장음표시 사용
241쪽
Ioann.I- rentur ne tantillum quide valerent. De plenitudine enim eius Plat* 3- ut sepe diximus nos omnes accepimus. Nisi enim ille nobis meruisset,nos omni merito vacui essemus. Condigni vero v Q i eabulum ex quibusdam scripturae locutionibus & tropis usurMatth.1 o. patum est, veluti, Dignus est operarius mercede sua. Item,in Lucae Io- uenit eos dignos se. Item,ambulabunt mecum in albis, quia 'T 'I- digni sunt, Apoc.iij. Et Colost.j., t ambuletis digne Deo. Et iterium Cum gaudio agetes gratias deo patri,qui dignos nos fecit in partem sortis sanctorum in lumine. Itaq; meritum bonorum operum post iustificationem non est attenuadum sed Mat.1.6.m mori Omnibus amplificandii, queadmoduubiq; facit Clivi Lueaeo cistus&apostoli. Sed hoc videndii, ne meriti causam nobis asi1-Cor. I- scribamus,sed D eo. N ostr uni enim est latum assentiri,& D ei
GMδx-ο- dinibus obsequi.sed hinc ex debito nihil reposcere possit'
Lucae i .. mus,quemadmodum Christus ait:Quumieceritis omnia quae praecepta sunt vobis, dicite:Serui inutiles sumus:quoddebui mus facere,fecimus. Et tamen hanc voluntate nostram Deus modo omne boni operis gloriam in eum transferamus tan- l: ti facit, ut videatur agnoscere se ex debito teneri.deus iubet, ut operemur opera digna se.Nos vero orare cQuenit,vx Deus&nos& opera nostra digna faciat promissionibus Christi. Aug - im- Et ut beatus Augustinus ait: Nostru est gratias agere domino 'μiηqηδ' & finiatori nostro qui nos nullis praecederibus meritiS,V ulne ini a. ' ratos curauit & inimicos recociliauit,& de captiuitate rede
mit,de tenebris ad luce reduxit,de morte ad vitam reuocauit.
& humiliter cofitentes lxagilitatem nostra Ilius misericor Psal. 3. diam deprecemur,ut quia nos secuda Psalmista, misericordia sua praeuenit,dignetur in nobis non solucustodire,sed etiam augere munera vel beneficia sua quae ipse dign4tus est dare. Corona tu Ost omnia ista Dei & Christi beneficia,quae nobis institiae cur Uhac lacErymarum valle exulibus impertit, quid restat dic tur, L nisi corona iustitiae3 Uita utique post hanc vitam sempi-μμῖμι β' terna & beata. Sed ne existimes hac dici iustitiae corona, quod ser 1. '' tuae iustitiae, tuis virtutibus ob earum dignitatem debeatur, Sed corona iustitiae appellatur, non nostrae, sed Dei.Iustitia Psal-3- Dei ad eum modum dicitur,sicuti dicimus: Domini est salus, non qua saluus est dominus, sed quam dat eis,quos salvos fa-i cit.Sic&dei gratia per Christu dominuinoostru iustitia Dei dicitur,non qua iustus est dominus,sed qua iustificat eos, quos i iustos
242쪽
iustos facit. Huius iustitiae, nempe Dei,non sitae, corona reposcit Paulus.sed vide qua praesumptione reposcat:Scio inquit Timo.η cui credidi, & certus sum,quia potens est depositum meum seruare. Quia credidit promittenti, fideliter promissum repetit Deposita suum depositu, Dei promisitim appellans promisium quidem Ηδuit, Wst ex misericordialediam ex iustitia persoluendii. Iustum quippe est,ut reddat quod debet, debet aute quod pollicitus est. Et haec est iustitia de qua praesumit Apostolus promissio Dei.
HAb v x speramus) summatim, quid de gratia Dei, Epilogus.
quid de nostrae voluntatis viribus te sentire oporteat. Principio enim ostendimus, quid gratiae appellatione contineatur. Deinde docuimus,nos quicquid sumus, hoc totum gratiae Dei debere, atque adeo hominem se totum bis Deo debere:Semel,quod ab eo in creatione,totum esse, viue - Homo bis
re, sentire, sapere, & intelligere, gratis acceperit. Secundo, ' ψ hq quod perditus gratuita Dei beneuolentia requisitus,sibi red-' ' ditus tuerit.Post haec ostendimus, eam gratia, id est, fauore illum Dei,quem erga genus humanum perditum exhibet licet
quod ad Deu attinet,una sit propter diuersos tamen enectus,' & secundum eum modum quo a nobis accipitur, vel non accipitur, multiplicem esse, nempe incitantem, iustificantem, co-opeiantem & perficientem:aut,si mauis,anteuertentem, libe- August.derantem, adiuuantem & coronantem. Quas species Psaltes re- ver. apost. colens,seipsum excitat,pientissime canes:Benedicanima mea iς φρα domino,& noli obliuiici omnes retributiones eius. Quas re
tributiones ZQui propitiatur inquit omnibus iniquitatibus . tuis. VideS gratiam anteuertentem & iustificatem, quae datur in baptismo. Quid deindeZ Qui fanat omnes languorestuos. Vides gratiam adiuuantem & medentem infirmitati nostrae. Deniq; post redemptionem ab omni corruptione,quid restat nisi corona iustitiae ξ Nec hanc tacet Psaltes, eandem non suis meritis sed Dei misericordiae tribuens: Qui redimit inquit de correptione vitam tuam, qui coronat te in misericordia &miserationibus,que id modum&Apostolus ait:Gratia Dei RQm--ε
vita aeterna. ursus: Habes,quid viribus voluntatis tuae,& an- te dc postiustificationem tribuere debeas: nempe voluntatem
in externa iustitia, quae isagogica est, aliquid posse: sed in
interna, quae salutem operatur, omnino necessarium esse, ut i ,
gratiam voluntati nectamus. Nam ut fusissime diximus)-
243쪽
ipsa gratia hoc in omni genere medendi atq; auxiliandi agit,
v t in eo,quem vocat,primam sibi receptricem & famulam donorum suorum praeparet voluntatem,quod virtus nolentium nulla sit, nec possit asseri fides vel spes vel charitas eis inesse, quorum bonus consensus ab his alienus est. Et ut animus nihil virtutis capit,nisi radium veri acceperit luminis:ita gratia nihil ei quem vocat cosert,nisi prius oculos in eo aperiat vo-Ber--li-luntatis.Habes item quid de merito sentire debeas, & quod sit ς xpι illud congrui & condigni meritu. Breuiter, boc solum esse li-a.Cor. I beri arbitri j meritum,quod cosentit, non quide quod vel ipse Philipo consensus in quo omne meritu consistit a Deo non iit,quod ne cogitare quidem quod minus est quam cosentire quid ex nobis possimus:sed quod is cosensus no fiat sine nobis,ob que
I.Corint.3 etiam coadiutores Dei, cooperatores Spiritus sancti, & promeritores regni,in scripturis appellamur, nimirum quod per consensum,utiq; voluntariti, diuinae voluntati colungamur.
Deniq; ,habes quid nobis, quu haec gratiae beneficia intra nos vel nobiscum agitari sentimus,cauendusit: nempe ne haec nob' ἶβ voluntati tribuamus quae infirma est aut Dei necessitati quod Deus nulla necessitate teneatur sed soli gratiae qua Deus plenus est quod ipsa sit,quaeliberum excitat arbitrium,
quum seminat cositatu:sanat,quum immutat assectum: roborat,vi perducat ad actum:seruat,ne sentiat defectu:& tandem coronat, ut nos gloriae suae participes efficiat. Non habes exemplum illustrius,quam Uirginis gloriose, quae etsi per ange. tum gratia plena,& futura mater filij altissimi pronutiaretur, inde tame se nequaquam extulit,sed totam se deo submittens, totum diuinae gratiae tribuit: Hinc inquiens exultat spiritus
meus in Deo salutari meo:Quia respexit humilitatem & p uitatem ancillae suae: & ex hoc,no ex meis meritis, beatam me dicent omnes generationes.Quia fecit mihi dominus magna qui potens est. & quae sequuntur. Item: Ecce ancilla domini,
fiat mihi secundum verbum t uum.
Dilutio ob v I Is vero recte perceptis,facile est occurrere impijs & pretiectionum fractis illis hominibus, qui ut suae impoenitentiae & i
eo No .n damnationis causam in Deum transferant, verbis volentis, scripturae perperam abutuntur, causantes se necessitate qua-dde. dam adactos peccare & perire, quod no sit neq; Volentis neq; Rom ia' currentis, Sc. Adeo enim verba ista apostolica eorum impiae sentenmith
244쪽
2os sententiae non suffragantur, ut eandem etiam plane refellant. Neq; enim Paulus hac sententia homini vel voluntate, vel il- et thus conatus adimit neq; nullius esse mometi astruit,imo utraque homini quodamodo permittit, sed docet voluntate nostrani ad bonu penitus inutile& imbecillem,& cursum omnino inefficace esse sine gratia Dei miserentis. Esset itaq; impio rum excusatio longe apparentior, nisi Paulus tantus esset in amplificanda gratia. Haberent enim impii, quod semper quererentur de sua imbecillitate,nisi costaret Deum semper par tum esse, ad infirmitate nostram per gratia suam subleuadum, 'modo ipsi inspiranti obedire ac iustificati ac adiuuati cosentire& obsequi velimus.Propterea tota percurretes scripturam, Nulla du- duriore censuram nusquam reperiemus quam repudiatae graia xi*x inci etiae Psal. to 3.que diuus Petrus de Iuda traditore exponit,sic te 2 2gimus: Et dilexit maledictione,&veniet ei:& noluit benedi- gratiar mone,& elongabitur ab eo. Et Christus deplorans Hierosolymoruperditione,ita loquitur:Hierusalem Hierusalem,quae Occidis propnetas, & lapidas eos qui ad te missi sunt, quoties γῆ Hvolui cogregare filios tuos queadmodii gallinaco re at pullos suos sub alas,& noluisti Z Itidem Paulus ad Roma. hi quia Roma.r. non probauerut Deum habere in notitia,tradidit illos Deus in reprobusensum. Ite ad Iudaeos: Vobis oportebat primum A .ia loqui verbu Dei. sed quoniam repellitis illud & indignos vos
iudicatis aeternae vitae ecce couertimur ad gentes. R iq; haec est
illa celara in scripturis,quae ubiq; I udaeos grauissime premit, quemadmodu diuus Stephanus dixit: Dura ceruice&incircu Acto. cisis cordibus & auribus,vos semper Spiritui sancto restitistis, sicut & patres vestri,ita & vos.Nihil ergo miru, si ille peccato Simis demersus succubat,hic resurgat:hic enim diuinae gratiae dexteram non neglexit,sed apprehensae dexterae ductu & tractu,e peccatorii faecibus emersit. Ille vero diuinae gratiae dextera sedulo oblata ac nunquam subtracta,apprehendere neglexit,&sic in peccatorii luto defixus remalit.Ambo in peccati foueam corruerunt, sed hic fune gratiae Dei demissum apprehendit &mordicus tenuit, & extractus est: ille fune Dei demissum apprehendere neglexit. Itaq; miser in peccati fouea perijt, non
necessitate absoluta coactus, sed sua voluntate, suoque malo.
Ec babent impij quod cauilletur scriptum esse, Indura 2bie tuo.
bo cor Pharaonis, &c. Item, Tradidit illos Deus in re- Roma: probum
245쪽
Tropus probum sensum, &c.3c si quae sunt similes in scripturis soror.
scriptur* Certum est enim eas Hebraica phrasi significare permissione, Π Vς by- non volitii rate efficacem seu cogentem,quemadmodum ora' et tradere. muS,Ne nos inducas in tentatione, id ei ne sinas nos induci. Permissio Indurauit Deus cor Pharaonis, quod permiserit Pharaonem
Dei iustis' abuti sua voluntate id secundu iustissimum iudicium suum, fi δ' qui cor peccatoris reprobum quod nec patientia,nec longa - ης - Α δ' iiimitate Dei ad poenitentia emollitur, nec copunctiones inditur,nec timore frangitur nec emollitur amore in obduratione sua perseuerare permittit,atq; haec permissio seu Dei patientia magis accusat, quam excusat, impiu. Vides enim q uot miraculis Deus Pharaonem ad poenitentia inuitarit, adeo ut fractus malis ceperit resipiscere dum vocavit Moysen & Aa- Exod.' ron, dicens ad eos et Peccaui etianunc. Dominus iustus,&ego& populus meus impij. Verum ubi eum salutaris poenitentiae iterum poenituisset, ac populum Dei dimittere noluisset, nec tot tantisq; miraculis commotus,ab eoru persequutione desti od. i tisset,sed vindiste cupidine caecus, diuiso mari sese credere est ausus, Deus stimula sua misericordia deplorati malitiae finem impositurus eum cum suo exercitu in medijs oppressit fum-bus,ut quando sanari non posset,saltem citius interiret. Atq;
hic diligenter intuenda est Dei incomprehensibilis sapientia Ps x-ae benignitas qui adeo malorum hominum impietatem non 'i probat ut non tantum impios illorum conatus penitus se stretur, sed eisdem etiam ad bonum & gloria nominis sui ut RFqq ' a disamus) abutatur. quod non siluit scriptura: In hoc in quiens) excitaui te,id est,permisi te tua voluntate impia abu-
ti, ut ostendam in te virtutem meam, & ut annutietur nomen
meum in uniuersa terra.Quis enim igiaorat,quam fuerit gloria Dei ex illo memorabili facinore,non tantii apud Iudaeos,r.Cor.io sed & gentes illustrata Z v t interim Christi gloriam & triumphum hoc facinore significatum taceamus, De orescie Vnt qui pleram inextricabilia & absurda colligunt de inita Dei no fallibili Dei praescientia, ac non sine graui periculo Inhr- est an iς Imorum,curiose& teniere sophisticatur ac disputantiquOdi pu δη do rerum c5tingentia, & arbitri j libertas, cum certissima' ' Dei praestientia simul manere possint. Qui sane non leuiter peccant, quod homini, qui mortalis atque adeo terra & cinis - - - est non liceat incomprehensibilium iudiciorum Dei abyssum
246쪽
discutere. Qui enim fiet, v t abstrusissima illa inuisibilis & iii Ioarit
comprehensibilis Dei secreta comprehendat qui animae pro- Roma Iryriae,qua vivit, sentit,ac intelligit, vim & natura fatis assequi non potest, quemadmodum Hieremias ait, cor hominis esse prauum & inscrutabile Iudicia ergo Dei non discutienda, sed adoranda: non disputanda, sed iustissima credenda sunt: alioqui scrutator maiestatis opprimetur a gloria. Proueri
P δε ucii tantum iudicabimus praescientia Dei, rerum con- Praescien-
tingentiae non obstare. Superius ostendimus Deum peccati causamno esse, sed diaboli ac nostram voluntatem. iussi di Ergo si Deo nec approbante,nec cogente voluntatem primo gentiae. 'runa parentum, peccatum factum est: sequitur necessario peccatum non esse iactu necessitate absoluta, sed voluntarie. Oportet enim in hac quaestione hoc inemori semper mente te Eccaeis nere, Deum sicut uniuersam natura condidit, ita etiam inter caetcra codidisse hanc naturale voluntatis vina,quae est arbitrii Dono libelibertas, quo dono naturae non est aliud maius excogitabile. ri arb. nui Quum ergo voluntas nostra ante peccatum vere libera fuerit, tym pyR
sequitur quod haec libertas est causa cotingentiae humanarum με
actionum. Licet ergo Deus praesciuerit homine casurum,non Praeseien- tamen per hanc praescientiam, homini naturale illud donum tia Dei n5 quod creando imperiij t) ademit,aut v t sic ageret, coegit seu homi impulit. Deus enim ita praeuidet ac determinat cotingentia, m* V0iμ' ut non tollat modum agendi naturae inditum,sed determinat actiones sicut fiunt. Praevidit Deus Iudae malam voluntatem, Psal. opermisit ut proderet Cluistit, non coactus, sed voluntarie, & Acto. rdecreuit quomodo Iudam sic voluntarie peccantem perderet. μὴ
Non ergo Iudas peccauit necessario.Quodsi obi jcias,opor- Obiectio. tebat impleri scriptura quam praedixit spiritus sanctus per os Acto.IDauid de Iuda,&c. Resp5deo,distinctione Opus esse. Duplex Dilutio.
enim cst necessitas:Absoluta,quam vocamus necessitate con- Duplexne
sequentis, veluti necesse est Deum esse, Deum unum esse, ho- ςςlaira minem esse animal rationale mortale: nam haec aliter se habere nequaquam possunt. Alia est necessitas consequentiae, qua nectitarie euenire dicimus, no quae sua natura necessaria sunt, sed necessario sequ untur,prop ter praecedentes causas, v t,oportebat Christum pati, non necessitate absoluta, sed quia la- Lucaea psus erat homo, nec aliter restitui poterat, nisi Christus pateretur , quod ita ut fieret, Deus decreuisset, & quammaxime
247쪽
congruum iudicasset. Proinde necessario consequebatur, ut Christus pateretur. Oportebat impleri scripturam de Iuda. Nam quum Deus praevidisset malam Iudae voluntatem hoc impium facinus patraturam, idcirco hoc ipsum per prophetam futurum praedixit. h. x autem summam Dei benignitatem erga hominem. is, ioveho λ/ Nam quum homo volutarie peccasset, mortique se obminis poli V noxium reddidisset tame Deus talem naturam sic non Peccatum Dei,sed sua culpa & vitio) corruptam non perdidit, sed consum m 'i seruauit statimque decreuit, quo remedio corruptionem hactita ostendi tolleret,& quam condidit naturam in melius restauraret: vinon habeant impij quod dicant,Cur Deus no perdidit Adam,& condidit hominem nouum innocentem ex quo Omnes nasceremur λ hoc enim summae Dei misericordiae & benignitati minime congruebat, sed magis quod creaverat, reseruare ac Eccmis restaurare. Habes ergo unde gratias agas, non quod incuses. Ad popu- E caeteris, quae in hac plane inexplicabili materia ma Ium sermo gis subtiliter quam pie disputantur, ad populum con depraesere cionari non conuenerit.perturbant enim imbecillium tia Dei. animos ac conscientias. Quanquam hoc nosse oportet,ut nihil est quod impiorum mentes magis terret, quam Dei prae- Nihil ma- scientia. ita rursus nihil est quod piorum animos tam consolaris i xiit' tur ae laetificat.No enim oportet sic cogitare:si Deus me prae, imo, . sciuit beatum, beatus efficiar: sin secus,condemnabor, indor- Dei proci misciturus interim in utranque aurem, & expectaturus quidentia. de me faciet Deus.Sed potius sic cogitare debemus, Deus vult x.Timot.2 omnes homines saluos fieri,Insuper vult, ut omnes qui credui Ioan si in Christum,non pereant, sed habeant vitam aeternam. Ergo optime Deus,tibi gratias ago, qui dederis mihi in corde meo certissimum indicium,quod sim ex numero eoru quos praesciuisti, nimiru fidem in unigenitum filium tuum. Quod si non- si non es dum vividam hanc fidem in cordibus nostris sentiamus, restat Praedetur vi auscultemus vocanti & diceti: Crede tandem,& saluus eris: ' 'i des & quibus erat praescientia Dei ante hanc vivificam fidem terristineris. bilis,ea accedente, fiet omni mei te suavior. Propterea Apostolus quum praescientiae Dei meminit,mirum quam exultat:Scimus inquit quoniam diligentibus Deum omnia cooperantur in bonum, his qui secundum propositum vocati sunt sancti. Nam quos praesciuit,&praedestinauit conformes fieri ima
248쪽
ginis liiij sui,ut sit ipse primogenitus in multis statribita.Quos autem praedestinauit, hos & vocavit,& quos v ocauit, hos & iustificauit. Quid ergo dicemus ad haec ξ si Deus pro no bis, quis
T vero tandem his explicatis unde digressi sumus,reuer Peccatortamur,Non habet peccator quod dicat: poenitere, com RVi Rinteri, de peccato dolere, de vita in melius commutanda st
statuere veniam sperare non positim.Nam v t diximus Deus sationem nulli gratiam suam subtrahit, sed&non petentes ac ne cogitantes quidem gratia sua anteuertit, petentes vero prouehit, sanat, adiuuat ac confirmat. Imputet ergo aeger, cui medicus hi, ipresto est,sibijpsi,no medico, si eius oblata medelam recusans, conses e.α morbo praegrauatus extinguatur. CAeterum ut hunc articulum,qui de cotritione est,seruet Ad veram absoluamus, Multa sunt ut ex praedi manifestu eua contritio-dit quae ad vera contritione requirutur. Primo necesse nς multa est,ut homo cocipiat odiu peccatorti, non huius vel illi iij, sed ἰμι μη omnium qu e Deum offendunt. Falsam enim poenitentia eL Inno. 1.de
constat, quu pluribus conleptis, de uno solo poenitentia agii discedatur ab alio. O uid Gyςg
enim prodest, si peccata luxuriae quis defleat,&tamen adhue P m dii auaritiae aestibus anhelet8 In quam sentetiam dixit Apostolus: tentia Si quis totam legem seruauerit, offendat autem in uno factus lacobi a. est Omnaum reus.Hoc odiu,quum peccati foeditas, tuin diuini Chyrso in iudicij feruens contemplatio subministrant. M xxi c. Secundo, contritionem amarulentam ac gemebundam esse oportet,qualis fuit poenitentia David,dicentis: Poculumeum mi Frcum fletu miscebam. Item, Non est sanitas in carne mea,no est pax ossibus meis a facie peccatoria meorum, Et deinde Miser Ibidem. factus sum, & curuatus sum usque in sine, tota die contristatus ingrediebar, Et statim post, Rugieba a gemitu cordis mei, dc gemitus meus a te no est abscoestus. Et apud propheta quem supra citauimus)ait dominus: Couertimini ad me in toto cor Iohei a. de vestro, in ieiunio, flet ii, ac pla ,ac scindite corda vestra& non vesti menta vestra. Huc item respicit quod Christos ait Beati qui lugent,quoniam ipsi consolabuntur. Vae autem vo- Matth cias qui ridetis nunc, quia lugebitis & flebitis. De hac tristitia i hh, dixit Apostolus ij. Corin. vij. Gaudeo quia cotristati estis ad poenitentia. Contristati enim estis secundu Deum .Quae enim O . -
249쪽
secundum Deum tristitia est, poenitetiam in salutem stabilem operatur.Hos ergo dolores non fictos aut simulatos, sed veros esse & in conicientia sentiri necelle est: alioqui non perficietur cotritio:quod & iplius vocabuli ratio satis ostedri, nec dominus aliter accedet , iiiii nobis interno dolore&terrore v ere aflectis,territis pauidis ac cotritis. Nam& propheta ait: Vbi habitabit dominus 3 in spiritu contrito & humiliato. Et Psaltes: Sacrificium Deo spiritus contribulatus , cor contritum & humiliatu Deus no despicies. Fiunt autem hi terrores
ut supra diximus in nobis Dei beneficio, qui ad hoc utitur ministerio & legi, naturalis nam ira Dei in omnem animam hominis operantis malum 5e legis scriptae: quia per legem
Exodi ro cognitio peccati. Et quia haec lex non tantum arguit externa delicta factorum ac dictorum, ted etiam interiorem concupiastentiae impuritatein idcirco utraq; agno scere debemus. Paulus etiam concupiscentiae aestum, etsi lex mentis repugnet peccatique stimulus haud allentiatur, grauiter deplorat: Video inquit aliam legem in inebris meis, repugnante legi mentis
meae,& captiuantem me in lege peccati. Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis huiusZgratia Dei,&c. Chryso- in Tertio,non oportet leuiter transmittere peccata praeteri epistolδ δ eade aetnostere,& memoriam eorum perseueranter re-3r .cap.1Σ. tinere,quemadmodu Psaltes aIt: Quoniam iniquitate meam Psal. o ego cognosco,& peccatu meum contra me ea semper. Vix est
Non suffi- enim quod tam segnem reddit hominem ad perpetranda ne-ςi Riδ i H quitiam rursiis quod tam facilem facit ad remittendisi malumitas io' ' aduersus proximum, quam peccatorum continuata memo-Peccato- ria.Quamobrem no stifficit sola lingua pronuntiare peccasse nos, sed id & intimacos cientia pronuntiare, & nobis persuasum esse oportet,ut non tantum peccatores nos esse dacamus, sed etiam ipsa peccata specialiter singula computemuS. Quarto,ad cotritionem pertinet votu vitae in melius commutanda quemadmodum prophta monet:Quiescite peruerse agere,discite benefacere. Et diuinus ille Psaltes: Declina a Basilius in malo, & fac bonum: inquire pacem, & persequere eam. De-
Teg. mona- bet ergo affectu illum in se recipere,quem gerebat ille qui di-t ' φ' x it: Iniquitate odio habui,& abominatus sum,& quae in sexavsatio gesimosexto psalmo & in alijs quamplurimis scripta sunt.Sed S illa quae Apostolus dixit ad illos,qui secundum Deum contristati
250쪽
tristati fuerunt:Qtianta inquit hoc ipsum cotristari secundu Deum, operatur in vobis solicitudine, sed indignatione sed
aemulatione,sed vindicta. Interea auferencsae sunt omnes occasiones,quae causam praebere possunt relabedi in peccatu, & studium opera contraria peccatis praeteritis faciendi capie lum. Nam qui verbo se poenitere dicit, & peccadi occasione n5 de uitat,sed se rursus peccato implicandu offert, is est veluti canis ad vomitu suu reuertens. Et in primis necesse est ut habeamus voluntate efficace restituendi alienti. Restitutio enim ciuilis qua satisfacimus his quorsi res occupatas tenemus ad contritione pertinet.Non enim licet nobis ex alieno vel edere,vel cotingere: quinimo no solu retello,sed & cocupiscetia alieni lege vetita est.Quamobre si res aliena propter qua peccatu est,reddi possit,& no redditur, poenitentia ia5 agitur, sed simulaturisi aute veraciter agitur,non dimittitur peccatu,nisi
restituatur ablatu. Deinde omnino necessariu est,ut acceptam offensam seu iniuria proximo ex animo remittamus. Nam ut
Christus inquit: Si no dimiseritis hominibus, nec pater vester coelestis dimittet v obis peccata vestra. Et iteru: Quia statis adorandu . dimittite si quid habetis in cordibus vestris. Quadiuenim discordia habes cu proximo, nullu boni operis fructum
facere poteris. Scriptu est enim:Si offers munus tuu ad altare, de ibi recordatus fueris,quia habet frater tuus aliquid aduersum te,relinque ibi munus tuu ante altare,& vade,prius reco-ciliare fratri tuo, & tunc veniens, offer munus tuti. Vt autem
hunc affectu ignoscendi captas,diligenter tibi rememoranda est parabola euangelica, quam legimus Matth.xviij. te duobus seruis debitoribus, quae infra latius explicata reperietur. Quinto,postquam de omnibus peccatis tuis grauiter & ex
animo indolueris,diesq: tuos in amaritudine animae tuae recoSitaueris,ac firmiter in corde tuo statueris desinere a malo &facere bonu,tum fides accedere debet contritioni, qua fiducia misericordiae Dei rursus erigaris, &consolationem accipias, confisus tibi sic affecto peccata tua propter Christum remissum iri.Nam haec fides ut & supra diximus contritione persicit,atq; discrimen facit inter contritionem pij, & impij, Petri & Iudae.Ideo enim non profuit Iudae poenitentia, quia hac fide caruit rideo Petro profuit contritio quia haec fides acccssit,qua misericordia apprehendit.Haec est illa fides,qua iustifi- Ο Σ