장음표시 사용
221쪽
Acto.9x' ad Theo nibus ex lege diuina desumptis, populum peccatem arguant,dO- vitam futuram & aeterna supplicia in memoriam reducant. Qui l ca- Hoc unum vero quammaxime cauebunt, ne peccantes statunuς0 4μφ' sectitos reddant, ne indulgetius & citra omnem obiurgationem absoluant, alioqui alienorum criminum participes futuPoeniten- ri. Ubi vero hime primu poenitentiae gradum strenue iecerint, gy- tum superest, v t ei secundus protinus subi jciatur ac addatur, quo fiducia misericordiae in Christu arripitur, quem ordine videre est in prima illa Petri concione.Postquam enim vehementi oratione ad intimum dolorem Iudaeos cocitasset, atq; illi copuncti corde dicere inciperent:Quid faciemus viri fratres ξ non cunctandum ratus, protinus eo prouectis per verae poenitentiae remedium, remissionem peccatorum in Christo Iesu denuntiat ac ostendit. Eosdem gradus velut ob oculos nobis positos in beatissimi Pauli Apostoli conuersione cernere nobis licebit:Saulus adhuc spirans minarum & caedis in discipulos domini, quum proficisceretur in Damascum, primu
dure increpatus,ac metu poenae exanimatus, in terram prosternitur:at postqua tremes ac stupens dixisset, D omine quid me vis facere 3 statim Domini iussu in ciuitatem introducitur,ut ad eum Ananias qui interpretatur gratia seu misericordia Domini accedat ac dicat:Saule frater, Dominus Iesus misit me, qui apparuit tibi in via qua v eniebas,v t v ideas & imple ris spiri tu sancto. ET vel hoc exeplo discimus,quain non sit in potestate nostra,vt nobisipsis hos poenitetiae affectus largiamur. Naxi uni iam. Christus est qui Paulum strauit. Rursus, Christus est qui
Acto.ς Pauluerexit.Paulus vero traheti,vocati, ac sanati tantu assensiimpr buit.Quicquid ergo horu in nobis agitur,meru Chri Philip-χ-beneficiu est,quia non sumus sufficientes,ne cogitare quide aliquid ex nobis,quali ex nobis: sed Deus est, qui operatur in nobis & velle& perficere pro sua bona voluntate. Ipse stat semper ad ostili,& pulsat,ut & initiu salutis no se inspirante habeamus. Ipse est qui per verbu suu & spiritu sanctu arguit peccata. Ipse qui horrore peccati nobis incutit,qui amaritudinem & dolore mentibus nostris immittit. Ipse qui eodeterrore modo vocantem sequamur ad filiu trahit. Breuiter, ipse est qui &poenitentia in nobis inchoat,& format:quod not.Timot.a siluit Apostolus,quum ait:Ne forte det illis Deus poenitentia,
222쪽
vi resipiscant a diaboli laqueis a quo captiui tenetur. Ergo um poenitentia, Dei gratuitum donum sit,ab illo &preci Poemtetiabus & lachrymis, animi saltem, alijsq; pijs studijs expetenda ' PSQ pQ est. Quod sino statim cotingit quod ambitur, non est tamen
QOstendum a bene coeptis. Proinde qui ex cosideratione vitae Grad' poeturpiter a ctae ac metu gehennae, iam cocepit aliquam detesta- nitenti*tionem criminum, hoc est timorem seruilem ac nedum sentit
timore filio dignu: perseueret in lachrymis ac precibus,quae- .rat,petat, pulset, donec & hunc timore senserit, cum voto cer to mutadae vitae, cuinq; amore bene sperante coitinctum.Vbi
vero & hunc spiritum senserit, quem Apostolus vocat filiorii, in quo clamamus, Abba pater, caueat ne quid hinc sibi tri- Rom-s-buat,agnoscat gratuitum dei munus,ac abiectus ad pedes it laus,gratias agat eius benignitati,rogas ut quod gratis largi itus eii pro sua bonitate, perpetuit esse velit, ac semper in ma- more opeius augere ἔ nec suo voto seu proposito deinceps non peccan x bimur- di sic fidat,ut existimet sesuis viribus posse a peccatis abstine- Pial 67- re, sed cum magno tremme imploret opem di uinam,ut idem cofirmet & adiuuet votum qui dedit. Sic enim ecclesia Deum orat, nempe ut actiones nostras adspirado praeueniat, & adiuuado prosequatur, vi csicta nostra operatio ab eo semper incipiat, & per eum incepta, finiatur per Christu dominu nostrii.
SEd interim impij, impoenitentes,&praefracti qui excusa- Ιmpii suaerioneinan peccatis quaerunt,peccatum peccato cumulan- damnatio
tes, suae damnationis causam blasphema voce in Deum ni*ς vs merasserunt,caus tes idq; ex Paulinis verbis perperam detortas quod reiipiscere ab iniquitate,non sit neque voletis, neq; Rom.o. currentis hominis, sed solius Dei miserentis. Atq; hinc inserre moliuntur,omnem hominis curam in hac re plane superuacaneatae, asserere non verentes arbitrij libertate in homine ad bonuprqrsus nihil valere.Quae sententia plane impia,hac deploratissima tepestatoinnumerabile Christiani gregis turbam misere decepta, in aeternae danationis baratbrii praecipitauit. Quamobrem pios aduersus tale venenum praesenti antidoto p inunire oportet. De liberi arbitrii potest itemultis Quid devidisputare liuius libelli angustia non fert,nec est necesse, quod ribus no i hqcres locupletissime a veteribus maxime ab Augustino qui str* VQiMnarbitrii libertatem & meritu simul cum gratia tuetur tracta- Tta sit, summatim indicasse suffecerit,quid de viribus nostrae dum sit.
223쪽
voluntatis ad bonum sentire oporteat.
Initio quod non semel superius dictum est,retinere oportet sententiam quae Ecclesiastici decimoquinto legitur,quod Deus costituerit homine, & reliquerit euin quemadmodum& angelicam creatura)in manu consili j sui:hoc est,quod deus August.de constituerit hominem talem, qui gratia creatoris sibi desuper correP- α collata potuisset nisi liberae suae volutatis arbitrio male fuis-gyδ ςδP δ' set usiis legi dei perfecte obedire ac satisfacere:rursus qui poto λ set deserta gratia Dei legem praeuaricari,peccare,& in mor φ' μ' tem peeeati inpendium)incidere, Secundo retinendum est,quod Deus non sit causa mali seu Danantur peccari. Nam Genesis primo dicitur: Vidit Deus cuncta quae Manicho. fecerat,& erant valde bona. proinde hominem ad peccadum PisimQ γ' neq incitauit neq; coegit.Nam uti Psalmista ait : Non Deus' volens iniquitate tu es. Et Sapientiae primo scribitur: Fidelis est dominus,qui mortem non fecit,nec laetatur in perditionen hiri animarum.Et alibi:Nemini mandauit impie agere,&nemini dedit spatia peccandi. Non enim concupiscit multitudinem Quomodo filiorum infideliu dc inutilium. Sed homo suapte sponte lege
deus homi Dei cotempta,serpenti credens, Deum deseruit: deserens, de-nς dςlax sertus est peccauit,& in morte praecipitatus est:desertus qui-Cψ''g se dem a Deo non per distantiam localem,quod Deus substan-
tialiter bique sit praesens,res creatas calioqui statim peritu ras indesinenter sustentans ac gubernans.Sed desertus est per gratiae interioris & spiritualis subtractionem. Ergo mali seu peccati causa, nihil aliud est, quam liberum voluntatis arbi- Ioann- ῖ. triti diaboli & hominis. Vnde Christus inquit,diabolum patre esse inendacij,& ex proprijs loqui medactu. Itidem primae Ioanis tertio:Qu; facit peccatu, ex diabol0 est,quonia ab initio diabolus peccat. Omnis vero qui natus est ex Deo,no peccat. Et iterum primae Ioannis secudo: Omne quud est in mundo,concupiscentia carnis est,& concupiscentia oculorum,&superbia vitae quae non est ex patre,sed ex mudo est. Et in eandem sententiam ad Romanos quinto legimus: Per unum hominem peccatum in hunc mundum intraui t. Disternere ergo oportet naturam a vitio. Natura a Deo orta est,& conserua-
tur, vitium a voluntate diaboli & hominis,quae potuit abuti libertate sua,& se a Deo auertere,& sic fieri causa peccati.
Tertio retinere debemus quod& superius docuimus primam
224쪽
mam illam naturam,quae in primis parentibus tota & integra
erat, totam esse corruptain,proinde totam iustitia ac immor- talitate perdidisse. Vnde consequens erat,vi nec alios posteros,quam corruptos, iniustos & mortales,generare potuerit.
Quod queritur David Psalmo quinquagesimo:Ecce inquit
in iniquitatibus conceptus sum,&in peccatis cocepit me mater mea.Significans statim quum formaretur,in ipso extitisse peccatum illud originis. Vnius enim delicto propagatum est Rom.s malum in Omnes homines ad condemnatione,cuius mali magnitudinem Paulus Ephesioru secundo describit,ubi dicit diabolum per hoc peccatu efficacem esse in incredulis. Huc pertinet quod Genesis octauo scribitur:Sensus&cogitatio humani cordis in malum prona sunt ab adolescentia:hoc est,nascimur omnes cum praua concupiscentia,quae nos ab ineute aetate veluti luereditarius quidam morbus, totos occupat & comitatur,quo conuincitur omnes immundos esse quos non mun Iob I
dat fides Christi,sicut scriptum est:Qusniam nemo mundus a peccato coram te,nec infans cuius est unius diei vita super terram. Qux quum ita sint,sequitur,neminem, etiam unius diei infantem,si in hac corruptione peccati decedat, contra deum queri posse quod damnetur, quod reatum seu morbum illum damnatione dignum,non ex Deo,sed ex volutario vitio primorum parentum contraxerit,quem etiam in infantibus suomodo efficacem ostendit Augustinus docens imbecillitatem , . . membrorum infantillia innocentem esse,non animum infan- a.cap.7. tium. Nam& zelum,& amaritudinem atq; inuidentiam quandam in paruulis lactentibus ac non nondum loqui valetibus nos experiri costat. Rursus liquet,quotquot hac lanationem August.de euaserunt, Deo gratulari oportere. morte enim debitam eua- Verb-apQ- serunt,& vitam non debitam reperer ut, liberatis indebita ex- f 'U'hibetur misericordia,unde gratias Deo agant: lamnatis vero debita exhibetur iustitia,ut in Deo nihil reprehendant,vinee illi dignos se glorietur nec hi se indignos poena querantur.In quam sententia dixit Apostolus:Nunquid dicit figmen nium ei qui se finxit,quid me fecistisici An non habet potesta- Expireat tem figulus luti,ex eadem massa facere aliud quidem vas in ho ioc' Pau-nore, aliud vero in contumelia 3 Una erat massa perditionis ix V ex Ada,cuino nisi suppliciu debebatur: sed facit deus ex maia '' sa, quae iam perierat,vas in honorem,quum hominem per x Eph et
225쪽
demptionem quae est in Christo Iesu,restituit. Facit Deus vas. in contumeliam,quum homine vel peccato originali oppres- 1um derelinquit,vel quum peccatorem in peccatis obdurescere permittit, idque iustissimo iudicio nobis inscrutabili , nisi In deo nul quod certum habemus, Deum iustum esse& absq; omni ini-ra est mi quitate nec ullum hominem etiam unius diei infantem, dat Deu i. nare,nisi quem praeuiderit merito damnandum,id est,que sibi
Aus.li .re vocanti non assensura seu crediturum praesciuerit. Hoc colentrari.c. 23- tus, noli ultra disputare vel quaerere, loquare fecit in hono- . rem,& altu in contumeliam 8 Imo mirare oc exclama cum Pau
RQm τι- in O altitudo diuitiatu sapietiae & scientiae dei, quam instru tabilia sunt iudicia eius,& inuestigabiles viae eiusZquis enim, cognouit sensum domini, aut quiscosiliarius eius ruitZ tan- . tum qui liberaris & iustificaris, sedulo recogita, quantu gratiae & beneficii in te conferatur, quum alter ex simili corrupta - massa procreatus,in danatione relinquatur ac iuste puniatur. . a Quarto,quuin praeuaricatione Adae omnes homines natu Au .ii ia resem pos ibilitatem & innocentiam perdiderint,idcirco n alioru epi minem deprositudo illius ruinae perliberii arbitriu posse conscQPorum. surgere, nisi evin gratia Dei miseretis erexerit, & idcirco ne- Au Tia m. solius viribus ad iustificationem, vita bonam ac bea Inno tori. tam,pertingere poterit. Fatemur quide, homine per liberti adnu. bitrium, suisq; viribus citra renouatione aliquo modo exter- August-ad na opera bona agere, ut colere agros, domos aedificare atque
adeo in ipsa impietate vitet suae aliqua legis & sapere & facere,& iste ei' ciuilemq; aliqua iustitia praestare posse,quam Paulus appellatas.. iustitia carnis, seu iustitia quae in lege est, in qua se in Iudaiia Philip -2. mo conuersatum dicit sine querela: quae nihil aliud est, quam . b iustitia quaeda externa, quam potest homo implere, ut nullus V. hominum queratur de eo, licet intus in affectionibus pravis
Ide ad Bo- praeuaricator sit legis. Lex dicit:Non concupisces.Si concupi .mf- contra scis reus es legis in oculis Dei, sed si no rapis alienu, nulla de Mod. i. te exii intuβ cocupiscas erit querela hominu. Aliud est enim, colpicua opera legis implere, vel timore hominum,uel ipsius o. , dei vel poen formidine:aliud,bene agere dilectione&amore iustitiae vitam etsi impune permitteretur male agere, mala tamen agere omnino nolis. De externa illa& pharisaica iu- Rom.io. stitia alibi dicit Apostolus:Volentes luam iustitiam csistitue re, hoc est,suis externis operibus in speciem bonis celsi mens
226쪽
res hominis iasi sint penitus extinctae, sed vitia ,reliquum est in natura hominis naturale i udiciu , & delectus quida rerum, inin 'squa: 1unt subiectae sensui & rationi operum externorum: quo .fit,ut eadem suis viribus aliquo modo efficere possit.Sed interiores motus, hoc est, bonos affectus seu quae Deus requirit quam vocamus iustitiain spiritualem per se sine Deo est cere non potest. Sed ut hos motus concipiat, Dei & medicatoris gratia ac Spiritu sancto est opus. Animalis enim homo non l. tin. α
percipit ea quae sunt spiritus Dei. Sed hi tandem qui spiritu Dei ducuntur sunt filij Dei,& si quis spiritum Christi non ha- Roma.abet, is non in Christi. Quamobrem Chiistus Ioannis tertio dixit: Nisi quis renatus fuerit ex aqua & spiritu sancto, non potest videre regnum Dei. Et iterum Ioannis sexto: Nemo potest venire ad me,nisi pater meus qui misit me,traxerit eum. Itidem Ioannis xv. Sine me nihil potestis facere. Nam homo in peccatum lapsus, non inepte confertur homini,in profundissimam ac spurcissimam uea praecipitato ac grauiter vul- Psalaesnerato, unde se erigere non possit, nili desuper quispiam fune Bςrn r- in
demisso delapsum extrahat,& extractum insuper diligenti
curati oneacceptor um v ulner um prosequatur.
Quinto statuenda est,quod Deus tam est benignus ac misericorS, ut non tantum voluerit hominem non peccare, sed&
velit hominem lapsum, atque adeo quantulibet criminosum,' resurgere ac resipiscere. Nam apud Ezechielem sic loquitur; Ezee.sa Vivo ego, licit dominus, Nolo morte peccatoris, sed magis Vt conuertatur & vivat. Et Cluilius indiffereter omnes ad se prouocat: Venite inquit ad me omnes qui laboratis & one- Matth.Irrati estis, & ego reliciam vos. Et in hanc sententiam dixit Α-postolus Paulus: Deus v ult omnes homines saluos fieri, & ad i. Timo.et agnitionem veritatis venire. Quod si obijciat quis, Dei vo- ObiςαQ-... luntati quis resistit cur igitur no omnes saluantur,quos Deus Roma-ysaluari u ult Z Respondemus ,hic ad duplicem voluntatem Dei Dilutio. . dicendi causa)respicere oportere antecedente & consequentem.Res autem exemplo fiet dilucidior: Legillator lege ferens, Simile.
omnes ciues suos vult esse bonos&pacificos, nec vult ut crimina ab eis patrentur poenis luenda, idq; voluntate antecedente.
In terim tame fili j sui alioq ui charissimi,latet legis transgressoris mortem v ult, quem vellet no peccasse,v t nihil plectendum
227쪽
18s DE SACRAMENTO in eo posset inuenire, idq; voluntate consequente, qua mon
Lucae II ' tem filij vult, propter aliquid iam factum. Itidem hortulanus
plantat arbore, non ea mente ut excidatur & in ignem mittatur:attamen dum post longam expectatione eam nullum fructum producentem videt, & terra excidit, & in ignem mittit. Non secus misericors Deus vult omnes saluos fieri, quod ad se attinet,voluntate antecedente. Quod vero reprobos dam- . nat, fit voluntate cosequente, quod iustum fit eos quibus praebita est omnis occasio consequendae salutis,nec apprehendere voluerunt,damnare. De infantibus alia ratio est,ut iam dixi- mus.Sexto,quod Deus adeo vult omnes homines saluos fieri,
ut nemini quantumlibet scelerato, gratiam suam subtrahat. Septimo retinendum est, situm esse in hominis voluntate, ut gratiam Dei oblata vel accipiat vel repudiet. Quae ambo, ut penitus intelligatur,fortasse retulerit de gratia Dei,& quot lex ea sit,simul & de hominis voluntate paucis dicere. GraGratia dςi tia ergo generaliter & specialiter accipitur. Gratia generali- elusius D ter accepta appellatur, quicquid non praecedentium aliquo-Vide di - rum operum meritis,sed gratuita bonitate Dei donatur:& sicctam epist. accepto vocabulo,gratia non improbada ratione dicitur na-Ruxei tura,in qua codici sumus,ut nonnihil essemus: nec ita essemus aliquid, ut cadauer quod non vivit, & arbor quae non sentit, Lecli.iet aut pecus quod non intelligit: sed homines, qui & essemus &viveremus & sentiremus & intelligeremus, & de hoc tanto beneficio creatori nostro gratias agere deberemus.Hanc gratia quam quidam donu naturae appellat, habent impij nobi scum communem. Gratia vero specialiter accepta, quam doctrina Christiana & demonstrat, & praedicat esse propriam Christia, filio ala norum,non'natura, sed est occulta misericordia Dei, qua vide dicta per subministratione spiritus, sanatur ac saluatur natura, qua epistolo ad praedestinati v ocamur,iustificamur,sanamur,& glorificamur, Inno-con' ut dicere possimus:Si Deus pro nobis,quis cotra nos Z Qui fi- Romis' a suo proprio non pepercit,sed pro omnibus nobis tradidit illum.Haec est illa gratia,quam diuinae literet ubiq; praedicant, Galat.2 de qua dixit Apostolus:Non irrita facio gratiam Dei.Nam si per legem iustitia ergo Christus gratis mortuus est,nimirum gratiam intelligens qua iustificamur ab iniquitate, & qua sal- Gratia dii uamur ab infirmitate, non qua creati sumus cum propria vo-plex. Iuntate. Haec gratia distinguitur in gratia operantem, &cO-
228쪽
operantem,seu in praeuenientem & subsequentem.Vtranq; in sanctis eloquijs expressam legimus. Psaltes ait: Et misericor- Psal. dia eius praeueniet me, & misericordia Dei subsequetur me. Deus enim nolentem praeuenit ut benevelit, & volente subse Auguranquitur ne frustra velit,sed ut perficere valeat.Operas ergo gra him tia est,quae praeuenit ac praeparat voluntatem, usi ut fiat voluii Oohh tas, Ptia & an te hanc gratiam volutas erat,sed ut voluntas bo gra quona fiat,&quae prius erat serua peccati,liberetur.Cooperans ve Cooperasro gratia, voluntateiam bonam factam subsequitur, ut quod gra qui. iam vult bonum,perficere possit. Nam ut iam saepe ante dixi- August. uimus voluntas hominis quam naturaliter habet non valet eri miniti c.
gi ad bonum ossicaciter volendum, vel opere adimplendum, ς , nisi per gratiam liberetur, &adiuuetur, secundum Paulinam 'sententiam quam impij pro sua impietate detorquet. Non est Philip.r inquit v olentis, nec currentis, sed miserentis Dei: hoc est,
non est v olentis bene velle,neq; curretis currere sed misere iis Dei, qui operatur in nobis velle, id est, ut assentiamur vΟ- Aug. eonis cantia currere,hoc est,operari pro sua bona voluntate.Ita- tra Iulia.
que ii5 ideo miseretur Deus hominis, quia ipse homo voluit ii ς & cucurrit,sed iam homo voluit & cucurrit, quia misertus est Deus.Quamobre Hieremias propheta ait: Scio domine,quia Hier.ro non est hominis via eius, nec viri est, ut ambulet & dirigat grestus sitos. Praeparatur enim teste Solomone voluntas hominis a Deo, & a domino gressiis hominis diriguntur. Gratia praeueniens plurimos habet gradus, & ut summatim dica- Gratiapremus,duplex est. Una,qua Deus praeuenit peccatorem ut resur- uenies du-gat. Altera, qua peccator praeuenienti Deo assentiens iam re- Piς 'surgit.Vtraq; voluntatem nostram praeuenit Deus, sed priorem subininistrando solus operatur,in altera voluntas nostra Deum praeuenieritem subsequens,ei per velle seu assensum, re missionem peccatorum accipiendo, cooperatur. Prior gratia,qua Deus hominem praeuenit,ac incitat ut resurgat iterum duplex est. Vna generalior, quae est bonus mo- tus, bonam cogitatio, veluti quum peccator Deo inspirante agnoscit peccatum suum,quum terrore gehennae concutitur, quum de amittenda aeterna beatitudine dolet. Altera specia
lior est, tot habens species, quot sunt speciales boni motus ad resipiscendum, veluti sunt auditio verbi Dei,immissio aduersitatis quae ferocientis hominis animum deijcit,& ad Deum Pin.1.5 respi
229쪽
respicerefacit remotio occasionis peccandi, ablatio seu debiDeus nulli litatio tetationis,& id genus alia.Iam costat Deum nulli ho homin*m minum oratia illa generalius accepta,deesse,adco ut nullus ius - ,δ μ' peeeato tam stelinus cui Deus, quoad in hac vita superstes trahit. '' fuerit,hanc gratia penitus subtrahat. Nam per hanc stans ad Apoc 3 ostium sedulo pessat,initiunostrae salutis quae est peccati co-onitio in nobis operari desiderans. Et quis tandem est hominum, qui non sentiat se hac gratia praeueniri, quod & gentes
ostendant opus legis scriptum in cordibus sitis, tinimonium Exo . 1-6. illis reddente conscientia eorumZEt vel Pharao vel Iudas tra- I-3 9- ι - ditor exemplo esse post int,quam liberalis sit Deus in hac gra z . λ tia subministranda. Certe prophetae testantur, Deum non so-M hi i4 luma conuersis non auerti ed etiam ad auersos conuerta,&Lucae ad ad collersionem cohortari.Nam Hieremiae tertio sic legimus: Io Π-ι3- Si dimiserit vir uxorem suam, & illa recedens, duxerit virum Hyς ς's alium iiiinquid reuertetur ad eum ultra 3 nunquid non polluta & contaminata erit mulier illa Tu autem fornicata es cum amatoribus tuis multis, tamen reuertere ad me, dicit dominus. Itide Esaiae quadragesimonono legimus:N unquid obl1- uisci potest pater intante suum, dicit Dominus, ut non misereatur filio v teri sui Z Et si illa oblita fuerit,ego tamen no obliviscar tui. Et Ezechielis decimoctauo:Quare moriemini in quit dominus domus Israeli Quia nolo mortem mori eritis, Obiectio. dicit Dominus Deus, reuertimini & vivite. Quod autem Α- ctorum xiiij.legimus,dicente Paulo ad viros Lystrios, Deum
in praeteritis generationibus dimitisse omnes gentes ingredi vias suas,non sic intelligendu,quasi Deus gentibus f ua gratia defuerit.Quinimo ipse Paulus statim subiecit:Et quidem non sine testimonio semetipsum reliquit benetacies, de coelo dans pluuias & tempora fructifera, implens cibo & laetitia cordaeorum.Itidem Actorum cap.xxvij. Paulus ad viros Athenienses ait, Deum fecisse ex v no omne genus hominu inhabitare super uniuersam faciem terrae,definiens statuta tempora & terminos habitationis eorum,ut quaererent Deum, ii forte attrectent eum aut inueniant. Qui enim non reliquit se ex pei temtestimonij hoc est,qui beneficijs irinumei is quae iii omnes homines abunde effundit testificatur se esse Deum optimum ac maximum, qui omne genus hominum inhabitare facit 1uper terram ut quaerant eum,atq; adeo declarat se eum elle qui det omnibus Dilutio, Acto.' i
230쪽
omnibus vitam &inspirationem & omnia, seque non. longe esse ab unoquoq; nostrum, quod in ipso vivamus, moueamureti simus,quemadmodii & quidam Graecorum poetarum dixς- Aratui. runt, Iplius enim & genus sumus: is ne putandus est ulli genti gratiam suam praeueniente subtraxisset Verum quum gentes id, quod de Deo cognosci potest, manifestu habuerint, quod Romaa - 'Deus illis per gratiam praeueniente manifestaverit, nec tamequum cognouissent Deum,licut Deu glorificauertit,aut gra- alias egerunt,sed evanuerunt in cogitationibus suis: factu est, Vt gentes Dei gratia contemnetes ac repudiantes, inius Sisint ingredi vias suas. Atq; eade omnino ratione fit ut nὸ miles Cur pera illos motus gratiae specialis, omnibus peccatoribus Deus ini s lxii spς
pertiat. In causa enim est peccatoris obduratio,gratiam illam piis sub- , communem seu generale negligentis ac repudiantis. In quam trahita, sentcntiam dixit Apostolus. Et sicut non probauerunt Deum Roma.1 habere in notitia, tradadit illos Deus in reprobum sensum, ut faciant ea quae non coueniunt,repletos omni iniquitate.Tra- Traderedidit,inquam id est, permitit ut per cupiditates cordium suo- Pro perrum,in omnem iniquitatem & immunditiam ruerent. Atque mittςxς- ita fit, ut peccatum iit alterius peccati causa, quinimo ut idem
sit simul peccatum & peccati poena. nam gratiae contemptus grauistinui peccatum est,&peccati causa,nempe omnis iniqui P MI, ratis & immunditiae, in quam Dei contemptor ruit. At omnis Rψη δ' illa iniquitas & immunditia hominum impiorum, qua fit, Vt contumelijs asticiant corpora sua in semetipsis, & peccatu est&peccati poena. Ethaae peccati retestatio seu poena quae per Psal.iis peccatum fit,omnium grauissima est.
GR xid ergo praeueniens, qua Deus hominem incitat ut Gratia iniustificetur, gratia quidem Dei est eximia: sed non suf- λψμficit, nisi accedat gratia iustificans, quae voluntatem se August. denat,& sola facit ut recte vivatur. Ad hanc enim gradibus qui- praedesti. busdam peruenitur. In primis enim quum non timus sufficientes, ne cogitare quide aliquid quasi ex nobis, Deus initio bo Cψyint snam cogitationem nobis inspirat, qua ad Deum respicere& traditas e- peccatum nostrum agnoscere incipimus, quam solus Deus in pis.Pelag.
nobis operatur,nec nobiscum, quia ad eam habenda nihil facimus,sed eam mere gratis nobis immittit, dum peccatum no 'strum oculis nostris opponit. Haec cogitatio magis intellcctu Audust inquam affectu perficitur : praevolat intellectus, sed frequenter Di auio3.