet inditam pectori diuinae lucis tanquam scintillam, fidem inquam suam , frequentiore usu exsuscitare instituat , de velutobulo satastarum meditationum alere ; ne vel inertiae quodam quasi cinere obruta, vel fillacium opinionum obducti fulighae,
280쪽
ves denique fumo caecanim cupiditatum obscurata , minus v leat, ubi res postillet, di animς sorum agatur salus, aduersus sensuum illicia, vim suam exerere; aut abigenda a mentis oculo quod ait s. Leo ) terrenarum caligine rationum , fulgorem suum explicare. Alterum porro quod submonemus, atque amatori sapientiqvalde commendatum esse cupimus, istud est: ut isto fidei tana iram fundamento posito, aeternarum rerum ac rationum consierationi nonnihil subinde temporis concedat 3coperq; atque intermissis tantisper externarum rerum irrequietis solicitudinibus, subintret cum Rege Propheta in sui tuarium Dei, de velut a ditus intra penetrale Sapientiet, interim vacet & videat, quid distent aeterna temporalibus ; semotoque omni prauo affectit, qui solet recti iudicij sinceritatem corrumpere, utrariimque rearum rationibus, iusta, hoc est diuina, lance perpensis, pro rei momento, serio cum animo suo reputet; quam denique stultum sit , pro vilibus istis & infimis, de , qualiacunque sint, haudita multo post amittendis i aeternorum studium, quς & in se summa sint, de ad hominis bonum ac felicitatem summe atque uni e necessaria, negligere; quod in reipsa non est aliud, nisi errore miserrimo, pro veris bonis ac solidis gaudijs, eorum umbras de im ines , assiduo labore, nec ullo ad veram felicita
tem operaepretio, captare. iAd quod utique . cherrimum otium , diuinarum rerum
contemplationi, aeternarumque rationum ponderationi , --ctuose sepositum, inuitat nos Deus, ore Psalmistae dicens: Vacate Ur cindete, quoniam ego sum Deus: quem equidem locum, ex alia versione, allegam S. Augustinus: Agite otium, inquit, re cognoscetis quia ego sum Dominus : non otium d sic emero, sed otium cogitationis, mi a locis V remporibus maceris. Locaeferunt quod amemus, rempora surripiunt quod amamus, E r linquunt in anima turbas plantasm m , quina in aliud atque aliud oviditas incitetur. Ita si inquietus os aeremnosus animus, frustra renere a qribus tenetur exoptans. Voca r ergo ad otium,
id est, mi ista non diligat, qua De labore diligi non possunt.
Ista Augustinus, & vere. Effciet siquidem, ea quam commendamus, in diuinis sempiternisque rationibus otiose considerandis, per certa quaedam interualli temporum , constanter assumpta, & pie fidelitertiue usurpata, exercitatio: primum , ut ne toti dcfixi haereamus.1 γ immersi e , a