장음표시 사용
541쪽
dista as, xx pti CAt Io. s est qui literae tantum inhaerent & qui suis propriis v tribus putant se legi satisfacere velle absque gratia & dono charitatis, ijs lex quae erat ad vitam, per occasione fit mor tis ministratio, peccatum augens, iram efficiens & occidens, quae admodum salubris ipsis fuisset, si in finem praecepti,id est, liberatorem mi, pro cuius gratiae participatione madatum demum impletur re' situ. spexissent,& illius opem impetrassent. Ex quibus quoque per' tem omni spicuum euadit,quatenus lex impossibilis factu dicatur. Ex se credentio enim quod extra hominem sit lex non iustificat,etsi liberum accedat arbitrium.nam quandiu latet veritatis via liberu arbitrium ex se non valet quicquam nisi ad peccadum.Quinetiam veritate iam per legem patefacta, lex ad beIIe agendum non . i. sufficit.nisi enim quod agendum est,delectet etiam & ametur, non agitur,non suscipitur,non bene vivitur. Vt autem quod agendum est diligatur, necesse est ut charitas dei diffundatur in cordibus nostris,non per liberum arbitrium quod surgit ex nobis sed per spiritum sanctu qui datus est nobis. Impo1- sibilis ergo lex est,si tantum liberi arbitri j vires respicias pos- sibilis autem factu est per gratiam . Quamobrem audiendi non sunt,solo nomine Christiani qui legem simpliciter factu impossibilem esse dicunt, atq; hinc & interdum etiam ex verbis Apostoli male detortis,suam malitiam excusare nituntur. Nam cum per Christum redempti,spiritum quoq; sanctum in baptismo rite saltem praebito& accepto sint adepti,ipsisq; quantumuis peccatorum mole obrutis per eundem Christum si tamen v ere poeniteant redditus pateat ad patrem,& spiri- Ioan.L. tus emissi participationem, consequens est,ut contumeliam christo inferant,si legem sibi simpliciter adimpletu imposit bilem esse cauillentur. Certe quandiu carnales esse pergunt, leae ipsis impossibilis factu est,quia lex spiritalis est,id est, i-, a. xit spiritum requirit affectum non fit solo Opere externo: sed August. qui spiritalis est quales facit spiritus gratiae is iam Dei simi- Lex spirilis factus aegem facile implet nec erit sub illa,sed cum illa. Talis aute is est qui nec capitur temporalibus bonis, nec terretur Spi itudia temporalibus malis. lis non est EX praedictis etiam facile videre est cur lex dicatur paeda- sub lege, gogus in Christum nimirum quod quemadmodum paeta lex, cuni ledagogus per ferulam & disciplina correctionis, pueros Lex paeda ad scientiae persectionem adducit, sic lex a malo coercendo, gogus.
542쪽
& nostram infirmitatem nobis demonstrando,nos ad Chriia Galat. . stum mittit. Item,sub paedagogo esse dicimur,quandiu sumus sub lege, id est,quandiu nos lex occulta censura damnat quod
is a V ' stilicet ex toto corde legem non faciamus, radiu legi vivere, ghkl moti id est,sub dominatione & imperio legis esse dicimur. At post
e lege mor quam legis vinculis amodo non constringimur,quia scilicet tis libera vltro & ex animo, idq; Dei amore,non quidem ex nobis,sedri si V d tu' per gratia legem implemus,quia tum non habet lex quod in nobis danet,pulchra certe periphraii, legi mori,& per legem spiritus vitae a lege mortis liberari dicimur. Lex noua Ex noua quae sit,satis ex ijs,quae de lege veteri diximus, euang*iiψ colligi potest. Lex noua, Euangeliu est,quae& nouute' Nonitale, stametum, & lex spiritus, seu lex spiritus vitae,ministragis nouae. tio spiritus vitae & i usti tiae, lex perfectae libertatis, lex gratiae Euangelig & circucilio cordis appellatur. Euangelij vocabulum Aposto I Qς bulli livsurparunt pro laeto nuntio seu annuntiatione aduentus acguine.iii bζneficij Christi. Quid enim eo nuntio laetius,quo annunti summa. tur per fidem in Christum gratis peccata nobis condonari, solui inimicitiam inter Deum & hominem, donari nobis spiritum sanctum nos innovantem,denique vitam aeternam Ηa
Euangelii bet autem Euangelium suam quoq; literam,id est, historiamittera- & doctrinam,quae inquatuor Euangeliis& δε postolicis literis continentur,sed eatenus quod & superius nos dixisse me- Matth 7. minimus non sumitur differentia legis nouae a lege veteri. Luς-: o- nam multi sunt, qui & historiam & doctrinam Euangelicam legunt & audiunt,quibus tamen Euangeliu non est ministra-DUrina tio spiritus vitae seu iustitiae. Praeterea,quod ad doctrinam a V. . si io tinet, noxia i ,Veteris legis tum explanatio, tum epito me est. gis expiata Legem enim moralem quae una est omnium temporum ac natio. aetatum non sustulit Euangelium, sed clariorem reddidit, Statili-F- apertius docens quid illa requirat,nimirum non solum opussu internum, sed& animum & affectum. Vnde quod ad literam k , i, '' attinet,ira possit occidere litera Euangelij, sicut litera legis, Rom. io. . si non progrediamur ultra ad euangeli j gratiam, quae audita Noua lex percipitur, fide apprehenditur,& charitate quae per spiritum Eb lanctum iamr,in fidelium corda diffunditur. Haec igitur gradibui. ti .corda fidelium per sdem &charitatem innovans,& via
uens in nobis,proprie noua lex, nouum testamentum & euangelium est.
543쪽
NEc alia ratione Paulus legem ab Euangelio discernit, modist
cum Corinthios suos appellas,ait: Quoniam estis epistola Christi ministrata pernos, scripta non atrameto, philo. ''sed spiritu Dei vivi, non in tabulis lapideis,sed in tabulis cor-.a.Cor s.
dis carnalibus. Hoc ergo solo differunt,quod lex vetus extra August.de hominem scripta est in tabulis lapideis,ut eum perterrefaciat: lex vero spiritus in ipso homine, ut eum interius iustificet. ' ε' Quum in tabulis scribuntur opera charitatis,lex est operum,& litera occidens praeuaricatorem: quum autem ipsa charitas
diffunditur in corda credentium, lex est fidei & spiritus,vivificans dilectorem: quae hoc intus scripta facit diligi,quod soris
scripta lex faciebat timeri.Haec discretio legis nouae & veteris per Hieremiam prophetam pulcherrimo & praeclarissimo te itimonio quod & superius,iustificationis materiam pertractantes, attulimus ac explicauimus plane asseritur. Id quod hic repetere vanum non putamus,quod ad ea quae in Decalo gum adferemus, plurimum lucis sit allaturum. Ecce inquit Hieruti dies venient,dicit Dominus,& consummabo super domum Israel testamentum nouum, non secundum testametum,quod feci patribus eorum in die qua apprehendi manum eorum,ut educerem eos de terra Aegypti,quia ipsi non perseuerauerunt in testamento meo,& ego neglexi eos, dicit Dominus: quia hoc testamentum est quod ordinabo domui IsraA. Post illos dies,dicit Dominus,dabo leges meas in cor illoru,& in mente eorum scribam eas,& ero eis in Deum,& ipsi erunt mihi in populum, & non docebit unusquisque ciuem suum,& vnusiquis'; fratrem suum, dicens, Cognosce Dominu:quia omnes
cognoscent me,a minore u sq; ad maiorem eorum,quia propitius cro iniquitati eorum,& peccata eorum non memoraboc
ultra. Diligenter intuenda est prophetia,quae veteris &noui testamenti differentiam explicatissime tradit in cuius verba respiciens Apostolus,dixit: Non quia idonei sumus cogitare a. r.et. aliquid a nobis quasi ex nobisipiis,sed sufficientia nostra ex Deo est,qui& idoneos nos fecit ministros noui testamenti, non literae,sed spiritus.litera enim Occidit, spiritus autem vi- August.deuificat. Quid enim apertius ad discernendum votus a nouo di spiritu Mcere potuit Propheta,quam, Cosummabo super domu Israel, iitφr '& Iuda,testamentum nouum8 quali sic dicat, Non sic condam nouam legemini sim legem quam ante tuli,abrogaturusHuiu
544쪽
lex mea semper fuerit,& perpetuo futura sit eadem, sed colarumabo id est implebo testamentum nouit. Quod ideo nouum Lex Mosi voco quia consummatum & impletum. Lex enim, quam pa- cur dicta tribtis dedi, merito vetus nuncupatur, quod ex die qua ducti sunt ex Aegypto, lata quidem,sed non impleta sit. Hoc enim est quod subditur quia ipsi non perseuerauerunt in testamento meo, non quidem ipsius legis vitio quae bona est,sed vitio suo,qui per legem suae infirmitatis admoniti gratiam futuri
mediatoris non apprehenderunt. Consummabo ergo testa- . mentum nouum, ideo scilicet nouum,quia dabo leges meas in cor illorum, id est, spiritum innovantem mentes,quo de-
Lexi cor- mum idonei ac habiles ossicimur ad perficiendam legem. Lex itaq; Dei quae diu scripta erat in tabulis lapideis,quae diu terruit,nes tamen impleta fuit, ea tum,cum digito Dei id est spiritu sancto scribitur in corde nostro,vcte noua lex efficitur, quia tunc primum fieri incipit.quod enim recens sit, nouum, est.Subijcit autem propheta, Et no docebit unusqui': ciuem suum,& unusquisq; fratre suum,dicens: Cognosce dominum, Op' est in non quod no sit opus Eliangestu praedicare. Quomodo enim hi mihist. cre Ut in eum quem non audierut quomodo credet sine praerio. dicante3 sed quod in voce praedicationis exterioris Euange- Rom. io. litim nullius sit efficaciae,nisi spiritus que dominus per Euan -δ-CQx-I geli j fide impartitur,intus doceat. nam ut Apostolus ait: Egodditi quidem plantavi, Apollo rigauit,deus autem incrementu de-
Cur ieae da dit. Et alibi scriptum est: Et erui omnes Theodidacti, id est ata. deo docti. Lex vero vetus data est,ut infirmitatem ostenderet, CVx gr tia ut gratia quaereretur.Gratia data est,ut infirmitate adiuuaret,
Rhes.s '' & lex impleretur. Quod enim impossibile erat legi per carnem id est chim obsistete carnali cocupiscentia lex non impleretur catenus in nobis esset imbecillis & infirma misit deus filium suu in similitudine carnis peccati,& de peccato danauit peccatu in carne,ut iustitia legis impleretur in nobis,qui non Gai. I. secundu carne ambulamus, sed secundu spiritu. Coclusit ita RQm-I- scriptura omnia sub peccato, no simpliciter sed in eum usum, ut promissio ex fide Iesu Christi daretur credentibus. Ex hae enim promissione hoc est, ex dei beneficio ip1 a lex impletur, sine qua promissione praeuaricatores facit. nam postqua terria. Pet.2- ti per legem cofugimus ad mediato re,& credimus Christum, qui peccatum no fecit,pro nobis: in mortem traditum,sustu-
545쪽
E T PLICATIO. sortisse peccata mundi,& in ipsius sanguine & meritis nos iustificari, statim in ea fide quae tamen line charitate veraciter non contingit incipimus codelectari legi Dei secundum interio Roma.7rem hominem,quae delectatio non literae, sed spiritus donum est. Et licet alia lex in membris adhuc repugnet legi mentis,tamen haec lex spiritus ubi semel dominari coeperit, concupiscentiam in dies magis ac magis mortificat, donec in nouitate spiritus quae de die in diein in interiori, hoc est, spirituali homine augetur tota vetustas mutata pertranseat, liberantenos de corpore mortis huius gratia Dei per Iesum Christum Ibidem.
ATque haec contemplanti liquet, nouum testamentum
seu Euangelium a veteri testamento seu lege hinc proprie non distingui, quod Vetus sit, testamentum illud quod in libris Moysi & prophetarum: Nouum vero quod in No libris. quatuor Euangelijs S literis Apostolicis continetur.Nam in sed effica libris veteris testamenti, non tantum lex, sed& Euangelium reperitur in promissionibus, de venturo Christo & futura in idkhoua Christo gratia factis, quae frequentissimae sunt in prophetis. veteri di Quo fit, ut Euangelium non tantum in noui,sed & in veteris stinguitur. testamenti libris, & vicissim lex non tantum in legalibus, sed dc euangelicis scripturis reperiatur. Estq; Vnum & idem Euan Aug.epiti gelium,in quo omnes sancti & pij ab initio mundi sunt salua- s . de Pe, ti. habuerunt enim patres eundem spiritum fidei nobiscum, per quem sunt seruati,quemadmodum Apostolus ait Haben ' LGlin. tes autem eundem spiritum fidei, sicut& illi secundum quod scriptum est, Credidi,propter quod loquutus siun: & nos cre dimus, propter quod & loquimur, quod & Christus testatur, cum ait:Abraham pater vester concupiuit videre diem meum: Ioan.s vidit. gauisus eis Sed hoc interest quod gratia,quae invete- Augustin. ri testamento velata latitabat, in Christi Euangelio reuelata est,quemadmodum Apostolus ait:Nunc autem line lege iusti 'φm δ' i tia Dei manifestata est, testificata per lege& prophetas.Quod si manifestata, ergo erat prius, licet tecta. Rursus, si testificata per legem & prophetas, ergo lex & prophetae euangelium
vare vi benesciustu gratia Christi cognoscatur, Lex Augustin. ab euangelio reipsa potius quam scriptura distinguen ibidem. da est. Lex ostendens infirmitatem prouocabat ad
546쪽
Iudsorum gratiam. Neq; gratia futuri Christi ad quam a lege constiges δοις - retur, in legis litera omnino praeterita erat, sed typis Obumbrata:idcirco pauci ad eam tunc latentem confugiebant,non 'quaerentes in lege promissiones Dei,in quibus gratia cosiste-Ad iustista bat,sed inhaerente literae legis,se per legem iustificari,& adiueatione vi stificationem sibi si cere liberum arbitriti arbitrabantur,iures liberi stitiam sibi ex natura humana,non ex donata gratia asscribe--rbitriino tes,sicut de ipsis dictuin est: Ignorantes Dei iustitiam,& suamn se volentes constituere, legi Dei non sunt subiecti. Sed reuelato Lueae, euangelio per Christu, cum ille iussisset doceri poenitentiam& remissionem peccatorum in nomin e ipsius,gratia saluatoris per totiun orbem illuxit, Sc non tantum verbo praedicata,
Iudaeis da- sed & in cordibus fidelium digito Dei inscripta est. Datus estiles. ' ergo patribus ante Christi aduentum exceptis paucis, ijs scilicet qui spiritu illustrati in promissiones respiciebant spiritus
Nobis, a- timoris.Nobis autem datus est per reuelationem euangelij,&moria. per Christum iam ex hibitum,& pro nobis passiim, spiritus Minoris. In summa breuis est differentia legis & euangelij,duobus nimiru verbis coprehensa, quae sunt,amor& timor. NOII quod charitas no fuerit ad legis adimpletione in lege requisita, imo in ea colistit omnis lex, sed no praestabatur ab illis,qui Rom. 1 .s x mu in lege respiciebant,& proinde Israel in terroribus lege Malacii. accepit, nimiruipiritu seruitutis in timore . Nos vero spiritu Per arram libertatis in gaudio cordis & animi,data scilicet per spiritumgr xiae cer sanctu in cordib.nostris arragratiae,qua certificamur nos esse, , filios & cohaeredes Christi,in qua clamamus, Abba pateristios Dei. 'E' X praecedentibus etia satis liquet,quod sit discrime legis Quod iiD- hi naturae & euangeli j . Hoc quidem conuenit legi natur xlexna . --- raecum euangelio,quod ambo in corde scripta dicuntur. uanehitu. sed interim euangelium longe ali ud est,quam lex naturae,seu Roma.1 etiam legis naturae explicatio. Lex enim naturae, est illa noti- Lex natu- tia naturalis,quae animis nostris indita ac concreata est genti: ' bus etiam & sapientibus huius seculi non incoilnita: sed evan
i. Corin.Σ-um ΠO notatia naturaliter nobis Indita,nec huius mundi,aut huius mundi principii sapientia sed mysterium absconditum a seculis,reuelatum autem & euulgatum per Christum, Io R sicut scriptu est: Deum nemo vidit unquam, uni lenitus filius Tu,ngelii qui est in sinu patris, ipse enarrauit nobis. Per Euangelium nristeriu. enim annuntiatur & exponitur nobis bona Dei volutas, qua
547쪽
illi visum est nos perditos per filium suu redimere, gratis per Colostr fidem iustificare, ac simul Spiritum sanctum cordibus nostris α
infundere,qui & certo persuadeat nos esse filios Dei,& in i)O- Roma.sbis Dei voluntate hoc est,fructus spiritus operetur. Ostendit Galat.1 quidem ratio,cui lex naturae indita est quaedam, quae sunt vo- Lex minoluntati Dei cosentanea.Sed non ostendit,an & quomodo pec QReatis nostris ignoscat Deus, an nobis propitius, &quemad-tio, d 2
modum erga nos affectus sit. Et cum omneS naturae corruptio erga nos nem sentiamus, ac experiamur etiam nos a perfectione boni misericor.
quod vel ipsa ratio nedu Dei spiritus suggerit longe abesse, δ' constat hanc legem nullas omnino vires praebere perficiendi LuΡε hi boni. Quod& poeta Comicus no tacuit: Video inquit me- turae non liora pro boq; nimirum per lumen naturae ac deteriora se- praebet viquor . Verum Euangelij gratia corda nostra de remissione I pu
peccatorum per Christum, deq; summa Dei erga nos dilectio Gratia eane, benignitate & clementia certificat, ac insuper emundat ac uagelii cor in nouat,ut iam non deteriora,sed meliora sponte ac voluntau nostrarie sequamur. Et ut quandam adhuc imperfectionem in nobis: ' ἐμ ii xx sentiamus qua hi,ut nemo in hac vita legi Dei perrecte satasDIois.1
faciat hinc tame nos quasi scilicet ob id maledicto legis ob- Euangelii noxij, proindeq; Deo invisi simus conturbari non oportere gratia,qua docet,nimirum ostendens,quo pacto in Christo manentes, te is gem etsi non perfecte quod ad nostram obedientiam attinet) periotegi,
imputatiue tamen impleamus, hoc est,a Christo cui per fidem moralis- insiti stimus,mutuata iustitia legis maledictu euadamus. Quae In Perfe- omnia lex nature,tanto euangelio inferior, no docet.Quamobrem Paulus Euangelium virtutem seu potentiam Dei ap-plet gratia pellat ad salute omni credenti quod scilicet per Euagelij gra- per Chri tiam cordibus nostris insitam, salutem ac certissimam aeternae itum' vitae spem consequamur. In summa,euangelium, d legem na- i laturae &scriptam multis rationibus antecellit , quamuis inte- Gaiat trim eadem, quae lex naturalis & moralis praecipiat ac doceat, Roma.r
quin potius ad perfectionem adducat,atque adeo quod illae fa tWλhgquuciendum suadent hoc Euangelium faciat & adimpleat, hae 5eses C.Nde etiam consequens est non leuiter eos desipere, qui piam conis legem spiritus, ob id spiritalem vocari putant, perinde summat- atque officio corporali non sit opus,dc quasi iustitia nostra tantum in corde & in quadam praesumptione fidei conii - ἡ ρά spistat, non solicita interim quid operum agamus, imo euange- ritus.
548쪽
Euangeli. lica lex quammaxime operosa est. Nam quum propterea spirIca ieN QPς talis appelletur, quod requirat in primis spiritum, quin pro-x0sδ' prie sit viva illa charitas diffusa in cordibus nostris, sequitur, R*φR F M otiosa esse n5 possit quae cordibus nostris inscripta plane vivit.Spiritus enim propterea datur, ut mente vivificati, legem adimplere possimus, atq; adeo pro modulo nostro adim Euan stelli pleamus. Vnde qui Euangelium profitentur, hos maxime o-xfessores portet esse factores verbi, & non auditores tantum: alioqui
debςx eio frustra gloriatur de lege spiritus, in quibus nullus est spiritus Vςxbi 0 bonorum operum effector. Siquidem ut Apostolus testatur,: 6 in. i. Qui dicit se nosse Deum,& mandata eius non custodit, men- dax est. Et iteru:Filioli,nemo vos seducat. qui facit iustitiam, iustus est:qui facit peccatum,ex diabolo est. Et paulo post: Filioli mei,non diligamus verbo,neq; lingua, sed opere & veritate. In hoc cognoscimus,quoniam ex veritate sumus. Et post pauca: Et hoc est mandatum eius, ut credamus in nomine filii eius Iesu Christi,& diligamus alterutrum, sicut dedit mandatum nobis.Et qui seruat mandata eius,in illo manet,& ipse in eo, & in hoc scimus, quia manet in nobis ex spiritu quem de- Euangeliu dit nobis. Ecce vides Euangelium duo complecti. In primis duo com annuntiationem gratiae de remissionis peccatorum: deinde vi Pi di x uam charitatem indiuiduam verae fidei com item,ac mandatorum Dei effectricem, quam qui nondum in se experiuntur, hi' se Euangelicos esse delinant gloriari: necdum enim in eis laetum illud angelorum nuntium Christo recens nato allatum,
Lucae a. adimpletur:Nempe,Et in terra pax,& in hominibus bona voluntas.Sed de hoc alibi latius. Is, de legis natura, distinctione,v su, ac potestate praelimbatis, ad expositionem Decalogi hoc est,decem verbo -- rum )q uae duabus lapideis tabulis inscripta, Deus populo suo promulganda Mosi tradidit,veniendum nobis est. Haec. Decalogi lex ,etsi olim peculiariter populo Isi aelitico data sit
propter transgressionem vitandam, donec veniret semen, cui promiserat, ordinata per angelos in manu mediatoris, hociniis et 'ad est , Moysi, qui erat inter Deum & populum, veluti quidam
omnes ge- medius sequester. Iam tamen ad omnes gentes ex aequo perti-
xς nere putandus est,quod ut supra diximus explicatio quςdam Gyy' '' legis naturae, vitio primorum parentum,in hominum mendia 6:.' tibus obscuratae. Et ut post Christi aduentum leges iudiciales
549쪽
Euangelicam pietatem accomodatae, ab hoc tamen Decalogo qui moralem legem compendio complectitur, non aliter liberat Euangelisi,nili quod aucta in nobis charitate, ea sponte facimus & lubentes, quae Iudaeorum populus faciebat metu poenae, ut eatenus qui spiritu ambulamus, a legis imperio &terrore per Christum liberati simus, quatenus scilicet lex nolentem cogit, non quatenus facienda est: alioqui diabolica, non Christiana libertas est,qua moechari, furari, aut peierare Iicet. Non enim eo Christus venit in mundum, ut nobis a se redemptis permitteret impune peccare,sed ne omnino peccemus,renati in eum,qui non nouit peccatum,& qui pro peccatis nostris mortuus est, & resurrexit propter iustificationem nostram. S unt nonnulli, qui decem praecepta in Decalogum contracta, rudi ac intractabili populo Israelitico tradita esse putant, tanquam prima rudimeta pietatis, potissimum ob id, ne in omnia passim facinora prolaberetur,utq; ab his elementis ad alia praecepta,quae consummatoria v ident ur, proficeret, donec veniret ad perfectionem euangelicam:proindeq; dominum dixisse:Si vis ad vitam ingredi,serua mandata: quasi dominus hisce verbis indicare voluerit, Decalogulimenesie&ingressum ad pietatem,n5aute consummata pietatem c5tin re:putantq: eos,qui in hoolaborant,ut uniuersa praecepta siue iubentia siue u etantia ad haec decem redigant,sedulam verius
diligentiam quam seriam adhibere.Qui etiam duo illa postrema,quae non tantum malum facinus, sed& malam prohibent concupiscentiam, sic intelligunt, ut concupiscentia eo loco non tam qualemcunq; uxoris aut rei alienae cupiditate, quam
conatum maleficij significare videatur, quemadmodum dicimur insidijs appetere aliquem, non quod illum laeserimus, sed quod structis insidijs conati sumus eum laedere.Sed nobis magis aliorum sententia placet,qui asserunt, Decalogu consummatam complecti iustitiam, hoc est, iustitia requirentem non tantum externam,sed & spirituale, veram &perfecta obedientiam erga Deum: quodq; in Decalogum tanquam in aptissimam methodu,quicquid est legum naturae, & moraliu praeceptorum ubicunq; tande eae,iiue in prophetis,sive in Euagelicis ac Apostolicis literis ex teiri referri ac includi possint. Cerre fons omni u praeceptorii est primuna illud, hoc est, omnium Euangelii
gratia, quatenus liberet ab imis
libertas, qua licet facere Odo
complectitur colammatam iustitian
550쪽
s IN DE CALOGUM Deut.6 maximum, Diliges dominum deum tuu ex toto corde tuo,exM xx δη tota anima tua, ex tota mete tua, & ex tota virtute tua. Dein-Luei .. Dilige proXimum tuum sicut teipsum.Qui sane sermo ipsissiinain medullam ac genuinum sensum omnium praeceptorum complectitur, quem qui Q praestat, etsi verbis legis satis-Homicida facere videatur, legem tamen non obseruat, veluti si quis ini- apud DςV, micum non occidat, non quod illi minus male velit, sed quod didendi ha minas legis metuat,is apud Deum homicida est,vel ipso Mose hes.nisive teste,qui iubet Deum ex toto corde diligi, & proximum sicut j taret lex- seipsum. Ad haec Moses, ut doceret Deum per decalogunon Deut si externa opera vel cultus requirere, sed & internos cordisi affectus, statim post promulgatam legem ad populum ,sic ait: Matth-1 Ponite haec verba mea in cordibus& animis vestris. Rursus RQ ηδ 7 Apostolo teste, quod lex dicit, Non concupisces, non in eam
sententiam accipiendum est, ut cauere tantum debeamus, ne
affectus noster in conatum se protendat, sed ut plane ab omni Roma. malo affectu intrinsecus temperemus.Nec dubium est, legem propterea spiritualem dici, quod spirituales motus requirat. Mati. .I . Et Christus sic ubiq; legem in terpretatur,& Pharisaeos verba quidemlegis sectantes, & opera, quamuis in speciem eximia cedentes, propter internos tamen affectus malos, irritum se, cisse mandatum Dei pronuntiat, ac sepulchra foris dealbata appellat. CAeterum, quum omnino reserat, ut in omni doctrinares late ac sparsim traditae in summas quasdam ac me-ΝIeinoaI thodos contrahantur, Ut ordine quodam rerum capita doctrinae ac fontes videri ac complecti possint, quod diuino certe be- christians. neficio factum videmus indoctrina Christiana, ubi quicquid .ymb0i adfinem pertinet,diuinis voluminibus late traditum,contra-Oh, io do ctum videmus in symbolum Apostolicum: rursus, quicqui taminica. Deo recte peti potest, aut unquam apijs hominibus petit iunDecalogra est videmus in oratione dominica compedio comprehensum Martianus esse. Sic nobis placet, Ut & quicquid ad mores pertinet,in De-Dhiost is calogum,Veluti in quandam, non humana, sed di d. Igib, uina sapientia composita contrahatur, qua ne potest quidem Ulpianus ulla aptior excogitari. Iureconsulti atque alij viri praestantes, in i- lus ci aeute viderunt, ius etiam illud, quod ciuile appellamus, non tu, humana proditum sapientia, sed magis inuentum ac munus te. esse Deorum , quod scilicet a iure naturali, omnibus indito initium