장음표시 사용
271쪽
1s DG Srcv N. NupTII sxander & alii scribunt ad L diuortio. D. solui. mair. & communiter receptum est. Socino li- cet,&paucis dissentientibus, ut docet Tiber. Decianus consit. CXL Gol. II L. Tempus au-
tem quo iudicetur de dote spectandum , est
mors mariti; quo tempore si tenuem dote habuit,consequi quartam ex bonis mariti debet, licet postea facultates adquisiverit ex bona fortuna aliquas, ut pluribus docet Phil. Decius cons. IX IV. 2 Ali tiuslib. I.de Uerb signis. n. δο.Lidemque ius in viro est: nimirum ut vir in- Ops succedat uxori locupleti, ut ostendit d. v. de reis exkb 9 .quoniam vero in n. de sicut res procedit in uxore quae dotem non dedit, sic procedit in viro qui donationem pro- pter nuptias non dedit. d. f. quoniam. haec O-nim donatjo est quaedam compensatio dolis: :6ine dote autem matrimonium conssare potest , dc multo magis sine inc donatione. l. vlt Cis repud. cum sities ilibus. Quamuis alias dos it connexum quiddam matrimonii . unde si . quis iurauerit te aliquam ducturum esse neq; vllam dotis mentionem fecerit, non cris propterea periurus, si eam ducere sine dote nolit dc quidem congrua, ut est notabilis glossia in L
Quid igitur dicendum si diuortio matrimonia solutulit 3 De hoc ita ius est, ut is qui diuortio
272쪽
xum, an etiam ex testamento. an inqua, si ma
ritus testamentii fecerit dictae A tuli. constitutio,quae uxori inopi quartam partem bonorumariti addicit, locum habeat λ Et interpretes vulgo id adfirmant, duobus praecipue argumetis. Primum est ex verbia dicta: Auth. n hii .ubi legatum uxori relictum dicitur in quarta partu ei imputari. Sed legatum inquiunt relinquitur tantum in testamento Ergo dicta Auth. locum etiam habet facto testamento. Secundum, est ex verbis dictae Nou. de exhib. reis j γλ. Nani illic scri p tum est: legatum aut aliqu an parte institutionis teli etam uxori. Sed improba da haeς opinio est;& ad primum argumentum respondeo, legatum ut & fidei commi ssum etiam ab intestato relinqui posse, putari codicillis ,vel
nuda voce vel etiam nutu. Lepistola. D.de fidei com . nutu. Lfideicommisia. D. deleg. 3. l. 2. C.
comm . de leg. J. I. 2 9. non ussue. D 'de legat. Ad secundum argumentu, dico illa verba dici Nou. nihil ad rem facere, ut &Iason ipse animaduertit quia non loquuntur in nostro casu; sed de eo cum uxor scilicet inops non est, tune enim demum inquit dicta Nou. matrem nihil posse liberis auferre, nisi forte maritus aliquid ei per legatum vel institutionem reliquerit.
Quare existimo , veram esse Angeli senten-riam sed non ipsius argumentis; verum istis. I. quia dicta Auth. praetere . continet iuS no uum & correctorium veteris, quo iure veteri
vir& uxor , ut dixi, ad successionem legitimam adspirare non poterant, si vel liberi vel
273쪽
sterent,quorum nemine existente praetor vltimo loco virum vel uxorem vocabat. l. vn. d.tit.
Vnde viro etia . Cum igitur dicta Auth sit cor rectoria non debet extendi vel de casu ad casum trahi. II. quia ipsim et Imperatores Theodosius& Valentinianus cum veterituri hac in.
parte aliquid derogau flent, tamen quasi poenitentia ducti id postea abrogauerunt. cult.
TA. deleg. her. III. quia hac ratione uxor reciperetur in ordinem dc ius liberorum,quibus liberis omnino quarta pars hereditatis paternae debetur. eaq; excludit querelam in osticiosi. Sed hoc absurduin est cum no ipse quide praetor ausus sit uxorem ab intestato vocare ad successionem mariti nisi ut dixi post omnes ordines.I V. quia hoc modo reduceretur in usum ius obsoletum, & vetus ille mos Romanorum
per coemptionem vel co uentionem in manu
nuptias contrahendi, quo vir & uxor iura haeredum sitorum consequebantur. arto loco dii ha Auth.praeterea. ait, Dum libem communibus, vel alterius matrimonii. Sed pone uxorem locupletem mortuam esse superstite viro inopi. an vir succedat una cum liberis communibus ZEt ratio facit, ne succedat, hodie prce sertim cu in bonis maternis pater pleni stimum v-sumfructum habeat. l. t. tapas. C. debon. --tem. Ergo non potest: inopia laborare,atq; sta cessat ratio dicta: Auth. Rursum quaeritur, si liberi iusti non sint, sed naturales, an ide in c5cubina dicendum quod in uxore ' Et certu est concubinam quoq; cum filiis naturalibus succede
274쪽
C A v v T U. 29 cedere,sed iti sextantem, non in quartam partem.JUu. i S.INous'. Quinto loquitur dicta Auth. liberit extantibus,sicut Nou. illς, ex quibus sumta est; quid ergd si liberi non extet, sed ascendentes,vel legitimi vel alii cognati defuncto an dicta Auth. locum habeat ' variae sunt DD. sententiae; alii enim totam hereditatem uxori addicunt, caeteris exclusis; quidam nihil concedunt. quidam denique parte quartam. Quae postrema sententia&Bariolo placet, &verissima est. Satis enim probatur ex verbis dictce Auth. illis scilicet: Liberis non eritantibus vel si nullos habuerit, tac. Sexto dicta, Auth.ponit imodum huius successionis talem. si liberi eiusdem matrimonii extent, uxor partem illam legitimam, id est, quartam habebit.
sed non pleno iure,nam usumfructum quidem habebit, proprietate liberis reseruare cogitur. quod est cautum indatione ususfructus paterni, quem parentes in bonis liberorum aduetistitiis babcnt,aetis. debon. matem. Stit. debon.
quae lib. Quod si eiusdem matrimonii liberi noextent; sed alii puta quos vir delanctus ex alia
uxore antea sulceperat, tunc haec uxor post
rior si perstes habebit non modo usum fructu, sed etiam dorninium,hoc est,plenam proprie talem dictae quartae. idemque ius est, s nulli prorsus liberi extent. Quo loco notandu est, matrem conlequi quartam istam ex bonis in riti diuisis,licet liberos habeat, etiam diuites,a quibus ali potest. id enim non ossicit, ne mulier inopia laborare dicatur. idemque dicenda
est, etiam si a patre vel ab alio quouis alimenta
275쪽
o DE sycv N. NuPΤi Iseon sequi in subsidiu possit, ut tradit Menochii sensqς 3. cssos. in sine si humana sententii est,
Ec Iustiniani conlii tutioni co ueniens Postremo, dicta Auth. definit, quidna uxori in istam quarta ab inteliato ei debitam copulari debeat t& Imperator illic ait; si quod legatum aut fideicomissilui uxori a marito sit relictu, id uxo ri in quarta imputandii elle sicut filio etiam in quarta legitimam imputatur quodcunq, ci te flameto pater reliquerit. omnimodo . G quo-ma de inustolam. Hoc loco opponitur l. Unis
s.frendum. C.derer dx a l. ubi legatum uxori
marito relictu non imputatur ei in dote, quae ipsi restitui ab heredib. mariti debet; qui avidetur maritus & dote ea habere voluisse, & praeterea legatu: Draesertim si nihil nominatim ex- prellerit de illac si pensatione. id est,ut uxor do ic insita cum i gazo compensaret,nec eam pe teret. verum haec obiectio & similes aliae , de quibus D D. mire inter se digladiantur, una responsione tolli pollunt, in hac quidem quae stione nostra; nimirum quod vir in illa quarta parte, qua dicta Auth ex eius bonis uxori inopi tribuit n5 est uxoris debitor ullo modo meq; enim id uspiam scriptu es malitu teneri si nolit, relinquere aliquid uxori sitq;sed hoc dunta
Tat cautum est dicta Auth. sit maritus unc testamento de cellerit ut quarta pars eius bonorum uxori d e t u r. A t di Cha l. v n. j dciendum. l o q u i t u rde dote quae omnino uxori restitui debet, &in qua maritus est verus uxoris deditor , siue testatus deces erit, siue intestatus, toto tir. D.
Iolui. imo dc pater ipse est filiqua dote
276쪽
C A P v T V. 3 ἡebitor , tenetur enim eam pater dotare &quide cogi per magistratum. l. capite. D. derat. ΠVt LPh. f.de doteromis. Et similiter Martialis lib. I. iii Ollum ad quem cum alia pertinere ait , tum etiam hoc: dote iam grandis sita poscit. Quin mortuo patre dos filiae in legitima imputatur dI. quoniam. Inepte igitur, & iperua cito ad hanc quaestione disioluenda in d. Auth. x fertur a DD. alla distinctio vir si testator. vel defundius fuerit debitor necessarius an volutariusZEt haec quq stio siue distinctio in articu lis aliis valet, non in nostro casu in quo ut dixiὰ maritus nullo modo est debitor uxoris suae.
C A PtV T VI. Si maritum occidisse,ves ad Ierium commi isse dicatur.
IDRimum dicemus, si vidua maritu veneno' I vel aliter nec.ule arguatur:Cin quo ita ius est, ut mariti heres non solum possit, sed etiam ii cli beat cam accusare;debet. n. Omnis heres ne-i ce defuncti ulcisci a quocunq; tandem occisus esse dicatur. alioquin hereditas ei tam qua in i digno eripitur,& fisco vindicatur. l. cu o. si sequem D.ad SC. Silan. lsi ea.&l.cumfratre. C de quianu .ut indign.l heredem. D. eod. Multo igitur magis si uxor ipsa necasse dicatur, vel cς- dis consilium participasse. Et recth apud veteres Gallos, cumpaterfamilivi illustriori loco natus decesserat, eius propinqua conueniunt inquis, Caesar lib. vi. ta de mortesi reuei se*icio Irmet
277쪽
mnibus tormentis excruciatra interficium , . Iure
civili ex Senatuscosuto Silaniano quaestio de familia, id es de seruis occisi haberi iubetur.
Igitur uxor , quae maritum necauit lucris omnibus a marito perceptis priuatur, etiam rebus donatis ci inter vivos. quae tamen non debent prius ei eripi, nisi de veneficio accusatalc conuicta fuerit. l. simaeritus. C. dedon. ut. vir.&υx. Similiterque, vir uxorem occidens dote priuatur. l. s ab hostibus. D. solui. mair.nisi legitima occidendi caussa fuerit, puta, sin adulterio domi suae eam deprehende- Iit, argumento d.l ab hostibus. ibi: Obfacinuspuum non est enim facinus, vel delictum, quod legis permissu fit. l. Gracchus. C. ad L. Iul. de adult. Quod attinet ad adulterium constat non sol una nuptam soluto per diuortium matrimonio a marito aliisque accusari posse, sed etiam viduam ; si tamen accusandi tempus non emuxerit. l. si mariti. 9. sex mensium. D.ad L. Iul. de adult. Est: autena legitinium tempus adulterii accusationi praescriptu quinquennium continuum . adulter. Qeod. In adultera vero sex menses utiles,itq; in nupta quidem computantur a tempore facti diuortii, in vidua a tempore commisit criminis. d. l. se mariti. V l. I. g.accusationem. D.ad Sc. Turpingis sim d. l. adulter. Sed hae praeseriptiones temporis locu habent in accusatione, id est , si reus reaue adulterii accusetur : quod sin alio iudicio per exceptione ei obiiciatur adulteria Puta, mulieri dote repetenti,nulla pscriptione
278쪽
C Ap v TVL 33tεporis se meri potest, sed exceptio p petua est,
ut recte aduersus Bariolum pleriq; omnes lentiunt,teste Alexandro in l. cum mulier. quest. DHolui. mair. Est . n. illud in iure nostro vulgatum quae aὸ agendum temporalia sunt, ea esse ad excipiedu perpetua, veluti actio doli est annua sed exceptio doli est perpetua.Et ratio est, quia in potestate rei non est quando conueniatur, sed est in potestate actoris quado agat. I. . D.dr do mal. excepi. Nunc de poenis videamus & primum de marito.deinde de heredibus eius. Uitur si maritus agit, vel vivo eo a lius adulterii muliere accuset, ac damnet i m lier non solum lucra nuptialia, puta, donatione propter nuptias,amittit hcogensu ,.'. Qia
m ebei: D OI matriVlpim'in fraginetis titulor. Neque ob adulterium solum sed etiam ob aliam culpam ob quam factum sit diuortium,HL consenseu. ael. vlt. Cad L. AI. de adul. & dictis uel &Nou. i .antiquis temporibus multabatur dote, si vinum bibisset quod ex eo impudicitia argueretur, vel propter se ueritate ius seculi & verecundia. Ideoq; receptum fuit, Vt cum domus claues maritus uxori daret olas claues cellae vinariet sibi retineret in loculis depositas Quos resignare nefas erat uxori, testib. Plinis lib. ia . c. I s. 2 Tertulliano in sologetico. c. 5.hC die et iapropter osculum alii qua marito alatu, dotem uitari posse,Bald' scribi sised male
279쪽
inc.tud extr. deprocurat. Quod si dote nullam dederit, tum quatia sitorum bonorum partusnulctatur, eademq; in viro locum habent,s e ius culpa diuortium factu sit , itaq; & eade honorum parte priuatur. 6 nulla donatione propter nuptias d ederit. l. vlt. de repud. A tq; hila quide sunt, si liberi non extemissi extent; tuc maritus qui dote lucrat' est , vsti fructu du- taxat habet liberi dominiuiri. d. coUUminstar. Ot d. n. ii . nec refert ciuiliter actum sit,aucti a criminaliter. Doctores aut . cum criminaliter actu de adultera est , & liberi ac parentes, Non extant no marito sed monasterio in quod adultera detruditur,applicari substantiam una eum dote volunt, ex dicta 2 Ju. 33 s. c. i Oglossta alibi iv Auth.Sed ho D. Cati L. Iul.de adult. Sed de dote falsum est,quod aiunt.ea. D. marito seruada est arg.L Nou. ebd. Auth. ubi dos a reliqua mariti substatia separatur. Et quod ait, iusta pacta dotalia seruari marito debere. non habet huc sensum quasi nisi pactio interitenerit, maritus dote non lucretur, sed ut ita lucretur , sicut in pacto dotali conuentu est; nec dos proprie dicitur sit bstantia uxorta, cu sit in mari ti bonis imo etiam domituo.Ldotis. 7.M. q. D.de
Constitutionib. Imperatoru, si liberi no exta tent. mariti adulteri bona fisco vindicabantur,
donatione apter nuptias uxori co seruata quas leges confirmat Iustinianus in d. v. lI T.c. 8.De paraphernis aute magna qua tio est inter DD.an ea quoque adultera mulier amittatὶ comunior est eoru opinio,teste Iul. Da o lib. .
280쪽
Fnt. F.adusteriit, amittere, secuta sunt gloss. in aec .plerumn in Derb. dotalilio . sed ab ea rectiisere doctissimi viri,& recte; argumeto d. Nou. IIT. c. g. tumetia, quia nulli bi hoc de paraphernis bonis cautum cst; nec debet legii poenae interpretatione exasperari,&augeri sed potius leniri, si fieri potest. l. cum quida D. Eebb. taposth. l. Pen. D. de poen. & cleganter D. Marcus, herede qui phibet funerari ab eo, que testator elegerat, ali non recte eu facere, sed poena tamen meu statuta non esse, contentus Imperator fuit, quod no recte facere eu diceret ut olim in lege Valeria. deluocatione, si quis ciuem Romanu necasset,ac verbcrasset: nulla poena adiecta
fuit, pr terqua quod improbe factu diceretur. teste Liuio qui ddit ;Hoc satis validu vincululegis visum ni iste, ut tu pudor hominu erat. D. Marci illud refcriptum extat Li . D.de rei g. Usumpi. ner: Postrem 6 sciendu est, o de marito diximus, ctia de socero constitutii esse, ut videlicet pollit nur' adulterae dote lucrari, si ea ad ulterii accus Hierit, atq; peregerit. Sed si ab ae- euntione destiterit,&lucru dotis ciuili actione petierit, quali culpa mulieris direto matrimonio, repelle dus est,qui como du dotis vindictiedom ' iuaepponere no erubuit, ut ait Papinianus ind. l. mιle .f.socer. Arq haec de marito,&diuortio facto. Nuc de heredit, mariti cognoscam' ; de qui b.ita scriptu est in kres iudicata.g. LD .soLmatr. morti coercitione eos non habere.
Quod ut intelligas; est. n. res valde Pplexa, negsatis ab Interpretib. explicata; sciendu est Lille olim iudiciu de motib.inter coiuges sedpcipu.