장음표시 사용
141쪽
NATUR. HISTOR. LIB. IX. I 33tae appellatae a similitudine, quaternis distinctae radiis , modiolos earum oculiS duobus utrinque claudentibUS.
IV. Tiberio principi nuntiavit Olisiponensium legatio ob id missa, visum, auditumque in quodam
specu concha canentem Tritonem, qua noscitur forma : & Nereidum falsa non est, squamis modo hispido corpore, etiam qua humanam essigiem habent. Namque haec in eodem spectata litore est, cujus morientis etiam gannitum tristem accolae audi- Vere longe. Et Divo Augusto legatus Galliae complures in litore apparere exanimes Nereidas scripsit. Auctores habeo in equestri ordine splendentes, visum ab his in Gaditano oceano marinum hominem , toto corpore absoluta ssimilitudine : ascendere navigia nocturnis temporibus, statimque degravari, quas insederit, partes : & si diutius permaneat, etiam mergi. Tiberio principe, contra Lugdunensis provinciae litus in insula simul trecentas amplius
belluas reciprocans destituit oceanuS, mirae Varietatis & magnitudinis, nec pauciores in Santonum litore : interque reliquas elephantOS , & arietes, candore tantum cornibus assimilatis. Nereidas vero
multas Turranius prodidit: expulsam belluam in Gaditana litora, cujus inter duas pinnas ultimae caudae cubita sexdecim seisient, dentes ejusdem CXX, maximi dodrantium mensura, minimi semipedum. Belluae, cui dicebatur exposita fuisse Andromeda, ossa Romae, apportata ex oppido Judaeae JOppe, ostendit inter reliqua miracula in aedilitate sua M. Scaurus, longitudine pedum XL, altitudine costarum
142쪽
Indicos elephantos excedente, spinae crasathid ne
V. Balaenae & in nostra naaria penetrant. In Gaditano oceano non ante brumam conspici eas tradunt : condi autem statis temporibus in quodam sinu placido & capaci, mire gaudentes ibi parere. Hoc scire orcas, infestam his belluam, & cujus imago nulla repraesentatione exprimi possit alia , cpiam
carnis immensae dentibus truculentae. Irrumpunt ergo in secreta, ac vitulos earum, aut foetas, Vel etiam
num gravidas lancinant morsu, incursuque , ceu Liburnicarum rostris fodiunt. Illae ad sexum immobiles , ad repugnandum inertes, & pondere suo Oneratae , tunc quidem & utero graVes, pariendiVe poenis invalidae, solum auxilium novere in altum profugere, & se toto defendere oceano. Contra, orcae Occurrere laborant, seseque opponere, & caVeatas angustiis trucidare, in Vada urgere, saxis illidere. Spectantur ea proelia, ceu mari ipsi sibi irato, nullis 113 sinu ventis, fluctibus Vero ad anhelitus ictusque , quantos nulli turbines Volvant. Orca & in portu Ostiens visa est, oppugnata a Claudio principe. Venti at tunc exaedificante eo porsum, inVitata nau-sse igiis tergorum adVectorum e Gallia : satiansque se. per complures dies, alveum in vado sulcaverat; accumulata strinibus in tantum, ut circumagi nullo
modo posset: & dum saginam persequitur, in litus fluctibus propulsa, emineret dorso multum super aquaS carinae vice inversae. Praetendi jussit Caesar plagas multiplicss inter ora portus prosectusque ipse cum Praetorianis cohortibus populo Romano
143쪽
spectaculum praebuit, lanceas congerente milite enavigiis assultantibus : quOriim unum mergi vidimus, reflatu belluae oppletum unda. VI. Ora balaenae habent in frontibus : ideoque summa aqua natantes, in sublime nimbos emant. Spirant autem consessione omnium & paucissima alia in mari, quae internorum Visceriim pulmonem habent , quoniam sine eo nullum animal putatur spirare : nec piscium branchias habentes, anhelitum reddere , ac per Vices recipere eXistimant, quorum haec opinio esto: nec multa alia genera etiam branchiis carentia : in qua sententia filisse Aristotelem video, multis persuasisse doctrinae indaginibus. Nec me protinus huic opinioni eorum accedere haud dissimulo: quoniam & pulmonum vice aliis possimi alia spirabilia inesse viscera, ita volente natura: sicut& pro sanguine est multis alius humor. In aquAS cluidem penetrare vitalem hunc halitum quis miretur, qui etiam reddi ab his eum cernat: & in terras quoque, tanto spissiorem naturae partem, penetrBre, Zrgumento animalium , quae semper desos a vivunt, ceu talpae ξ Accedunt apud me certe essicacia, ut credam etiam omnia in aquis spirare naturae sitiae sorte: primum saepe adnotata piscium aestivo calore.
quaedam anhelatio, & alia tranquillo velut oscitatio : ipsorum quoque, qui sunt in adversa opinione, de semno piscium consessio : quis enim sine re spiratione somno locus λ praeterea bullantium aquarum sussiatio, Lunaeque effectu concharum UloqueCorpora augescentia. Super omnia esst, quod esse auditum dc odoratum piscibus, non erit dubium: ex
144쪽
aeris utrumque materia. odorem quidem non aliud,
quam infectum aera, intelligi possit. Quamobrem
de his opinetur, ut cuique libitum erit. Branchiae non sunt balaenis, nec delphinis. Haec duo generastitutis spirant, quae ad pulmonem pertinent, balae nis a fronte, delphinis a dorso. Et Vituli marini, quos Vocant phocas, spirant ac dormiunt in terra. Item testudines, de quibus moX plura.
VII. Velocissimum omotum animalium, non solum marinorum, est delphinus: ocior Volucre, acrior telo: ac nisi multiun infi* rostrum os illi foret, medio paene in ventre, nullus piscium celeritatem ejus evaderet. Sed affert moram providentia Naturae; quia nis1 resupini atque conversa non corripiunt: quae causa praecipue Velocitatem eorum ostendit. Nam cum fame conciti, fugientem in vada ima persecuti piscem, diutius spiritum continuere, Ut arcu emisit, ad respirandum emicant: tantaque vi eYs1liunt, Ut plerumque Vela navium transvolent. Vagantur sere conjugia: pariunt catulos decimo mense, aestivo tempore, interim & binos: nutriunt uberibus, sicut balaena: atque etiam gestant scelus infantia infirmos Quin & adultos diu comitantur, magnZ erga partum caritate. Adolescunt celeriter, decem annis putantur ad summam magnitudinem pervenire: vivunt & tricenis : quod cognitum praecisa cauda in eXperimentum. Abduntur tricenis diebus circa Canis ortum, occultanturque incognito modo :quod eo magis mirum est, si spirare in aqua non queunt. Solent in terram erumpere incerta de causa: nec statilia tellure tacta moriuntur, multoque
145쪽
I 39 ocius fistula clatisa. Lingua est his contra naturam aquatilium mobilis, brevis.atque lata, haud differens suillae. Pro voce gemitus humano ssimilis, dorsum repandium, rostrum simum. Qua de causa nomen Simonis omnes miro modo agnoscunt, maluntque ita appellari. VIII. Delphinus non homini tantum amicum animal, Verum δc musicae arti, mulcetur symphoniae eantu, & praecipue hydrauli 1 ono. Hominem non expaVescit, ut alienum : obviam navigiis Venit, alludit exsultans, certat etiam, & quamVis plena praerterit Vela. Divo Augii sto principe, Lucrinum lacum inVectus, pauperis cu)usdam puerum, eX Bajano Puteolos in ludum literarium itantem , cum meridiano immorans appellatum eum SimoniS nomine ,
saepius fragmentis panis, quem ob id ferebat, at xisset, miro amore dilexit. Pigeret referre, ni res Maecenatis, & Fabiani, de Flavii Alfit, multorumque esset literis mandata. Quocunque diei tempore inclamatuS a puero, quamVis OccultuS atque abditUS, ex imo advolabat: pastusque e manu praebebat ascensuro dorsum, pinnae aculeos velut Vagina condens : receptumque Puteolos per magnum aeqUOT
in ludum ferebat, simili modo revehens pluribuS annis ; donec morbo eXstincto puero, subinde ad consuetum locum ventitans, tristis & moerenti simia
lis , ipse quoque quod nemo dubitaret) desiderio
exspiravit. Alius intra hos annos in Africo litore Hipponis Diarrhyti, simili modo ex hominum manu VescenS, praebensque se tractandum, & alludens natantibus,
146쪽
impositos hie portans, unguento perunctus a Flaviano Proconsule Africae, & sopitus ut apparuit
odoris novitate, fluctuatusque similis exanimi, caruit hominum conversatione, ut injuria sugatus, per aliquot menses: mox reversus in eodem miraculo fuit. Injuriae potestatum in hospitales, ad visendum Venientium, Hipponenses in necem ejus compu
Ante haec similia de puero in Jasib urbe memorantur, cujus amore spectatus longo tempore, dum abeuntem in litus avide sequitur, in arenam invectus exspiravit. Puerum Alexander Magnus Babylone Neptuni sacerdotio praefecit, amorem illum numinis propitii fuisse interpretatus. In eadem urbe Jasso Hegessidemus scribit & alium puerum Hermiam nomine, similiter maria perequitantem, cum repentinae procellae fluctibus exanimatus esset, relatum :delphinumque causam leti fatentem non reversum in maria, atque in sicco exspirasse. Hoc idem &Νaupacti accidisse Theophrastus tradit. Nec modus eXemplorum. Eadem Amphilochi oc Tarentini de pueris delphinisque narrant. Quae faciunt, ut credatur Arionem quoque citharoedicae artis interficere nautis in mari parantibus, ad intercipiendos ejus quaestus, eblanditum, ut prius caneret cithara, congregatiScantu delphinis, cum se jecisset in mare , exceptum ab uno Taenarium in litus pervectum. IX. Est provinciae Narbonensis & in Nemausensi agro stagnum Latera appellatum, ubi cum homine delphini societate piscantur. Innumera vis mugilum stato tempore angustis faucibus stagni in mare erum-
147쪽
Pit, Observata aestris reciprocatione. Qua de causa praetendi non queunt retia, aeque molem ponderis nullo modo toleratura, etiamsi non solertia insidietur tempori. Simili ratione in altim protinus tendunt, quod Vicino gurgite essicitur, locumque solum pandendis retibus habilem effugere festinant. Quod ubi animadvertere piscantes, concurrit autem multitudo temporis gnara , & magis etiam Voluptatis hujus avida, ) totusque populus e litore
quanto potest clamore conciet Simonem ad spectaculi eventum. Celeriter delphini exaudiunt desideria, Aquilonum flatu vocem prosequente, Austro
Vero tardius ex adverso reserente. Sed tum quo que improviso in auxilium adVolant. Properare apparet acies, quae protinus disponitur in loco, ubi conjectus est pugnae: opponunt sese ab alto : trepidosque in vada urgent. Tum piscatores circumdant retia, furcisque sublevant : mugilum nihilominus velocitas transilit. At illos excipiunt delphini, &occidisse ad praesens contenti, cibos in victoriam differunt. Opere proelium fervet, includique retibus se fortissime urgentes gaudent: ac ne id ipsum fugam hostium stimulet, inter naVigia & retia, natantesve homines, ita sensim elabuntiar, ut exitum non aperiant. Saltu, quod est alias blandissimum hiS, nullus conatur eVadera, ni summittantur sibi retia. Egressus protinus ante vallum proeliatur. Ita
peracta captura, quos interemere, diripiunt. Sed enixioris operae, quam in unius diei praemium, conscii sibi, opperiuntur in posterum : nec piscibus tantum, sed intrita panis e vino satiantur.
148쪽
X. Quae de eodem genere piscandi in Iassio sinii
Miltianus tradit, hoc differunt, quod ultro , neque inclamati praesto sint, partesque e manibus accipiant, & suum quaeque cymba e delphinis socium habeat, quamvis noctu, ad faces. Ipsis quoque inter se publica est societas. Capto a rege Cariae, alligatoque in portu, ingens reliquorum con-Venit multitudo , moestitia quadam , quae posset intelligi, miserationem petens , donec dimitti rex eum jussit. Quin de parvos semper aliquis grandior comitatur, ut custos. Conspectique sunt jam defunctum portantes , ne laceraretur a bellius.
XI. Delphinorum similitudinem habent, qui Vocantur tursiones. Distant & tristitia quidem adspectus : abes: enim illa lascivia, maxime tamen rostris canicularum maleficentiae assimulati. XII. Testudines tantae magnitudinis Indicum mare emittit, ut singularum superficie habitabiles casas integant . atque insulas Rubri praecipue maris his navigant cymbis. Capiuntur multis quidem modis , sed maxime evectae in summa pelagi antemeridiano tempore blandito, eminente toto dorso per tranquilla fluitantes: quae voluptas libere spirandi, in tantum fallit oblitas sui, ut Solis vapore siccato
cortice, non queant mergi, invitaeque fluitent, op- Portunae Venantium praedae. Ferunt & pastum egressas noctu, aVideque saturatas lassari: atque ut remeaverint matutino, summa in aqua obdormiscere: id prodi stertentium sonitu. Tum adnatare, leviterque, singulis ternos : a duobus in dorsum verti, a tertio laquetura injici supinae, atque ita e ter-
149쪽
ra a pluribus trahi. In Phoenicio mari haud ulla
difficultate capiuntur, ultroque Veniunt stato tempore anni in amnem Eleutherum emtia multitudine. Dentes non sunt testudini, sed rostri margines acuti, superna parte inferiorem claudente pyxidum modo. In mari conchyliis viVunt, tanta oris duritia', ut lapides comminuant: in terram egresse , herbis.
Pariunt ova, avium OVis similia, ad centena numero: eaque defossa extra aquas, & cooperta terra,
ac pavita pectore & complanata, incubant noctibus. Educunt foetus annuo spatio. Quidam ocissis, spectandoque ova foveri ab iis putant: seminas coitum fugere , donec mas festucam aliquam imponat aversae. Troglodytae cornigeras habent, ut in lyra, annexis cornibus latis, sed mobilibus, quorum in natando remigio se adjuvant: Chelyon id vocatur, eximiae testudinis, sed rarae: namque scopuli praeacuti Chelonophagos terrent. Troglodytae autem, ad quos adnatant, ut sacras, adorant. Sunt & terrestres, quae ob id in operibus Chersinae vocantur, in Africae desertis, qua parte in inae sit entibus arenis squalent, roscido, ut creditur, humore Viventes.
Neque aliud ibi animal provenit. XIII. Testudinum putamina secare in laminas, lectosque & repositoria his vestire, Carvilius Pollio instituit, prodigi & sagacis ad luxuriae instrumenta ingenii. XIV. Aquatilium tegumenta plura sunt. Alia corio Sc pilo integuntur, ut vituli, & hippopotami.
Alia corio tantum, ut delphini: cortice, ut testudines: silicum duritia, ut ostreae- conchae: crustiS,
150쪽
iit locustae: criistis & spinis, ut echini: squamis, ut laisces : aspera cute, ut squalina, qua lignum & ebora poliuntur : molli, ut muraenae: alia nulla, ut
polypi. XV. Quae pilo vestiuntur animal pariunt, Ut pristis, balaena, Vitulus. Hic parit in terra: pecudum amore secundas partus reddit. In initu canum modo cohaeret: parit nonnunquam geminis plures: educatara ammis foetum. Non ante duodecimum diem deducit in mare, ex eo subinde assuefaciens. Interficiuntur dissiculter nisi capite eliso. Ipsis in sono mugituS: Unde nomen vituli. Accipiunt tamen disciplinam, Voceque pariter & visit populum salutant: incondito fremitu, nomine Vocati, respondent. Nullum animal graviore somno premitur. Pinnis, quibus in mari utuntur, humi quoque Vice pedum serpunt. Pelles eorum etiam detractas corpori, sensitim sequorum retinere tradunt, semperque aestu mariS recedente inhorrescere: praeterea deXtrae pinnae vim soporiferam inesse, somnosque allicere subditam capiti. Pilo carentium duo omnino animal pariunt, delphinus ac Vipera. XVI. Piscium sunt species septuaginta quatuor, praeter crustis intecta, quae sunt triginta. De singulis alias dicemus. Nunc enim naturae tractantur insignium.
XIII. Praecipua magnitudine thynni: invenimus talenta quindecim pependisse. Ejusdem caudae latitu dinem quinque cubita & palmum. Sunt &in quibusdam amnibus haud minores : saturus in Nilo, es X in Rliensi, altilus in Pado, inertia pinguescens, ad