장음표시 사용
621쪽
Ixpti CATio. 333 et inlinis reum non esse,qui constitutiones ecclesiasticas te. mere violat,etsi in eis basim salutis costituere haud oporteat. Ipsa enim inobedaetia quam execratur deus nos delicti reos No huma facit. Certe non frustra Paulus Apostolus, perambulas Syriam authori& Ciliciam,& confirmans ecclesias lato serio praecepit custo' ndisii ii diri praecepta Apostolorum S seniorum, non absoluturus Vt nos pecea- putamus a crimine,quos reperisset pervicaces tra ressores. to tuoluit. Et ut inobedientiae nota cesset,scandali tame ratio non per- ας φὼ mittit ut a crimine immunis sit, qui constitutiones seu consue quo ph.6,tudines publice receptas contemnunt ac iri ident. Nam & Pau facit Violatus passim iubet ne faciamus quippiam,in quo frater noster, tores receostendi ,scadalizari,aut infirmari possit,quin se carnes potius
in aeternum non manducaturum contestatur,quam offendat
fratrem. Porro plane stupidi sunt qui ecclesiae praesidibus po- Rom.1 testatem condendarum constitutionum ad pietatem condu- Apud ee- cibilium abrogant,quum Paulus iubeat,omnia in ecclesijs ordine ac decenter fieri. Constat etiam ipsum Apostolum eius e- riti, statu- modi ordinationes quainplures fecisse,quales erant,ut mulie endi. res velatae ecclesiam intrarent. Item,ut ordo in lectionibus in I. COr.I . ccclesia obseruaretur. Quibus tantu etiam tribuit,ut immori I LQx Π gerum aut contradicente non videretur laturus. Si quis in i.Cor.i . qui t) eult cotentiosus esse,nos talem consuetudine non habemus, neq; eccletia dei. Quae de costitutionibus seu moribus ecclesiae uniuersalis dicta suffecerint.Sunt & aliae constitutiones particulares,quas per linSulas dioeceses singuli episcopi promulgant,quarum finis si fuerit pietas seu ecclesita honestas&tranquillitas,eandem plane habent cum prioribus rationem, sic scilicet, ut sine peccato in ea dioecesi, in qua promulgatae sunt, nisi tame iusta causa subsit prevaricari non possint.Idem de varijs ecclesiarum moribus sentiendum est. Nam mores iiii gularum eccletiarum in singulis ecclesijs omnino custodies,li Uarii mo- cuiquam non vis esse scandalo, nec quenquam tibi,queadmo re eccria dum diuus Ambrosius Augustinu docuit. In moribus autem simpliciter adlaphoris, alia ratio est, veluti est,quod alij ex distules. more diem Mercuri j ieiunant,alij non alij quotidie communicant corpori & sanguini domini, alij certis diebus. Totum enim hoc genus liberas habet obseruationes.quod enim neq; contra fidem catholicam neq; contra bonos mores esse conuincitur,indifferenter est habendum,& pro eorum inter quos
622쪽
IN DE CALO G v Mutuitur,societate seruandum. Interim non negamus praesidi bus ecclesiasticis si quid contra dei madatum,quod absit,prae- Actor. . cipitur non esse parendi quod oporteat magis obedire deo quam hominibus. Tale erat quod olim in Iudaismo scribae dc pharisaei docebant potius esita ut paretes egestate laborarent, Matth.i1. quam ut fili j necessitati coria succurretes templo de oblationibus aliquid subtraheret .Quod autem hodie quidam singunt
traditionem de perpetuo coelibatu sacerdotum aut monachorum, in his etiam qui perpetua castitate non coacti nec temere sed animo deliberato sunt professi, eiusdem generis esse, id quale iit,in proximum praeceptum adnotauimus. Ecetiae mi Ed ut v nde digressi sumus reuertamur, praeter amorem ac obedientiam, ecclesiae ministris non vulgaris venerationeratio. - debetur. idq; eiu, muneris ac minister ij gratia quod in eeanistris
clesia geriit: Nam par est, ut omnes homine, hoc ministerium summa cum pietate venerentur,ac operam etiam dent, ut conseruetur ac ornetur, quod nihil iit, nisi repraesentatio eius ministerii, quod gessit Christus, ipso attestante, cum ait: Sicut Ioan .eto, misit me v i uens pater,ita mitto vos. Et alibi: Qui recipit vos, Matth-Iψ- me recipit . Proinde Apoitolus J ad Timoth .v. Duplici in-i Timς γ' qui t) honore digni sunt qui bene praesunt in verbo & doctrina. Item j. ThesLv. Rogamus autem Dalrcs ut agnoscatis eos qui laborant inter vos & qui praesunt vobis in domino & H-Epilogu - monent, ut habeatis illos in suinino pretio. In summa, docemur hoc praecepto non solum de patribus noliris carnalibus, sed& de spirit italibus reueren ter lenti re, eosque amare dc Ornare. ac omni officij genere conseruare ac prosequi.
ii, Iuli., S secundum sacerdotes magistratus ciuiles,re tibiibiadia l ac principes gladi j ministri , veluti patriae patres L modo non dissimili honore afficiendi sunt. Qua de re
Amandi. in primis exanimo amandi sunt magistratus,vii dei ministri, C de Iudae per quos deus nobis non vulgaria beneficia impartit, velutiis & coeli- externa pacem politica societate, tranquillitatem publicam, i h 'Ri legum cntilium sine quibus respublica non conlistit conser- Sedulo in v tionem. Breuiter per quos prαstat,ut inter improbos tura magistrati sit innocentia in ne quis sibi permittat ultione. sentire ergobus oran- oportet, quod pro his benefici js & deo & magistratibus non
: et iri i Vuudrsi gratitudine debeamus. Atq; adeo latus dilectioni, assectiis erga magistratus este debet,ut pro eis Deum sedul3 pre
623쪽
precari simus parati. Quemadmodum ditius Paulus monet, quum inquit : Obsecro primum omnium fieri obsecrationes, orationes, postulationes gratiarum actiones,pro regibus &omnibus qui in sublimitate constituti sunt,ut tranquillam &quietam vitam agamus in omni pietate & castitate. Deinde Apostolus requirit,ut& caetera officia corporalia,veluti tributa,vectigalia,ac sumptus necessarios,sine quibus respublicae regi non possunt,eis liberali animo ac libenter praestemus: Reddite inquiens omnibus debita:cui tributum,tributu:cui No se vectigal,vectigal:cui timorem, timore: cui honorem, hono- ..tem. Nemini quicquam debeatis,nisi ut inuicem diligatis. .
AD haec magistratibus ex animo Obedire debemu ,idq; debili mapropter deum,quod scilicet Dei ministrilini,quemad gistratibnmodii Petrus Apostolus praecipit, dicens:Subiecti esto i. Pet-ῖ- te omni humanae creaturae propter deum,sive regi quasi pr.ecellenti siue ducibus tanquam ab eo missis. Quinimo P ut he pate eadeo seuere praecipit de obedientia,ut doceat peccatu esse cri- magistratiniinale,non parere mandatis magistratuum,quii inquit Om- tibet in re nis anima potestatibus sublimioribus subdita sit. No est enim potestas niti a deo. quae autem sunt:a deo ordinata sunt. Itaq;
qui resistit potestati, Dei ordinationi resistit. Et post pauca: Ideoque potestati subditi estote,non solum propter iram, sed Ibidon
etiam propter coscientia.Perinde atq; ii dicat: Necesse est obedire, non tantu propter ira id est,non tantii propter poenam 'ς ' δ' corporalem qua magistratus plectit non Obtemper lates,vindex in iram ei qui male agit, sed citam propter costientiam, hoc est, nec scietia cora deo rea fiat. V nde& Titum instrues iubet ut admoneat suos Cretestes, principibus&potestatibus subditos esse dicto odedire,ad omne opus bonia paratos esse. Titum l.
DEnim magistratibus honor tribuendus est. Idq; non Magistra
tantum externa reuerentiae signiscatione, sed magis animi iudicio ac voluntate, videlicet Ut agnoscamus Psai si in eis Dei ministerium& ordinationem. Ob quod scriptura Exod 41. non dubitat eos & deos vocare hoc est dei vicem in terris geretes,cum inquit: Ego dixi dij estis. Et rursus, Applica eos ad deos.Quo respiciens Petrus Apostolus Regem inquit hono pibν dei ierificate. Debemus autem hoc non tantum bonis ac modestiS tur honos
principibus,sed etiam imp ijs dyscolis, malis,& indisciplina- I-Petr. 2-tis. Tum propter ministerium quod gerunt,quae est ordina 'ψη is
624쪽
ilo Dei.Tum propter religionem disciplinam,pacem,& tranquillitatem publicam retinendam. Sic legis Baruch prophetam,& qui cum eo erat in Babylonia captiuos, Iudaeis qui resi- Baruchi. dui adhuc erant in Hierusalem scriptisse in haec verba: Orate pro vita Nabuchodonosor,& pro vita Balthasar fiiij eius,utiliit dies eorum sicut dies coeli super terram. Et videt Domi
nus virtutem nobis,&illuminet oculos nostros,ut vitiamus
sub umbra Nabuchodonosor regis Babylonis,& sub umbra Balthasar fili, eius,&serviamus eis militis diebus & inueni mus gratiam in conspectu eorum. Et Petrus Apostolus iubet. vi subditi simus in omni timore dominis non tantum bonis& modestis,sed etiam dyscolis. Proinde ii nobis efferus & in- id gen humanus princeps qui magis vi quam iure agat contigit,istainen non statim contemnendus est, nec ob id obmurmuran
princeps dum nobis,multo minus mouenda seditio est,ne publica pax aut magi- perturbetur.Haec est enim gratia uti de Apostolus ait)si pro-mJtv - pter Dei conscientiam siluinet quis tristitias patiens iniuste, 'Pς x δ -lioe enim vocati sumus,quia & Christus parius est pro no'
bis, nobis relinquens exemplum ut sequamur vςstigia eius, qui peccatum non tecit nec inuentus est dolus in ore eius,qui quum malediceretur, non maledicebat: cum pateretur, non Duplex re comminabatur, tradebat autem iudicanti se ini uste. Duplici mediu ad tantum remedio nobis ad emolliedam magistratuum tyrani-ςmotiiqn' dem uti permittitur ac etiam praecipitur. Primum,ut pro eisdem ni isti deum precemur,quoad meliorem mentem reuocentur,quod stratuum. tum magis soliciti faciemus, ii agnoscamus malos magistra
Iob χε. tus nobis immissos,ad puniendum peccata. Quemadmodum Iob testatur,quod dominus regnare faciat malos & hypocritas propter peccata populi.
SEcundo hic meminisse debent Parochi officii sui nempe
ut efferos magiitratus per dei verbum cum omni modestia corripiat, erudiant, admoneant,arguant,increpent,&ad frugem vitae melioris adducere pergant. Ad hoc enim constituti sunt,quemadmodum dominus apud Hieremiam Hier.I. testatur:Ecce inquit dedi verba mea in ore tuo, ecce constitui te hodie super getes,& super regna,vt euellas,& destruas,& disperdas & dissipes,& aedifices, &plantes. Et visit in ar- Matth.r . guendo periculum, nihilo secius tamen verbi ministros suo VIArc-6- officio fungi oportet, quemadmodum vides Ioanem Baptistam.
625쪽
stam, Herodem, atque adeo ipsum Christum scribas ac pharisaeos liberrime quamuis non fine summa modestia arguisse& increpasse, ac omne corporale periculum veritate longe
posthabuisse. HAec tamen quae de bonorandis magistratibus diximus, Magistrati intelligenda sunt, nisi subditis aliquid praecipiant con- hζtra Dei inadatu:tum enim potius subditi obedire Deo, disiniquam hominibus debent, quemadmodii historia Danieli & Dei pMeeΑ cta Apostolica docent.Quod & Christus no tacuit,cum ait: ptum. Nolite timere eos qui occidunt corpus, animam autem non 'i 3 possunt occidere, sed potius timete eum, qui potest corpui S i iiiiii.i. animam simul perdere in gehenna. Alibi etiam Christus bea- i latin.
tos pronuntiat,qui persecutione patiuntur propter iustitiam, quos & gaudere & cxultare u ult, quoniam merces eorum cO piosa est in coelis. Quod & Petrus non tacuit, cum inquit: Et I-Peti; quis est qui vobis noceat, si boni aemulatores fueritis 3 Sed&ii quid patimini propter iustitiam,beati: timorem autem eorum . ne timueritis ut non conturbemini . Dominum autem Christum sanctificate in cordibus vestris, parati semper ad satisfactionem omni poscenti vos ratione de ea,quae in vobis est, spe& fide, sed cu modeitia & timore. Hactenus de magistratibus.
Postremo uti supra meminimus hoc praeceptum ado- Omnes hoinnes eos porrigitur,quicunq; nobis praesunt,seu qu4m ecunq; nostri cura gerunt,u eluti sunt domini, heri,iuto- sunt. res, curatores, praeceptores,& pedagogi. Quibus etia tria illa,amo re,obedientia ac honore debemus. Deseruis Petrudicentem audis: Serui, subditi estote in omni timore dominis. I.Peta: Et Paulii Ephe.vj.Serui obedite dominis carnalibus cu timore ac tremore in limplicitate cordis vestri sicut Christo,no ad oculum seruietes, quasi hominibus placetes,sed ut serui Christi,facientes volutate Dei ex animo, cu bona volutate seruientes sicut domino,& no sicut hominibus Id quod & ad Colosi
iij. repetit. Vides vero quomodo Paulus non tantu externam obedientiam,sed magis internam reuerentiam ac bonam voluntatem seruoru& mercenariorum erga dominos ta heros Qui annis requirat. De reliquis qui annis antestant,vel qui tui curam ge antestinerunt, vides dominum per Mosen praecipientem & dicentem: Vςl curam Coram cano capite assurge, cosurge & honora personam se- ''nis. Et alibi audis Moysen dicenteun terroga patrem tuum,& Deuter. I et
626쪽
annuntiabit tibi: maiores tuos, & dicent tibi. Exemplum autem horum habes Christum dominii,de quo legis, quod sub ditus fuerit non tantum Mariae,sed& Ioseph,qui non alia ratione,quam opinione ac cura Christi parens fuit. Exemplum item habes Paulum sedentem ad pedes Gamalielis, & discentem veritatem paternae legis. Quib' modis in hoc Pr*ςςP L pti rei 1unt, qui parentes non exanimo diligunt acina-y ςς gnifaciunt. Itein quos inopiae seu cuiuscunq; miseriae, Vel humilitatis parentum pudet, qui non prospiciunt eis victum ac alia necessaria,qui eos non veneratur.Hi enim huius legis in -- terpretationem contemnunt, quam habes Ecclesiastici iij. in haec verba: Fili, suscipe senectam patris tui, & non contristes eum in vita illius:& si defecerit sensu, veniam da,& ne spernas cum in tua virtute: eleemosyna enim patris non erit in obliuione. Et rursus eodem capite:Qui timet Deum, honorat parentes,& quali dominis seruiet his, qui se genuerunt, in opere& sermone,& omni patientia. Item, auam malae famae est,qui relinquit patremi &c. Praeter ea grauius peccant, qui parentes suos affligunt rident,duris verbis a se abigunt,subsannat,d uouent,execrantur,aut verberant, qui odio eos & inobedientia afficiunt. De quibus Exodi xxj.scriptu legis: Qui percusserit patrem suum, aut matrem, morte moriatur. Et Leuit.cap.
xx.Patri matrique qui maledixerit, sanguis eius sit super eum. Proue. 19. Rursus Prouerb. xl x. aut antigit patrem,& fugit matre, ignoχψ-α Q- miniosus erit & thfelix. Item Prouer. xx. Qui maledicit patri suo & matri extinguetur lumen eius in medijs tenebrisAtem, Oculum qui subsannat patrem, qui despicit partu matris suae, suffodiant eum corvi de torrentibus, & comedent eum silij aquilae. Exemplo est Cham filius Noe, qui se, totamq; posteri tatem suam maledictioni inuoluit, quod patris sui turpitudi nem non operuerit, sed deriserit . Itidem Ruben patriarchae Iacob primogenitus patri maledictioni addictus est,quia ascei. Reg. is derat cubile patris sui. Et Absalon,qui patrem de regno expellere conabatur, inligni eademq; miserrima morte absumptus est.Tertio, peccant in hoc praeceptum qui ecclesiae praesidibus ac patribus spiritualibus iniurij & inobedientes sunt. Quem-Nume.16 admodum Dathan, Chore & Abiron,qui propter suam erga Mosen
627쪽
Mosen &Aaron inobedientia vivi absorpti reseruntur.Item, qui in sacerdotes, mordaces iocos, amarulentaq; scommata iaciunt:qui ex suggestis ipsis maledicunt, ac publice contumeliam inferunt: qui de ipsis temere, id est, non suo loco & tem pore iudicant. Qui ipsorum turpitudine ad populum circun- ferunt ac denudat. Quis enim no videt eos fratres esse Chain, non Sem& Iaphet, qui patris turpitudine verecunde contexerunt,unde & benedictionem sunt cosecuti8 Non prohibemus Quomodo ut praesides eccletiae aberrantes arguaso increpes,modo id ad regulam Euangelica facias,cum omni animi lenitatζ, az mo' praeside,. destia. Deinde suo loco & tempore, ubi scilicet fi uctu correptionis expectes.Non autem permittimus id, ut facias admobile v ulgus ad seditionem contra Ecclesiasticos praelides mouendam 1uopte ingenio procliue: no prohibemus doctorem, sed criminatorem,quem & Paulus prohibet & sathaias tradit,
qui etiam monet, v t sermo noster 1ale condiatur. Rursus peccant in hoc praeceptum,qui eccletiae costitutiones ac pios mores irrident, contemnunt,ac temere praeuaricantur,de quibus
dixit A ugustinus: Non habebit Deum patrem, qui ecclesiam August.de contemnit habere matrem. Dein qui excommunicatione, qui φ positio
ecclesiae clauem ligantem ac soluentem nihili pendunt, quos imbψ' Christus habendos decernit,sicut ethnicos & publicanos. Ite, Matth.is in hoc praeceptum peccant, qui magistratibus ea quae diximus officia ipsis debita non impendunt, idq; divi Pauli testimonio
qui con1cientia hominis non obtemperantis potestati reatu criminis obstringit. In summa peccant in hoc praeceptum,quicos quorum curae commissi sunt,temere aspernantur, aut debito honore non afficiunt, aut obseruant, quiq; his neq; fidi, neque parentes sunt,id quod superius plus satis ostendimus.
Et eris longaevi super terram.
HIc audis, quid velit Apostolus quum dicit, hoc praece
ptum esse primuin promissione. Est enim primum,cui inter praecepta secuta tabulae merces promittitur, eaq; non vulgaris, nempe vitae longitudo, ipsi tanquam praecipuo Vitae ldgi operi charitatis debita: nec abs re, quod deceat, ut ipsis vita V do prolongetur qui parentes colunt, huius vitae post Deum au thpres. Intellige auteni hisce verbis non tantum vitae longitu di nem,sed & ea omnia quae ad vitam seu v ium vitae perrinent, ut sunt
628쪽
v t sunt tranquillitas, pax, rerum successus, victus, atq; alia id generis, sine quibus vita longa est iniucunda. Nobis tamen vitae logi Christianis praemium, no tam huius quam futurae vitae cuiustudo Cnxie longitudo interminabilis est spectari debet. Nam ut Deus 8 νβ' pium aliquem hominem in parcntes praematura v t nobis apparet morte hinc abstulerit, ob id tamen putandum non est,
hunc perdere huius praecepti mercedem,quam copiosius recipiet in ea vita, cuius longaevitatis non est finis. Imo dubitandum non est, Deum eiuscemodi homini,vel ob pietate in parentes cita illa morte consulere noluisse, quo in veram illam ct beatam vitam Ocyus concederet. Quemadmodum dictum est, Ablatus est iustus ante diem, ne malitia sensum eius immutaret. Ut aute vides silijs morigeris omnia prospera esse promissa, ita e regione intelliges immorigeros veluti sub Dei maledictione posito, omnia aduersa manere, quod paulo
ante plurimis scripturae ex lis comonstrauimus. m.
PRAEc EPTVM QSINTVM. Non occides.
Ordinis π Rincipio decens ordo considerandus est. Tria primav xiQ- Upraecepta ad Deum pertinent, quo ut est nihil melius,ita L no bis nihil charius esse debet. quartum parentes respicit, quibus secundum Deum honos, &gratitudo debetur, v eluti eis qui Dei vice quodammodo funguntur . Quae merito sequentia praecepta,quae ad priuatam proximi dilectionem spectant , praecedunt. Nam quando animus se recte habet er- ga Deum,& eos q ui dei loco sunt,fieri vix potest,quin caetera
opus mata quoque quae proximo debemus incale sequantur. Contra ve-ium instru ro dubium non est,eum qui neque Deum neque parentes reuectus,qui ne retur, tacitime committere in proximum, ut merito quis priow Deu n ς' runt praeceptorum transgressionem, veluti radicem quandam lea reuere caeteroru flagitiorii, atque adeo Omma maloru esse putauerit.
tur. Qui enim fieri potest,ut no irruat in omnia flagitia, qui deserHoe praeia rus a Deo & sub domini maledictione quam praecedentiu maceptum ad datoiu praeuaricatio irrogat) positus,sathanae mancipiti effeviri et cor ctus Iam cu post Deu & paretes iubeamur diligere proxia Pyβ mos sicut nos ipse piissime inter ea mandata quae pro-
ei ' ximi laesionem prohibent,primum illud est quod ad proximi
629쪽
EXPLICATIO. Drvitam ae corpus pertinet quae possessio cuiq; charissima est. UT autem hoc praeceptu cum duobus sequentibus intelligas, non est necesse interpretationem remotius petere.
Quod Christus ipse apud Matth. cap.vj.ea dilucide admodum enarret ac exponat. V bi etiam duo inter coaera Chri Duo doeeestum docere vides. Primtim, legem esse spirituale,quae non so- Christus-lo externo opere, sed spiritu magis S assectu sit adimplenda. , ' 'USecudo, docet Christus praecepta ista negatiuae regione affir iuiu, mativam requirere, quod postea in singulis ex ipsius Chiisti verbis fiet manifestius. Nam v t ab enarratione istius praecepti incipiamus, si verboru cortice tantum intuearis, videtur hoc praecepto tantum retusam Iudaeorima crassam malitiam, qua in homicidio committedo adhibebant. At Christus declarat non sufficere, ut huic praecepto satisfacias, cotinere manum a caede, nisi etiam contineas animum ab omnibus affectibus qui huc tendunt, cum ait: Audastis,quia dictum est antiquis Non Matth. occides:qui au te occiderit,reus erit iudicio. Ego autem dico RVgustide vobis,quia omnis qui irascitur fratri 1uo,reus erit iudicio:qui autem dixerit fratri suo Racha, reus erit contilio: qui autem te tib. idixerit fatue,reus erit gehennae ignis. Primus enim gradus ad Iaedendii est ira animo concepta,quae nihil aliud est,quam do- Ira, gradet lor flagitans vindicta. Proximus ira irrumpens in vocem in dignationis quam dominus appellat Racha. Tertius est do- t oi, Voritor irrumpens in manifestat conuitium,ut cum dicimus, fatue. Racha. Plane ergo Christus docet,no tantu homicida esse apud Deu, CH uitium. qui vitam proximo eripuit, sed & omne illum qui proximum odit, hoc est, qui male vult, tametsi iram animo celaverit, &necdum in ulla indignationis voce pro ruperit. A ccipe tamen
Christi sermone de ea ira quae laedendi affectu coniunctum ha Dς irabet alioqui irascimur & his,qu ibus bene Volumus,no ut laeda thesau, mus,sed ut corriSamus:& odimus in homine non quod fecit Augustin. Deus, sed quod fecit ipse. Idque zelo iustitiae sine peccato. In de iermo. quam sententia Psaltes dixit: Irascimini & nolite peccare. Et dQimini in alibi: Iniquos odio habui. Illud ergo intuendum cst, quid sit ΡΙ 'irasci, indignari & couitium inferre fratri suo, quoniam non fratri irascitur,qui peccato fratris irascitur, quod non prohibet Christus, sed qui sine causa irascitur,is no peccato,sed fra- sine causatri irascitur, quod Christus vetat. In his ergo sententi js sub . : ' 'pyψ' audiendum est sine causa aut si mauis, vindicandi studio. h V μφ' Nam
630쪽
Nam alioqui & Paulus in hoc praeceptu impegisset, cum po
Acto.za tificis iussu palma percussus, aiebat: Percutiat te dominus pa- Gaia x ries dealbate. Et cum Galatas stultos vocat. non enim id fecit ARgμR' ' pautas sine causa:fecit item id cum summa mansuetudine citrarii mon- vllam pinurbati animi indignationem, quod v trobique setis re Iib.I ex sequentibus constat. Nam v t illic testaretur, quam immo
tam custodisset animi tranquillitatem, & quoa nihil iratus dixisset,insultantibus sibi ludaeis ac dicentibus, Principi sacerdotum maledicis respondit: Nesciui fratres, quia princeps est sacerdotum.N emo enim perturbatioris animi in hune modum tam cito respondisset.Hic ver ,nepe ad Galatas scribens, , ne id quod stulto eos vocarat, contumeliae causa fecisse vide tur. eos etiam fratreS nominat. Vtrobiq; ergo Paulus iustam ' causam habebat, quod quae diceret tuendae veritatis gratia
cui Ananias impie maledicebat indignus sacerdotum principatu deinde etiam corrigendi studio diceret. Docet itaque
Vis huius Christus vim huius praecepti laoc postulare, ut omnem depo- PraecςPu namus affectum in proximi lesionem procliuem.Porro,quum
iram prohibet, qui primus gradus est quo a mansuetudine MΣ militate deflectimus, multo magis Odium prohibuisse videte lib. bitur,quae est ira inueterata.Nam si irasci non est fas fratri sine Ira causa multo minus fas est,animo tenerealiquid, ut in odium indionatio conuertatur. Ad quod pertinet quod . Paulus ait: Non occidat sol super iracundiam vestram. Et cum utraque peior sit inuidia,quae alienam felicitatem, suam interpretatur iniuriam:quis dubitat,vetita ira, magis etiam inuidiam v etitam esse3Nec mirum,& irascentem & indignantem, & conuiatium inferentem in hoc praeceptum impingere.Sunt enim ha- : iusmodi praecepta secundae tabulae pertinentia ad doctrinam
de dilectione proximi, quae sola in omnibus huiusmodi mandatis potissimum quacritur, quam si habeas quomodo fratri
irasteris 3 At haec si exciderit animo, vel sola ira subintrante, qua fratri male velis , quis non videt te potioris huius mai dati partis, iam coram Deo factum esse transgressorem Etsi enini manum non admoueas: iam mente peccasti. Porro, qui IR g Rr suum ratione ac prudentia priuat, facitque ut a nulla '- VR bestia quomodo immunis est a reatu hui S pr ceppi, quod ut caetera charitate proximi requiriit Etenim qui scom-Conuitiu. malis Sc contumeliis persequitur,charitatem destruit qua de