장음표시 사용
161쪽
DE SACRAMENTO Quale s criticium nulla sit-
gis δc sacrificii Christi ostedat, utque illos doceat, illa omnia
veluti umbras ac signa quaedam promissionis de Christo,in hoc vere unico propitiatorio sacrificio esse copleta,& proin de signati praesentia penitus sublat 3 Hic est enim eius epistolae scopus.
REstat igitur videre,quale nam sacriscium missa sit. In
quare ex plicanda,si paulo diutius immoremur, quam Enchiridi j breuitas patiatur,nemo nobis vitio verterit,quod operaepretium fore putemus, eam materia, quae hoc seculo vel maxime controuertitur, quam fieri potest dilucide tractari, expedirique,quo eorum calumniae,qui sacratissimos iuxta ac vetustissimos eccletiae cultus ac ritus hostiliter insectantur, manifeste deprehendi possint. Tacemus quod sacrificij rationem ac naturam nosse& tenere, ad multa alia religionis nostrae argumenta penitius percipienda quamplurimu fecerit. Et ut a ratione vocabuli auspicemur,nemo grammatices utcunq; perituς ignorat, Sacrificium a verbo sacrificare deductum, quod est sacrum facere: Sacrum v ero significare,quod Deo peculiariter dedicatum est: proindeque sacrificium appellari,quod Deo veluti ei proprie debitum nuncupamus, offerimus,reddimus ac dedicamus. Quod usque adeo veriun est,ut ne Ethnici quidem censuerint vlli alij sacrificandum,quam et,quem Deum aut sciuerint, aut putauerint, aut finxerint. Qui etiam non ob hoc culpatur quod sacrificia fecerint,verum quod haec non secundum inspirationem atq; doctrinam veri Dei, sed secundum adinventiones proprias,
non vero Deo,sed idolis & daemon ijs exhibuerint . Nec daemonia quidem sibi sacrificium fieri expeterent, nisi id soli deo vero deberi scirent.Falsus enim Deus sic vult honorari ab his quos decepit, quemadmodum verus Deus honoratur ab his quibus consulit. Ergo ad intelligendam sacrifici j rationem, hoc tantum nobis indagandum est,quidnam sit quod Deus ab homine tanqualibi proprie debitu requirat ρ &, quatenus id Deo homo persoluere potuerit ac possit. Qui vel primis religionis nostrae rudimentis sunt imbuti sciunt Deum non ob ullam indigentiam quod ipse sibi summum& perfectissimum bonum semper fuerit) sed intum propter ineffabilem suam bonitatem,omnia tam visibilia quam inuitibilia omnipoteti verbo suo creasse,hominem autem omniu postremo,
162쪽
Ir3 non ut caetera visibilia, sed ad imagine & similitudinem suam condidisse, quod non tantum vitam, motum & sensum, sed &mentem & rationem in qua diuinitatis vestigium relucet) ei indiderit. Dein quod eundem in paradisum voluptatis collo carit, ut operaretur & custodiret illum, subiectis ei omnibus, Ut eorum dominaretur. Et ne quicquam ei deesset, dedisse Deum ei edere ex omni ligno paradisi, in quo & lignum vitae constituit, ut ex eo vescens modo vellet viueret immortalis: quae omnia ostendunt Deum diuinae suae bonitatis diuitias,in uno ligno veluti circumlatas,illustrare voluissse. Praeterea norunt fideles, Deum indicibili pietate, quo sci licet non tantum, uti optimus maximust Deus reuereretur, colereturq;,sed&vi pientissimus pater agnosceretur,paternuquoque officium erga tam mirifice conditum & tam pulchre condecoratum hominem egisse: proindeq; ne is male uten stibertatis arbitrio quod ex summa libertate creatoris accep rat, quid enim libero arbitrio maiusZ grauiter impingeret, adiecisse etiam mandata & praecepta, ostendisset illi bonum& malum, ut si voluisset mandatum conseruare, conseruaretur,& in perpetuum fidem placitam custodiret: hoc est, Deum homini praeter collatam arbitrij libertate, addidisse insuper& gratiam,quam ii per liberum non deseruisset arbitrium, dein adiutrice perpetuo bonus, beatus esse potuisset: sin deseruisset, morte moreretur:liquidem hoc erat mandatum vitae& mortis: Ex omni ligno Paraditi comede, de ligno autem scientiae boni & mali ne comedas. In quacunque enim die comederis ex eo morte morieris.
Vid ergo homo pro tot, tantisque beneficiis, quae gra
tis conditus, gratis a Deo, beneficentissimo creatore, - pientissimoque patro acceperat, ipsi Deo rursus debebat 3Num ut aliquid redderet quod non accepisset ξNequaquam. Quis enim prior dedit illi. & retribuetur ei quod ex ipso,& per ipsum,& in ipso sint omnia.Sed hoc tantum debebat, ut perpetuo erectus, &eleuatis semper oculis mentis in Deum, nunquam non intueretur &respiceret in creatore, ad cuius imaginem & limilitudine erat conditus,ut illius omnipotentiam, sapientia, ac bonitatem contemplaretur, Vtq; ei,a quo corpus,anima & mente, & quid non dono acceperat,&a cuius verbo ac nutu omnia pedere cognouerat, soli fideret,
163쪽
soli crederet,soli adhaereret, soli obediret, solum amaret, solum coleret,iluin praedicaret, laudaret, confiteretur, inuoc ret,adoraret, gloriticaret, solo deniq; frueretur,in cuius frui-Homo cre tione omnis beatitudo consistit.Haec ergo erant sacrificia lauerifieitida di*,qVM Deu pro tot, tantisque beneficijs tatum reposcebat, Deo uiuen i ut Oia propter suam indigentiam,sed magis propter maxit i. mam hoininis utilitatem, quod sine his beatus esse ac perina Aug-li-IO. nere non posset.Potuissetq; haec sacrificia homo ante lapsim,
D. dii I per adiutorium summi Dei adiutus,mediate libero arbitrio, Corra ad . Deo praestitisse, quae S praestitisset, S praestalido immortalis
ver.leg -M vriisset, nisi deserta ac contempta gratia creatoris, libero aris ProP-c- 3 bitrio male utens,per praeuaricationem mandati in commina μῖμ tam mortem misere collapsus sitisset ipsumque liberum arbicap.r trium In quandam seruitutem peccando praecipitasset. Au. cotra 'λ π Am postquam serpes diabolus Euae male credulae in-
Fortu- di l l signi fraude usus persualisiet, non fore Deo toto cor-
.hd.d i . ' λ de crededum, sed de illius summi Dei fide quivi nega-
Bernat.de re seipsum, ita mentiri nequaquam potest addubitadum esse, aduetu do quod suggereret, nequaquam fore, ut comedentes de lignoti scientiae boni &mali,iuxta Dei verbum morerentur, sed po Gen. - tius futurit,ut aperiretur oculi eorum, & essent sicut dij, scientes bonum & malum. A tq; sic dementasset muliere, ut aestimaret, Delim hanc arborem contingi no ob id vetuisse,quod eis pro sua paterna pietate, bonit tel optime voluisset, sed ma- gis quod eius arboris fructum ipsis inuidisset ipsaque mulier sic dementata,diabolo plus quam Deo credidisset, teq; arbo August.in re vetita manducasset, ac viro suo Adae ex eadem praebuisset. ii Deniq; ambo mandatum Dei violassent, atq; adeo sacrificia
iij ii iii Deo debita,nempe perfecta fidem & absolutam obedien-
rach. tiam, diabolo potius quam Deo vivo ac vero exhibere maluissent,protinus omnia in diuersum sunt mutata. Augus. de 3-Ntegritas enim omnium humanarii virium tam corporis
tui δ Dςi quam animi, per originale peccatu corrupta & Vitiata est,t ni h. 1 in cuius locum flagitiosissimi impetus non tantum in corpore sed& horribiles pestes ac vitia in mente ac volutate suc-Apperedi cesserunt. In homine enim sunt, ratio seu mens, quae iudicat: vid. Lie Volui x β,quae obtemperat vel repugnat iudicio, imperans vide tha Dei ribus inserioribus. Inferiores vires sunt, appetitiones sensuueap.ν seu affectus carnales. Statim ergo ut primi parentes nostri
164쪽
mandatum Dei praeuaricati sunt obscurata hominis mens est Ratio viare ratio, nimirum Deo vultum situm subtrahente : coepitque u ς Protinus humanam menteni occupare Dei ignoratio ae duia P ςς xv
bitatio, dissidentiaque de bonitate Dei,sic ut deinceps homo , serpentis astu misere delusus, putaret no amplius Deo, sed sibi j pii, suisq; proprijs viribus magis fidendum fore,iudicaretq; sed caeco iudicio) non expectanda posthac omnia ab offenso Deo, sed potius se sibi prospicere oportere. Quae quidem Ber.i vigierga Deum infidelitas, suiq; fiducia, omnis mali seminarium nati-do est, atque adeo solum peccatum,de quo ut mundum argueret, ''
missus est in orbem terrarum Spiritus sanctus. Hanc Vero pe- verti. do stem proxime ac necessario subsequutum est odium Dei, quae sex. Pestis voluntatem,uti prior mente, hominis inuasit. Vbi enim '' eperunt primi parentes vacare metu & fiducia Dei, consequens erat ut no possent eum, cui no credebant aut fidebant, Geneo' amare: quin potius evin ut vindicem & vltorem commissi peccati horrebant,a voce ac vultu eius trementcs,& fugientes ac abscondetes sese. In locum ergo amoris Dei, amor sui succeia
sit,vitium sane ut diximus omnium pestilentissimum, nimi- Amor suirum quod non Dei voluntati, sed suis affectibus plane obse Pςiti ictissiquendum persuadet, unde inobedientia erga mandatum Dei Austus de proficiscitur, atq; obedientia erga Deum,quam solam, omni Genesi ad creaturae rationali sub Deo agenti, virtutem esse, diuus Auia utς- lib.s. gustin us asserere non dubitauit,fugatur. Deniq; amissa inte- p p 'qgritate virium animae rationalis, amissa firma de Deo noti- Psai . stia, amissis timore & amore Dei,factum est,ut quum iam ho- Roma.smo quodammodo esset sine Deo, protinus & necessario subsequeretur in corpore & viribus inserioribus inordinata concupiscentia, duas potissimum comites supra modum vitiosas Appetedi post se trahens, timorem scilicet,& amorem rerum carnalium Vitiata dc externarii. Ubi enim coepisset homo vacare metu Dei vicis. sim coepit ea tantum timere qtiae corpori ac vitae mortali vide bantur incommoda aut nocitura. Ubi itidem amisistet verum amore Dei, ea tantu vehementi impetu coepit cocupiscere&diligere & amplecti quae ad vitam corporalem vel conseruandam vel fouenda vel delectanda facere videbantur. Quia ta- Vires permen Vires superiores per peccatum no extin me,sed tantum vi pςςς tuintiatae ac corruptae erant,remanente scilicet singulari Dei be-mgmtate,In natura hominis,1udacio quodam, atq; etiam de- tiatae.
165쪽
lectu earum rerum quae sunt subiectae rationi ac sensui ineuitabilis cossimis S perpetua quaedam lucta in homine suborta est quia ratio cotra carnales belligeratur affectus,& subin- Cypria-de de vim sustinens, inquietudine carnis perurgente &inuoluta , ata. xijβ motibxi seligata,infelicitatis suae deplorat miseria. Hanemo.de elata bictam prima no sensit hominis coditio sed sequutu est trans-cun. gressorem suppliciti,& adhaesit indiuidua poena peccato. Im- Aug.de ci mutabile enim decretii ab aeterna lege exierat, cocupiscentia assigi&morte puniri peccatorem oportere, nec fieri posse, Cypr. ser. quin stimulus carnis sine v lla exceptione colaphizaret infir-
de circuli. inu, & usq; ad dissolutione mors importuna persequeretur ca enς ἶ-3 ptiuu: & ut mors carnis,cocupiscetiaru intersecaret ludibria, superestet tamen post mortem carnis animae labor,& afflictio spiritus,mors illa secunda, priore multo acei bior ac grauior.
cum poena sua a primis parentibus in totam generis huius successionem defluxerit,facile sane deprehen- In sola po di poterit,nuin amodo in nostra potestate fuerit, post lapsum testate no- primorum parentu & tantos morbos in nos haereditaria suc-cie saei,' ces ione derivatos, sacrificia,propter quae Deo optimo maspiriti ita ximo litanda conditi sumuS, reddere ac praestare. Nam non Deo redde statim coditi sunt primi parentes, sed posteaquam peccarunt, re- natum est de illis genus humanum, id est, homo de homine, ,h domi immundu Mimmundo conceptus semine,morbosus demorni. ser. it. bOm,obnoxius dedebitore, peccator de peccatore, mortalis
de civ.Dei de mortali,quemadmodum diuus Paulus ait:Per unum homic-λῖ-i nem peccatu in hunc mundii intrauit,& per peccatum mors,& ita in omnes homines mors pertransijt, in quo omnes peccauerunt.Proinde non est natura i ustus quisquam, non est intelligens, non est requirens Deum.Omnes declinauerunt,fimul inutiles facti 1unt, non est qui faciat bonum, non est usq; ad unum: nimirum quod ex se est, neque Deo penitus confidentes,neque Deum ex omnibus animae viribus amantes sed potius pleni terrore mortis&omnium incommodorii, quae Roma.7 mortem praecurrunt, pleni itidem malae ac pestiferae concu-
-MMO-1 piscentiae quae est radix omnium malorum, & lex illa peccati, qua serpens diabolus impios quide ac iniustos veluti sua manthi'iii N. cipi captiuOS detinet, paOS vero exercere, affigere, & quan ca. viti. tum potest,a perfectione boni remorari nunquam cessat.Axq:
166쪽
haec ita te habere non vane opinamur,sed experietiat a Mue Cypria.de optima rerum magistra est) edocemur, atque adeo conscientia,quae 'ille testes est,nobisque semper scaturientis intus pec m6 d. ellcati i nsidias exponit,conuincimur.Paulus Rpostolus clamat: cun.
Non quod volo bonum, hoc ago: sed quod odio malum,illud Romao
facio.Item,Scio quia non habitat in me, hoc est,in carne mea, bonum: nam velle adiacet mihi, perficere autem non inuenio.
Inuenio igitur aliam legem in membris repugnantem legimentis meae S captiuante me in lege peccati, quae est in membris meis. Et iterum: Carne seruio legi peccati. Item, Sensus Roma- seu prudentia carnis mors est, legi enim Dei non est subiecta, nec enim potest.Quare si haec est conditio nostra,quandiu su- iae. mus in Adam,ut legi Dei perfecte obedire,aut diabolum nos August.dein lege peccati captiuantem, nostris tantum viribus vincere spiritin Mnon possimus, dein ut faciamus non quae volumus, sed quae odimus,deniq; ut velle nos quod rectum est lentiamus,sed per po. G oficere non possimus: sequitur,quod homo post lapsum, nisi re Hilari. in demptus, restitutus ac reconciliatus Deo, ea sacrificia non po prii ita tuerit offerre,ob quae litanda erat conditus,id est, no poterat vere & ex toto corde Deo sidere, Deum amare, Deo adhaere- Ide contrare, Deo perfecte&absolute obedire.Quamobrem duplici ra- Fautione morti erat obnoxius tum ob immutabile diuini t udieii uel iii- sententiam, tum quia vim operandi opera vitae amisisset, seq; in captiuitatem diabolica misere praecipitasset. Ergo alio fin- noxi' erae gulari sacrificio opus erat, quo in primis vinceretur hostis morti duis diabolus,& placaretur offensus Deus vi dein a redemptis, re- Pliς x xio conciliatis, vivificatis,reparatis, ac Deo rur1us viritis debita
laudis sacrificia persolui possent. defecerat enim ut diximus sacrificia laudis post lapsum, quod non sit speciosa laus in ore Eecti.is
peccatoris. Et ut Esaias ait: Facti sumus ut immundi omnes Elatae o nos,& quasi pannus menstruatae omnes iustitiae nostrae. Et sicut Apostolus ait: Eramus omnes natura filij irae quibus necessarius erat reconciliator qui hanc iram sacrificii singularis
cia hostiae tam potentis oblatae agnosceremus illum sustultile euehi.e ι peccata, reconciliaile nos Deo reconciliatosq: iam habere p* Esaiaecem erga Deum,per eiusmodi fidem lain mortui peccatis, di- Jψδψ λuini spiritus participes efficeremur. Quo subinde spiritu cam nis concupiscentias mortificanto, charitatemque in cordibus Roma.6
167쪽
nostris diffundente, fieret,ut Deum rursus ex toto corde diligere & amplecti possemus, eodemque ductore ac adiutore spiritu, ad perfectam obedientiam Deo praestandam totis viribus accincti, in bonis operibus ambularemus: In quo omitis ratio sacrifici j Deo praecipue debiti, consistit. HVnc autem recociliatorem tale esse oportebat,qui quod
nos peccati originalis contagione irretiti facere ex nobis non poteramus, & tamen facere eramus obligati,totum adimpleret,ac Dei volutati omnino satisfaceret. Rursus, qui, quicquid nos transgressionis causa merueramuS, nec tamen perferre poteramus, ipse nostri causa portaret ac ferret, eiuscemodiq; rationibus diaboli tyrannidem iusto certamine vinceret, ac tanta & talem hostia D eo offerret,quae ad haec omnia sussiceret.Quapropter is & Deus & homo esse debebat. Homo quide,na id quod homo facere obstrictus erat, & quod pati ob peccatum meruerat, alius quam homo, persoluere nopoterat.Sed tamen eundem Eunc,alia ratione quam nos conceptum de natum esse oportuit,ne & ipse reus peccati,pro aliorum peccatis satisfacere non posset. Vt autem& Deus esset, multo magis erat necessariummam aliqui neque diabolu tam potentem ac prudelem tyrannum,neq; mortem & infernum, quibus ille tyrannidem in hominem exercebat, & quae homo peccando meruerat,vincere potuisset.
ERg0,no desperaret homo perditus,optimus ac beneficen
tissimus Deus qiii nouit etiam de malis benefacere) misertus hominis, aliena fraude decepti,spein niturae liberationis captiuo facturus,in hunc modum serpentem affatus cst: Inimicitias inquit ponam inter te& mulierem, inter semen tuum & semen illius:ipsum conteret caput tuum,& tu insidiaberis calcaneo illius. Ex quibus verbis plane consolatorijs, Adam deposita diffidentia, de bonitate &misericordia Dei spem firmam concepit, omnino fore ut aliquado prodiret semen illud benedictum,quod& serpentis tyrannidem, hoc est, peccatum,mortem & infernum superaret, & hominem ex dia . bolica captiuitate liberatum, Deo rursus assereret,sed no sine graui conflictu. Vnde, non dubium, ille collegit ac intellexit eam liberationis humani generis ratione fore, ut scilicet hoc benedimim semen se veluti mediatorem inter Deum offensum& hominem diaboli captiuum volens offerret, & veluti deuo
168쪽
deuotiens sese pro nobis omnibus, graues inimicitias hostis Hebraro antiqui solus sustineret,& quicquid ille nobis ad resistendum impotetibus intentabat, in se exciperet:suaq; tande insuperabili virtute patiendo, Deiq; voluntatem plenissime perficiendo vinceret,idque non sui , sed nostri gratia, quo scilicet per Augustiui
hanc spontaneam voluntatem,qua Dei voluntati per omnia Enςb-ς-is responderet,seque pro nobis deuoueret,eum spiritum & gratiam nobis impetraret,quὴ accepta, totos nos Deo consecrare,& secundum Dei voluntatem vivere possemus.
HVius itaque fiduciae alendae ac confirmandae causa, statim ab ipsis mundi primordijs quicuno; erant homines Aug. con- pietate erga Deum praediti, sacrificia Deo de primoge Rigyρις nitis ac selectissimis animalibus gregum suorum faciebant, pii e I non quod existimarent Deum qui&spiritus est, & omnia in Ioan manu ac potest ite sua habet ex huiusmodi pecudum mactactione delectari, sed potius quod vera illa sacrificia, quibus
Deus placaretur ac coleretur, designare studerent. In primis Augustin. siquide hisce sacrificiis hoc testatu volebant, ut quemadmodii illa animalia immaculata erant a corporii viiijs, ita indubitato credere ac sperare sese futurum,ut is immoletur aliquando pro nobis, qui solus immaculatus esset a peccatis, quod Paulus ad Hebraeos de hostia iusti Abel manifeste explicat. Et Hebr.it ne dubites, patres Veteris testamenti omnes suas oblationes ad hunc tantum finem retulisie, exemplo est oblatio Isaac, in oblation quo Abraham benedicti seminis repromissionein acceperat, Dactypus quem testatur δε postolus ipsinia Abraham in parabolam acce- ipisse, eundemq; figura futuri sacrificij fuisse,atq: eade ex eau Sh 'φysa,Deus postea per Moysen tot sacrificia instituit,videlicet ut CVofi . deli oe unicii & singulare sacrificiu per multiplicia signa figura ratio cir
retur,utq; res una varijs typis adumbrata,tanquam nutatis ver cuiu
bis quammaxime & sine studio comendaretur atq; in memo- Αμs de ciriam reconderetur, quod aliter nulli hominum ab exordio eth .' mundi salus nisi per huius hostiae fiduciam, cotingere posset. Haec itaq; hostia Clusitus est spledor gloriae & fi urasubsta- Cur Deustiae aeterni patris,portans omnia verbo virtutis suae purgata i δ' thς tionem peccatorum faciens,in timilitudinem hominu factus, in Id ἴρε& habitu inventus ut homo, ut gratia Dei pro omnibus gu- probare
staret mortem,& per morte destrueret eum qui habebat mor- Vide xur.
risimperiu,id est diabolum, & liberaret eos qui timore mor- Hebro
169쪽
I3o Da s Ac RAMEN Totis per totam vita obnoxij erat seruituti. Qil propter eos qui sacrificia illa externa alia intentione offerebant, vel quod existimarent se effusione pecuini sanguinis Deum placare,vel ea I.Petri I, ratione tantu se iustos esse coram Deo, & no magis respiciebant in agnu illum immaculatu, Christum, ab aeterno praedestinatu,aa tollendum peccata inudi:eos inquam, Deus no secus increpat,quam si eaipsa sacrificia,quae per Moysen praecepit,penitus reprobaret,interim summo serio reuocas ad illius significatae tantu hostiae agnitione. Sic enim attestante Apostolo Hebrae. x.loquitur Christus ad patrem apud prophetam suum David: Sacrificiu & oblationem noluisti,corpus autem aptasti mihi: holocaustomata & pro peccato non postulasti, P non tibi placuerunt,tunc dixi. Ecce venio. In capite libri scriptum est de me, ut faciam voluntatem tuam,&c. Sacrificium
inquit & oblationem noluisti. Atidiis lib. Nunquid noluit quod instituit Z sed sie noluit quomodo
t..de elui illi osserebant,& quomodo a stultis illa velle credebatur,v ela Dei.c. tisitae gratia voluptatis. Aufert inquit Apostolus) primu ut Hςbxα- ιψ secundum statuat: primit,hoc est, sacrificia legis, tollit,quoa nihil aliud essent, quamvmbret iustificationis quod ex se erat λ pertes,ut sequen3 statueret,situ in voluntate Christi, qua se ipsum pro nobis obtulit:in qua inquit)voliuitate sanctificati sumus per oblatione corporis Iesu Christi semel, quemad Ioan-7 modum & Christus apud Ioannem ait:Pro eis sanctifico in SςQp' ςpi ipscin ut & ipsi sanctificati sint in veritate. Breuiter, hoc fere Hebraeo, . tota epistola illa ad Hebraeos Paulus agit, v t ostendat, etsi se Pleraque raq; fuerint propitiatoria sacrificia apiid Iudaeos,v eluti hostia Pxopixi to pro peccato, pro delicto holocaustu idq; significatiue, & figit.
xi Ἀςxin raliter, Vnum tamen revera propitiatorium sacrificium esse Iud:eos. pro peccato,per tot & tam varia veteris legis sacrificia talum Vmbxς ex obumbrata,non exhibita: quodq; haec veteris legis sacrificia se no iusti unica Christi oblatione facta, penitus sunt evacuata, qtiemadmodum fieri erat necesse:nam quatenus ex se erant,non iu- adumbra- stificabant,nec poterant iuxta conscientiam perfectum faceretus per ie- seruientem:nihil enim ad perfectum adduxit lex,umbram tantum futurorum, non ipsam rerum imaginem habens. Exhi-Η.b α buit enim lex ut rubdit Apostoluso exemplaria coelestium&Hebrip. Io verorum,quae non potuerunt auferre peccata. sed Christus is est quem adiuubraba t illa qui una pro peccatis osserens ho stiam
170쪽
. mam,in sempiternu sedet in dextera Dei, qui tradidit semet- , ipsum pro nobis oblationem & hostia Deo in odorem suauitatis. Et ut alibi Paulus ait: De peccato damnauit peccatu, Roma.s id est,peccatum deleuit per hostiam pro peccato:nam Hebraei hostiam peccatum vocant, quemadmodum Latini piaculum. Ex quibus omnibus consequens est, patres veteris legis hisce Primo s sacrificijs inprimis hanc unicam pro peccatis hostiam Chri- ς ςium
sti significasse, per cuius unius fiduciam quotquot ex illis pij 2 suis' fuerunt,Deo reconciliati ac saluati sunt,quemadmodum de Ioina Abraham scriptura meminit, quod viderit diem Christi, α
SEcundo & minus principaliter haec sacrificia veteris le- Secudo sagis desiilnabant sacrificia pietatis nostrae erga Deu prae ςx ci piς standae per fidem in v nacti illud sacrificium propitiatoraxi, stiae pes GChristum. Esaias propheta beneficia per Christu nobis praesti de in Citrita,proinde atq; iam exhibita fuissent,euangelico spiritu de- stum nuntians,testatur Claristu voluntarie oblatum, ipsumq; unicam esse hostiam,per quam accepimus remissionem peccatorum.Posuit inquit Dominiis in eo iniquitates omnium no- Esa. Istrum,&c. Et paulo post de essicacia & fruct i oblationis sic ait:Si posuerit pro peccato anima sua,videbit semelonSaeuii,& voluntas Domini in manu eius dirigetur. Quo nihil aliud significat,quam hunc esse fructu sacrificij Chrilli ac Dei no- sacrificii stri,ut quotquot beneficiu Christi se pro nobis hostia offerente ,apprehendut,efficiantur filij Dei,&aestimetur in semine, με 'μ 'quod scilicet praedestinati sint, conformes fieri imaginis filij Dei ut sit ipse primogenitus in multis fratribus.In quam sententia Apostolus ait:Non qui Bij carnis, hi filij Dei,sed qui fi- Roma.ylij sunt promissionis,aestimatur in semine,quod & alijs verbis apud Ioanne ita legimus:Et dedit inquit eis potestate filios Ioan.i Dei seri,his qui crediit in nomine eius.Itidem Apostolus ait, quod Christus per spiritum sanctum semetipsum obtulit im Hebr.ii
maculatum Deo,& in sanguine suo emundauit conscientiam nostra ab operibus mortuis ad seruiendu Deo viventi. Patres ergo veteris Testameti,cum se promissionis esse filios per fide intelligerent spiritui seruitutis intimore valedixerunt,acce