장음표시 사용
401쪽
Fallacia diutumnis. Cautio Falci:
tis manent: tum a seleta quam substituto,cum sua dimidia nosit grauata. Sed haec argumentatio fallaciam habet diuisionis ut statim dicam: quia in sensu diuisio non procedit. n PROPTER calculi confusionem. Nam in calculo de computatione legatorum prae standorum, confundcntur &commiscebuntur, seu contribuentur legata a substituto & a pupulo relicta, quibus coniunctis apparebit Falcidiae necessitas. Er o in sensu coposito bene arguitur ut sit locus Falcidiae: in sensu diuisono, ut per hoc cultetur Fascidia: legatorii enim ratio in hoc substituto, coniunctim,non1cparatim habebitur. d Hv i C. Quod supra decidimus. p puri L Lo . Qui solidum soluerat ex persona sua, cu ta men alia essent a persona substitutorum,si in pupillari mor
ueniente ex onere legatorum a substitutis relictorum Lappa ' reret cos plus recepi 11c,rcstituat. l. is cui. infra cod. l. j. I. tit. j.r D v o B v s . Vtriis; substitutis, si duo sint: uel omnibus, si plures,cuilibct secuncium modum sui oncris.s s T IPV L AT Io. Vtpote quod cx ea stipulatione agere poterat substituti cotra legatarios super eo quod plus acceperunt: possimi tamen & legatarii si uel stipulatio non est et per pupillum interposita,superfluum repetere.d. l. ascui. Inhnc. Epilogare autem hunc s. sic forte poteris. Nam duobus aut pluribus substitutis impuberi haeredi succedentibus, si in trisque tabulis legata sint relicta, in quibus alter ex substiti tis oneratus sit,altor non sit oneratus,denique & legata a pi pillo necdum soluta concurrerint, cum qui oneratus est, sine dubio Falcidia usurum mam si in parte institutus fuisset, deduceret. Alter no grauatus, licet nec ex sua nec ex pupilli per sona separatim deduccret, quod neutrobi grauatus ultra do
drantem appareat, accumulatio tamen legatorum i uorum cupupilli gravamen facit illic enim proprio, hic pupilli nomine soluedum est, unde Falcidia deducet. Cae terii si pupillus propria sua legata solida soluisset, cautione tame propter substitutorum legatarios reccpta de restituendo, si quid plus quam per t. Falcidiam,&c soluta esset,ea stipulatio utrisq; pro mo
402쪽
GLU IN L. I. SI QUIS IUS, L.j.f. Si quis ius dicenti non obtemperauerit. VLP. O 'nibus 'magistratibus ςnon tamE Duum uiris secundu ius potestatis suae concessum est, Iurisdictionem sua defendere poenali iudicio ' Audi laricostituto Ιsguidcrur ius dicenti non obtemperasse,qui quod extremit in iurisdictione est,non secit: ρὰ ia Mela Meluti si quis rem mobile uendicari a se passus non tia. est, sed duci eam Ec auferri passus est. Csterum sire sequentia recusauit, 'tunc non obtemperasse uim detur. ρ Si procurator tuus, uel rutor, uel curatorius dicenti non obtemperauit, hoc edicto ipse pum nitur, non dominus,uel pupillus. Non Ium auritem reum, qui non obtemperauit,hoc edicto teneaeri Labeo ait,uerum etiamq petitorem. Hoc iudiri
cium n d ad id quod interest,t sed quanti ea res est,
concluditur: de cum x meram poenam contineat,
P neq; post annum,nein in haeredem datur.
GDisad ij . sSi quis ius dicenti non obtemp. OMNisus. a Vertebatur in dubium qualiter magistra
tus iurisdictionem suam, si forte contemneretur,assere- . .
re ab iniuria posset poena inflicta. Rcspondet Ulpi. omnibus magistratibus,maioribus, secundum ius potestatis, id est, iuxta modum imperit,defendere iurisdictionem posse, ut poenam siue magna, siue mediocre, iuxta qualitate contemptus ingerat. quod tamen no possunt Diiumuiri,inferiores magi stratus, ut quibus non sit ius potestatis, tametsi eis modica cocrito pro tuenda eorum iurisdictione non denegetur. b MAGI sT R. AT IB v s. Consulibus Prietoribus, Praesidibus,& aliis id genus praefectis, qui quoniam auspicato crea Malires maybantur teste Gell. maiori magistratu pollebant. Hodie ciui- pratu, ausi talibus imperii per Germaniam idem ius uel priuilegio, uel cato creari. consuetudine tribuitur: non ita uillis & uicis, id quod quo-
4idiano ulu cognoscitur. c NON tamen Duumviris. Exceptiue legas, non inclusiue, ne clegantia tex. in absurditatem corrupatur. Intelliguntur
403쪽
Duumviri tur autem sub Duumviris,magistratus municipales. l. dies. Daui O eorum si forte . infra de dam. inlcct. l. fi . C. deludaeu simit. Qui cum coenis. seueriores mulctas non indicant, arg. l. defeniores. ij. C. de desen ciuil. imperii potestate suam iurisdict. lucri non pos- . sunt,modica tamen mulctatione tuentur, ut supra diximus. Potestas ad d POTE sTATIS. Quo ucrbo, maiores magistratust maiores. telliguntur. l.est qui . A., . iupria detur. Omn.iud. l. potestatis. insta de uerb . signi f. I ii Duumviris autem potesta tis appellatio locum non habet.l. nec magistratus .adfin. infra de intutae POENALI iudicio. Sententia uel iudicio proprie intelligaς.quod fiscus exerceat. Potest tame magistratus etiam exost icio punire, id quod usu quotidiano patet. Quod autem
Aecurs. hic in fin. actionem litigantibus ad intercile competere docet, no cst ucru,& est cotra tex. ut infra probabimuς. f i s.)Totum hoc edictum ad intereste partium nullo pacto respicit,sed tantummodo id agit, ad hoc unum tendit,ut contemptorcs maiorum magistratuum poenali iudicio coc contur, declarando,quando dicantur iurisdictioni non obtemperasse: id quod text. a principio uso; ad finem clarissia A me doceti ad quod si glossatores respexissent,multa intermisissent impertinentia, quae partim erronea, partim inopia ex Iudo puero ii de maiori & minori extremitate sumpta, in apparatum inutiliter inculcantur. . Verbum idea g v I DE T v R. Proprietatem sermonis,non fictionem imium portat. Nam uere non obtemperauit, qui id quod extremum,&e. Sic & in fi. I . uerbis uidetur intelligi debebit. r. ID h ivs dicenti.) Maiori magistratui. Hoc enim uerb. ad ma/M MM Esdrei magistratu Accurs bene docuit in I. j. s. tit. ij. i Moes obteperasse. Restitisse executioni ,recusasse eam.& est mollior figura loquendi per lyptoton. Extrema k ΕxT M v M. Vltimum sine dubio intelligit: extrema enim ultima nominari nemo ignorat. Et quamuis duo aliquando extrema rebus assignentur, hoc tamen fit, cum non ad numerum ordinalem,sed ex finibus suis res consideratur. Id est, in quantitate continua, quilibet torminus extremum dicituriat in quantitate discreta, ut est numeruς, extrema uia
tima dicuntur, sicuti apud logicos latius habetur. At in casu nostro iudicium ex principio ordimur, & ita deinceps ordine procedimus usque ad extremum, scilicet cuius ellen
tia ut uerba Themistii in physicis usurpem in prioris es
404쪽
GLL. IN L. I. FF. SI QUIS, IVS.
euius ad aliquod posterius transitu consistat: quo eam impossibile est, ut quae prima ordine sunt, ultima dici possint uel rerum natura salua, ne Latinitatem dicam. Quapropter intolerabilis error est Accursit & communiter Doctorii, qui1ub Extremo, ea etiam complcctuntur quae prima sunt. Porro cum iudicii processus opus sit successivum, quod non ex ipso tractatu, sed ex fine consummatum dicitur: nam nihil actum esse dicitur, M. l. i. in fin. C.ad Syllan. unde non potest contemptor dic aurisdictionis iudicialis, qui in princip. uel in medio non obtemperarit, nisi recuset id quod in iudicio est ultimum. eamq; ob rem ad poenam edicti litigantes teneri non debet, nisi cortum sit cos non obtemperasse. At ce tum esIc,pendcnte iudicio, non potest: consummato potest. Quamuis enim inter procodendum in aliquo non pareatur sufficit tamqn parere sentcntiae definitiuae, quae si recusetur tanquam extremum iudicii,iam tunc recte dicetur no esse paritum. argvinen. dict. l. j .in fili. Vci fingamus duos, quorum alter a princ1pio citatus comparcat,& toto processu obedies 1ir, executionem tamen sententiae recuset, eiq; resistat: altor citatus principio contumax sit, & porro in processu uel raro
uel nunquam comparcat, caeterum cxccutioni sentetiae non resinat, pareat cmm ut dici cxequeti: uter ex eis dicetur iudici
non obtempcrasi et uter in poenam edicti incidetZ Certe is uui quod extremum in iurisdictione est non fecit: & hoc ratione naturali, imo &1ensu percipitur. Sed &autoritate Euan stelli firmari poterit: nam Matth. cap. x x I. pater cum duos hiberethlichs, unum ex eis ut in uineam iret iussit: qui recusauit sed postea luit tamen. Alter cum iuberetur ire, dicebat se itu rum,&nonruitam ξε prior paruisse scribitur. Nec obstat d. l. it. . . intra si qui sin ius uoc. quia ad hoc supra respondimus, illic contumaciam citati non comparentis hactenus puniri, quatenus intersit aduetiarii: quod interes le si cesset &poena collabit. hic finalis contemptus etiam si aduetiarii non intersit, punitur. Il lic in ius uocatus comparere potest, &nihilomi0us non obicmperare: hic uocatus potest non compare & parem tamen iudicis sententiae poterit. I v E L v T i. Duo proponit Iureconsuli. Vnum, si reus a1ese rem mobilem uendicari non pateretur:alterum, si pater tur a sese abduci, signi ficando hos duos casus propositos ad ςdictum non pertinere, nisi & sequentia,&c.
405쪽
obtemperat in eo quod extremum est. n CAETER v M si de sequentia. Iureconsuli. per sciunctionem infert duobus illis casibus supra positis in edictum
non committi, nisi & sequentia reus recusaret, nempe si rem o a sese abduci non pateretur: tunc cnim diceretur non obtem- ην μνω perass. Igitur hoc uerbum sequentia, ex praecedentibus de' terminatur: intelligas enim ea quae paulo ante Iureconsuli.
secundo loco proposuerat: siquidem duo misse proposita,
iam proxime declarauimus. Vide quam eleganter, plane &facile text. noster sine omni scrupulo, doceat tunc committi in edictum, si quae ultima sunt iurisdictionis recusentur. Accursius,&Docior. dum elegantiam text. nostri non asse Sis WG-ρ' querentur, sub uerbo Sequentium media iudicii: Se sub uer- ΤμentiWm,mς bo Extremi, principium Sc finem intellexerunt: omnia se Ha mali intri lassis more rusticorum simul inculcare uolentes,cum alterum ab altero separare non possent. Sed quis non uideat ape tam fieri uiolentiam text. nostro Nemo enim unquam sub uerbo,sequetium, media intellexit uel sub uerbo Extremi, primum.Verum elegantia sermonis Latini eos decepit: quia saepenumero duobus propositis, ca nominari sequentia s
Ient quae secundo loco sunt posita: ut si quis, exempli gratia diceret, nihil pulchrius esse rhetoricis praeceptis, si cum logalibus doctrinis sint coniuncta: sequentia tamen id est, legales doctrinas reipublie. magis conducere. Ad hanc figuram loquendi fa .l. saepe. s. sed scientibus . infra de re iudic.&text. elegans in l. final. .Titius. uersicul. nos dicimus. de
uulgari& pupillari substitui. ubi cum duo proposuis et, scilicet, stichus haeres esto: si Stichus haeres non erit Stichus liber haeresq; esto, &c. deinde dicit Iureconsuli. exsequentiobus uerbis libertatem illi competere, id est ex uerbis institutionis secundo loco propositis. Sic inl.Titia Seio. s. Seiat bertis .s de legat. ij. cum fundum duobus libertis legasset,& deinde legatum aliis libertis restitui cauisset, dicitur duos gradus substitutionis clIefactos: unum, ut prius nominati alter alteri succederent: alterum, ut is qui nouissimus decederet , fundum restitueret eis quos postea numerauit, id est, quos supra secundo loco numerauerat,licet glos ibi uariet. Addimus, quod a sequendo secunda nominantur. Sic enim
secundas nuptias, sequentes appellamus, etiam si tertiae sint
406쪽
uel quartae . per iur. uulg. Qudd si quis putaret text. nostrum 1mplicatiue loq ui propter copulam, oe, proptereaq; concur-1um primi & cxtrema implicari: non obstati siquidem isthie 1mplicatio remotiue ficti intelligitur, non positive. quasi diceret, non fusticere priora, nisi etiam sequentia recusentur ut uis recusationis non ex primis, sed ex seq uentibus reluceat. Et hunc inteli. Iurecons .manifeste denotat, cum dicit, Tunc ' i non obtemperasse,&c. ut ita recusatio ad cxtremum temporis punctum rodi satur. VcI dicemus implicationem esse s ct on iuris: de facto enim proponebatur reum priora recusasse: caeterii de iure stimiceret sequentia tantum recusari. Vel Copola, , Md1ces copulam hic non poni implicatiue, sed ad ornatum sub terdum nonpor dam epita si, ut in l. si cum dotem. si maritus. in uerb. sc nitur implica, lud. infra sol. mair. sed prima vcrior . tiue. o T v N C non obtemperasse.) Vides hic quam manifes Iurecons. ultima requirit. Nam dictio,iune,ad ultimum puncium temporis rem ipsam redigit, ut supra diximus .l. iiij. inlin. 1nfra de condit.& demonstrat.l. uxori .iij .sside usufrue . Ieg. cum similibus. p s i procurator. Clarus est hic g.&per Bar. bene elucidatus, quapropter ad comm nta te releg. mus.q PETITOREM. Α ctorem intelligit. Sed quia de rei uendit. hic exemplum dedit, recte petitoris appellatione actorem nominauit .l. actio .infra de action. Et licet hic de re mobili uendicanda mentio fiat, tamen & de immobili text. procedit,cx paritate rationis. Porro quod hic dicitur, non solum reum, sed &actore teneri hoc edicto co natore exemplo potest quod iupra declarauimus: nepe si actor qui fundum sibi restitui petit, monimenta & instrumeta ad fundii pertinentia apud sese habeat is si in iudicio succubuerit, quod reus se dominum probauerat,& iussus restituere instrumeta fundi, non obtemperet corte iam in edictu incidit: ut sic Accur improvide errauerit,putans intellectum Bulg. quom & nos defendimus actori non conuenire, cuni rectissime ad cum accommodari iam doeucrimus. r Hoc iudicium. Poenalc, quod fisco datur contra non obtemporantem. l. mulctarum. C. de mod. mulct. Quod tamen aliquando controuersiae subiici potest, si is qupedicto
urgetur, s*su obtemperasso contendat. Accursius & A et opurant ptiam aduersatio actionem in factuin competero ad interesse,
407쪽
teresse,contra text. nostrum,qui satissimis uerbis cotrarium r. Audis Accursi, quam aperte te subuertat Iureconsul.hoc enim iudicium no datur ad id quod interest Verba claro cur tu ex directo repugnas textui3 Qu9d si terendas non , pro a bitrio no qui uerba clara pro suo arbitrio interpretarI interpretada. d.iij. respons. infra de uerbor. obligat. quomodo fere-y mu Αeeursium & Doctor. apertissima texi nostri uerba in totum destruentes Nulla ergo, fratres nulla prorsus parta actio ex hoe edicto ad interesse datur, id quod Iureconchiis est. Hic oecurrit Aecursio & Doctor. nodu paulo minus inexplicabilis. Nam hic non uenit interesse de tamen consideratur quanti ea res est. Nunquul parias ianter se,& quanti rem e l. fin.inta de praet .stipui. cum similibus. quomodo ergo hic interesse iterum reducItur, quod iam antE ab hoc iudicio remotum est Vel quomodo attenditur hic quanti res est,cum hoc iudicium mera pinnam contineat3Ηoc perplexum torsit glossatorum capita,&c gri suora cui satisd .cog. Sic alibi in l. si procuratorisi de cond.cau.dat .dum dicitur id quod ob rem datum est reneri Paul &Alexand. appellatione rei, liberationem inter
ra n Dremis: ira pro magna uel parua usa recru sationis soridstigatur pinna uel minor. Et hoc ς' q-
408쪽
in text. nostro poenalis iudicii mentio fit, quod huiusmodi
poena cum causae cognitione, pro qualitate, negocio, persona,tempore, & aliis circunstantiis imponitur. Hoc ueris imo intellectu cadent uariae lecturae, cessabunt opinionum somnia,&tex.noster a principio ad finem,iusta & cocordi serie constabit. εu CONCLvD ITUR. Absoluitur, comprehenditur. Vnde oapud Rhetores conclusio, peroratio seu orationis absolutio dicitur. x ME RAM poenam. Recte hoc iudicium meram poenam habet, ut ita appareat, nullum priuatum partis interesse permisceri oportere. Quod ergo Accur.putat mera esse poenam respectu soluentis, tortura est & uiolentia quae syncero text. infertur. Nec minori crrore labitur Azo, cum hune finem ad
reipublicae poenam, principium autem ad interesse partis referri debere docuit.Haec enim disseparatio, d phrasi, a serie, natura, a germano sensu textus nostri quam maxime ab ho
ret: quamuis Bar.&communitur Doch.scquantur, non curantes quid lex exigat, sed quid glossarum corruptelae distors rint.Totus ergo textus de mera, & nihil aliud quam de mera, & omnino de mora poena locutus,interesse partis manife- si Dodi. ad uim & uocabulum meri respoxissent facile uitare isthaec absurda poterant.
y NEQUE post annum. Isthaec sequentia usque in finem
plana sunt. Hoc enim est de natura poenalis iudicii, ut nec Pinualis iudi post annum, si a prae tore descendat, nec in haeredes compe- cii naturistat .l. in honorariis. infra de actio. reiectis prorsus quae Rccurs. Aeto,& alii in corum glossa magna in hanc partem comminiscuntur. Est autem hic totus titulus a moribus Romanorum uetustis sumptus. Nam laepenumero super rebus uendicandis, magnae oriebantur controuersiae, dum possessores etiam per sentcntiam condemnati, restituere res occupatas nollent. Hoc est quod coqueritur Ennius:pud Aul. Geli. Non ex iure manu consertum, sed mage ferro Rcin repetunt. Gell. lib. x x. capite I x. Solennes autem ritus, qui in Sostones ritus rei uendicatione fiebant, pulchre, sed amariuscule attigit Cic. in orat. pro Mura: na. Non ergo iniuria, cum hic titu. quis contra eos qui non obtemperant magistratibus, distringi- ωὐc .non obtur, exemplum ab his sumptum est qui uindiciis rerum obsi- teras quaresit
stant,id est,res ab eis auferri non patiuntur. ivum . . A L. Tripi.
409쪽
TRiplici' modo intelligi si coniunctio potest.
Aut enim re per se coniunctio cdtingit, in aut re dc uerbis, aut uerbis tantum. Nec I dubium est
quin coniuncti sint, quos g dc nominum Ec rei coplexus iungit,h ueluti, Titius Sc Meuius ex parte dimidia haeredes sunto. Vel ita, Titius Heuiusq3 haeredes sunto. Vel ita, Titius cum Mevio ex parte dimidia haeredes sunto. si tVideamus aute, ne etiam si hos articulos detrahas, &, que, cum,
'interdum tamen colunctos' accipi oporteates' ueluti, Lucius Titius, Publius Heuius haeredes senis to 2 ex parte dimidia. Velita, P. Meuius, L.Titius r haeredes sunto, Sempronius ex parte dimidia haeres esto:ut Jc Titius Sc Meuius ueniant in parte dimidiam, Sc re Sc uerbis coniuncti uideatur. Lucius Tirius ex parte dimidia haeres esto: Seius ex parte qua Lucili Titiu haerede institui,haeres esto: Sempronius eX parte dimidia haeres esto. Iulianus dubitari posse ait, an tres semisses facti sint,an Titatius in eunde semissem cu Caio Seio institutus est.
Sed ed quod Sempronius quo Q ex parte dimita
dia scriptus est,uerisimilius esse in eunde semissem μ duos coactos, syconiunctim haeredes scriptos.
GP ad i.Triplici fide uerb rerum signis. TRI P Li C ia. Quatuor haec t. facit. Primo colunctora diuisionein proponit: esse enim aliquos uerbis coniunctos, alios re, quosdam re dc uerbis. Deinde exEpla ponit de his qui re&uerbis copulative iacti sunt.Tertio loco de eis de, solute luctis:& tande decoluctis m. Verbale aute colunctione hic no tractat, sed in l. re coiiancti. ij rei p. supra de leg. iij. b co NivNCTro. Quae a testatore fit, dum testator plures uel instituit haeredes, uel legato honorat: ea coniuRaio
410쪽
GLL. IN L. TRIPLICI. nitiem triplicem esse docet. e R E per se.) Praecisa est loquendi figura, ac si diceretur reipsameteres dixere reapse . Vult autem Iureconsill .coniuctionem esse quae tantummodo re constaret, ut si institueretur. re
Titius haeres in solidum, de deinde Caius in eadem haeredita μυς
te in solidum. arg. l. coniunctim .supra de leg. iij. d A v T re & uerbis. Istam coniunctionem mixtam nomi- Coniunctio reno, quia & re quae legatur,nempe fundo, iunguntur. Verbis oe uerbu, etiaautem eatenus connectuntur, quod per copulam eodem ora- mixta dicitur.
tionis structu sunt colligatimi, lego Titio &Sempr fundii. e A vae uerbis tantam. Quod idem est ac si dixistet, uerbis per se, sicut supra loquebatur. Sunt autem iuncti uerbis tantum, qui sub expressa partitione copulati sunt,& in quibuk V W- tu) ver copula uerbo quidem unit,ceterum re ipsa diuidit: ut si lege tur fundus Ciceroni & Sallustio aequis partibus. Paria de haeredis institutione dixeris. l. Meuio. In prin. supra de leg ij. f Dv Biv M. Prosequitur de his qui re & uerbis lucti sunt: ut cum testator fundum Titio & Sempronio legat. Nec ideo dieit non esse dubium, quasi de eo dubitarettar: sed argum . a
fortiori, probat cos ueros csse coniunctos. quasi diceret: Si eos qui re tantum, aut qui uerbis tantum colligati sunt, co iuncios nominamus, qui tamen in altero casu disiuncti sunt:
quanto fortius hi coniuncti probabuntur, quos & nominum& rei complexus iungitZEos enim qui re cocunt, uerba distinguut: e contrario qui uerbis iunguntur,re separati sunt. Hac esse ueram tex. nostri ratione cum dicit, Nec dubium est,&c. nemo controuertet,cui sanitas cordi sit. g ET nominum. Haec uorba notanda sunt, ut quae communes crrores potenter prosternant. Nam ex eis apparet, coniunctos re & uerbis ire ipsa tantisper conecti, ut etia nominis coplexu uniatur quod certe a re colunctis prorsus abhorret.
h v ELvTr. Secunda pars, in qua exemplum ponitur de his qui re & uerbis iuncti sunt. Na testator Caium instituerat in dimidia, & ex altera parte dimidia Titium & Mevium: hi duo, nempe Titius & Meuius iunguntur re, scilicet dimidia haereditatis:&uerbis, scilicct coplexu nominis. Unde Caius primus haeres ab aliis duobus disiungitur re & uerbis: nam in dimidia haereditatis separatim institutus,&orationis structu ab aliis est seiunctus. Vcrus ergo intellectus est, quod Titius& Meuius utrique in eadem dimidia haereditatis, & sic re ae