장음표시 사용
251쪽
s DE SE cvN. NuPTII nianus hac Noti. restituit aliqua ex parde, quod ind. l. hac odinali. fori vero. sancitum erat, δε a se immutatum d. Nou. 98. ex qua desumpta est th. uxore. hoc iit. Ea enim non faciebat discriment ut dixi. inter manentem in viduit xe & secundo nubentem, quod indicat verbum omnimodo , in ea positum . Illud notandum est, quod in L quoniam. f. ad haec. hoc tit. scri-ptum est, quae de lucris nuptialibus sunt comiti tuta soluto per mortem matrimonio: eadem
locum habere soluto per diuortium, quod & ind. th. uxore. scriptum est . quassa uis Cui acius in Nov. 2 a. reprehendat Haloandrum, quod ibi lic verterit;soluto per quascunquesupradictas diuortiorum ecire matrimon- , cum haec tantum inquit Culacitis, , dicamur de lucris obuenientibus morte, vel quasi morte, pura seruitute , aut monachismo, non autem diuortio, ut Adcutit um&Theodorum graecum
interpretari ait L consensu. , si vero sibi. inf. C. de repud. itaque probat veteris interpretis versi nem qui non diuortia, sed distincti nes interpretatur sic Dion. Halycarnasi. lib. s.
antiquit. uxores dicit . θυγνυμέναe Θανατηφ -
γα ις. Atque ita haec de dote & donatione propter nuptias. De aliis lucris, puta legatis, fidelis commissis donationibus inter vivos ita ius est, ut coniunx superstes, secundis nuptii sabstinens, omnia pleno iure sibi habeat. d l. hac edictat .
S. vlt. l. generaliter. 9. vlt. los quis prioris. 3. 3. hoc tit. d. Nov. denupt. Q. neque in his masnopere quidquam video immutatum posterioribus constitutionibus aliquo tantum excepto.
252쪽
C A p v T II. Icepto, quod ad alienationem attinet. Nam exu l. generaliter. 3. vlt. Ud. l. si quis prioris. 3. ει
tuae ta*. certum. Supcrstes coniux,lucra a coniniuge, quae obuenerunt pro arbitrio alienare vel consumere potest,& alienare cum inter vivos, tum testamento: inter vivos, puta venditione, donatione , alioue titulo : testamento autem,
non solum si ea nominatim alicui legauerit, vel per fidei commissum reliquerit, sed etiam si aliquem herc dem sibi instituerit, quicunque is sit. nam generalis haec institutio etiam huiusmodi lucra lecum trahit. Quod si ea non alienaverit,' vel specialiter,uel generaliter, tum filii ea vindi-c bunt,etiamsi patri vel matri, a qua ea non sunt
alienata, heredes non extiterint, d. si quisprroris. g. ceanum. Sed hoc quomodo intelligimus in alienatione, quae fit per generalem heredis institutionem'Nam si parens heredem sibi instituerit aliquem extraneum,dici non potest, filios eas res sibi vindicare posse, qui heredes no sunt; cum gener dis quoque iustitutio alienationem
Eschines in eadem oratione ait , I .egena de rationibus reddendis ab iis qui operibus publicis pret secti fuerunt, vetare eum qui hoc iudicio
absolutus non sit, bona sua consecrare, de suis bonis aliquid Diis dicatum in templis appen- , dere, adoptari, facere testamentum, & alia pleraque.&c. Sunt enim Ea omnia species alienationis. eoque consecratio dedicatio etiam
253쪽
Da Sacv N. NUPTII sL. XII. Tabularum , quae res litigiosas alieniri vetat, comprchenditur, Plato in Euthydemo,
fact. ubi heredis institutio non habetur pro*lienatione e non obstat, inquam, quia in illo edicto dolus malus requiritur, ut quis intelligatur alienasse; qui dolus in moriento vel te stamentum faciente praesumi non debet, Cum igitur sit heredis institutio species . alienationis , nullo modo poterunt liberi heredes non instituti ea bona vindicare, utpote alienata in extraneum heredem , quod licere parenti supra docui. Dicendum igitur est, quod liberos
etiam qui heredes non extiterint, eas res vindicare posse dicitur, intelligi oportere de liberis quidem heredibus institutis. sed qui tamen parentis hereditatom non adierint . vel adquisiuerint, quia scilicet eam repudiauerint, vel ab ea sese abstinuerint. ita diserte loquitur d. ι hac edictali. g. m. non adeuntibus . inquit, hereditatem parentum . ita etiam d l. si quis prioris. f. illud. non adeuntes , inquit, paternam vel maternam hereditatem Quod si filios exheredatos proponas aliis heredibus institutis , non possis ullo modo dicere. haec bona pertinere ad exheredatos filios, cum aliorum heredum institutio alienationem coptineat, quae ubi interces st,filiis non datur vindicatio, ut demonstrauimus. Quod autem de alienatione diruim est, idem de de obligatione siue oppigneratione statis tur indicti sit. vi fere semper haec simul pro
254쪽
igitur facultas alienandi est concessa coniugi superstiti, sed videtur eam Iustinianus temperare in d. L si quisprioris. S. talem. cuius verba propter insignem dissicultatem hic introducenda
duxi ; Talem vero licentiam silus data t etfamno adeuntes paternam vel maternam hereditatem lucra vindicarent, quaeparans eorum ex matrim nio. quod secundo thoro minime mutauit sibi adquisita non auenauit. nullo modo eis concedimus, s paternam vel maternam hereditatem ab inte-to ex partes orte alii etiam ex anteriori matrimo
nio morienti parenti sibi sunt bi adquisierint. Miras habet Adcursius interpretationes horum
verborum. Omnesque, Ut opinamur, falsas. ςrroris caussa illi, & caeteris fuit, quod hoc loco antei ius matrimonium sic sunt interpretati, quasi post prius matrimonium alterum sec tum sit, imo & tertium , ut quidam finxero; Et secundo thoro exponunt pro tertio. Sed verissimum est unum tantum matrimonium hic fuisse, ut recte Cuiacius ad dictam Nou.de nupta 22. declarat. Nec potuit Iustinianus cum initio ἀ6. regulam posuisset, de eo qui ad secundas nuptias non transiuit, exceptionem illi subiicere, quae ad regulam nihil pertineret, id est quae loqueretur de eo, qui ad secundas nuptias transiluit ; cum vel dupodii sciant, exceptionem esse debere de genere regulae. l. nam quod liqvrde.
H. depeη. ter. Quid igitur sibi illa verba volunt vel quae est illius j. sententia' Ego non dubito,
255쪽
quin hoc Iustinianus senserit, si plures sint liberi heredes instituti a parente superstite, qui Iucra illa adquisiuit, nec alienavit, de alii ex his filiis hereditatem sibi testamento delatam repudiauerint, vel omiserint, sed eam ab intestato adquisiverint pro sua scilicet parte; Alii vero ex testamento eam adiuerint, his solis filiis qui
adiuerunt , lucrorum nuptialium vindicati nem concedendam esse. Existimo enim Iustinianum, quod neminem video animaduertisse ind. f. respicere ad Edictum praetoris, quo voluntates defunctorum tuetur, dc heredum calliditati occurrit, qui omissa caussa testamenisti, ab intestato hereditatem partemue eius possident ad hoc, ut nos circumueniant, quibus
quid ex iudicio defuncti deberi potuit si non
ab intestato possideretur hereditas . Et in eos actionem pollicetur , ut ait Vlpianus is l. I. in prisc. D. si quu omi s. causi test. Itaque male idem Cuiacius,& contra aperta Verba d. 9.si tale. in d. Nov. 22. proponit, alios hereditatem repudiasse, alios vcro adluisse : Et iis qui repudiarunt, adimi lucra nuptialia, cum d. 9. manifesto dicat, iis adimi, qui adquisiuerint hereditatem ab intestato , re per conssem quens heredes patris extiterint. Ita igitur , vudixi, explicandus est, ex testamento ab iis omissam hereditatem in fraudem legatariorvm M similium. Atque ira hunc dolum ex illius praetoris edicti sententia coercrri. Quod notandum est ad illius edicti amplificatio Πρm, quod tam uri s modis veteres luci constitii& Impe
256쪽
C A γ v T II. . Iratores ampliarunt, dum variis heredum fraudibus occurrere volunt. Ideoque soleo illud edictum euerriculum malitiarum appellare; v x
Cicero amici sui Aquilii Formulam de dolo m
lo appellat, lib. II. de nat. Deorum. Atquo haecita sunt de iure Codicis, quod ius a se etiam constitutum δc confirmatum in d. l.siquis p io ris. Iustinianus nonnihil postea temperauit in ea parte , quae est degenerali alienatione, hoc est, de heredis institutione heredis inquam extranei) testamento facta. Nam Iustinianus noluit peream adimi liberis lucra illa & b na nuptialia, sed quasi omnino non essent aliu- nata, iis reseruari praecipit. Denique illam demum alienationem liberis praeiudicare voluit, quae specialiter de nominatim sit facta , veluti per i egatum, vel fideicommissum, vel aliquo titulo inter vivos, puta donatione, vel venditi De. d. Nou. Q. Itaque ei constituere visum
est, non quia generalis heredis institutio non sit species quaedam alienationis ; Esse enim supra docui . sed quia fauet in hac causia m rito libet is potius, quam extraneis. Et quia
heredis institutio non ita proprie, vel clare ali nationem continet, sed potius consule, est per interpretationem. Similiter, alienare , est proprie dare, id est, dominium transferre I quod
hi a volentibus & inter vivos. testamento autem vel morienas non tam damus
quam relinquimus, & quidem necessario. tquo inviti. Vnde verbum, relinquere , pertinere ρd ultim is voluntates dicitur. l. I. Gleg. a. I. f. peu . D. det M. exbib. illud etiam
257쪽
rx DE SE cv N. NuPTII sind. Nov. 22. correxit, sanciens, ut etiam illi liberi, parenti qui heredes non extiterunt , tamen una cum aliis, qui heredes extiterunt, lucra
illa nuptialia vindicare possint.
Si plura matrimoniafuerint. SV periori capito exposuimus ius de lucris,
qua do unicum fuit matrimonium, nec trans itio facta est ad secundas nuptias. Nunc videamus, si plura sint matrimonia, ex posteriori matrimonio liberi extent , sed pater vel mater non transeat ad tertias nuptias. In quo primum distinguendum est; aut enim ex primo matrimonio quoque liberi extant, aut non extant.
Si non extant, res expedita est; quidquid enim supra diximus iuris esse in coniuge, qui viduitatem seruauit post primas nuptias, ex quibus liberos habet, idem plane locum habet in eo, qui viduitatem post secundas nuptias ex quibus i. lis liberos habet, struauit. Nulla enim differentiae ratio adferri potest. Si vero ex primo quoq;
matrimonio liberi extant, ut ex posteriori, diligenti res explicatione eget. Igitur eadem hic repetenda distinctio est inter lucra proprie nuptialia, id est, dotem, vo donationem sponsalitia, siue propter nuptias; dc alia lucra quae alio titulo coniux a coniuge accepit, puta legati fideico iniis, donationis si uplicis. in priore genere lucrorum ita ius est: vi lucra prioris matrimonii
258쪽
C A r v T I I 1. 33 seruentur liberis eius matrimonii, lucra posterioris, illius itidem posterioris liberis; atque ita proprii parentis distincte liberi quique capient
donationes propter nuptias mortua matre. quae
illas donationes a maritis suis fuerat consecuta. Idemque vice versa de marito constitutum est ab Imp. Theodosio in L . hoc tis. quam constitutionem nomina Nim laudat Iustinianus in Nou. denupt. a 2.9. nec illud. 9. Sed quaeritur an in solidum , & aequaliter capiant distincte haec lucra matrimonii cuiusque liberi , an vero plus debeatur liberis primi matrimonii, videlicet utillis aliquid cedere debeat ex lucris etiam secundi matrimonii mortua matre vel patre communii' ratio enim est magna dubitandi; quia prioris matrimonii liberis , parens superstes ad secundas nuptias conuolando , iniuriam feci si cum adnectionem eis non seruauit, & patri ipsorum. Qua de caussa merito constitutum est, ut quae ab ipsorum parente lucra accepit , iis insolidum ea seruare teneatur; quae ratio non valet in liberas secundi matrimonii, utpote coemmater non transiuerit ad tertias nuptias, ideoq; videtur matri licere debete, ut ex lucris secundi
matrimonii, quae accepit, possit aliquid seruare aut largiri primi matrimonii, leniendae scilicet iniuriae iis factae causi L Ad hanc obiectionem ipsim et Imperatores Theodosius & Iustinianus
ita respondent ii quod pater vel mater veniat vel qnon veniat ad tertias nuptias, id nihil inter esse liberorum primi matrimonii, nihilque iis prodesse hanc post secundum matrimonium serua tam a communi parente viduitatem & conib
259쪽
rientiam; nec debere liberos primi mattimuhil hac in parte inuidere liberis secudi matrimonii: Ex quo intelligimus verum est e. quod vulgo dicunt, argumentum a contrario sensu , licet id Papinianus fortissimum vocetii. I. D. de eo cui mand est iurisd. tamen non valere, ubi lex vel fatio repugnat, vel absurdi aliquid inde sequi- tur, ut notatur in I. conuenticula. de epificio clerisimiliterque non valere argumentum cessan te catalla , si ex pluribus rationibus una supersit. g. ad itatu. denupt. Illud notandum cst,quod in d. t cum aliis,sancitur, ut mater, licet non transeat, ad tertias nuptias, cogatur lucra quae a secundo marito accepit, reseruare liberis torminibus ex illo matrimonio susceptis ; quod contra dicendum videbatur nam si mulier post primum matrimonium vidua permaneat, non cogitur liberis reseruare lucra illa. tgenerabiem D.hoc tit: quod tamen, quemadmodum tempe ratum si aure nouissimo u. neque virum. 3.huptialiburi unde sumta est Auth. uxore. aetitiu-
periori capite docui. Quae igitur ratio differentiae reddi potest, cur plus tribuitur matrimonii secudi liberis qilos mater nulla iniuria vel moerore adfecit;qua liberis primi matrimonii 8Mihi
videtur illa ratio esse, quod quamuis utraque vi dua maneat;tamen maior est laus,quae uni tantum viro nupsit,deinde manet perpetuo vidua.
quam eius quae bis vel pluribus nupsit,ut mirum non sit, si aliquanto plus univirae tribuatur , quamul inubae,ut ollim in aliis reb. apud Ethnicos, ut Tertullian' testatur de Monogamia & altero libro de viris nuptiis. Sed hodie contra est, ve
260쪽
tiam quartas & quintas videamus coitahi. imis& olim.& miraculum de hac re refert D. Hieronymus Ep. m. ad Ageruchiam c. a. de duobus vitillimis.ut ait,hominibus; qui Romae se prςsente
nuptias contra3issent . quorum alter viginti v xores sepeliverat,mulier xx s. maritos,sed vicit, inquit, totis urbispopulo concurrente coronatin in palmam tenent, adoreami, Per gulos stas adolamantω,-oru mutiιnuba Ierανῆ prae
cedebat. Puto utrumq; fuisse veneficum, de quo est elegas epigramma Martialis lib. IX. epigram
ne postseptem nupsit tibi Galla virorum 'centine equi vult puto Galla viros. hoc est sicut illa veneficio sustulit septe maritos. ita nunc tibi nubit homini venefico, qui ea tollas & ita viris prioribus adiungas. Atque haec ita sunt de lucris nuptialibus proprie diistis, id est, - donationis antenuptialis , & dotis. Videamus nunc de reliquis lucris ,iis scilicet quae alio titulci quam supradictis parens superstes a coniuge secundarum nuptiarum iam defuncto adquisiuiti De quibus ita ius est, ut ea nunc communicem tur cu liberis primi matrimonii ,nunc no comunicentur. Communieantur;Wquidem ex aequo inter omnes liberos, tam primi qua secundi matrimonii diuiduntur, si mater, quae illa lucra ad quisiuit,ab intestato deeellerit. Quod si restaα mentu fecerit vel aliter disposuerit,id struabitur in illis lucris quod disposuit, ratio est, quia varia bona no aestimatur ex matrimonio, ex quo pro-eesserui alioquin debetetur tantu liberis secudi