Commentarii de rebus in scientia naturali et medicina gestis

621쪽

Multum ad talem statum conferre putat Ill. vir sabulas Romanens ς fanaticas sensilitatem nimiam

ConcitanteS. - Morbus Gallicus exeunte saeculo XV. primum exortus non solummodo venereus

fuisse videtur, sed compositus e morbis variis Castrensibus et venereis, unde tanta eaque Contagiosa Virulentia nata. - Ad serpiginem foemellarum maculasque hepaticas porcellana minus alba cum citri succo soluta, externe adhibita, ceu abstergens innoxium, laudatur, quod terream salinam mediam indolem habet. Eadem ab aliis testaceis cum acido quodam vegetabili solutis praestari Ill. vir putat. - Orga Smi hypochondriacorum, hystericarum ab immoderato liquorum spiritu osorum usa

saepe Oriuntur. - Tussi catari hali sedem saepsiarynx praebet, aut asperae arteriae quazdam pars. Hinc ad eam tantus incrassantium, emollientium, lubricantium usus. - Succus citri potusque citratus cardialgiam, sodam, ventriculi adsectiones alias saepe inducit. - Fasciarum, quibus cephalalgia adfecti caput cum levamine morbi circumducunt, effectus est, ut nouam partium resistentiam inducant, doque modo materiae stagnantis discussioni

faueant. - Ad humores inflammatorios, praecipue cum exanthematibus, emplastrorum et fomentorum loco , folia recentia vitis viniferae, aristolochiae, lapathi, brassicae, sambuci, caet. laudantur. - Purpura non omnis a bile oritur, eademque petechiarum est ratio. Singularis potius saepe sanguinis et seri acrimonia subest. -- Hinc utique purpura idio pathica datur, a sanguine proueniens, a symptomatica, ex primis viis proueniente, diligenter distinguenda. IV. Propositionum et meditationum phys 9 - medicarum sigiloge a IOANNE NEFR defensu. Erlangae, mens. Apric 1784. Carum admodum est experi

622쪽

mentum, dum aer, magna admodum copia, inflammabilis ex serri limatura aut Zinco cum vitrioli acido mixtis educitur. Sed minuitur pretium, dum ex residua materio serri vitriolum, ex materie vero, si etin cum fuerat adiectum, album vitriolum paratur. - Crystallos varias, nec easdem semper et una

eademque materie parit ignis, frigus, humiditas. Hinc ex crystallorum forma ad salis naturam conci usio non semper valet. - Phlegma post spiritus vini destillationem remanens oleum verum stillati fium largitur; sayoris acris aromatici. Aquis solertis plurimili praeter vitrioli acidum et ammoniacus sal, neu non communis sal admixtuu est. Hinc tales aquas; rtificio parans iis etiam horum salium partem admiscere debet. -- S rerum, quod metallum statuit nouum HERGMANNUS, serri speciem esse contendit Ill. Auctor ; de platina vero nondum satis constaruputat, Vtrum auri species sit, ferro, vel alio quodam corpore addito, Vel non. - Auri solutio cum gallarum decoctione mixta purpureum, et demum

atrum colorem inducit. -- Primitivus aquae status congelationis eius non est. -- Terrae ingentes

motus, quos Sicilia, Calabria, Istandia expertausunt, ab igno materiali eiusque pabulis subterraneis explicantur. Ostium varia forma fibrosa, Iamellosa, fistulosa, sp0ngiosa, petrosa, cum lapidum nonnullorum serma comparatur. -- Regulare digestionis et adsumtorum excretionis tempus ex eo quodam modo determinari potest, quod deglutita ex improuiso suo tempore per aluum eXCernantur Annulum ex alcis ungula confectum puella circa meridiem deglutiverat. Eum prseterlapsi exacto XXIV. horis deposuit. - Gallinae aethiopes nigram cutem, albam Carnem, ossa, seu PO tius periostium nigra habent, forte ex periostio et Cute continuis. - Ιn pathologicis sectionibus caiis

ste morborum non in visceribus solum, sed in ner-

623쪽

vis etiam quaerendae sunt, eorum originibus, distributionibus, plexibus, gangliis. - Decursus morborum ipsaque malignitas adeo a vitae regimine saepe pendet. - Maculae cutaneae, aestiuae Purpureae, peteChias reserentes, putridam indolem non habent et soli bono regimini cedunt. - Exacerbationum in morbis caussae forte ab horarum temperie varia, consueta, singulari, nychthemerorum pendent. - Primarum viarum vitia, ut admodum varia in plurimis morbis obuia sunt, et hinc cauere medicus debet, ne chorda semper eadem oberret. - Diaeta ad morbo S curandos, mutata debito modo, admodum laudatur. I utam et iucundam hanc curationem, minu Sque sumtUO-sam Noster adpellat. - Crocus vernalis, diuerso corollae colore gaudens, non reprobandus est, genere enim botanico utraeque specieS Conuemunt, stigmataque cum aqua et vini spiritu insula satura tam tincturam croceam exhibent. - Emetica praeter euacuatorium emessium, et alterantem, concutientem habent. Eundem effectum etiam sali aperitiuo Fridericiano Noster tribuit, cui forte nimia tribuit. - Diaeta debilium chorum inprimis, qui optimos succos praematuro dispendio amiserunt eodem modo instituenda est, ut diaeta senum. - Dephlogisticatus her ad sanitatem conse Vandam multum non facit, plurimi enim in aere atmosphaerico, dum nocivus non admodum sit, senes

decrepiti euadunt. Hinc superfluis diaeteticis subinde certe noxiis hic aer adnumeranduS, caeterum, ob processum praesertim, quo elicitur, non damnandus. - Vini potus in esu piscium damnandus est, magis garum veterum conuenit, quod ex

aqua salsa, in qua pisces cocti sunt, paratur, aceto et piperis granis additis. -- Resinae elasticae loco viscus aue arium ulterioribus: Perimentis prcis

624쪽

handum, eligi poterit. - ossium rasura vitri contracti acie perfici potest. Lima clauorum pedum

superficiem duram, ungues male conformataS, dentium eminentiam tollit. Verrucae digitorum ligno arena madida obducto Commode laevigantur. -- Odontalgia a dente carioso laborantes, nec non ii, qui eundem morbum ab aere ventoso admisso contraxerunt, multum leuaminis experiuntur, si gingiuas . simulque dentem dolentem digitis comprimund - Iure abrogati sunt processus inquisitorii contra sagas, tamen non abrogandi processus contra venefica S, maleficas; artes enim magicae, saltim nonnullis occultae, tamen prostare queunt, quibus et prodesse et fallere, admodum autem quoque nocere possunt. - Vt simulati morbi cognoscantur, diaetam, medicamenta seueriora praescribere

praestat.

V. Dissertatio de diebus inter esitaribus, cum asversariis nonnullis Phylao- medicis a C. CHR. BOTT- GKRO fensa. Et langue mens. Iunis. I 78 . Dantur etiam in chronicis morbis, hydrope, paralys, calculo, scorbulo, scabie, tranquilliores status et exacerbationes, si motus spectemus, quorsum etiam omnes feminarum adsectiones pertinent. In criticis diebus ex septenario et impari dierum n mero computandis ab omni superstitione, et rigida adeo temporum et dierum computatione abstinendum quidem esse Ill. Auctor putat, non friuole umro negandum, quae fida experientia et obseruatio docet, praecipue in morbis sibi relictis, nec quodam modo turbatis. Susticit dari, velut in uniuersa natura, sic et in morbis, tempora diesque Cum quibus plerumque singularia phaenomena eueniunt, medico consideranda. Dies intercalares a veteribus non ideo adsumti esse videntur, ut stadiumsseptenariunx compleant, quum praecipue synony'

625쪽

mon: prou0catorii su ad ere videatur, veteros alia

de iis sensisse. Intermedii tamen veteribus inter dies indices et criticos, saltim non decretorii fuere, sed multum abest, ut hos dies pro talibus habeamus, in quibus morbi i duciae quaedam sunt, quum in intercalaribus symptomata saepe pessima

incidant. Omnia autem, quae in febrium decu su non rite et ex veterum menis eueniunt, inde

explicari debent, quod morbi dies saepe non rite

numerentur. - In primo et secundo acutarum s

plenario dierum intercalarium ratio summa habenda est, adstantibus videlicet aegrisque certum a m dico salutis aut mortis praesagium ex magnis symptomatibus, his diebus incidentibus, esilagitantibus , quod tamen ferri nequit. Superatis autem his septenariis, tam anxiam considerationem hi dies non requirunt. Evacuationum in his diebus moderamen summum esse debet, nulla enim in iis crisis incidit. - Aduersariorum opusculo adiectorum argumentum, pro more Iil. Auctoris , varium est. Eductorum et productorum in chemicis te

mini confundi videntur, saltim id, quod e corpore

impetratur, in eo non eodem modo latuit, quo chemiae ope in conspectum producitur, ita ut mutatio semper fuerit praegressa, quae nec separationis, nec eductionis solam ideam admittat. - Aer, qui e puluere pyrio producitur explosione durante, inflammabilis esse. videtur alia docuit INGEN-HOUSIUS.) -- Dephlogisticatus aer a chorda semper eadem obererantibus tantopere ad OmneS mo bos laudatus ad singulos casus Certe non conumniet. - Solis eclipses ob aeris perfrigerium ab iis inductum morbos inducere possunt. Lunao eclipses morbos pariunt ob aerem ab obseruantibus nocturno tempore corpori improvide admissum.

Necessu est, ut linum et go si pium diuersas admodum

626쪽

dum constitutivas partes habeat. - Lae plantarum admodum varium est variosque effectus habet. Singularis energia ex saponacearum, salinarum partium miscela emergit. -- PraxiS eorum, qui specifica, heroica subinde, ad omnia adhibent, min, me rationalis est, empirismo fauen S. -- Ex Cerebri, cerebelli, neruorum, ossium, medullae tremore symptomata sorte multa oriuntur. - Pedum ingratus ardor omnem fatigationem sequitur, sed lentae etiam febris comes est. - Opium in India ex papauere etiam albo flore et semine capitibusque maioribuS paratur. - Ιuscula e canerisiusculis viperinis substituenda. - Medicamenta spirituosa diluta aegris dare expedit, conCentrata enim si cum aqua sumantur, resina in iis saepe contenta ob aquam admixtam praecipitatur. VI. Cogit otiones n0nnullae circa Paciam medicamenturum phylaam, vitalem et medicam, cum P positionibus qtatbusdam chemicis a IACOBO FRIDERI COSUM ALTEN BRAND det sue mense Octobri 178 . Mechanicae vires ad medicamentorum explicationem nullo modo susticiunt, sola hac forte vi tamen agit mercurius vivus. - Aduersaria chemica adiecta docent, regulum antimonii martialem non ideo martialem dici solere, quoniam ferrum contineat,

sed quod ope ferri, cum quo sulphurea antimonii pars facilius unitur, paratus sit. Sal mirabilis Glau-beri nativus ex antimonii regulo ferrato ferrum, quod in eo latuit, extraxit. -- Si ullo modo tranS- mutatio metallorum perfici potest, perficienda nullo modo stanni ope est, metalli quippe auro et argento specifice leuioris. - Oleum calcis, quate nus solutio concentrata terrae calcareae in acido salis communis est, frequentius occurrit, ac fori

putatur, saltim in dilutiori serma. - ossa Hel montii obtinetur, dum calcis oleo tartari per deli

627쪽

quiutri oleum adsunditur. - Pyrophorus sulphurneogenitum esse videtur ab acido aluminis et inflammabili ortum. - Liquor vini probatorius plumbum ire vino contentum non denigrat, nisi recens admodum sit. Caussa nigredinis in volatili residere videtur. Forte ex antimonii sulphureis partibus alius et conuenientior liquor vini probatorius paranduS. - Caussa quod corallia rubra a nullo menstruo penitus soluantur, in eo sita esse videtur, quod corallia, praeter terram calcaream, argillaceam etiam contineant. - Dubium adhuc est, utrum sal ammoniacus Aegyptius hoc modo paretur, ut sali volatili urinoso vitrioli, aut aliud acidum addatur. - Lapides calcaret, si ad aedificia adhibentur,

incendio erumpente in Calgem vivam mutantur.

Esseruescentia, quae oritur, si terrae argillaceae ac, dum minerale adiicitur, terrae calcareae in illa habitanti falso adseribitur. Argilla enim, sola adfusa aqua, tumescit, spumescit. Index rerum operi additus est admodum locuples; nec non catalogi operum, quae hactenus Illustris Auctor edidit, supplementum.

IOHANNES GOTI LIEB WALTER de morbis peritonaei et apoplexia. Cum tabulis aeneis.

Iussit academiae regiae scientiarum Berotinensis. Berotini, literis G. s. Deckeri 9 a Pag. in to. Cum quatuor tabulis aeneis ab Ι. B. G. Hopsser ad naturam delineatis, T. H. Meil sculptis nitidistimis. Eiusdem libri dimidia pars, diuisa in media

Pagina, germanicam versionem continet, quae ibtulum habet:

628쪽

ten des Muta felli und dem Stalag su sis. Noua utilissimeque illustrata plurima liber Peril

lustris viri continet, medico prastico aeque ac rebius anatomicis et physiologicis dedito uti. 1issima. De peritonaei morbis primum sermo est. Peritonaei membrana penitus simplex est, nec ut v teres et neoterici quidam putarunt, ex duabus constat lamellis. Nullos ne zuos habet, ast stupendum vasorum sangiuiserorum numerum. Conuenit cum pleura, eo excepto, quod plura vasa sanguinea habeat. Saccum refert, qui asperam superficiem externam habet, ob cellulo iam telam, qua cum partibus aliis abdornen constituentibus jungitur, et in insantibus et hydropicis totus detrahi potest. Internam superficiem et verum progressum et expansionem peritonaei verbis definire vix licet. Viscera abdominis omnia inuestit, eorumque membranam exteriorem esiicit, serpendo inter Omnia viscera partim ligamenta, partim saCCOS, O mentum, me senterium, c-nstituit, adeo, ut, si humana arte peritonaeum cum omnibus su is processibus atque duplicaturis in unam latamque superficiem expandere liceret, corporis humani superficiem magnitudine aut referret, aut excedCret. Summa autem peritonaei secretio est, ob stu- P. S. pendum Vasorum numerum, quae omnia siue adipem crassum, siue halitum subtilissimum partibus oleo sis remixtum secernunt. In naturali statu halitum subtilem peritonaeum secernit viscera lubrica humidaque seruantem, is vero halitus succusue in praeternaturali statu noxius admodum euadit. Sivisci-

629쪽

viscidior, quam in statu naturali, si, sue si vasa perito naei reuehentia partem tantum aquosam atque tenuem admittunt, morbi magni oriuntur, viscerum concretio, sequioris sexus sterilitas, hydati-duna generatio. Tela cellulosa omnis quum ex viscido tandem in spissato succo oriatur, eadem tela ex viscido et in spissato peritonaei succo oriri potest, viscera involvens, praeternaturalem in modum connectens, eorum functiones praepediens. Talis viscerum Concretio saepius obseruatur. Ut homo concipiatur, ouariorum et tubarum p- 8-

status perfecte naturalis esse debet. Inducitur hinc sterilitas, si ovaria penitus deficiunt, qui casus raxissimus, forte nunquam hactenus obseruatus est. Vidit Noster, unico exemplo, in foemina XXXI.

annorum alterum ouarium per iste deficiens. Foetum tamen haec mulier ediderat. - Si externa ouarii membrana e peritonaeo oriunda praeternaturalem in modum crassa est, ouuli foecundationem impedit. Uidit saepius Noster ouaria rugosa, cicatricibus obducta. Tales foeminae infantes nunquam pepererunt ob crassam nimis plicatamque Uariorum membranam. Hinc virgines veneri litantes rarissime foetum concipiunt ob perpetuum versus internas genitales partes sanguinis adfluxum, earum irritationem et leuiorem inflammationem, membranarum ouarii crassiliena praeternaturalem inducentem. Crassiores sorte etiam hae membranae factae sunt, si foemina, uno alterove laetu eniXO, nunquam amplius foetum concipit.

Tubae sterilitatem inducunt, si viscida materies earum lumina claudit, si earum fimbriae telae cellulosae praeternaturalis ope cum ouariis vel alia vicina parte concrescunt, si externa internaque earum apertura praecluditur, unde hydrops tubarum Ri' a saepe

630쪽

saepe Phndes, caet. Tales mutationes tu i in aliasque in pluribus centenis cadaueribus Illustris vir vidit, inprimis in meretriculis, in quibus clausae semper obstructaeue tubae inuentae sunt.14. Hydatidibus origines peritonaeum praebet. Vidit Noster in foeminae cadauere, cui US abdomen horrendum in modum intumuerat, praeter plurimas aquas, steatoma XU. librarum in fundo uteri

haerens totumque abdominale Catium repleri S. Adhaesit insuper in utroque latere coeco intestino hydatis ingentis molis, altera quatuor, altera trium librarum, eaeque hydati des maximae fuere a Nostro unquam visae. Oriuntur hae hydati des ex humore peritonaei te ina cellulosam membranamque postea cauam formante. Vasa harum hydκtidum extremitates vasorum exhalantium peritonaei prolongatae sunt. Pleura cum pulmonibu S ConneXa Praeternaturalem in modum, iniectio anatomica vasa

nouiter nata a pulmonibus in pleuram transeuntia demonstrat 17. Proprium peritonaei morbum hydrops ascites constituit. Oritur, si va sorum peritonaei exhalantium extremitates ultimae paullatim ita dilatantur, ut halitus loco, fluidum copiosum, crassum, secernant. Fluidum, in etinte morbo, pellucidum, odoris expers est, tune sana adhuc abdominis vuscera plerumque sunt. Dum vero sanguis Corrumpitur, vasorum lumina ampliora evadunt, fluidum turbatur, odorem to elidum nauseo sum spargit. Subinde tantopere in spissatur, ut puris sublutei se mam induat Hoc in casu abdominis viscera plerumque tumida, indurata sunt. Haec in aliquot centenis cadaueribus Ill. vir obseruauit. - Spes est lare, ut aeger restituatur, dum paracentesi timstituta, in odora, limpida aqua profluit. Si viscida et graueOlens est, viscera abdominis corrupta sunt.