장음표시 사용
241쪽
se privatum: sed id fieri posse Cornelius noster edocuit , qui
non ut potentior essiceretur , regna sectabatur , sed ut patriaererminos redderet ampliores . vidimus, patres optimi, in m destissimo cive regium animum, et in regio animo civilem modestiam. Verum, praeter alias virtutes quibus effulsi , non
satis admirari possum invictissimum animi robur quod in utraque fortuna saepissime demonstravit: siquidem conata est ii. tum plerumque modo blanditiis allicere , modo aerumnis infringere ; solidiusque adamante pectus invenit. nulli fuere tam secundi, tam optati casus, quibus efferri ; nulli tam adversi, tam inopinati, quibus concuti , aut umquam potuerit inflecti. quis vestrum poterit inveniri qui illum laetiorem in secundis,
aut in adversis viderit tristiorem e tam bene rerum humanarum mutabilitatem deprehenderat, ut quidquid accideret, nec novum, nec inexlpectatum videretur. Non potest mihi animo excidere, nec poterit ex hominum memoria ulla vetustate deIeri, ut sorti, et immoto pectore pertulerit infelicem regis generi obitum, miserandam filiae regiae servitutem, crudelem fratris caedem , immaturi reguli postumi nepotis interitum , et opulentissimi regni amissionem ; quae uno sere et eodem tempore delata , tanto moerore universam civitatem affecere, ut nemo esset qui se posset a lacrimis temperare: at ipse cui haec omnia acciderant, nullo dolore perculsus senatum adiit, ubi nec perturbatiori vultu, nec fractiori voce quam solebat in s cundis, gravissimam habuit orationem , qua moerenteS, prinstratosque patrum animos consolatus , ad ulciscendas injurias, et regnum re perandum, quemadmodum effectum est , pro senatus majestate excitavit , inflammavitque . pulcherrimum profecto spectaculum, et admirationis plenissimum; qui cons lari debebant, angebant; et qui angi, alios consolabatur . DG sinant ergo se Anaxagora jactare Graeci, desinant Romani Horatio Pulvillo gloriari, qui audita filii morte , alter nihil sibi
novi nuntiatum responderit, alter a templi poste manum non amoverit : nostra aetate concivem habuimus qui non unicum sortunae ictum, sed tot rerum eversiones quot supra numeravimus , adeo constanti animo est aspernatus , ut nihil minoris
quam sortis impetum facere videretur. Obstupescit hoc loco
242쪽
ORATIO.i animus , et vincitur oratio laudis magnitudine . Non tacebos postremum insigne pietatis facinus, quod vidimus omnes paul, Io ante quam e vita discederet. non possumus, patres optii mi, cum de Cornelio loquimur , a pietate recedere. Is igil . tur cum omni carne, et prope ossibus absumtis , nihil reliquii praeter vocem, et ingenium, ei fecisset aetas, senatuque carmret , in quo hujus Etrusci belli caussa quo universa flagrat
Italia, res maximae atque gravissimae tractarentur, et praeteri Hus Opinionem gererentur , voluit in curiam lectica deferri ubi tam graviter , tam facunde pro reipublicae dignitate , et utilitate disseruit , ut longe antea dissentientes patres in suam traxerit sententiam, patriae laluberrimam. Non potuit optimus senator in supremo suae vitae spatio reipublicae commodis deesse , nihil sanctius existimans quam communi omnium utilitati invigilare, nihilque pulchrius quam, ut omnem aetatem in republica bene gerenda contriverat, sic extremum quoque spiriatum exhalare . pientissimum sane institutum , et imitatione dignissimum. Non est igitur mirum si omnes illum intuebantur, si admirabantur , si illo denique superstite tota respublica se felicem arbitrabatur . et merito poterat arbitrari ; erat pros cto hujusmodi, qualis, pace omnium dixerim, nemo, vel salistem rarissimi jam multis saeculis sunt inventi . Verum enimvero nulla humana felicitas potest esse diuturna , siquidem omnia vel vetustate, vel morte tolluntur: edaces sunt nimium utriusque dentes. Extenuatus itaque, senioque consectus inter optatos carissimi filii amplexus et oscula tranquillissime exspiravit Cornelius noster, nullis linguis , nullis literis contieendus; cujus quidem acerbissimo casu squalent domestici , afflictantur amici, conqueruntur plebeji , lamentantur equites, luget curia, et universa civitas dolore , et lacrimis repletur . nec immerito sane ; amisimus enim de republica benemeritum civem, amisimus optimum patriae patrem , amisimus nobilissimum umbis ornamentum: nec nobis solum haec calamitas, et luctus est
injectus,' sed etiam ipsa dolebit Italia tali sidere orbata; dolebunt vectigales hujus reipublicae nationes tali praesidio destititae ; dolebit et Cypros regalis filiae sedes tali defensore spoliata. Heu , quo gemitu , quibus singultibus acceptura est cru-D d a de
243쪽
dele hoc , et amarissimum mantium Cornelia regina infelicisima i prae nimio dolore consternetur : franget innatam illam Corneliae genti constantiam , et regiam animi magnitudinem doloris acerbitas . et ne lamentis longius immoremur ', communis erit haec omnibus iactura , communis dolor. Verum si omnem ex animo perturbationem dejicere, et constantius comsiderare uniuerimus , Cornelium nostrum eum vitae cursum
qui paucis contingere solet , integre , et seliciter peregisse, nihil esse putabimus quo lamentandum dolendumve sit. Quid enim aliud requirendum est in hominis vita, in qua immortalitas non est expetenda , nisi ut cum omnium laude degatur equod adeo consummatissime est assecutus Marcus noster , ut non solum vivus omnibus laudatissimus exstiterit, verum etiam mortuus posteris sit relicturus nominis sui memoriam sempiternam. si modo hoc a nobis discessu mortuus dici potest ;non enim mortuus est, sed ad vitam perrexit. non est enim haec quam vitam dicimus, vita , sed incerta, instabilisque peregrinatio, variis periculis, variis laboribus exposita: illa vero est vera vita ad quam proficiscimur aeternum victuri, Cum compore dissolvimur; si recte vixerimus. quo clarissima et illustris Cornelii anima evolavit , digna suorum laborum praemia poseceptura . Quam ob rem consolare te ipsum , sapientissime Georgi, desideriumque parentis, ejus utilitate compensa, et
ut a ceteris virtutibus non degeneras , sic et paternam imita. re constantiam . consolamini et vos invicem, gravissimi patres,
qui si carissimum concivem amisstis, habetis eius dulcissimum silium, verissimam parentis imaginem; habetis, inquam, Geomgi', non minus paternae probitatis, quam nominis et gloriae certissimum heredem , a quo non minora parente in patriam merita, pro ejus virtute et animi magnitudine, merito exspectare et potestis, et debetis.
244쪽
Catharinae Cypri Reginae fratris ORATIO.
I existimarem, Princeps Illustrissime, Patres amplissimi , viri ornatissimi , fieri posse , ut quisquam universas clarissimi viri Georgii Cornelii laudes oratione
consequeretur ; dolerem equidem tam breve mihi temporis spatium ad orationem meditandam concessum esse. V rum cum is Cornelius exstiterit, talemque ac tantum in omni vita virum praestiterit, ut ad ejus clarissima facta celebranda vix omnis aetas satis futura esse videatur ; cumque is fuerit majorum n strorum animus, ut non tam omnes illustrium civium laudes Percenserentur, quam ut iis saltem perstringendis, omnes gloriae desiderio, summo studio ad bene beateque vivendum, ad optime de republica merendum incenderemur: dicam, et bono quidem animo; atque ita dicam, ut , etsi infinitas egregii. viri Diqiligoo by CO dile
245쪽
viri laudes aequare dicendo nullo pacto valeam , cum iis tamen omnibus mihi certandum sit qui ante me in laudandis sortissimis, et clarissimis civibus de republica optime meritis id ossicii praestiterunt. magna profecto res est ; ted in magnis et voluisse praeclarum semper existimatum est. Dii modo nostris conatibus adsint; tuque ipse, qui jam caesesti eorum commetudine frueris, Corneli clarissime . Verum non tam illud mihi laetandum esse video , quod ea ad dicendum materia oblata sit in qua nemini oratio deesse possit; quam illud metuendum, ne nimia rerum copia vincar. Quod si , ut sper,mus, non omnino occasioni huic tam amplae ingenium, nec ingenio oratio, nec orationi modus deerit ; vestrae humanitatis erit, ut dicenti mihi benigne , attenteque audie do noa desitis. Quod eo etiam libentius praestare debetis, tum quod et vestrum nonnullis grato hoc pietatis ossicio decorari continget, tum vero maxime ut omnes in civem vestrum, deque vobis optime meritum grati, ossiciosique videamini. Et profecto si umquam alias civitas nostra civem aliquem hoc grati animi studio, et debitae pietatis exemplo prosecuta est , ea omnia jure huic, ne dicam ampliora, exhibere debemus. Neque enim vos decet a s uperioribus ossicio vinci ; neque hunc eorum aliquis qui ante eum excelluerunt , studio , ossicio, opera in patriam , superavit. Quod et vos antea, patres, intellexistis, et nunc me dicente in memoriam revocabitis; eamque vestris animis sempiternam assigetis . Sed dum huic rei studeo, dum praestantissimi civis numquam non maximopere
laudandi laudibus inservio , hoc mihi , princeps humanissime,
hoc, patres, hoc, cives, hoc, ceteri qui adestis Omnes, comcedite, dolorem quem ex illius desiderio maximum, ut video, et acerbissimum capitis , paullisper remittite ; ut etsi ob tanti viri mortem plurimum dolere debemus , videamur tamen ex hac eius laudum commemoratione nonnullam percipere Voluptatem ; cum praesertim deorum immortalium beneficuum agnoscamus , quod eorum benignitate nostrae civitati ComCessum sit ut cum multis aliis sortissimis , clarissimisque civibus , tum hoc uno optimo , summoque maxime gloriari possit, quodque et illorum superiorum admirabili sane , et hujus
246쪽
ORATIO. 2II singulari quadam, eximiaque virtute effectum sit, ut jam n que Graecis , neque Romanis invideamus . Adeste igitur mihi omnes, si non laetis , saltem non moestissimis animis. Neque vero id faciam quod plerique in hujusmodi laudationibus facere consueverunt , qui vel in ea re bonam orationis partem consumunt , ut in qua ille de cujus virtutibus dicturi sint, patria excelluerit, eam mirifice laudibus extollant: contra ego I patriam certe subticebo ; non quod non arbitrer multum adi laudandum conserre patriae claritatem , quae meo judicio eri plurimum facit ad quoscumque laudibus honestandos; nec quidem quod existimem, nostram hanc patriam cuiquam alii antiai quitate, nobilitate, moribus, institutis, religione, pietate, rerum gestarum gloria, praeter tim denique libertate concessuram; i quippe cum de ea semper ita senserim, ut alias omnes si non excesserit, ut verbo invidia absit, saltem aequarit . Sed ob id 1 potius hac de re mihi tacendum esse duco, quoniam sic mihis persuadeo , nullum ingenii flumen tantum esse posse, nullam tantam dicendi copiam atque vim, nullum tam divinum et imcredibile genus orationis, quod patriae nostrae laudibus, non ducam par esse possit, sed ab ipsis longe non superetur. Huc a s cedit, ne aut nobismet ipsi assentari videamur , aut in tantai summi hujus senatoris laudum ubertate ; quae praesertim ipsius, et ejus virtutis propriae sunt liceti magnae laudes exsistant, nostrorum tamen omnium communes
quodammodo censeri debent . Quotus enim quisque nostrum, est qui non sbi patriae antiquitatem , splendorem , magnitui dinem , laudi vel maxime vindicet e certe quisque inde alia quid decerpimus, et veluti in partem accedimus i quamquam quoniam huc dicendo prolapsus sum, nulli magis patriae laudes debentur quam illi qui de ea inter ceteros optime mm. Titus sit; quique semper ita se se gesserit, ut majoribus in dies singulos illum et amplioribus dignitatibus respublica ornamdum esse censuerit; quod cum aliis multis , tum vero Corne-
Iio nostro abunde obtigit. Sed cum magnum quiddam patriae laudibus insit, illud certe maximum haberi debet, quod vel ex ejus virtutibus patria plurimum celebrari possit, ut quidquid illa in eum splendoris et amplitudinis contulerit, illud
247쪽
omne quasi foenerata esse videatur. Adeo quidem , Ceorgiclarissime, non modo quam a patria consecutus es dignitatem, et auctoritatem sustinuisti, et majorem semper reddidisti; sed ipsius etiam patriae decus et gloriam mirum in modum vi
tute tua servasse, et auxisse visus es ; ut quantum tu illius ceis
lebritate illustris habendus es, tantum illa te cive , et senato. re praestantissimo, ac potius parente optimo se se jactare pos-st. Iam vero si quis exspectat ut de nobilissima Corneliorum gente laudes eliciam, virorumque illustrium qui semper magis ac magis in ea familia floruerunt, clarissima gesta percenseam; fallitur ; superat enim, superat Georgii unius laudum cumulus.
Quamquam quis, per deos immortales, adeo rerum omnium ignorans est i quis tam novus, et longinquus hospes in hac ombis urbe, in hac hominum luce versatur, ad cujus aures Comnelium non pervenerit nomen e qui facta hujus clarissimae gerutis fando numquam audierit e an necesse est ut ea commemorem quae historiae potius vel longissimae sunt , quam ut brevi orationis particula transigi possint e rusi vero aliquis speret, immensam vim oceani exiguo se rivuli spatio comprehensurum. Vt enim Romanos illos praeteream quorum praeclaris facinoribus Graecorum , Latinorumque omnium scripta illustrantur ;quae umquam tanta ingenii ubertas, quae dicendi copia tanta,
qua quisquam possit sortissimorum , et clarissimorum civium qui ex hac eadem familia in nostra republica paene innumerὸ-biles prodierunt, res domi forisque egregie gestas complenorando, aut saltem enarrare scribendo e Verum quid hoc est
Comm Ueor, patres: non possum me continere, sapientissime princeps: ea est virtutis Vis, adeo mentes nostras movent praeclara majorum facta, ut me etiam id consulto praetereuntem, invitum cogant , et quasi manu trahant ad nonnullorum saltem nomen e tot illustribus viris vobis in memoriam revocamdum . An vero subiicere queam duos Federicos , duo reipublicae nostrae luminae qui, ut cetera omittam, bello Genuensi, bello, inquam, illo periculoso quo res nostra ad ultimum
fere deducta erat discrimen, alter cum summa annonae paenuria urbs premeretur, innumerabili frumenti numero, alter aerario exhausto, permagno auri, et argenti pondere rempublicam Dissit eo by Corale
248쪽
ORATIO. 2IT cam adjuvere e pertranseo Marinos , Ioannes, Petros: consulares Omnes, procuratorios omnes; omnes admirabili septemtia, incredibili omnes virtute . quid geminos Marcos non reseram' seniorem illum, et juniorem Cornelii nostri parentem Dies prosccto me deficeret, si in eorum gesta ingredi, si magistratus, si legationes , si imperia, quae summa cum laude gesserunt, vellem vel percurrere. Ille divitias semper contem- sit; hic maximis propria virtute partis magnifice semper est usus r ille abstinentia praeclarus habitus est ; hic liberalitate: ille principatus gloriam in familiam , hic regiam coronam attulit . Ambo morum probitate , ambo vitae integritate insignes; ambo animi magnitudine pares; prudentia ambo, con-1ilio ambo in republica administranda maximi. Georgium vero sirperioris Marci ex filio nepotem , junioris autem patrem, alterum reipublicae nostrae Marcum Regulum, quo umquam satis honore, qua reverentia nominabo' qui plurimis clarissimissique functus dignitatibns, senex admodum, summos, servist, mosque ab impotenti tyranno cruciatus septuagies pro reipublicae dignitate sustinenda, toleravit; et septem in vinculis, et tartvrrimo carcere delituit annos. Horum igitur clarissimorum virorum facta, virtutesque si quis animo reputet, quos reipublicae nostrae desideret Africanos i quos Nasicas e quos Aemilianos e Uerum me tantae virtutis admiratio longius provexit
quam decreveram ; sed ignoscite, patris optimi filii optimi;
aequo animo patiamini eam temporis usuram quam majoribus vestris commemorandis impendimus , de parentis esse detractam laudibus; quemadmodum et illae egregiae, et selices Comoeliorum vestrorum animae , quamquam omni virtutum genere praestiterunt, tantum tamen abest ut ab eo se longe esse superatas aegre ferant, ut etiam mihi videantur ex ea re immortaliter gaudere; et nunc illi circumsulae maximas gratias
agere, quod multo majorem quam ab ipsis acceperit , vobis claritatem reliquerit. His igitur Georgius noster majoribus procreatus, adhuc puer cum esset, tam admirabilis , ac divinae indolis suit , ut quicumque illum viderent, maxima qua que sibi de eo, si viveret, pollicerentur. Itaque primos pueritiae, et adolescentiae annos sub patre Marco prudentissimo, E e et lam Disiligoo by Corale
249쪽
et sanctissimo egit ; a quo optimis moribus, et institutis it
initus, mirum in modum praeter aetatem in dies praestabat in usu rerum ; ut in eo virtutis cursus celerior quam aetatis videretur, et futurae ejus amplitudinis incredibilis apud omnes exspectatio, ac certissima quaedam spes concitaretur. Quemadmodum enim sol exoriens radios quasi nuntios.majoris lucis quae mox subsecutura est, praemittit; ita hic tum facile multis argumentis indicabat, qualis, ac quantus in republica administranda senator futurus esset. Siquidem , ut cetera brevitati studentes omittamus, ferunt illum ingenio tanto, prudentia, animi magnitudine, et quae res plurimum homines etiam inviistos ad amandum allicit, tanta morum elegantia, et dicendi suavitate exstitisse, ut ultro omnes ejus amicitiam appeterent, et se in consuetudinem insinuarent . Neque tamen tantam mmnium de se opinionem sesellit; immo vero etiam vicit; credo ut intelligi posset , tantum ab hominibus desiderari ponposse, quantum hic sua incredibili virtute praestitit. Nam ut
pater e vita decessit, nondum quintum supra vigesimum natus annum , tantus continuo in rebus tum privatis tum publicis administrandis apparuit, ut unus univeris civitati fuerit admurationi, unus omnium ora , animosque in se converrerit; do.
cueritque verissimum esse quod sapientissimi homines prodidere r non esse reipublica adm/msfrationem in commutendam qui rem domesticam administrare nescirem. Cum enim rem famuliarem accepisset admodum imminutam patris liberalitate , et dote praegrandi centum millium nummum aureorum, qua Catharinam sororem Cyprio Regi in matrimonium collocaverat; brevi tamen tempore sine cujusquam injuria, bonis artibus, praesenti ingenio, admirabilique industria , eam non solum imstauravit, verum etiam majorem in modum adauxit; Ut intemea tamen numquam patris, et majorum magnificentiae cesserit. cujus rei vel illud amplissimo testimonio esse potest iis qui ejus aetatis non meminerunt, quod statim ab ipso patris lanere speciosissimas illas , et amplissimas aedes summo pretio
ad duo et viginti nummum aureorum millia emit , easque ita rebus omnibus instruendas, ira exornandas curavit, ut nunc non sine summa omnium admiratione spectentur. Neque t menDiuitiaco by Coral
250쪽
ORATIO. . Osmen cum tantum propria virtute partis divitiis opibusque crevisset, voluit umquam sibi Qtum , et liberis dives esse; sed propinquis, amicis, familiaribus omnibus, maximeque reipublicae . sic enim existimabat, et dicere solebat , proprias , verasque reipublicae divitias esse, privatorum singulorum faculi
res et copias , quod et verissimum este, maximo cum reipublicae emolumento , maximaque dignitate experti sumus. Et cum sciret sapientissimus vir, rem nullam tam reipublicae esse salutarem, quam si cives propagandae sobolis studio teneantur ;qua re maxime , homines communis utilitatis , et amplitudinis amantiores, et diligentiores redduntur ; ut omnes optimi Civis numeros implerer, uxorem duxit ex illustri , et laudatiLsima Maurocenorum gente, quam Omnes novimus, omnibus quae maxime in matronis dotes requiruntur, praesertim probitate, pudicitia, et sanctitate spectatam. Ex qua, Dii immota tales, quos filios suscepit e quae patriae incrementa e dicerem de eorum Iaudibus, nisi vererer ne natura insitam illis verecundiam, si eos in os coram laudem, offenderem. illud cem te non silebitur; numquam se clarius gesserunt, ut quod fortasse tanti viri filios decuisset discrimen aliquod fuerit imter eos , et civem quemvis alium. Vidistis vos, patres, eorum in rebus omnibus modestiam, continentiam, eximiam im nocentiam ; novistis omnes; sensit universa haec civitas , nec solum sensit, sed admirata est etiam, et obstupuit. Verum quae illis major laus tribui potest, quam quod patris optimi filii optimi quam simillimi ut essent enixe temper studuerunte ut
vel ex ea re Cornelius noster , quod tantos patriae filios genuerit, non mediocrem laudem adeptus videri debeat; et negari non possit, bonos bonis , fortes fortibus procreari atque
egregiam a natura, et a majoribus instam vim, cultu, disciplina, virtute mirum in modum augeri. Neque tamen credatis toto hoc temporis intervallo eximiam praestantillimi viri virtutem minori rei publicae quam privatae fuisse emolumemto, ac splendori ; nulli enim rei aeque umquam studuit, nulli magis invigilavit, quam ut rem publicam quibuscumque posset modis juvaret, et eam quam amplissimam redderet , quod etiam pro maxima ejus virtute , summaque in rebus omnibus