장음표시 사용
111쪽
roo L. III. De iureiter. ex Rom. doctrina sententiam fovet Paulus, qui in omnibus visi nibus tradit, licentiam concedendam esse ei, cui Ontis Probationis incumbit , adversario suo de rei veritate jusjurandum inferre, prius ipso de calumnia Iurante , ut judex juramenti Memse cutus, ita suam sententiam pessit formare i . Speciatim, cum delictorum privatorum ea esset natura, ut praeter damni persecutionem poena legibus statuta unice ad actoris patriamonium spectaret, in illis quoque tam circa actionem rei persecutoriam, quam poenalem,
transactionem a & jurisjurandi delationem licitam fuisse, facile existimari potest, eo quidem effectu, ut utraque actio praestito ju-
r L. et s. f. 3. D. de prob. 2 L. II. D. de actione rer. amot. Ibi: Qua rerum amotarum insituit actionem , F oelis magis jusjurandum deferre, euit adversarium jurare, nihil diuortii causa amotum esse, dum prius de eatremnia juret . qui jusjurandum defert. L. f. s. D. de injur. Hac lege permittitur assiori juum. xandum deferre, ut reus juret, injuriam se non
3) L. r3. S. 2. D. de jurej. Idem Itilianusseria fit, eum , qui juravit, furιtinas non fecisse, via
deri de toto jιιrasse , atque ideo nec furti neque condictitia penetur , quia condictitia, inquit. solus fur teuetur. Ergo S in famoso iudicio locum ha-huit jurisjurandi delatio. L. 9. f. a. D. h. t. L. 6. S. 4. D. de his qui not. insam. Sed ob recusationem infamiam cessasse probabilius est. Van de malet
112쪽
rejurando periret, & ex recusato condemnaiatio tantum pecuniaria sequeretur r . Excipiuntur tamen judicia criminalia, in quibus accusatores eam tantum rem in publicam notionem deserre jubentur, quae munita sit idoneis testibus, vel instructa apertissimis documentis vel indiciis ad probationem indubitatis & luce clarioribus Α) ; Iura tertiorum , quae jurejurando interverti non possunt. EGgo jusjurandum a possessore aut petitore praentitum proficit quidem adversus deferentem, tertio vero supervenienti, & jus suum pem sequenti nocere non potest s). Neque regulariter super factis alienis delatio fieri po-ravit, possessiore deferente, rem suavi esse , actori
Bitur actis , sed hoe duntaxat adversus eum , qui jusjurandum detulit, eosque, qui in ejur is eunt succeserunt. Caterrana adversis alium s Delit praerogativa iuris jurandi titi, nihil ei proderit. L. Io eod. uuia non deheret alii nocere, quod inter
alios actum esset. L. II. eod. Seds pclydpori fueris
jusjurandum delatu- , juraveritque rem petitorignon ese, quam diuquidem possidet, adversus eum, qui detulit jusjurandum, F petat, exceptione ju-νisjurandi utetur; A uero amiserit possessionem , actionem non habebit, ne quidem si is possideat. qui ei jusjurandum detralit, non enim rem suam Use , juravit, sed ejus non ese. Proinde , s et mpQsideret, id deferente petitore rem suam jtiraoit, consequenter dicemur, amisa quoque possessione, si ir, qtii detulit jusjurandum , nactus is pqssessionem, actionem in factum ei dandam, seti spereeptos ex re, qnam meam ese jtiravi, resilui mihi plaetiit. Seu Upartum edittim, Ιας quel
113쪽
Ioa L. III. Detur*uri ex Rom. doctrinatuit i); quod vero secundum principia juris romani ita tantum intelligendum est, in v tum neminem cogi potuisse, ad jusjura dum de facto alieno praestandum a , sed is
gitimam eo casu adfuisse excusationis causa in ρ . Sicuti autem tutores, procuratoreS , defensores volentes etiam de factis alienis jurare potuit se supra docui, ita quoque secui dum eadem religionis principia volentes admittcbantur alii c. g. ii, quibus a muliere, ventris nomine bonorum possessionem petente super graviditate propria jusjurandum
delatum est ); haeredes, qui quidem de
corum resi tuendos consat pin jusjuraudum δε-
3 L. 4. a. D. de E. I. ibi: qui tu alterins χ- eum succedunt, jusam habent cansam ignorau-tia, an id, quod peteretrir , deheretur. Fiduti so-Fes quoque nou minus, quam haeredes jusam ignorantiam pusunt allegare. Haec ita de haerede dula sunt, s cum eo ageretur, non etiams agat, nam plane , qui agit, certus esse debet , eum si in potesate ejus, quando Delit experiri, δ' ante debet rem diligenter explorare , V itine ad agendum pro
4) L. 3. S. 3. D. de jinrejur. Unde Marcellus scribit, etiam de eo jurari pos, ara praegnans st/;rulier , vel non si, B' jtirutiraudo saudunt. Denique ait, s de ptis Aue erat quastio, servari oportere , s forte quas praeguaus ire in possimnem nolebat, set eram ei eoui radiceretur, vel ipsa jtira pit, se prGuantem, vel couyra eam juratum εs ;
114쪽
illiusque ussu hodierno. Io lactis defuncti ad jusjurandum minime cogi, sed tamen volentes admitti debuerunt s).
cunia post biennium vel reliqua tempora legitima elapsa, quia tum contra confessionem numerationis scriptam nulla amplius contrarii probatio locum habere potuit.
De causis hodie excentis: I. defactis alienis set jurejurando haeredum, II. de irreleuantra cauisse , ubi θ' speciatim de probatione consuetu- ranis ipsa, ibit in pususonems e metu, F comrra eam, non this, quamvis vere praegnans merit. Proderitque , inquit Marcellus, mulieri Juranti jusjurandum , ne conveniatnr , quais eammula causa ventris nomine sierit in possessionem . Neve vim patiatur in possessioue. Sed an jusjurandum e. que prsit, ut pos editum partum nou quaerasuri ex eo editur, au πο is, cujus ese dicitur, Ma cellus tracyae 8 V ait veritatem es e qMareud m, quia jusjurandum alteri neque prodes, neque πο- cet. Matris igitur jusjurandum partui nou prosiciet , nec nocebit ma ter detulemit, V juretur . ex eo praegnans usu esse. L. 4et. de R. I. L. II. f. a. D. de act. rer. amon ibi: Drare antim tam vir, quam uxor cogetur. Pater autem amoventis jurare nou cogitnr . cum iniquum sit, de alieno facto alitim jtirare. Is ergo cogitur jurare, qui amovisse dicitur, i circo nec hares ejus , qtii qua De amovise dicetur ,
115쪽
m4 L. III. De iure in. ex Rom. doctrinadinis vitur. ΙΙΙ. de probatione aliunde per ψfecta, IV. de eausis levisi in Principia iuris romani hactenus exposita ad calculum sanae rationis & religionis chris. tianae revocanda sunt, & non sine cautione applicanda f. Ia . . Igitur manet quidem regula , burisjurandi delationem in omnibus causis neri posse. Sed partim catalogo causarum exceptarum aliae, ubi perjurii aut temerarii abusus metus jusjurandum arcet, addendae , partim vero illae, quas jus romanum nominat, varie corrigendae sunt. Excipiuntur ergo ob ignorantia acta aliena, quorum
alter, cui iusiurandum defertur, notitiam non habet, ita, ut ne quidem volens ad jusjurandum admitti possit. Quod enim jam supra circa paradoxa juris romani principia expurioribus religionis praeceptis monui, hodie nempe omnia perjuria, quae prae Videntur, evitanda , neque si ipse deferens contentus sit, permittenda esse, id etiam hic obtinet. Ergo speciatim haeredes iurare tantum possunt
de propriis factis, de factis defuncti, ipsis notis, aut denique de ignorantia , quod sc. ea defuncti facta , quibus deferens intentionem suam superstruit, nesciant. Quod vero vulgo
vocatur jusjurandum credulitatis, Cum omisnibus suis distinctionibus & limitationibus
ad erronea Doctorum commenta pertinet &tanquam irrationabile & superfluum e foro proscribendum est. Omnis enim credulitas fluctuat. Ad incertam autem animi semen-ci cupioth l. c. S. 32I.
116쪽
illiusque usu hodierno. Toratam iusiurandum accedere non potest. Si
quis argumentis movetur, ut factum, quod
ipse sensibus non percepit, sic magis, quam aliter contigisse, credat, ea indicanda sunt,& per se non vero ex jurejurando causam instruunt. Igitur ex eadem ratione jusjurandum credulitatis in indaganda veritate ne exiguam quidem utilitatem praestat & mere si perfluum est, quoniam jurans in ipsis credulitatis ratiociniis facillime errat. II. Blaecausae, ubi jurisjurandi delatio non juvat, si nempe aut factum, de quo jusjurandum delatum, decisioni causae non inservit aut causa ita comparata est, ut pro singulari illius natura jurejurando probari non possit. Quo pertinet e. g. probatio consuetudinis Robservantia , quae jurejurando delato fieri non potest. Agendum prius de alia quaesti Me, num possessionis immemorialis probatio jurejurando delato adstrui possit, quam simpliciter negat ill. Cla proth I affirmat autemst. ΡuffendorE et . Ego vero , quamvis iacaeteris omnibus temerarium fere putem, a tantis viris dissentire, neutri tamen in prae
senti totus accedere possum , sed sententiam dividendam censeo, ita, ut in plerisque casibus possessionis immemorialis probationem jurisjurandi delatione fieri non posse, concedam, sed casus tamen dari contendam , ubi ad eum finem illi locus esse possit. Nempe,
cum in tali causa praeter caeteros probandi modos ii praecipue communitatis consOIteS, set V. Puffendors Obs. T. II. Obs s .
117쪽
Ios L. III. De iureiuri ex Rom. doctrina qui aetate provectiores, audiendi & tamquam testes producendi sint, si cum juniorubus lis agitur, nil juvat jusjurandum hisce
delatum, quoniam aetate provectiores, alia
forsan notitia instructi, audiendi sunt i . Ergo in eo casu cessat jurisjurandi delatio tanquam irrelevans. Ait si cum senioribus
ipsis, qui reliquos aetate vincunt, lite qumdam contendo , tum equidem non dubito,
quin illis jurisjurandum a me, deferri possit, ita tamen , ut interdum simul petare post illos proximiores tanquam testes produci &audiri possint, si natura causae eos exigit; &relatio juris jurandi in me cessare debeat. Neque hoc casu objiciendum quod non admi tendum sit jusjurandum , ubi aliunde perfecta probatio pro stet. Diversa enim adsunt capitula probationis. Nempe posteriores Aseniores de alia periodo temporis atque sua scientia deponunt & seniorum quidem, quia buscum litem ago, locus aliorum personis suppleri non potest. Neque obstat relationis impossibilitas. Dantur enim & alii casus,
ubi jusjurandum judiciale sine relationis si
cultate locum invenit. Tantum quidem de possessione immemoriali. Sed diversa plane ratio est consuetudinis δέ observantia, quam jurisjurandi delatione nullo casu probari posse consentio. Priori enim casu de privatorum S litigantium tantum jure sermo fuit. Hoc vero si etiam cum senioribus immo personis, judicis qualitate praeditis, qui alias tanquam. 3 Idem I. c. T. I. obL ISI.
118쪽
illiusque usu hodisrho T testes producendi essent, litem ago, ob pro-Priae causae impedimentum mea delatio Rfidei electio efficere non potest, ut tertiorum juribus praejudicium inferatur. Atqui consuetudo probata tanquam lex reliquos omnes obligat. Itaque ad eum effectum probatio aliis modis fieri debet. Neque contra me ipsum jnrisiurandi delatione consuetudinem legitime probavi. Quod enim respectu ad alios legis qualitate destituitur, id nec adversus me emcax esse potest. Celsat jurisjurandi delatioocontra alterius probationem jam perfictam, speciatim , e. g. contra confusorus δέ documenta plenam fidem inferentia, &c. jurisjurandi delatio non amplius locum invenit. Hodie tamen . quRtenus etiam post tempus privilegiatium emu-Xum exceptio non numeratae pecuniae, quam
practici vocant non privilegiatam, conceditur & probari potest, debitori ad eam provocanti etiam jurisjurandi delatio per mi . tenda esset. Cessat etiam in catinis levissimis..quoniam tum abusus jurisjurandi commi
Continuatio V. de causis criminalibus. Excluduntur porro a jurisjurandi delatione causa Criminales & quidem hodie ex iis rationibus , quia ob metum poenae, vitam . CONPu S, aut famam invadentis, atque affectus
119쪽
Ios L. III. Deiureiur. ex Rom. doerrinarium facillimus est, neque recusatio fidem
conciliare posset, cum in eriminalibus exiguntur probationes luce meridiana clariores& confessiones clarae, perspicuae , qualificataeἔquia ob salutem publicam, cujus jura magis, tratus ex ossicio persequitur, poena publica in quaevis delicta statuitur, etiam ea, quae jure rOmano privata tantum poena notata inventui tur, ideoque & probationum electio privatorum quamvis accusantium arbitrio non amisplius relinqui potest; quoniam ea quae in caulis civilibus praecipue jurisjurandi delati usum suadet causa, ut nempe privati sine sua culpa ob negotii naturam solemnibus probationibus destituti, habeant tamen in ultimum subsidium remedium quoddam, quo jura sua aut damnorum ipsis illatorum resarcitiones persequantur, in caulis criminalibus, quatenus de poena tantum agitur, deficit. Poena enim jura privatorum laesia damnaque in patrim nio passa non restituit, sed salutem tantum
publicam i. e. futuram securitatem, eXemplorum metu firmandam curat. Ad eum Vero finem obtinendum, id, quod laesis tantum ad suum recuperandum intentis ignoscendum est, judicem non decet argutulum esse, sed potius manifestae probationes requiruntur. Immo si jusjurandum quoque admittendum est, ut e. g. purgatorium, id a judice ipso deferri deberet. Haec omnia clara sunt. Sed occurrunt saepe casus, ubi praeter poenam publicam decernendam simul de privatorum damnis, delicto datis , resarciendis quaeritur; num illi ad finem posteriorem obtine
120쪽
illiusque usu hodierno. Iovdum probationem jurisiurandi delatione adiatruere possint Ir Dissicillime ea quaestio regula
universali comprehenditur, neque a Doctoribus certi quidquam ea de re traditum adhuc inveni. Sed tentabo tamen, regulas quasdam, ad nostrum statum accommodatas, definire. Piima haec est: ubi intereise ρrivatum , nempe rei ae damni persecutio fravior es , quam poena publiea, factum illicitum subsequens, ibi, ut e. s. in delictis levioribus, in qua tantum mitior carceris poena aut mulcia pecuniaria fatuitur . juris jurandi delatio alactore, privatum interesse persequente , feri potes, quidem eo essectu, ut ob recusationem. nonsolum ad actιOnis rei persecutoria summam reus condemnandus, Ied Se intuitu poena offendae pro confesso habendus sit. Quod enim in causa principali graviori hoc casu justum est, id & in accessoria leviori obiatinere, censendum. Ergo e. g. in causis stuprorum deferri potest jusjurandum, ubi stu-i prata ad alendum & agnoscendum partum, refundendos puerperii sun tus atque congruam dotem, sive potius damnum deflorationerdatum, resarciendum agit. Recusato jurejurando praeter satisfactionem privatam tanquam causam graviorem, simul poena, quae hodie carcere tantum aut mulcta pecuniaria consistit, neque infamiam juris inferre vide tur , decerni potest. Idem juris eise puto in causis vulnerationum leviorum, quas solum mulcta aut carceris poena sequitur. Si igitur tali casu actione legis Aquiliae utili ad restituendos sumtus, in curam factos resarciendaque reliqua damna, aut in factum agitur,