장음표시 사용
261쪽
Consessio dere est Matth.ix.Quamuis ergo haec fraterna consessio tanti fraterna momenti sit, non est tamen de numero illorum sacramento-tium elo se rum, quorum ecclesia septem tantum numerauit. Nam illa ta- pie saer lia esse oportet, ut signa sint visibilia inuisibilis gratiae Dei, metorum- quam Deus per ea, quum in ecclesia publice administratiir, in non indigne recipientibus certo operatur,eiusdem gratiae si- militudinem extrinsecus gerentia, quae omnia in hac confessione fraterna & priuata,proprie reperire no est.Vndecam claui uin potestate confundi non debet,sed magis ad poenitentiae sacramentum praeparatoria & praeambula est. Texti Ertia itaq, consessio ea est, quae sit ecclesiae praepositis,
O .eid,' 4 l hoc est, episcopis&sacerdotibus, quibus a Christo fa-
fit presby cta est remittendorum S retinendorii peccatorum poteris. . . testas .Haec in via veteris ecclesiae multiplex fuit: Una publica, Exu divi altera secreta.Rursum publica duplex: Quaedam coacta,quaedam voluntaria.Secreta quoq; lecundu diuersos ritus & ecclesiarum & temporum, in alias species scindi ac discerni posset. Vae omnia ut dilucidiora fiant, in primis nosse oportet, veterem ecclesiam admodii seueram fuisse in crimi nibus publicis vindicandis: tum ne ecclesia ob quoiadam inanifestarios delinqueri es male audiret inter gentes, quemadmodum Romanoru ij.scribitur: Nomen Dei per vos blasphematur inter gentes: tum ne contagio totum gregem inficeret, neve res pessimi exempli infirmioribus offendiculo .Corint.1 foret,quod Christus ut diligentissime caueretur iussit:deniq: Maxili F ut alij admoniti cauerent,ne laberetur: vim animus ipsorum 1.Timor. 1 qui ad ecclesia redibant, exploraretur, an scilicet serio resipi
v j ,- -rmi Olim ergo his qui in criminibus publicis essent depre
eonias, io' bensi,publice erat confitendia, hoc est, crimen erat apud pasto publiea rem & ecclesiam agnoscendum,& petenda ab episcopis seu pagratior. storibus publicae poenitentiae concessio. Haec confessio quum fiebat voluntarie nimiru criminosis seipsos apud ecclesiae praesides sponte prodentibus,deserentibus ac publicantibus,tonge gratior erat & venia dignior quam coacta. A deum moduLucae II. voluntarie confessa est mulier illa euangelica, publica in ciui
tate peccatrix,quae super coutuantes ingressa est,non iussa v 'μ nit,inter epulas lachrymas obtulit:ac Christi pedibus aduoluta pedes eius lachrymis lotos, capillis tersit, imitabile poenitentibus exemplum praebens, v t sua sp onte ad Dei misericordiam
262쪽
CONFESSIONIS. 223diam per poenitentiae semitam accedat. Ad hane voluntariam olim p publicorum criminum confessionem sancti patres populum d punon indiligenter hortabantur ac incitabant. Verum quum is l Jςψyy sit humanae vanitatis praeposterus pudor,ut quae publice patra zzi Tre crimina non pudeat, publice tamen agnoscere & confiteri pudeat:visum est ecclesiae veteri publice peccantes,& tame crimen suum cofiteri nolentes, ad publicam ex omolo3esim compellere,idq; non uno remedio.Nam si crimen tam tuisset vulgatum, quod totam eccletiam seu ciuitatem commouillet, episcopus seu pastor ecclesiae peccante coram omnibuS arguebat, quemadmodum Paulus Timotheo praecipit dicens:Peccantes
coram omnibus argue,ut& caeteri timorem habeant. Correptum vero,& confiteri seu agnoscere crimen recusantem, excommunicabat:nec recipiebat reum, nisi primum consessum.
Cuius pulcherrimum exemplum habes j. Corinth.v.1bi vides quanta cum seueritate Apostolus Corinthios increpet, quod publicum incestum illius Corinthi j fratris,necduni agnoscentis crimen, disiimulassent, quod eundem e medio non remouissent.Quein etiam quia de resipiscentia nondum cogitabat, excommunicat,ac sathanae tradit in interitum carnis id est, in Tradere. afflictionem corporis.Postea vero crime concepta iam exin- φλflicta poena tristitia quae secundu Deum est)publice agnoscen O . f. ς'O'fi'emeabse luit,ecclesia reconciliat,& comunioni Iesume. horomtuit.ij. Corinth.ij.& vij.Praeterea Christus modii discipli mi- Fnamq; pro dedi ac indicandi peccatu costituit, qua delinquens ad exonaologelim tandem perueniret,Si peccauerit inquit)in Matth.rate frater tuus, vade & corripe eum inter te& ipsum soluin:si te audierit, lucratus eris fratre tuum.Si aute te no audierit, adhibe tecu unum vel duos, ut in ore duoru vel tria testium stet o anne verbii.Quod si no audierit eos,dic ecclesiae. Si aute ecclesiam no audierit,sit tibi sicut ethnicus & publicanus. Cui non multu abiimile est,quod Leitat. v. scribitur,lic referete Orige- Origen.inne:Si aute anima peccauerit,&audierit voce iuramenti,& hie ς iocum
testis sit & viderit aut costius fuerit,si no indicauerit & ipsa accipiet peccatu eius. Quo quid aliud docemur,quam ne unqua Euanaelii
in peccatis alienis polluamus conscientias nostras, ne consen- ci Praece- sum male agentibus praebeamusξConsensum quidem, non so- Pyx Pςxse.
Ium pariter agendo, sed etia quae illicite gesta sunt retieendo. 1,' UT Euangelicum V ero praeceptu in eo perl editius datum est, quod d' ' V.
263쪽
& ordinem iudicandi peccatum demonstrat. Non enim vult te, si forte videris peccatum fratris tui quod nondum toti ecclesiae inanifestariu est continuo euolare ad publicii, & passim proclamare ae diuulgare aliena peccata,quod esset v lique Matth.I3 non corrigentis,sed potius infamantis.solus inquit inter te& ipsum solum corripe eum. Vbi enim seruari sibi mysterium viderit ille qui peccauerit,seruabit & ipse emendationis pudor . Si vero diffamari se viderit, ilico ad denegadi impudentiam coiiuertetur:& non solum non emendaueris peccatum,
sed & duplicaueris. Primo igitur solus inter te & ipsuin: secundo adhibe tecum alios duos vel tres. In ore enim duorum vel trium testium stabit omne verbii. Et quoniam tertio seu postremo mandat correptione ad ecclesiam differri, par erit v tob quam prius hoc est,secundo) iuberet adhiberi duos vel tres testes, v xini ς or quibus praesentibus correptus,si peccatum agnoscere,& emenees, tu, dare non velit, posset duobus testibus adhibitis quum ad ecclesiam delatiun fuerit eius peccatum consulari, idq; admodum prudenter, nempe, nequis volens euangelicum implere mandatum,calumniator videatur, si crimen deferat ad eccle- Aug. eon- siam & deficiat testibus. Vides quo correptio euangelicatenera episto- dat, nempe ut peccator ad consessionem&agnitionem crimi P xmςmδ' num non clam aut interne, sed externe in fratrem seu manife- δ' δ' -c5niissorum, adigatur: quam si recuset, neq; se agnoscen , neque poenitendo corrigens excommunicetur. In corre-x rErum hic ad duo respiciedum est Primum ut correptioptione sta fraterna ex dilectione&charitate, non autem exodio,ieeessis i aut amari Utia procedat; verum in eum modum fiat, v tAug. ad Fe sentiat correptu suam salutem quaeri. Alioqui compertum est Iie.et Ruf. plures qui arguente nullo, peccatores se esse confitentur, ubi epis.s -M de v era culpa fuerint fortasse correpti, defensionis patrociniuc i, ' 'si quaerere, ne peccatores esse videantur: quod omnino cauen- Gheg lib. dum est. Secundo, ut excommunicatio infligatur non aliter, morat. 2 - quam ut salubris ecclesiae medicina quae salutem omnium mae p-isi terna charitate conquirens, tanquam inter phreneticos S i 2 g thargicos aestuat. Quamobrem post excomunicationem non ibue' 'T desistendum non contemnenda talus excomunicati,sed veluti Salus ex- cuin phreneticis & lethargicis agitur,qui ligari & excitari nocommuni' lunt,& tame castigantur ac stimulatur, ita debet erga excom-
iij. municatos perseuerare diligetia charitatis. Vicissim qui cor-
264쪽
ripitur,etsi acerbe, ita ut aconuentu abscindatur ecclesiae, arguente odio habere non debet, sed animaduersione patienter accipere & fortiter ferre, quemadmodum ille a Paulo correptus, maiorem etiam affectum concepit erga Paulum, atq; cr-ga omnes qui statutis Pauli in eius animaduersione paruerat. Qiim fit,ut paulus sententiam reuocans, & eiectu recocilians, ecclesiae praecipiat,dicens: Confirmate in eum charitate. Atq; utinam parochi populum frequenter de hac fraterna correptione admoneant,ac ad eandem quamdiligentissime cohortentur,quam Christus ipse praecepit,ac tam lucrosam ostendi t. Certe omnibus persuasum essecouenit, ut si quis ea quae videt in delicto proximi sui, vel non indicauerit sectindum regii Iam superius datam vel in testimonium vocatus, no quae vera sunt,dixerit:peccatum quod commisit ille quem celat, ipse suscipiet, & poena commissi reuoluetur ad costium. Putandum tamen non est, hanc consessionem quam frater corripiens a correpto elicit, sacramentalem esse. Nam ea tande sacramentalis est, quae sacerdoti vice Christi fit, habens abselutionem Peccatorum annexam, ad quam per correptionem fraternam tandem deuenitur: nempe quum correptus ob contumaciam, ecclesiae, hoc est ii tame Chrysostomo ac alijs orthodoxis credimus praesidibus ecclesiae denuntiatus, ad cor reuertitur, &ei Hepraesidibus sua scelera confitetur, absolutionis desiderio aestuans.Nam & paulo ante diximus, remissione peccatorum, quae a fratre fratri fit, non esse cum potestate clauium confundendam. Quam salubris ergo res sit correptio illa fraterna, fatis ut putamus Mides: quam etiam in primitiua ecclesia, ni- antrum charitate vere Christiana magis adhuc inardescente, frequentissimam fuisse non dubium est.
AT quu postea charitas restigesceret,& tam salubre Chri
sti praeceptum sensim negligeretur. quod rari inuenirentur alios correpturi,qui non eisdem vel paribus criminibus obstricti tenerentur, tum quod eorrepti correctionem aequo animo & patienter ferre nolent, obliti eius quod Psaltes ait: Corripiet me iustus in misericordia, & increpabit me, oleum autem peccatoris non impinguet caput meum. Ne ergo tam salubre remedium agnoscendoriun ac confitendorum criminum publice commisiqrum deperiret, plurimis α- clesiasticis regulis ac canonibus cautu & madatu est de huius Ori.r psal.
in imith. Correptio fraterna inprimitiua ecclesialie
fraterna Indissuetudinem abiit. Psal.I
265쪽
2.Cor.12t. Corin. Formula inquiredorum crimi
Confessio secreta de priuataωOrigenes in pial. II Cypr-I ser
modi delictis prodendis atq; adeo mos saluberrimus introductus est,ut in visitationibus parochiam, aliquot ex plebe maturiores, honestiores ac veraciores viri in medium euocarentur,ac sacramento constringerentur, dicere quicquid contra
rectam fidem & sanctam Cluistianitatem in parochia nossent vel audissent factum esse omni affectit humano longe seposito,additis hisce verbis: Videte fratres,ut domino reddatis ii ramenta vestra. Non enim homini iurastis, sed Deo creatori vestro. Nos aute qui eius ministri sumus non terrena vestram substantiam concupiscimus, sed salutem animaru vestrarum requirimus. Cauete ne aliquid abscodatis,& ex alterius peccato vestra fiat danatio.Nee patres temere huc moti sunt. Neq; enim i liis negligendae videbantur diuinae ili sententiae, nempe,Nolite comunicare operibus tenebrarii. Item, Auferte malum de medio vestrii. Item, Exite de medio eoru ,& immundiane tetigeritis. Item,Separamini qui fertis vasa domini. Huius inquiίitionis formulam quanda antiquissima,canonibus Coeiiij nostri prouincialis annexuimus.Porro post hanc inquisitione,qui publice peccasse coperiebatur, ad publica consessionem & poenitentia adigebatur,& secsidum Canonsi ordinem pro merito suo excommunicabatur. Postea expleta poenitentia recociliabatur,quemadmodum infra latius declarabimus. REstat, ut de consessione priuata dicamus. Hane olim dc in Romana & in Graeca ecclesia episcopi, & sacerdotes priuatim audiebant ae admittebant, sed cum quodam peccatorum discrimine. Nam si crimen aliquod manifestuna, aut tale unde laesa esset ecclesia offendissentierat in eoru potestate, no tamen sine magna discretione ac deliberatione ut Origenes ait) hoc crimen in conentu totius eccletiae expone re & publicare, aut saltem publicam delinquenti poenitetiam iniungere, qua etsi qui deliquit, non proderet speciatim crimen suum,tamen ipso facto confitebatur ac declarabat ecclesiae, se grauiter peccasse. Cavendum tamen erat episcopis & sacerdotibus, ne crimen publicarent,aut publica etiam poenitentia seu excommunicatione nullctarcnt, quod coinissum esse, aliter quam sua asseveratione factae consessionis, probare nopossent.quamobrem in Concit. Carthaginen. ii j. cui beatus Augustinus interfuit canon. v.sic legimus: Item placuit,ut si
quando episcopus dicit aliquem sibi soli proprium crimen fuisse
266쪽
seisie consessim atq: ille neget, non putet ad iniuriam suam . episcopus pertinere, quod illi soli non creditur. Et si scrupulo propriae conscientiae se dixit neganti nolle communicare,
quandiu excommunicato non communicauerit suus episco Pus,eidem episcopo ab aliis non communicetur episcopis, ut magis caueat episcopus, ne dicat in quenquam,.quod alijs documentis conuincere non potest. Quin temporum illorum
scueritas eo processit,ut quidam sacerdotes quamuis remula apostolica non satis perpensa omnino vellent, ut non Gn- tum crimina manifeste facta,sed etiam reatus conscientiarum Qipta prolestione publice recitarentur. Vnde libellatici dicti videntur. Sed hunc abusum magnus ille Leo damnauit ae Leo epist. remouit epistola lvij. ad uniuersos episcopos per Capaniam, Samnium&Picenum scribens, quod reatus conscientiarum: φ δ φ' sussiciat solis sacerdotibus indicare cofessione secreta. Qua- tot ccisD1s enim plenitudo fidei ut idem ipse ait) videatur esse lataa M placui bilis, quae propter Dei timorem apud homines erubescere
non veretur, tamen quia non omnium huiusinodi sunt peccata,vt ea qui poenitentiam poscunt, non timeant publicare, xemouenda erat improbabilis consuetudo, ne multi a poenitentiae remediis arcerentur,dum aut erubescunt, aut metuunt
inimicis suis sua facta reserare, quibus possunt legii constitutionibus percelli.Suficit ergo cui subijcit illa confessio,quae . Primu Deo offertur,tunc etiam facerdoti, qui pro delictis poenitentium precator accedit: quod tum demum plures ad poenitentiam poterunt prouocari,si populi auribus non publicetur conscientia confitentis.
V Exssim postea nouissimis istis temporibus, quum magis
. ac magis hominum malitia succresceret , ct peccatores omnem seueritatem iam penitus abhorrerent,ac citius omnem poenitentiam spernere,quam ullam paenitentiae acerbitatem ferre potius ducerent: Ecclesia veluti pientissima ina Alia mode tor quae non cadetin disciplina &praefractis& morigeris filii, r/tio φςςigmedetur remissiore disciplina peccatores in officio, quippe qi ς' -d pinnitentiae remedium capiendii, retinere studuit. uam ta ' Ubrem vetuit, ne omnino sacerdos quaecunque crimina ipsi Decri Grean poenitentiali iudicio detecta, vel verbo vel siqno aut alio M , quotris modo reuelare, aut peccatorem prodere praesumat: ac contrarium facientem, non solum a sacerdotali officio ca. omnis
267쪽
utriusque, deponendum,verumetiam ad agendam perpetua poenitentiade P n-ω in arctum monasteriti detrudendum decreuit. Secudo,remisis, ta est ea seueritas qua olimc5fitentes etiam secreto ac priuade atio. tim,peccata haud clam commissa, non absoluebantur,nec ad communione sacramentorum per ianuam reconciliationis
admittebatur nisi salubri primu satisfactione purgati, quem Leo eoi admota diuus Cyprianus sermone de lapsis, & idem ille Leosto 60 Epist.69. quam ad Theodorum Foroiuliensem Episcopum
Tripartit perscripsit testantur. Et tripartita historiaplane indicat,eim- histo- tib - more in Graeca ecclesia fuisse. Hodie pro crimine, quan- Ap v iunilibet enormi occulto nolentin5 imponitur publicap vestistium nitentia.Nam volenti, adhuc eam imponi posse, vetus eccle- publicae fiae praesertim Romanae, cosuetudo testis est. Nudantur enim Poenitetiae etiam hoe tempore Romae quibusda scapulae, & extra teplum
puli multitudine spectante, soliis tamen poenitentiarius nouit quid admissum sit, nisi quod omnes atrox facinus admisi sum suspicantur. Praeterea hoc tempore ante absolutionem non exigitur,sed tantum imponitur satisfactio post absolu-- tionem & reconciliationem explenda, nisi tamen Consessa-
gelierali. rius crimen tam enorme compererit, ut necessarium ae utile cap.omnis ducat peccatorem a communione altaris, ad tempus saltem,ci
Vtriusquς tra tamen criminis ullam publicationem, sequestrare, aut se maiores & doctiores consulere,priusquam manum imponat. Vbi enim prudentiori consilio Confessarius indiguerit, iubet concilium generale ut illud absque ulla expressione per-R- M sonae caute requirat, quae est castitim reseruatorum radix &origo ca- origo. Nam & in veteri ecclesia ad episcopos magnitudo culsua reser--& eriminis referebatur. Porro etsi nunc ex ecclesiae reminvδ Qxμm' preeator qui neq; apud ecclesia accusatur,neq; denutia- tur aut desertur a publica poenitentia, quavis manifeste delitae pec- querit,excusetur; videbit tamen is, ut saltem bono exemplo cari hodie publice offensos doceat,peccata bonis operibus emendanda, insub G qitantum offendit publica malitia, tantum bonis operibus publice reaedificet ecclesiam Dei. Euadit autem ex his perspicuum quosda c5tra Romanam ecclesia iniuria queri, quasi ea ex poenitentia,conscientiarum quadam carnificinam fecerit, quum disciplina poeniteriae nunquam remissior in ecclesia fuerit quam nunc est,modo tamen recte doceatur ac tradatur.
268쪽
s Ed hic iam necessario incidimus in eam rem, quae in prae- An colis
tamarum maximo cum animarum dispedio in quaestio- secrenem trahitur ac controuertitur: nempe, sit ne consessio δε ημR Milla secreta quae sacerdoti priuatim sit , iuris diuini, an potius talis uri
humani Z Qui rebus nouandis hactenus studuerunt, asserere diuini sita non formidarunt hanc confessionem, maxime cum illa enuia Sentenxia meratione delictorum,neque habero mandatum neque testi 'Qμδ Qxu monium aut exemplum in scripturis, qilinimo quandoque penitus abolitam fuisse: unde consequens sit eam iuris diuini non esse. Sunt alij,qui de hac confessione modestius sentiunt. Ailamin Nam etsi nondum persuasum habeant eificacibus scriptura, sentetia. xum testimoniis c argumentis irrefutabilibus,a pertinacibus facile euinci pose, hanc confessione a Christo aut etiam .Apostolis fuisse institutam eam tamen ita piis omnibus religiose seruandam censent, veluti saltem ab eccletiae proceribus non sine afflatu diuini spiritus inductam ad hanc usque conditionem. Vt autem haec quaestio penitius percipiatur, nosse oportet,longe aliud esse qim quaeritur, N una cosessio,qualis nunc Quaessio in usu est, hoc est,cum omnibus illis ritibus quibus in praesen-- pii
tiarim peragitur,luris diuini siti vel humani: quam quit quod ' i*
riturait ne consessio peccatorum etiam occultorum, quae soli
sacerdoti fit,instructionis, consolationis & absolutionis consequendae gratia, a Christo instituta aut saltem indicata,ostensa & ita ala. Nam quod ad primum attinet,plane fatemur, Dilutio Consessionem,qualis nunc agitur in ecclesia hoc est, omnem Prim-- illum confitemii modum & ritum, qualis in ecclesia Romana obseruatur n5 esse omni ex parte a Christo institutam. Nam quis nescit plures ritus circa confessionem, iuris esse potitiui3 Totus eon quemadmodum inter alia sunt confitendi tempus,casuum re- fitendi ri-sseruatio,& pleraq; alia,quae non sunt de substantia cofessio- μβ. 'Πnis, sed magis ad decorem & accuratiorem peractionem confessionis quemadmodum in omni sacramento multos ritus tim iuris
ab ecclesia institutos videre est,qui non sunt ex ipsius Christi politivi
institutione. Vnde consequens est, eos sui argutantur, con
fessionem idcirco iuris diuini non esse, quod non uno eodemque ritu in uniuersis ecclesijs S omni tempore sit obseruata nostra quidem sententia haud leuiter falli. Rituum enim . diuersitas non mutat rei substantiam. Et ut Cyprianus ait in epistola ad Antonianum, Manente concordiae vinculo ,& Antoni
269쪽
perseuerante catholicae ecclesiae indiuiduo sacramento,actum suum disponit & dirigit unusquisi episcopus,ratione propositi sui domino redditurus. Dilutio t. v r Erum quum quaeritur, Num confessio absolute accoqvκ pta nempe pro agnitione ac enarratione peccatorum, V quae apud sacerdotem per eum qui grauatam habet c5- scientiam, ad eos quos diximus fines fit, i uris diuini lit & an necessaria: nobis certe respondendum videtur, hanc conseia fionein etsi diserte a Christo instituta non sit, eandem tamen, . veluti quendam inaestimabilem thesaurum, nobis per Chri- Matth.9 stunt in Evangelio ostensam ac indicatam, eademq; non ali ter peccatoribus criminu pauore consternatis opus esse,quam aegrotis,& male habentibus opus est medicins: proindeq; recte dici,eam,etsi non expressim, re tamen ipsa a Christo prae-eeptam,non quidem passim omnibus,sed his hominibus,qui lethalibus vitiis,etsi occultis,contaminati sunt, a quorum re-Habet exe morsu se extricare non possi lat. Deinde credimus, hanc comptu in seri fessionem testimoniti ac exemplum in scripturis habere. D ptur nique eandem nunquam penitus abolitam fuisse, non solum ' ' in Romana sed ne in Graeca quidem ecclesia,quinimo uniuersalῆ totius salem consensum ecclesiae omnium temporum pro se habere. eccliae e5- quod est testimonium in ecclesia omnium maximum :quae omisi sum- nia pro nostri ingeni j modulo ostendere conabimur, plenius iudicium de hac resedi apostolicae deferentes. Uncipio itaque nobis explicandus & illustrandus est
locus Euangelij, in quo cardo totius rei vertitur, qui Ioannis xx.habetur in hunc modum : Haec quum dixisset Iesus, insufflauit & dixit eis nimirum apostolis: Accipiate spiritum sanctum,quortim remiseritis peccata,remittuntur eis: & quorum retinueritis, retenta sunt.His verbis omnium orthodoxorum sententia Christus apostolis & corum in ecclesia succesIoribus, claues regni coelestis tradidit, potest temque remittendorum & retinendorum peccatorum concessit, ac poenitentiae sacramentum instituit. Quod ut om-ncs clare & expedite intelligant, operaepretium est,ut in primis exponamus quaenam sint clinies, quas Christus ecclesiae Clavis in suae tradidit. Clauis in scripturis summam quandam authori-RVipinxi. talem potestatem gubernationem,&domesticam administrationem designat. Nam & in prophanis ac ciuilibus rebus clauium
270쪽
uium traditio,transsationem domini j ac possessionis significat,atque etiam operatur. Nec ab re,quod habenti claues, calo n solum omnia quae in domo sunt, pateant: sed&ei pote- Istasiit quos ibet vel admittendi vel secludendi, atque etiam quaeque secretissima cubicula reseradi vel occludendi. Quum itaque Christus in domo Dei non tanquam seruus quemad- Ηeh.I. modum Moyses,quem scriptura uti fidelem famulit in domo Dei versatum esse dicit ted tanquam filius in domo sua su
rit,summa eademque aeterna authoritate administrationis a patre accepta,quemadmodum ipse apud Matthaeum ait Data est mihi omnis potestas in coelo,& in terra.Item apud Ioanne, Ioan.8.
Pater omne iudicium dedit filio.&vt Apostolus ait, Omnia Hebr-ro subiecit sub pedibus eius,&ipsiundedit caput super omnem eccletiam quae est corpus ipsius plenitudo eius,qui omnia in omnibus adimpletur:idcirco apud Esaiam de eo legimus: Et dabo claue domus David super humeru eius,& aperiet,& Esaueranon erit qui claudat:& claudet,& no erit qui aperiat.quod in Apocalypsi repetitur in haec verba:Haec dicit sanctus & verus, Apoc.nqui habet clauem David, qui aperit,& nemo claudit: claudit, ct nemo aperit. A tq: eode libro Ioannes Christum loquetem facies: Noli inquit timere, o sum primus&nouisiimus dc Ap & vivus,& fui mortuus,& ecce sum vivens in secula seculoru, ct habeo claues mortis & inferni. Quo nihil aliud significa- .
tur quam Christu esse summu caput super uniuersam ecclesia, Ephe. t. atq; adeo accepisse eum a patre authoritatem super omnem principatum, potestatem& virtutem, & dominationem,&omne nomen quod nominatur non solum in hoc seculo sed Ec in futuro,ut ei omne genu flectatur,coelestium, terrestrium& infernorum. Iacebat genus humanum ex primorum parentum vitio crassissimis ignorantiae tenebris obrutum: taeebat Philip- indutis stina diaboli seruitute captiuum:prodierunt patriarchae& prophetae, quibus Deus quidem suam misericordiam Patriar veluti per transennam ostendit: laue tamen,quibus,remO- , ditioritis spiritualium tenebrarum repagulis, mens humana in per- habuerunt spicuam Dei voluntatis cognitionem assurgeret, vel dia- claues r
bolicae captiuitatis vinculis diruptis , in libertatem vindi nini tςΠd caretur, haud concessit: tantum fideles seruos esse voluit, ituri '' qui testinionium ferrent defuturo illo clavigero Christo,qui tenebrosum illum carcerom, in quo omnes vincti eramus & Esaiae 4 .